Από ένα «εργοστάσιο υφασμάτων» στην έρημο Νεγκέβ έως τις 90 πυρηνικές κεφαλές που εκτιμάται ότι διαθέτει το Ισραήλ. Το CNN ξετυλίγει το παρασκήνιο μιας μυστικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ,

Ήταν αρχές του 1960 όταν μια ομάδα Αμερικανών διπλωματών πετούσε με ισραηλινό ελικόπτερο πάνω από την έρημο Νεγκέβ.

Ένας από τους επιβάτες παρατήρησε ένα τεράστιο εργοτάξιο να ξεπροβάλλει μέσα στο άγονο τοπίο και ρώτησε τον Ισραηλινό συνοδό τους τι κατασκευαζόταν εκεί.

«Εργοστάσιο υφασμάτων», απάντησε εκείνος. Στην πραγματικότητα, οι Αμερικανοί είχαν μόλις αντικρίσει την Ντιμόνα, την εγκατάσταση που θα γινόταν η καρδιά του μυστικού πυρηνικού προγράμματος του Ισραήλ.

Εξήντα και πλέον χρόνια αργότερα, αυτό το «εργοστάσιο υφασμάτων» εξακολουθεί να συμβολίζει ένα από τα μεγαλύτερα κοινά μυστικά της διεθνούς διπλωματίας: το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ισραήλ, την ύπαρξη του οποίου ούτε το ίδιο ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν επισήμως.

Σε εκτενές αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Ντέιβις Γουίνκι, το CNN ανασυνθέτει την ιστορία αυτής της σιωπής μέσα από αποχαρακτηρισμένα αμερικανικά έγγραφα, μαρτυρίες και συνεντεύξεις με ειδικούς και πολιτικούς. Και θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί αυτή η πολιτική να επιβιώσει σε μια Μέση Ανατολή που βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο πυρηνικής κλιμάκωσης;

Η ιστορία της πυρηνικής ασάφειας ξεκινά στον Ψυχρό Πόλεμο.

Ήδη από τη δεκαετία του 1960, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν σοβαρές ενδείξεις ότι το Ισραήλ κατασκεύαζε πυρηνικά όπλα. Ο Τζον Κένεντι προσπάθησε να εμποδίσει την εξέλιξη αυτή, ενώ ο Χένρι Κίσινγκερ είχε διαπιστώσει από τις επαφές του με Ισραηλινούς αξιωματούχους ότι η απόφαση για την απόκτηση πυρηνικής αποτροπής ήταν ουσιαστικά ειλημμένη.

Η Ουάσιγκτον φοβόταν ότι η δημόσια παραδοχή ενός ισραηλινού πυρηνικού οπλοστασίου θα ωθούσε τις αραβικές χώρες να αναζητήσουν αντίστοιχα όπλα, πιθανότατα με τη βοήθεια της Σοβιετικής Ένωσης.

Η λύση φαίνεται ότι διαμορφώθηκε τον Σεπτέμβριο του 1969, σε μια κατ’ ιδίαν συνάντηση του Ρίτσαρντ Νίξον με την Ισραηλινή πρωθυπουργό Γκόλντα Μέιρ στον Λευκό Οίκο.

Δεν υπάρχει γνωστό γραπτό πρακτικό της συνομιλίας. Ωστόσο, μεταγενέστερα έγγραφα δείχνουν ότι η αμερικανική απαίτηση περιορίστηκε σε δύο όρους: να μην υπάρξει δημόσια παρουσίαση ισραηλινών πυρηνικών όπλων και να μη διεξαχθούν πυρηνικές δοκιμές.

Έκτοτε, η αμερικανική πίεση ουσιαστικά σταμάτησε.

Οι μυστικές εγκαταστάσεις και ο άνθρωπος που μίλησε

Το CNN αποκαλύπτει επίσης πώς οι Ισραηλινοί απέκρυπταν κρίσιμες εγκαταστάσεις από τους Αμερικανούς επιθεωρητές.

Σύμφωνα με ισραηλινό ντοκιμαντέρ του 2024, πριν από τις επισκέψεις των επιθεωρητών στη Ντιμόνα, οι υπεύθυνοι έκρυβαν πίσω από τοίχο τον ανελκυστήρα που οδηγούσε στις υπόγειες εγκαταστάσεις παραγωγής πλουτωνίου.

Το 1986, όμως, η σιωπή έσπασε. Ο Μορντεχάι Βανούνου, πρώην τεχνικός της Ντιμόνα, παρέδωσε στους βρετανικούς Sunday Times φωτογραφίες και λεπτομέρειες για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Πριν δημοσιευτούν οι αποκαλύψεις, πράκτορας της Μοσάντ τον παρέσυρε στη Ρώμη, όπου απήχθη και μεταφέρθηκε μυστικά στο Ισραήλ. Καταδικάστηκε για προδοσία και συναφή αδικήματα κατασκοπείας και πέρασε 18 χρόνια στη φυλακή.

Παρά τις αποκαλύψεις, η επίσημη πολιτική δεν άλλαξε, σύμφωνα με το CNN.

Σήμερα, σύμφωνα με την οργάνωση Nuclear Threat Initiative, που επικαλείται το CNN, το Ισραήλ εκτιμάται ότι διαθέτει περίπου 90 πυρηνικές κεφαλές, χωρίς να έχει υπογράψει τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων.

Το Ιράν αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού

Η παλιά συμφωνία δοκιμάζεται πλέον από μια εντελώς διαφορετική γεωπολιτική πραγματικότητα.

Ο πόλεμος ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, οι πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης και η προοπτική αμερικανοσαουδαραβικής πυρηνικής συνεργασίας δημιουργούν νέα δεδομένα.

Ο ειδικός σε θέματα μη διάδοσης πυρηνικών όπλων Τζέιμς Άκτον, του Carnegie Endowment for International Peace, εκτιμά μιλώντας στο CNN ότι υπάρχει πιθανότητα 50% το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο μέσα στα επόμενα τρία χρόνια.

Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία έχει προειδοποιήσει ότι θα επιδιώξει και η ίδια την απόκτηση πυρηνικών όπλων εάν το πράξει η Τεχεράνη.

Η αμερικανική σιωπή αρχίζει να σπάει

Ο Δημοκρατικός βουλευτής Χοακίν Κάστρο χαρακτηρίζει την αμερικανική πολιτική πυρηνικής ασάφειας «απερίσκεπτη και επικίνδυνη».

Το ερώτημά του είναι απλό αλλά εκρηκτικό: Πώς μπορούν οι ΗΠΑ να πολεμούν στο πλευρό του Ισραήλ χωρίς να υπάρχει δημόσια σαφήνεια για τις κόκκινες γραμμές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη χρήση πυρηνικών όπλων;

Τον Ιούνιο, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο παραδέχθηκε ενώπιον του Κογκρέσου ότι το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου θεωρεί πως το Ισραήλ διαθέτει πυρηνικά, αλλά ούτε το Ισραήλ ούτε οι ΗΠΑ το αναγνωρίζουν επισήμως.

Ο καθηγητής του Georgetown Μάθιου Κρένιγκ προειδοποιεί, πάντως, ότι μια επίσημη παραδοχή θα μπορούσε να πυροδοτήσει πυρηνική κούρσα εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή.

Naftemporiki.gr

Ομοσπονδιακός εισαγγελέας της Νότιας Περιφέρειας της Φλόριντα Τζέισον Ρέντινγκ Κινιόνες, που επέβλεψε έρευνες σχετικά με παλαιότερες ποινικές υποθέσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ υπό την ιδιότητά του ως ανώτατος ομοσπονδιακός εισαγγελέας στο Μαϊάμι, υπέβαλε την παραίτησή του, ανακοίνωσε σήμερα ο υπουργός Δικαιοσύνης Τοντ Μπλανς.

Ως ομοσπονδιακός εισαγγελέας για τη Νότια Περιφέρεια της Φλόριντα, ο Κινιόνες βρέθηκε στο επίκεντρο των προσπαθειών του Τραμπ να εργαλειοποιήσει το υπουργείο Δικαιοσύνης προκειμένου να εκδικηθεί τους πολιτικούς του αντιπάλους.

Το γραφείο του ήταν επιφορτισμένο με τη διερεύνηση ποινικών υποθέσεων που αφορούσαν τον χειρισμό διαβαθμισμένων εγγράφων από τον Τραμπ μετά την αποχώρησή του από το προεδρικό αξίωμα το 2021, καθώς και τις επαφές της προεκλογικής του εκστρατείας με τη Ρωσία κατά τις εκλογές του 2016, μεταξύ άλλων ζητημάτων. Οι προσπάθειες αυτές δεν έχουν αποδώσει καρπούς μέχρι στιγμής.

Δεν κατέστη άμεσα σαφές για ποιον λόγο παραιτήθηκε ο Κινιόνες. Σε δήλωσή του στο X, ο ίδιος ανέφερε ότι η παραίτησή του τίθεται σε ισχύ από εχθές (Παρασκευή 6/11/2026), λέγοντας ότι ήταν τιμή να υπηρετήσει σε αυτή τη συγκεκριμένη θέση.

«Είμαστε ευγνώμονες για την ηγεσία του Τζέισον στην καταπολέμηση του βίαιου εγκλήματος, της διακίνησης ναρκωτικών, της εμπορίας ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση και του διακρατικού εγκλήματος, συμπεριλαμβανομένης της άσκησης δίωξης κατά του Ραούλ Κάστρο», τόνισε ο Μπλανς σε ανάρτησή του στο X, αναφερόμενος στον πρώην πρόεδρο της Κούβας.

Το υπουργείο Δικαιοσύνης στερείται πλέον ηγεσίας σε δύο από τις βασικές του πρωτοβουλίες: την επανεξέταση παλαιότερων ερευνών και τη στόχευση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η Χαρμίτ Ντίλον, αναπληρώτρια γενική εισαγγελέας της Διεύθυνσης Πολιτικών Δικαιωμάτων στο υπουργείο Δικαιοσύνης παραιτήθηκε επίσης προχθές.

tovima.gr

Πριν από λίγο περισσότερο από πέντε χρόνια, στις 25 Οκτωβρίου 2021, ο Στρατηγός των Ενόπλων Δυνάμεων του Σουδάν, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, και ο ηγέτης των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF), Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο (γνωστός ως Χεμέντι), ανέτρεψαν την πολιτική μεταβατική κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Αμπντάλα Χάμντοκ, η οποία είχε συσταθεί μετά από μια λαϊκή επανάσταση. Οι εντάσεις ανάμεσα στους δύο στρατηγούς κλιμακώθηκαν αργότερα, βυθίζοντας το Σουδάν στον πόλεμο τον Απρίλιο του 2023, με τα υπολείμματα του πρώην ισλαμιστικού καθεστώτος να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην αναζωπύρωση της σύγκρουσης.

Αυτός ο πόλεμος έχει εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ανθρωπιστική καταστροφή στον κόσμο. Είναι επίσης θύμα ενός μεγαλύτερου φαινομένου: της υποχώρησης της διεθνούς τάξης πραγμάτων που υποτίθεται ότι προστάτευε χώρες σαν τη δική μου όταν κατέρρεαν.

Η παράλυση των διεθνών θεσμών

Το Σουδάν δεν ήταν πάντα ξεχασμένο. Για τρεις δεκαετίες, αποτελούσε μια σπάνια περίπτωση διακομματικής συναίνεσης στην Ουάσινγκτον. Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί παραμέριζαν τις διαφορές τους για τον εμφύλιο πόλεμο στο Νότο, τη γενοκτονία στο Νταρφούρ και την ισλαμιστική δικτατορία του Ομάρ αλ-Μπασίρ. Ο σημερινός πόλεμος μοιράζεται τις ίδιες ρίζες και φρίκες με εκείνους τους πολέμους. Αυτό που άλλαξε δεν είναι το Σουδάν αλλά η Δύση, όπου η εξωτερική πολιτική έχει μετατραπεί σε ένα ακόμη μέτωπο εσωτερικού «πολιτισμικού πολέμου» (culture war) και οι μακρινές συγκρούσεις ερμηνεύονται με βάση το τι σημαίνουν για τη δυτική πολιτική σκηνή, και όχι για το τι προκαλούν στους ανθρώπους που τις ζουν.

Οι θεσμοί που δημιουργήθηκαν για να σταματούν πολέμους όπως του Σουδάν έχουν παραλύσει και μια μόνο πρωτεύουσα μπορεί τώρα να αποφασίζει αν θα λειτουργήσουν καθόλου. Τον Νοέμβριο του 2024, η Ρωσία άσκησε βέτο σε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών που συνέταξε το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο ζητούσε απλώς την προστασία των πολιτών — ενώ τα υπόλοιπα 14 μέλη ψήφισαν ναι. Το εμπάργκο όπλων που θα μπορούσε να ανακόψει τον πόλεμο παραμένει έκτοτε μπλοκαρισμένο, παρόλο που ελάχιστοι αμφισβητούν ότι τα ξένα όπλα κρατούν τη φλόγα αναμμένη. Η Αφρικανική Ένωση δεν τα πήγε καλύτερα: Όταν το Συμβούλιο Ειρήνης και Ασφάλειας συνεδρίασε για το Σουδάν τον περασμένο Φεβρουάριο, η αντιπαράθεση δεν έγινε για το πώς θα σιγήσουν τα όπλα, αλλά για το ποια πλευρά αξίζει να αποκαλείται νόμιμη.

Η επικίνδυνη «κόκκινη-πράσινη συμμαχία»

Μέσα από αυτό το ρήγμα αναδύθηκε αυτό που ορισμένοι αποκαλούν «κόκκινη-πράσινη συμμαχία»: ένας συνασπισμός της Ακροαριστεράς και του πολιτικού Ισλαμισμού, του οποίου οι θέσεις για το Σουδάν πηγάζουν από δυτικές ιδεολογικές διαμάχες και όχι από τη σουδανική πραγματικότητα. Απογυμνώνει τον πόλεμο από τις πραγματικές του ρίζες —έξι δεκαετίες στρατιωτικής διακυβέρνησης και κατάληψης του κράτους από μια στενή στρατιωτικο-ισλαμιστική ελίτ που κυβερνούσε με τη βία— και τον αναδιατυπώνει ως έναν αμιγώς πόλεμο δι’ αντιπροσώπων (proxy war) στο πλαίσιο ενός παγκόσμιου ανταγωνισμού.

Η Βρετανίδα Υπουργός Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ δήλωσε τον Φεβρουάριο ότι περισσότερες από 12 χώρες τροφοδοτούν τον πόλεμο, ωστόσο αυτό το στρατόπεδο στοχοποιεί μόνο ελάχιστες που ταιριάζουν στον δικό του γεωπολιτικό χάρτη. Και αντί να καταδικάσει δύο εμπόλεμα μέρη που είναι κομμένα από το ίδιο ύφασμα, προστατεύει το ένα, τηρώντας σιγή ακόμη και για τη χρήση χημικών όπλων που επιβεβαίωσε η αμερικανική κυβέρνηση. Ακόμη και γνωστοί οργανισμοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων φαίνεται τώρα να βλέπουν τα πράγματα μονομερώς.

Για να καλύψει αυτές τις μεροληψίες, αυτό το ρεύμα δανείζεται συνθήματα που δεν έχουν καμία απήχηση στο Σουδάν:

• Ο «Αντιιμπεριαλισμός» δεν ταιριάζει στον Μπουρχάν και τους συνεταίρους του στρατηγούς.

• Η «Εθνική Κυριαρχία» επιστρατεύεται σαν να ήταν άδεια για τον βομβαρδισμό πολιτών, αντί για υποχρέωση προστασίας τους.

• Οι «Σουδανικές Λύσεις» προβάλλονται ως σύνθημα υπέρ των ίδιων αξιωματικών που, με ξένη υποστήριξη, ανέτρεψαν τη λύση που επέλεξαν οι ίδιοι οι Σουδανοί στην επανάσταση του Δεκεμβρίου 2018.

Οι μισές αλήθειες είναι το χειρότερο είδος ψεύδους — ειδικά για εκείνους που ισχυρίζονται ότι μιλούν στο όνομα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το τίμημα για το Σουδάν και ο κίνδυνος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας

Το τίμημα για το Σουδάν είναι προφανές: αυτή η στάση έχει παρατείνει τον πόλεμο και έχει βαθεύνει τη τραγωδία. Κανένας διάσημος δεν έχει γίνει viral απαιτώντας τα δύο πιο απλά πράγματα —να σταματήσει ο πόλεμος και να επιτραπεί η ανθρωπιστική βοήθεια— επειδή η προσοχή βρίσκεται αλλού.

Ο κίνδυνος όμως δεν σταματά στα σύνορα του Σουδάν. Το Σουδάν είναι το μεγάλο τρόπαιο της παγκόσμιας Μουσουλμανικής Αδελφότητας: η μόνη χώρα που κυβέρνησε για 30 χρόνια και όπου τώρα έχει την ευκαιρία να κυβερνήσει ξανά πίσω από μια στρατιωτική βιτρίνα. Ορισμένοι Δυτικοί αριστεροί αντιμετωπίζουν την εναντίωση στη Μουσουλμανική Αδελφότητα ως εχθρότητα προς το Ισλάμ — λες και είναι περισσότερο Μουσουλμάνοι από τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ιορδανία, που την έχουν θέσει εκτός νόμου.

Μια ισλαμιστική παλινόρθωση στο Χαρτούμ θα σημάνει:

1. Ένα καταφύγιο τρομοκρατών στην Ερυθρά Θάλασσα.

2. Έναν ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο.

3. Ένα προγεφύρωμα για το Ιράν και τους άλλους ανατολικούς αμφισβητίες της Δύσης.

Έχουμε ξαναδεί αυτό το έργο: την τελευταία φορά που οι Ισλαμιστές του Σουδάν είχαν κράτος, το αποτέλεσμα ήταν η τρομοκρατία στο Μανχάταν.

Γιατί η προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ είναι η σωστή

Αυτό μας φέρνει σε μια άβολη αλήθεια για τους κομματικούς κύκλους της Ουάσινγκτον: ό,τι κι αν πιστεύει κανείς για την ευρύτερη ατζέντα του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η προσέγγιση της κυβέρνησής του στο ζήτημα του Σουδάν είναι η ορθή και σε έναν κανονικό κόσμο θα έπρεπε να χαίρει διακομματικής υποστήριξης.

• Έθεσε το Σουδάν σε προτεραιότητα, τόσο στη ρητορική όσο και στη διπλωματία του απεσταλμένου Μασάντ Μπουλός (Massad Boulos).

• Δημιούργησε την Τετραμερή (Quad) με τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και την Αίγυπτο, παράγοντας έναν οδικό χάρτη που συνεχίζει να προωθεί παρά τα εμπόδια.

• Απέκλεισε τις ισλαμιστικές φατρίες από την ειρηνευτική διαδικασία, αναγνωρίζοντας την απειλή τους.

• Έθεσε ως απόλυτη προτεραιότητα την ανθρωπιστική εκεχειρία, συντάσσοντας τη σχετική συμφωνία.

• Στάθηκε ξεκάθαρα στο πλευρό ενός δημοκρατικού μέλλοντος και κράτησε τη διεθνή γραμμή ενάντια στη νομιμοποίηση του πραξικοπήματος του 2021, την ώρα που άλλες δυτικές κυβερνήσεις διολίσθαιναν προς την αποδοχή του.

• Κατονόμασε ανοιχτά το ρόλο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, χαρακτηρίζοντας το Σουδανικό Ισλαμικό Κίνημα ως τρομοκρατική οργάνωση.

• Επιβεβαίωσε τη χρήση χημικών όπλων από τον στρατό, επιβάλλοντας παράλληλα κυρώσεις και στους αντιπάλους τους για τις βιαιότητές τους.

• Κατέθεσε την πιο φιλόδοξο πρόταση των τελευταίων ετών στο ΣΑ του ΟΗΕ, ζητώντας επέκταση του εμπάργκου όπλων (συμπεριλαμβανομένων των drones) σε ολόκληρο το Σουδάν.

Παραδόξως, αυτό το αμερικανικό ιστορικό αντιμετωπίζεται με περισσότερο σκεπτικισμό από τμήματα της Δύσης παρά από τους ίδιους τους Σουδανούς.

Το Σουδάν δεν χρειάζεται τη Δύση να συμφωνήσει για τον Τραμπ. Χρειάζεται τη Δύση να συμφωνήσει για το Σουδάν, όπως έκανε κάποτε. Η κατάπαυση του πυρός, οι ανοιχτοί διάδρομοι ανθρωπιστικής βοήθειας, ο τερματισμός της ροής ξένων όπλων και η επιστροφή στην πολιτική μετάβαση που επέλεξε ο λαός του Σουδάν δεν είναι κομματικά αιτήματα. Είναι το ελάχιστο που οφείλει ο πολιτισμένος κόσμος σε 50 εκατομμύρια ανθρώπους. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει χαράξει τη σωστή πορεία – και δεν θα έπρεπε να την βαδίζει μόνη της.

Middle East Forum