Του Κώστα Μαυρίδη

Τις προάλλες, παρευρέθηκα στην παρουσίαση του βιβλίου «Γεώργιος Κατσάνης – Ο Διοικητής του Αγίου Ιλαρίωνα και η κληρονομιά του» με συγγραφέα την Αγγελική Κατσάνη, κόρη του Γ. Κατσάνη.

Το 1974, ο Γ. Κατσάνης ήταν Διοικητής της 33ης Μοίρας Καταδρομών στην Κύπρο και στις 20 Ιουλίου ηγήθηκε μιας υποδειγματικής νυχτερινής επιχείρησης διείσδυσης στα μετόπισθεν, για εξάλειψη τουρκικών θέσεων στην περιοχή του Αγίου Ιλαρίωνα στον Πενταδάκτυλο.

Προδομένος και εγκαταλελειμμένος, έπεσε κυριολεκτικά μαχόμενος την 21η Ιουλίου, μαζί με τους Καταδρομείς του, ευρισκόμενος σε εχθρικό έδαφος και έκτοτε υπήρξε για δεκαετίες αγνοούμενος.

Για τον ήρωα Κατσάνη, νυμφευμένο με δύο μικρά παιδάκια τότε, γράφτηκαν πολλά και θα συνεχίσουν κι άλλα. Το βιβλίο αυτό ξεχωρίζει γιατί γράφτηκε από την μια του κόρη, την Αγγελική Κατσάνη, η οποία εξήγησε και στον πρόλογό της ότι «θέλησα να γράψω ένα βιβλίο για τον πατέρα μου διαφορετικό, ένα βιβλίο που περιγράφει και την ιστορία της ζωής του ανθρώπου Γεωργίου Κατσάνη, μέσα από γεγονότα που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα του και τις διηγήσεις ανθρώπων που τον γνώρισαν».

Για το βιβλίο απηύθυναν χαιρετισμούς: ο Υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας (εκπροσωπώντας τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας), ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος, ο Πρόεδρος της 33 Μ.Κ. Πέλλαπαις 1974 Λάμπρος Κακουλλής και ο εκδότης Ανδρέας Γερμανός.

Το βιβλίο παρουσίασαν οι Ηλίας Λεοντάρης, Επίτιμος Αρχηγός ΓΕΕΦ, Σάββας Μέντζης, Πρόεδρος Παγκύπριου Συνδέσμου Εφέδρων Καταδρομέων, Πέτρος Παπαπολυβίου, Αναπλ. Καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και Ελένη Σιούφτα, εκπαιδευτικός-λογοτέχνης.

Συντονίστρια της εκδήλωσης η Σωτηρούλα Βασιλείου, ιστορικός και τραγούδι από τον Μάριο Ορφανίδη.

Από την ημέρα που βγήκαν τα δημοσιεύματα στη Wall Street Journal για την Γκιλφόιλ, υπήρξε έντονη παραφιλολογία για το τι πραγματικά συνέβη, αν αληθεύουν ή δεν αληθεύουν όλα αυτά τα γεγονότα.

Στην Ελλάδα μεγάλο μέρος των μέσων ενημέρωσης αναλώθηκε στο γεγονός το ότι ανέφερε τον περασμένο Μάρτιο, και μάλιστα παρουσία δύο υπουργών της κυβέρνησης, ότι ”όπως αλλάξαμε την κυβέρνηση στη Ρουμανία, μπορούμε να αλλάξουμε την κυβέρνηση και στην Ελλάδα”.

Βέβαια, υπήρχαν δημοσιεύματα και υπάρχουνε στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής για δωροδοκίες και για πρόσβαση ανθρώπων στο Λευκό Οίκο. Αυτά φέρεται τουλάχιστον μέχρι στιγμής να λέει ότι δήλωνε και ότι ζητούσε και χρήματα. Εγώ δεν θέλω να μείνω πάνω σε αυτό το κομμάτι, δεν μας ενδιαφέρει καταρχάς, είναι ένα θέμα το οποίο αφορά την αμερικανική πολιτική και εγώ θέλω να μείνω καθαρά στο γεγονός της Κίμπερλι Γκιλφόιλ ως πρέσβεως των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

Και εδώ έχουμε σε δύο σκέλη να χωρίσουμε την παρουσία της.

Στο πρώτο, όπου δεν θα σταθώ ιδιαίτερα, διότι επίσης θεωρώ ότι δεν μας αφορά, είναι στην κοσμική ζωή που έκανε και λιγότερο στη διπλωματική της ιδιότητα. Το προσπερνάμε όμως αυτό και θέλω να σταθώ στο γεγονός ως της Κίμπερλι Γκιλφόιλ, της πρέσβειος, το τι πραγματικά έκανε.

Αυτό που βλέπουμε μέχρι στιγμής, είναι φωνές από την Αμερική και από την ελληνική ομογένεια να αναφέρουν ότι όλη αυτή η διαδικασία ήταν υποκινούμενη από τους Δημοκρατικούς, από την αντιπολίτευση, έγινε σκόπιμα πριν τις ενδιάμεσες εκλογές για να πλήξει τον πρόεδρο Τραμπ. Επίσης, πριν συνεχίσω για το καθαρά διπλωματικό κομμάτι της κυρίας Γκιλφόιλ, να πω ότι η πρόσληψή της από το Κογκρέσο εγκρίθηκε με 51 ψήφους υπέρ και 47 κατά. Ήταν μια ψηφοφορία οριακή, οπότε γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι ένα άτομο με τόσο έντονη κοσμική ζωή υπήρχε πολύ μεγάλη πιθανότητα στην πρώτη στραβή να την πατήσει ή να βρουν οι πολιτικοί αντίπαλοί της κάτι μεμπτό για να την χτυπήσουν πολιτικά, όπως και το κάνουν την δεδομένη χρονική στιγμή, διότι η συζήτηση που έγινε όσον αφορά το ότι αν θέλουν μπορούν να ρίξουν και την κυβέρνηση στην Ελλάδα, έγινε τον Μάρτιο και όλα τα υπόλοιπα που έρχονται στο φως της δημοσιότητας, τα ηχητικά μηνύματα ή τα γραπτά μηνύματα ότι έναντι χρηματικής αμοιβής μπορούσε να προσφέρει πρόσβαση στον Λευκό Οίκο και αυτά ήταν αρκετό καιρό νωρίτερα.

Άρα εδώ βλέπουμε ότι σκόπιμα έγινε αυτή η δημοσίευση όλων αυτών των περιστατικών, τη δεδομένη χρονική στιγμή. Βέβαια, εκτός από το πολιτικό κομμάτι υπάρχουν και τα επιχειρηματικά συμφέροντα για το γεγονός ότι έδινε σε συγκεκριμένα πρόσωπα πρόσβαση και σε οικονομικό επίπεδο αλλά και σε πολιτικό επίπεδο όσον αφορά την πρόσβαση στο Λευκό Οίκο συγκεκριμένων επιχειρηματιών για να κλείνουνε δουλειές.

Εγώ θα επισημάνω ότι το αίτιο της αποπομπής-παραίτησής της δεν μας ενδιαφέρει, μας ενδιαφέρει καθαρά το κομμάτι το διπλωματικό για να δούμε αν άφησε το αποτύπωμα της ως πρέσβεως των ΗΠΑ στην Ελλάδα. Υπάρχουν επίσης φωνές που τονίζουν ότι ο ρόλος της ήταν διακοσμητικός και ήταν μια παρένθεση στην Αθήνα, διότι δεν ήταν μια πρέσβης η οποία ήταν άνθρωπος της διπλωματίας. Για το γεγονός του  κάθετου άξονα, διότι μετά την παραίτηση-αποπομπή της έγινε μεγάλος θόρυβος για το αν θα διακοπεί η διαδικασία υλοποίησής του ή όχι, και αυτό το αναφέρω γιατί είχαμε φωνές και από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία αλλά και την Αλβανία όσον αφορά τα οικονομικά σκέλη, αλλά ο κάθετος άξονας είναι ένα έργο δρομολογημένο και νομικά θεσμοθετημένο και αυτό έχει συμβεί από την πιο προηγούμενη αντιπροσώπευση των Ηνωμένων Πολιτείων στην Αθήνα και στην Ελλάδα από τον Τζέφρι Πάιατ, διότι από εκεί ξεκίνησε η όλη διαδικασία και απλά τους τελευταίους μήνες και ενώσω ήταν στην Ελλάδα η Κίμπερλι Γκιλφόιλ έπεσαν τότε οι υπογραφές.

Αυτό που κατάφερε η Κίμπερλι Γκιλφόιλ ήταν το ότι είχε την άμεση επαφή με τον Λευκό Οίκο, κάτι που για τους επόμενους αρκετούς μήνες, απ ό,τι πληροφορούμε, δεν θα έχουμε, πιθανόν η αντικατάσταση του επόμενου διπλωμάτη στην Αθήνα να γίνει περί τον Φεβρουάριο-Μάρτιο, πιθανότατα και τον Απρίλιο. Όλο αυτό το διάστημα η Ελλάδα θα είναι με επιτετραμένο και όχι απευθείας εκπροσώπηση με πρέσβη, άρα χάνουμε και την πολιτική εκπροσώπηση κατά κάποιο τρόπο απευθείας στο Λευκό Οίκο, κάτι που είχαμε με την Γκιλφόιλ, και επίσης το ότι βοήθησε στο ότι αντί για να προμηθευτεί φυσικό αέριο 700.000 κυβικών μέτρων, αυτό που κατάφερε η Γκιλφόιλ, είναι να το αυξήσει και να προμηθευτεί η Ελλάδα 1,3 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.

Επίσης όσον αφορά τον κάθετο άξονα υπάρχουν διπλωμάτες αφυπηρετήσαντες, οι οποίοι αναφέρουν ότι δεν υπάρχει και ιδιαίτερη ωφέλεια του κάθετου άξονα για την Ελλάδα. Η μόνη ωφέλεια είναι οι 80 μόνιμες θέσεις στην Αλεξανδρούπολη, και η πραγματική ωφέλεια, όπως σκοπτικά μου τόνισε κάποιος διπλωμάτης, προσπαθώ λέει να καταλάβω ποια είναι. Όταν καταλάβω, θα σας πω.

Η Κίμπερλι Γκιλφόιλ έφυγε. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, παραμένει: τι ακριβώς άφησε πίσω της η θητεία της για την Ελλάδα;

Η έναρξη της δίκης για τις εκρήξεις στους αγωγούς Nord Stream επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια, ενώ στο εσωτερικό της Γερμανίας εντείνονται οι διαφωνίες για τη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο.

Στις 14 Οκτωβρίου ξεκίνησε στο Αμβούργο η δίκη του Σέρχι Κουζνέτσοφ, πρώην αξιωματικού των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, ο οποίος κατηγορείται για συμμετοχή στην επιχείρηση δολιοφθοράς που προκάλεσε τις εκρήξεις στους αγωγούς Nord Stream τον Σεπτέμβριο του 2022. Η γερμανική εισαγγελία αποδίδει στον κατηγορούμενο ρόλο στον σχεδιασμό και στην εκτέλεση της επίθεσης, ενώ αναβάθμισε τις κατηγορίες σε εγκλήματα πολέμου.

Ο ίδιος ομολόγησε ότι ενήργησε με κρατικές εντολές, «ό,τι έκανα, το έκανα κατόπιν εντολών», μετέφερε ο συνήγορός του. Το Κίεβο αρνείται την εμπλοκή του στην καταστροφή των αγωγών. Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα για τη Γερμανία, καθώς οι Nord Stream αποτελούσαν κρίσιμη υποδομή για τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Η καταστροφή τους επιβάρυνε το ήδη σύνθετο ενεργειακό περιβάλλον. Το ερώτημα που επανέρχεται είναι κατά πόσο η εξέλιξη της δικαστικής έρευνας θα επηρεάσει τις σχέσεις Βερολίνου–Κιέβου και τη γερμανική πολιτική απέναντι στον πόλεμο.

Η εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση και η οικονομική πίεση

Την ίδια ημέρα, στη Σαξονία-Άνχαλτ, το AfD και το BSW προώθησαν από κοινού πρόταση με τίτλο «Ειρηνευτικές συνομιλίες αντί επέκτασης του πολέμου στην Ουκρανία». Οι δύο πολιτικές δυνάμεις ζητούν άμεση κατάπαυση του πυρός, έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία, άρση των οικονομικών κυρώσεων και τερματισμό της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία, με εξαίρεση την ανθρωπιστική συνδρομή.

Η απόφαση έχει πολιτικό χαρακτήρα, καθώς η εξωτερική πολιτική και οι παραδόσεις όπλων δεν αποτελούν αρμοδιότητα ενός κρατιδίου. Αναδεικνύει, ωστόσο, την αυξανόμενη αντιπαράθεση στο εσωτερικό της Γερμανίας για τη στρατηγική που ακολουθεί η ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς επιμένει ότι η υποστήριξη της Ουκρανίας αποτελεί ζήτημα ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Η συζήτηση διεξάγεται ενώ τα γερμανικά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν αυξημένες οικονομικές πιέσεις και το Βερολίνο προωθεί μεταρρυθμίσεις στην ιδιωτική συνταξιοδότηση. Στις 16 Οκτωβρίου, η ομοσπονδιακή βουλή (Bundestag) εξέτασε και ψήφισε το νομοσχέδιο για το πρόγραμμα Frühstartrente, το οποίο προβλέπει κρατική εισφορά 10 ευρώ τον μήνα για την ιδιωτική συνταξιοδοτική αποταμίευση παιδιών από την ηλικία των έξι ετών. Η παράλληλη συζήτηση για τις κοινωνικές δαπάνες και τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας τροφοδοτεί την πολιτική αντιπαράθεση σχετικά με τις προτεραιότητες του κρατικού προϋπολογισμού, την στιγμή που η Γερμανία έχει έλλειμα 34δις για φέτος.

Το χρηματοδοτικό βάρος για την Ευρώπη

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η χρηματοδότηση της ουκρανικής άμυνας παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ζητήσει πρόσθετους πόρους για το 2027, εκτιμώντας ότι απαιτούνται επιπλέον 70 δισ. ευρώ. Το αίτημα αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διατηρήσει τη σημερινή κλίμακα στήριξης χωρίς να περιορίσει άλλες δημοσιονομικές προτεραιότητες, όπως η κοινωνική πολιτική, η εκπαίδευση και οι επενδύσεις.

Παράλληλα, οι δημόσιες διαφωνίες μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ουκρανού προέδρου για την πορεία του πολέμου εντείνουν την αβεβαιότητα γύρω από τη μελλοντική δυτική υποστήριξη. Οι καταγγελίες για διαφθορά στην Ουκρανία ενισχύουν, επίσης, τις φωνές που ζητούν αυστηρότερο έλεγχο της διάθεσης των χρημάτων.

Η δίκη για το Nord Stream, έχει ήδη αναδείξει ένα ευρύτερο πολιτικό δίλημμα: πώς θα συνδυάσει η Γερμανία και η Ευρώπη την ενεργειακή τους ασφάλεια, τη στήριξη της Ουκρανίας και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, ενώ οι οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες του πολέμου εξακολουθούν να επιβαρύνουν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες;