Η Τουρκία επιμένει να γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων της το Διεθνές Δίκαιο και τους Διεθνείς Οργανισμούς. Την ώρα που η Ελλάδα κινείται θεσμικά, μέσω του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), οι αξιωματούχοι της Άγκυρας κάνουν πλειστηριασμούς στα θαλάσσια οικόπεδα της Ανατολικής Μεσογείου.

Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές αποτυπώσεις της ελληνικής κοινής γνώμης για τα ελληνοτουρκικά παρουσιάζει στο κυριακάτικο φύλλο της, την 1η Νοεμβρίου 2026, η εφημερίδα «Δημοκρατία». Η πανελλαδική έρευνα της MRB Hellas, η οποία πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της, αναδεικνύει μία σαφή προτίμηση υπέρ της άμεσης υλοποίησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την Τουρκία.

Το 73,9% υποστηρίζει ότι η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει στην πόντιση του καλωδίου, ακόμη και αν εκδηλωθεί τουρκική αντίδραση. Αντίθετα, μόλις το 17,9% θεωρεί ότι η Αθήνα πρέπει πρώτα να συνεννοηθεί με την Άγκυρα και στη συνέχεια να προχωρήσει στις εργασίες.

Το 5% δεν επιλέγει καμία από τις δύο προτεινόμενες θέσεις, ενώ το 3,2% δεν εκφράζει γνώμη.

Η εφημερίδα παρουσιάζει το αποτέλεσμα με τον πρωτοσέλιδο τίτλο «Ποντίστε τώρα το καλώδιο, ακόμη κι αν αντιδράσει η Τουρκία», κάνοντας λόγο για σαρωτική πατριωτική εντολή των Ελλήνων πολιτών.

Η Κάσος και το ζήτημα της άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων

Για να γίνει αντιληπτή η σημασία του ευρήματος, πρέπει να εξεταστεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται η υπόθεση του Great Sea Interconnector.

Το υποθαλάσσιο καλώδιο αποτελεί ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή διασύνδεση της Ελλάδας με την Κύπρο, με ευρύτερες προεκτάσεις για την Ανατολική Μεσόγειο. Η υλοποίησή του, ωστόσο, έχει συναντήσει σοβαρά εμπόδια, μεταξύ των οποίων και οι τουρκικές παρεμβάσεις στις θαλάσσιες περιοχές όπου προβλέπεται να πραγματοποιηθούν έρευνες.

Το περιστατικό της Κάσου, τον Ιούλιο του 2024, αποτέλεσε χαρακτηριστική περίπτωση. Η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων και η αμφισβήτηση των ελληνικών αρμοδιοτήτων στην περιοχή ανέδειξαν τη δυνατότητα της Άγκυρας να ασκεί πίεση στην εξέλιξη ενός ενεργειακού έργου μέσω της στρατιωτικής της παρουσίας.

Έκτοτε, η συνέχιση των ερευνητικών εργασιών έχει αποκτήσει σημασία που υπερβαίνει την τεχνική υλοποίηση της διασύνδεσης.

Το ζήτημα αφορά πλέον και την πρακτική άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και το κατά πόσον οι τουρκικές αντιδράσεις μπορούν να επηρεάζουν τις αποφάσεις της Αθήνας.

Εδώ απαιτείται μια ουσιαστική διευκρίνιση: Η πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων και οι σχετικές έρευνες υπάγονται σε συγκεκριμένο διεθνές νομικό πλαίσιο, με δικαιώματα και αρμοδιότητες που διαφέρουν ανάλογα με τη θαλάσσια ζώνη. Επομένως, η υπόθεση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά ως τεχνικό ή εμπορικό ζήτημα.

Η ελληνική κοινή γνώμη δεν προκρίνει προηγούμενη συνεννόηση με την Τουρκία

Το σημαντικότερο στοιχείο της έρευνας δεν είναι μόνο το υψηλό ποσοστό υπέρ της άμεσης πόντισης. Είναι κυρίως η μεγάλη απόσταση που χωρίζει τη συγκεκριμένη θέση από την επιλογή προηγούμενης συνεννόησης με την Τουρκία.

Η διαφορά των 56 ποσοστιαίων μονάδων δείχνει ότι, στο συγκεκριμένο ερώτημα, η ελληνική κοινή γνώμη προκρίνει την προώθηση του έργου χωρίς να εξαρτάται η έναρξη των εργασιών από τη στάση της Άγκυρας.

Η διαπίστωση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα σε μία περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιδιώκει να διατηρήσει ενεργό τον ρόλο της στις εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου, αμφισβητώντας ελληνικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες.

Η περίπτωση του καλωδίου συνδέεται με μία ευρύτερη προβληματική της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής: εάν η αποφυγή εντάσεων μπορεί, στην πράξη, να οδηγήσει σε περιορισμό δραστηριοτήτων τις οποίες η Ελλάδα θεωρεί ότι δικαιούται να ασκεί.

Η απάντηση των πολιτών, όπως αποτυπώνεται στην έρευνα της MRB, παρουσιάζει μια ισχυρή προτίμηση υπέρ της άσκησης αυτών των δικαιωμάτων, ακόμη και υπό την προοπτική τουρκικών αντιδράσεων.

Δεν πρέπει, πάντως, να συγχέεται η υποστήριξη της πόντισης με αποδοχή οποιασδήποτε στρατιωτικής κλιμάκωσης. Τα δύο ζητήματα είναι διαφορετικά και η δημοσιευμένη ερώτηση δεν επιτρέπει ασφαλές συμπέρασμα για το δεύτερο.

Το πολιτικό μήνυμα προς την κυβέρνηση Μητσοτάκη

Η «Κυριακάτικη Δημοκρατία» ερμηνεύει τα αποτελέσματα ως έντονη αμφισβήτηση των κυβερνητικών χειρισμών στα εθνικά ζητήματα και ειδικότερα στο θέμα του καλωδίου.

Η συγκεκριμένη αξιολόγηση αποτελεί πολιτική ερμηνεία της εφημερίδας. Από τα δημοσιευμένα ποσοστά τεκμηριώνεται η σαφής προτίμηση υπέρ της άμεσης πόντισης, όχι όμως αυτομάτως η συνολική αποδοκιμασία της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης.

Σε κάθε περίπτωση, το εύρημα δημιουργεί ένα ενδιαφέρον πολιτικό δεδομένο.

Η κυβέρνηση έχει διαβεβαιώσει ότι η ηλεκτρική διασύνδεση θα προχωρήσει, ενώ παράλληλα έχει επιχειρήσει να διαχειριστεί τις διπλωματικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις των τουρκικών αντιδράσεων.

Από την πλευρά της, η Άγκυρα συνεχίζει να προβάλλει τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο, επιδιώκοντας να διαδραματίζει ρόλο σε δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν στις δικές της αρμοδιότητες.

Το ερώτημα που ανακύπτει για την Αθήνα είναι πώς θα συνδυάσει τη συνέχιση του έργου, την αποτροπή και τη διαχείριση μιας πιθανής κρίσης, χωρίς να δημιουργηθούν τετελεσμένα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν ανάλογες δραστηριότητες στο μέλλον.

Από την Κάσο στην ηλεκτρική διασύνδεση: Το διακύβευμα για Ελλάδα και Κύπρο

Η σημασία του καλωδίου δεν περιορίζεται στην ελληνική επικράτεια. Η Κύπρος αποτελεί τον δεύτερο άμεσα ενδιαφερόμενο παράγοντα και η υλοποίηση του έργου συνδέεται με την προσπάθεια άρσης της ηλεκτρικής της απομόνωσης.

Παράλληλα, η διασύνδεση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό ενεργειακών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ελληνική και η κυπριακή πλευρά έχουν, συνεπώς, ένα κοινό στρατηγικό ενδιαφέρον, ακόμη και αν υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση, την κατανομή του κόστους και τη διαχείριση των κινδύνων.

Η δημοσκόπηση της MRB αναδεικνύει ότι τουλάχιστον ως προς το ζήτημα της τουρκικής αντίδρασης, οι ερωτηθέντες προκρίνουν μια ξεκάθαρη επιλογή: την άμεση προώθηση της πόντισης.

Το συγκεκριμένο εύρημα δεν επιλύει τις εκκρεμότητες του έργου ούτε υποκαθιστά την ανάγκη ολοκληρωμένου πολιτικού, τεχνικού και επιχειρησιακού σχεδιασμού.

Καταγράφει, όμως, μία ουσιαστική παράμετρο που η κυβέρνηση καλείται να συνεκτιμήσει: Στο δίλημμα ανάμεσα στην άμεση πόντιση του καλωδίου και στην προηγούμενη συνεννόηση με την Τουρκία, σχεδόν τρεις στους τέσσερις ερωτηθέντες επιλέγουν το πρώτο.