Οι στρατιωτικές προσπάθειες της Άγκυρας στη Συρία, που αφορούν στον έλεγχο όλου ή τμήματος του εναέριου χώρου της, έπεσαν ώς τώρα στο κενό. Κατά το δοκιμότερον, το Ισραήλ έσπασε τα μούτρα της Τουρκίας! Διότι σε κάθε κίνησή της απάντησε με βομβαρδισμούς, πιστοποιώντας την αποτρεπτική του αξιοπιστία. Το Ισραήλ: Πρώτο, θέλει να έχει τον πλήρη έλεγχο του αέρα στη Συρία για λόγους δικής του ασφάλειας, καθώς και λόγω Ιράν. Δεύτερο, ουδόλως θα ήθελε μέσα στα πόδια του την Τουρκία, με την οποία οι σχέσεις τους είναι σε ένταση. Και η οποία φλερτάρει, άλλωστε, με τη Βαγδάτη. Τρίτο, δεν θα εγκαταλείψει τα στρατηγικά του πλεονεκτήματα στη Συρία διότι γνωρίζει ότι, εάν συμβεί κάτι τέτοιο, θα μετατραπούν σε αχίλλειο πτέρνα.

Κατάλογος βομβαρδισμών

Οι στρατιωτικές αντιδράσεις του Ισραήλ στις τουρκικές επιλογές καταγράφονται ως εξής:

• • Στις 22 Μαρτίου του 2025 βομβαρδίζονται οι Βάσεις T4 και Παλμύρας.

Η Βάση Τ-4 βρίσκεται σε κομβικό σημείο ανάμεσα σε Δαμασκό, Χομς και Παλμύρα. Το κτύπημα αυτό δεν παρουσιάστηκε αρχικά ως να ήταν σε βάρος της Τουρκίας. Εν συνεχεία, όμως, αποκαλύφθηκε ότι η Τουρκία ήθελε τις Βάσεις αυτές για στρατιωτική χρήση. Αυτό ήταν το πρώτο μήνυμα του Ισραήλ. Ακολούθησε και δεύτερο…

• • Στις 2 με 3 Απριλίου του 2025 βομβαρδίζονται οι Βάσεις T4 και Χάμα, καθώς και στόχοι γύρω από τη Δαμασκό.

Αυτό το δεύτερο κτύπημα ήταν πιο σοβαρό από το πρώτο. Ο κατάλογος των Βάσεων που είχε η Άγκυρα στους σχεδιασμούς της αφορούσε αυτές της Τ-4, της Παλμύρας και της Χάμας. Ειδικά για την T4 υπήρχαν πληροφορίες ότι η Τουρκία ήθελε να αναπτύξει: UAV/drones, ραντάρ και αντιαεροπορικά συστήματα. Εάν το Ισραήλ δεν κτυπούσε, θεωρούσε ότι θα περιοριζόταν η ελευθερία δράσης του πάνω από τη Συρία. Εκτός από το δεύτερο κτύπημα, επήλθε και μια τρίτη ισραηλινή επιχείρηση.

• • Στις 18 Αυγούστου του 2026 βομβαρδίζεται η Βάση Abu al-Duhur στο Ιντλίμπ.

Η Βάση αυτή βρίσκεται κοντά στα τουρκικά σύνορα και το Ισραήλ είχε πληροφορίες ότι οι Τούρκοι είχαν πρόθεση να αναπτύξουν οπλικά συστήματα, όπως αντιαεροπορικά και ραντάρ, καθώς και άλλους αισθητήρες. Έγιναν οκτώ αεροπορικά πλήγματα επί του διαδρόμου προσγείωσης – απογείωσης και επί των εγκαταστάσεων αποθήκευσης.

Το όρος Χερμόν και τα «μάτια του Ισραήλ»

Ο πόλεμος για τον έλεγχο του εναέριου χώρου της Συρίας είναι συναφής με το όρος Χερμόν, όπου το Ισραήλ διέθετε πάντοτε ραντάρ στο τμήμα που ήταν κάτω από τη δική του κυριαρχία. Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, στις 8 Δεκεμβρίου 2024, η ισραηλινή μονάδα Shaldag («Ομάδα Αλκυών» των Ειδικών Δυνάμεων της Πολεμικής Αεροπορίας) έσπευσε να καταλάβει και το τμήμα του όρους που ανήκε στη Συρία. Η στρατηγική του σημασία οφείλεται στο πλεονέκτημα της χρήσης ραντάρ και άλλων αισθητήρων και συστημάτων για παρατήρηση, ηλεκτρονική επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών και έγκαιρη προειδοποίηση προσφέροντας, εκτός των άλλων, εικόνα σε περιοχή της νότιας Τουρκίας, γεγονός που δημιουργεί συνθήκες αποτροπής. Τον Αύγουστο του 2026 ο ΥΠΑΜ Israel Katz δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα αποχωρήσει από το Χερμόν όσο θεωρεί ότι υπάρχουν απειλές από τη Συρία. Εξήγησε, μάλιστα, γιατί. Διότι, όπως είπε, είναι όπως τα «μάτια του Ισραήλ» για μακρινές και κοντινές απειλές. Εάν έχει δυο μάτια, εφόσον το Ισραήλ έχει αποκτήσει τώρα και τα δυο, δηλαδή μετά το δικό του τμήμα ελέγχει και αυτό που βρισκόταν στη Συρία, καμιά πρόθεση έχει να το χάσει, δηλαδή να το επιστρέψει. Θα κρατήσει το πλεονέκτημα αποκλειστικά για το ίδιο και δεν θα το μοιραστεί, ακόμη και μελλοντικά, με τη Συρία και μέσω αυτής με την Τουρκία, η οποία ήδη ανέλαβε την αναδόμηση και εκπαίδευση του Συριακού Στρατού. Μεταξύ των συστημάτων που φαίνεται ότι έχει αναπτυγμένα το Ισραήλ στο Χερμόν είναι και το Green Pine / EL/M-2080. Πρόκειται για radar δικής του κατασκευής με μεγάλη εμβέλεια, το οποίο είναι συνδεδεμένο με το αντιαεροπορικό σύστημα Arrow και την έγκαιρη προειδοποίηση βαλλιστικών πυραύλων (Σημειώνεται ότι, με βάση ανοικτές πηγές, το Arrow 3 διαθέτει 2.000–2.400 km ως μέγιστη εμβέλεια εμπλοκής και ύψος αναχαίτισης πάνω από 100 km). Συναφώς θα πρέπει να επισημανθούν τα ακόλουθα, που αφορούν τα στρατηγικά πλεονεκτήματα που έχει το Ισραήλ μέσω του όρους Χερμόν: 1. Από τη συριακή κορυφή απέκτησε καλύτερη οπτική και ηλεκτρονική κάλυψη προς Δαμασκό και κοιλάδα Μπεκάα. 2. Από την ισραηλινή πλευρά μπορεί το Ισραήλ να έχει εικόνα της νότιας Τουρκίας για ιπτάμενους στόχους μεγάλου ύψους.

Οι «τρεις θόλοι»

Σε ό,τι αφορά τον αέρα, η στρατηγική του Ισραήλ είναι ευρύτερη. Η απειλή που το ίδιο δέχεται από την Τουρκία συμπίπτει με εκείνες που η Άγκυρα εκτοξεύει σε βάρος της Ελλάδας και της Κύπρου, την οποία κατέχει σε ποσοστό της τάξης του 37%. Η τουρκική απειλή δημιουργεί σύγκλιση συμφερόντων και τη δημιουργία, όπως γράψαμε στις 6 Σεπτεμβρίου, μιας κοινής αεράμυνας από τη Θράκη ώς το Ισραήλ με τρεις θόλους. Ο ένας είναι η «Ασπίδα του Αχιλλέα», ο άλλος της Κύπρου και ο τρίτος ο «Σιδηρούς Θόλος» του Ισραήλ. Σε αυτήν την προοπτική κοινής αεράμυνας κυριαρχούν τα αντιαεροπορικά, αντιβαλλιστικά συστήματα, καθώς και τα drones που πωλεί το Ισραήλ σε Κύπρο και Ελλάδα. Το Ισραήλ: Α) Διασφαλίζει την ασφάλειά του προς τη Συρία και αναπνέει, λόγω της έλλειψης στρατηγικού βάθους από τον άξονά του προς Κύπρο και Ελλάδα. Β) Θέλει ελευθερία και ασφάλεια στον εναέριο χώρο της Συρίας και σε αυτόν νότια της Κύπρου ώς την Κρήτη. Το σύστημα άμυνας που τείνει να δημιουργηθεί αφορά σε αντιαεροπορικά συστήματα και στην ασφάλεια του εναέριου χώρου.

Σημασία της συμμαχίας και της αποτροπής

Με τη στρατηγική αυτή η Τουρκία δεν αισθάνεται άνετα, διότι έχει τρεις αντιπάλους, που μέχρι πρότινος δρούσαν στην πράξη κατά μόνας, και τώρα δείχνουν πρόθεση να έχουν κοινό σχεδιασμό αποτροπής. Χωρίς ακόμη να έχει αυτός ο σχεδιασμός υλοποιηθεί στην πράξη. Και χωρίς να σημαίνει ότι, εάν η Ελλάδα ή η Κύπρος ή και οι δυο βρεθούν σε κρίση και δη στρατιωτική με την Τουρκία, το Ισραήλ θα πολεμήσει για χάρη τους. Όπως Κύπρος και Ελλάδα δεν πολεμούν τώρα με το Ισραήλ. Γι’ αυτό, η Κύπρος θα πρέπει να κινηθεί αρχικά στη λογική της αυτοδύναμης άμυνας, όπως πράττει η Ελλάδα με την «Ασπίδα του Αχιλλέα», για να αυξήσει την αποτροπή της με τη συνδρομή των οπλικών συστημάτων του Ισραήλ και να ενισχύσει τη συμμαχική της αξιοπιστία. Άλλωστε, αποτροπή σημαίνει να μη φτάνεις σε πόλεμο. Και η συμμαχία μπορεί να προσθέτει τέτοια στοιχεία και μεταβλητές από την εικόνα ώς τις πληροφορίες και τα οπλικά συστήματα αέρος, θαλάσσης και ξηράς, κατά τρόπον ώστε να πείθεται η Τουρκία ότι το κόστος από οποιαδήποτε δράση της θα είναι μεγαλύτερο από το όφελος. Κλασικό παράδειγμα είναι ό,τι αναλύουμε στο παρόν κείμενο. Η αξιοπιστία της ισραηλινής αποτροπής. Όπως είναι για παράδειγμα οι περιπτώσεις όταν το Ισραήλ κτυπά στη Συρία και χαλά τα σχέδια της Άγκυρας, χωρίς αυτή να απαντά στρατιωτικά…

Τουρκικός σχεδιασμός και Κύπρος

Ως προς την Τουρκία, οικοδομεί τον δικό της «Ατσάλινο Θόλο», φτιάχνοντας ακόμη και λέιζερ για να καταρρίπτει από μικρές -επί του παρόντος- αποστάσεις τα εχθρικά drones, όπως άλλωστε έχει ήδη τη δυνατότητα να πράττει το Ισραήλ. Ο τουρκικός «Ατσάλινος Θόλος» καλύπτει και την Κύπρο, την οποία η Άγκυρα ενισχύει συνεχώς. Η Άγκυρα μάς θεωρεί ως αβύθιστο αεροπλανοφόρο. Και όσο δεν υλοποιείται ο σχεδιασμός του άξονα με την Ελλάδα και το Ισραήλ μάς αντιμετωπίζει ως τον αδύναμο κρίκο της αλυσίδας, ειδικώς για το Αιγαίο, όπου η Τουρκία κλιμακώνει στην παρούσα φάση τις απειλές της. Στη Συρία έχει στήσει ραντάρ κατά μήκος των συνόρων για λόγους δικής της ασφάλειας, έχοντας ταυτοχρόνως την εικόνα από το ΝΑΤΟ, η οποία συντίθεται από επίγεια στρατιωτικά ραντάρ κρατών-μελών, αεροσκάφη AWACS, συστήματα αεράμυνας, στρατιωτικά κέντρα διοίκησης και ελέγχου, στοιχεία ταυτοποίησης αεροσκαφών, και άλλες πηγές επιτήρησης.

Ο συμβιβασμός… του Ισραήλ

Ο συμβιβασμός του Ισραήλ στη Συρία θα ήταν δυνατό να αφορά στο διεθνές αεροδρόμιο της χώρας. Για λόγους πολιτικής αεροπορίας, η Τουρκία άρχισε από το φθινόπωρο του 2025 την αποστολή και εγκατάσταση συστημάτων αεροναυτιλίας στη Δαμασκό. Στις 19 Σεπτεμβρίου 2025 ο Τούρκος Υπουργός Μεταφορών, Αμπντουλκαντίρ Ουράλογλου, ανακοίνωσε ότι είχαν ήδη σταλεί συστήματα, όπως είναι: 1. Το ILS, που καθοδηγεί το αεροσκάφος με μεγάλη ακρίβεια στην τελική προσέγγιση και προσγείωση. 2. DVOR/DME, δηλαδή ραδιοβοηθήματα πλοήγησης, που επιτρέπουν στο αεροσκάφος να γνωρίζει τη διεύθυνση και την απόστασή του από τον επίγειο σταθμό. 3. Ραντάρ PSR/SSR, των οποίων η εγκατάσταση θα ακολουθούσε. Το συγκεκριμένο σύστημα ταυτοποιήθηκε δημόσια τον Ιανουάριο του 2026 ως ASELSAN HTRS-100. Το πρωτεύον PSR εντοπίζει αεροσκάφη από την επιστροφή του κύματος, ενώ το δευτερεύον SSR επικοινωνεί με τον αναμεταδότη τους και λαμβάνει στοιχεία όπως ταυτότητα, ύψος και κωδικό πτήσης.

Αποστρατιωτικοποίηση

Πέραν του πολέμου, που γίνεται για τον έλεγχο του αέρα στη Συρία, υπάρχει και αυτός επί του εδάφους. Η Τουρκία έχει επιρροή επί της συριακής κυβέρνησης, και μαζί έχουν τον έλεγχο του βόρειου τμήματος της χώρας. Άλλωστε, η Άγκυρα στο πλαίσιο της βοήθειας προς τη Δαμασκό δεν προσφέρει τις υπηρεσίες της μόνο στην εκπαίδευση του Συριακού Στρατού, αλλά και στην παροχή τεθωρακισμένων οχημάτων, τροχοφόρων και ερπυστριοφόρων. Αυτή όμως η επιρροή φτάνει ώς εκεί που δεν απειλείται το Ισραήλ, το οποίο αποτελεί τον κύριο σύμμαχο των ΗΠΑ.Ο δεν ηγέτης της Συρίας, Αχμέντ αλ-Σαράα, που είναι γνωστός με το πολεμικό ψευδώνυμο, Αμπού Μοχάμαντ αλ-Τζολάν, στηρίζει τη νομιμοποίησή του στις ευλογίες των ΗΠΑ ως επικυρωμένος, που ήταν, τρομοκράτης. Ταυτοχρόνως, η Αμερική θεωρεί την Τουρκία ως τον έτερο δικό της πυλώνα ασφάλειας στην περιοχή. Γι’ αυτό, η Ουάσιγκτον δεν θα ήθελε να δει δυο συμμάχους της, Ισραήλ και Τουρκία, να φτάνουν σε πόλεμο, διότι θα πληγούν δικά της στρατηγικά συμφέροντα. Εκτός και αν αποφασίσει αλλιώς. Στην παρούσα φάση, ενώ η Τουρκία έχει ρόλο πατερναλιστικό επί της Δαμασκού, το Ισραήλ εξισορροπεί την κατάσταση με τον έλεγχο στον αέρα αλλά και με τις εξής κόκκινες γραμμές: 1. Διατήρηση του ελέγχου των υψωμάτων Γκολάν. 2. Δημιουργία ζώνης ασφαλείας κάτω από τα υψώματα Γκολάν, που σημαίνει ότι η Συρία δεν θα μπορεί να αναπτύξει στρατεύματα. Ως εκ τούτου, το Ισραήλ αξιώνει μια αποστρατιωτικοποιημένη νότια Συρία, χωρίς βαριές συριακές δυνάμεις κοντά στα σύνορά του. Τέτοιες περιοχές είναι αυτές της Κουνέιτρας, της Νταράας και της Σουέιντας. Η τελευταία αποτελεί την επαρχία όπου είναι συγκεντρωμένοι οι Δρούζοι, τους οποίους το Ισραήλ έχει θέσει κάτω από την προστασία του.

Κυπριακό, ομοσπονδία και Ισραήλ

Όλα αυτά συμβαίνουν δίπλα μας, αλλά επηρεάζουν άμεσα και το σπίτι μας. Και συνιστούν γεωστρατηγικές παραμέτρους της λύσης του Κυπριακού. Τροφή, λοιπόν, προς σκέψη: Θα αφήσει, με τις υφιστάμενες συνθήκες, το Ισραήλ να πέσει η Κύπρος στην Τουρκία με μια μορφή διευθέτησης, όπως είναι μια διχοτομική ομοσπονδία, συνομοσπονδιακού χαρακτήρα, που θα δίνει τον έλεγχο στην Άγκυρα και θα πλήττει ζωτικά συμφέροντα του Ισραήλ; Μάλλον όχι, εκτός και αν πάρει τέτοια ανταλλάγματα, που θα καλύπτουν τα δικά του ζητήματα ασφάλειας. Είναι τέτοια, όμως, η κατάσταση στην παρούσα φάση, δηλαδή η ένταση με την Τουρκία, που δεν το ικανοποιούν τα ανταλλάγματα. Θέλει τη διατήρηση της κυριαρχίας. Δεν εμπιστεύεται την Άγκυρα. Το ίδιο ισχύει για την Τουρκία… έναντι του Ισραήλ…