Ως μια εκλογική διαδικασία που απέκτησε χαρακτηριστικά δημοψηφίσματος υπέρ ή κατά του Ντόναλντ Τραμπ περιέγραψε ο Σταύρος Καλεντερίδης τις αμερικανικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026.

Στην ανάλυσή του, η οποία μαγνητοσκοπήθηκε στις 4 Νοεμβρίου, υποστήριξε ότι η επικράτηση των Δημοκρατικών αποτελεί πρωτίστως αποδοκιμασία των επιλογών του Αμερικανού προέδρου και όχι απλώς μια συνηθισμένη εναλλαγή πολιτικών συσχετισμών.

Κατά τον ίδιο, οι Ρεπουμπλικάνοι δεν μπορούν να αποποιηθούν τις ευθύνες τους, καθώς είχαν συγκεντρώσει σημαντική θεσμική ισχύ, ελέγχοντας τον Λευκό Οίκο και τα δύο σώματα του Κογκρέσου πριν από την εκλογική αναμέτρηση.

Ο αναλυτής κατηγόρησε τον Τραμπ ότι επιχειρεί να αποστασιοποιηθεί από το αποτέλεσμα, ενώ προηγουμένως είχε ταυτίσει την πολιτική του παρουσία με την επιτυχία του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη στάση του Αμερικανού προέδρου απέναντι στο Fox News, υποστηρίζοντας ότι η ενόχλησή του για τη φιλοξενία πολιτικών αντιπάλων αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη δημόσια αντιπαράθεση.

Ο πόλεμος με το Ιράν και η οικονομική δυσαρέσκεια

Το σημαντικότερο στοιχείο της ανάλυσης αφορά τον ρόλο που αποδίδει ο Καλεντερίδης στον πόλεμο με το Ιράν.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη σύγκρουση λειτούργησε ως καταλύτης για την εκλογική συμπεριφορά των Αμερικανών, καθώς οι επιπτώσεις της έγιναν αισθητές στην καθημερινότητά τους.

Επικαλέστηκε δημοσκοπική έρευνα, χωρίς να κατονομάσει την εταιρεία που τη διενήργησε, σύμφωνα με την οποία περίπου το 74% των ερωτηθέντων θεωρούσε τον πόλεμο σημαντικό παράγοντα για την ψήφο του.

Ο αναλυτής συνέδεσε τη σύγκρουση με την άνοδο των τιμών των καυσίμων, ιδίως του πετρελαίου κίνησης, επισημαίνοντας τις επιπτώσεις στο κόστος μεταφορών, στην αγροτική παραγωγή και στις τιμές βασικών αγαθών.

Η κεντρική του θέση είναι ότι ο Τραμπ εξελέγη με την υπόσχεση της οικονομικής ανάκαμψης και της αποφυγής νέων στρατιωτικών περιπετειών, αλλά τελικά ακολούθησε μια πολιτική που, κατά τον Καλεντερίδη, κινήθηκε στην αντίθετη κατεύθυνση.

Υποστήριξε, μάλιστα, ότι η εμπλοκή στο Ιράν ανέτρεψε τον προεκλογικό σχεδιασμό των Ρεπουμπλικανών, οι οποίοι επιδίωκαν να παρουσιάσουν μια εικόνα οικονομικής σταθερότητας και περιορισμού του αμερικανικού επεμβατισμού.

Σφοδρή κριτική στο Ισραήλ και στον Νετανιάχου

Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο Καλεντερίδης απέναντι στην κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Υποστήριξε ότι το Ισραήλ διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην αμερικανική εμπλοκή στον πόλεμο με το Ιράν και ότι η επιλογή αυτή προκάλεσε σοβαρό πολιτικό κόστος στον Τραμπ.

Στο πλαίσιο της κριτικής του διατύπωσε επίσης εικασίες για ενδεχόμενη δυνατότητα άσκησης πίεσης στον Αμερικανό πρόεδρο μέσω της υπόθεσης Τζέφρι Έπσταϊν. Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί παρουσιάστηκαν ως εκτιμήσεις του αναλυτή και όχι ως αποδεδειγμένα γεγονότα.

Συνδέοντας την υπόθεση με την ελληνική εξωτερική πολιτική, εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις για την προσέγγιση της Αθήνας με το Ισραήλ, θεωρώντας ότι η Ελλάδα οφείλει να αξιολογήσει προσεκτικά το κόστος και τους κινδύνους των περιφερειακών της συμμαχιών.

Η απώλεια της Γερουσίας και οι επιλογές προσώπων

Σημαντικό μέρος της παρέμβασής του αφιερώθηκε στις εκλογικές αναμετρήσεις για τη Γερουσία και στις αλλαγές της πολιτικής συμπεριφοράς σε παραδοσιακά ρεπουμπλικανικές πολιτείες.

Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε ειδικά στο Κάνσας, στο Τέξας και στη Νότια Καρολίνα, παρουσιάζοντας τις εξελίξεις ως ενδείξεις ευρύτερης αναδιάταξης των πολιτικών συσχετισμών.

Στάθηκε επίσης στις μετακινήσεις πληθυσμών από την Καλιφόρνια προς το Τέξας και στον τρόπο με τον οποίο, κατά την άποψή του, επηρεάζουν τη δημογραφική και εκλογική φυσιογνωμία των πολιτειών.

Παράλληλα, απέδωσε μέρος της αποτυχίας των Ρεπουμπλικανών στις προσωπικές επιλογές του Τραμπ για πολιτικά αξιώματα.

Κατηγόρησε τον Αμερικανό πρόεδρο ότι προώθησε πρόσωπα με βασικό κριτήριο την προσωπική αφοσίωση και όχι την πολιτική ή διοικητική επάρκεια, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στην οικογενειοκρατία.

Οι επιμέρους εκλογικές αναφορές του αποτελούν μέρος της αφήγησης της ανάλυσης και χρειάζονται ανεξάρτητη επιβεβαίωση πριν παρουσιαστούν ως οριστικά αποτελέσματα.

«Ο Τραμπ μπορεί να απασφαλίσει» – Η προειδοποίηση για νέο πόλεμο

Το πιο ανησυχητικό σενάριο που παρουσίασε ο Καλεντερίδης αφορά την επόμενη ημέρα της αμερικανικής προεδρίας.

Εκτίμησε ότι ο Τραμπ, έχοντας υποστεί ένα σοβαρό πολιτικό πλήγμα και χωρίς να αντιμετωπίζει νέα προσωπική προεδρική υποψηφιότητα, ενδέχεται να κινηθεί πιο επιθετικά στην εξωτερική πολιτική.

Στο σημείο αυτό προειδοποίησε για τον κίνδυνο νέου κύκλου εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή.

Αναφέρθηκε σε μετακινήσεις αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων και σε πληροφορίες για ενίσχυση της παρουσίας αεροπλανοφόρων στην περιοχή, τις οποίες ερμήνευσε ως ενδείξεις προετοιμασίας ενδεχόμενων επιχειρήσεων.

Η βασική του ανησυχία είναι ότι η εκλογική ήττα δεν θα οδηγήσει αναγκαστικά τον Τραμπ σε μετριοπαθέστερη στάση. Αντιθέτως, μπορεί να τον ωθήσει σε αποφάσεις υψηλού στρατιωτικού κινδύνου.

Πρόκειται για πρόβλεψη του αναλυτή και όχι για επιβεβαιωμένη απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Τα δύο όπλα των Δημοκρατικών απέναντι στον Λευκό Οίκο

Ο Καλεντερίδης εξέτασε στη συνέχεια τα θεσμικά μέσα με τα οποία το Κογκρέσο μπορεί να περιορίσει τον πρόεδρο.

Επισήμανε ότι η δυνατότητα άσκησης προεδρικού βέτο παραμένει ισχυρό εργαλείο του Λευκού Οίκου, καθώς για την υπέρβασή του απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων σε κάθε σώμα του Κογκρέσου.

Ωστόσο, ξεχώρισε δύο πεδία στα οποία θεωρεί ότι οι Δημοκρατικοί μπορούν να ασκήσουν ουσιαστική πίεση.

Το πρώτο αφορά τις κοινοβουλευτικές επιτροπές και τη δυνατότητα διεξαγωγής ερευνών για πρόσωπα του περιβάλλοντος Τραμπ, συνεργάτες και ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων.

Το δεύτερο αφορά τον έλεγχο των δημοσίων δαπανών από τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Ο αναλυτής υποστήριξε ότι μέσω του προϋπολογισμού οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να περιορίσουν τη χρηματοδότηση νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Επικαλέστηκε, μάλιστα, σενάρια σημαντικών περικοπών στις προτεινόμενες αμερικανικές αμυντικές δαπάνες, τα οποία απέδωσε σε πληροφορίες από το Πεντάγωνο.

Παρά ταύτα, προειδοποίησε ότι ένας πρόεδρος που θα ξεκινούσε νέα στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να φέρει το Κογκρέσο ενώπιον ενός πολιτικού διλήμματος: να εγκρίνει χρηματοδότηση για τις αμερικανικές δυνάμεις ή να κατηγορηθεί ότι δεν στηρίζει τους στρατιώτες που βρίσκονται στο πεδίο.

Η σύγκριση με την Ελλάδα και η κριτική στο πολιτικό σύστημα

Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο Σταύρος Καλεντερίδης συνέδεσε την αμερικανική πολιτική πραγματικότητα με το ζήτημα της δημοκρατικής λογοδοσίας στην Ελλάδα.

Υποστήριξε ότι οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ επιτρέπουν στους πολίτες να ανανεώνουν ή να αποσύρουν μέρος της πολιτικής εντολής τους κάθε δύο χρόνια, χωρίς να απαιτείται η ολοκλήρωση της προεδρικής θητείας.

Αντιπαρέβαλε αυτό το σύστημα με την ελληνική πραγματικότητα, όπου, όπως υποστήριξε, η κυβερνητική πλειοψηφία ελέγχει ουσιαστικά τη νομοθετική λειτουργία και περιορίζει τη δυνατότητα αποτελεσματικού κοινοβουλευτικού ελέγχου.

Άσκησε σφοδρή κριτική τόσο στις κυβερνήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη όσο και του Αλέξη Τσίπρα, ενώ αναφέρθηκε σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, όπως η Συμφωνία των Πρεσπών, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης.

Κατά την άποψή του, οι κυβερνήσεις δεν πρέπει να διαθέτουν μια ουσιαστικά ανεξέλεγκτη τετραετή εντολή για αποφάσεις με μακροχρόνιες εθνικές συνέπειες.

Παρουσίασε επίσης το βιβλίο του «Δημοκρατία: Το πολίτευμα που περιμέναμε», μέσα από το οποίο υποστηρίζει την ανάγκη βαθύτερης πολιτειακής μεταρρύθμισης, με ενίσχυση της λογοδοσίας και της πραγματικής συμμετοχής των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.

Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι η ουσιαστική διάκριση των εξουσιών και η δυνατότητα ελέγχου των κυβερνώντων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις ενός δημοκρατικού πολιτεύματος.

Στην τελική ευθεία βρίσκεται η επιστροφή του γαλλικού ερευνητικού σκάφους Abeille Marengo στη θαλάσσια περιοχή της Κάσου, καθώς η Αθήνα προετοιμάζεται για την έκδοση νέας NAVTEX που θα επιτρέψει την επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Η διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των επόμενων ωρών ή μέσα στο Σαββατοκύριακο, με την προσοχή να στρέφεται πλέον και στην αντίδραση της Τουρκίας, μετά την εμπλοκή που είχε σημειωθεί στην ίδια περιοχή το καλοκαίρι του 2024.

Σύμφωνα με πληροφορίες της ΕΡΤ, οι προετοιμασίες για την επανεκκίνηση των ερευνητικών εργασιών του Great Sea Interconnector (GSI) βρίσκονται στο τελικό στάδιο. Η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού αναμένεται να εκδώσει τη σχετική ναυτική αναγγελία, μόλις ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διοικητικές διαδικασίες.

Το γαλλικής σημαίας Abeille Marengo βρίσκεται ελλιμενισμένο στο Ηράκλειο από τις 27 Οκτωβρίου, έχοντας ολοκληρώσει τις προετοιμασίες για την αποστολή του. Με την έκδοση της NAVTEX, η οποία αναμένεται να έχει άμεση ισχύ, θα μπορεί να αποπλεύσει προς την περιοχή των ερευνών.

Οι συντεταγμένες και το πράσινο φως από την Αθήνα

Η εταιρεία που έχει αναλάβει τις ερευνητικές εργασίες έχει ήδη διαβιβάσει στις ελληνικές αρχές τις ακριβείς συντεταγμένες των θαλάσσιων περιοχών στις οποίες πρόκειται να κινηθεί το σκάφος.

Τα στοιχεία εξετάζονται από την αρμόδια διυπουργική επιτροπή, η οποία αξιολογεί το αίτημα με βάση το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών και τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Η θετική εισήγηση αναμένεται σήμερα, Παρασκευή 6 Νοεμβρίου. Εφόσον δοθεί η σχετική έγκριση, θα ακολουθήσει η έκδοση της άδειας εξαίρεσης για το γαλλικό ερευνητικό σκάφος από τις αρμόδιες λιμενικές αρχές.

Στη συνέχεια θα υποβληθεί το τελικό αίτημα για τη NAVTEX, με τη συμμετοχή του υπουργείου Εξωτερικών και της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού.

Πρόκειται για μία διαδικασία που έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα καθορίσει το ακριβές γεωγραφικό πεδίο και τον χρόνο διεξαγωγής των ερευνών.

Η Κάσος και το προηγούμενο της τουρκικής παρέμβασης

Η επανεκκίνηση των ερευνών αποκτά ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος εξαιτίας όσων είχαν προηγηθεί τον Ιούλιο του 2024, όταν η παρουσία του ιταλικού ερευνητικού πλοίου Ievoli Relume στην περιοχή της Κάσου είχε προκαλέσει έντονη κινητοποίηση του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού.

Τότε, τουρκικά πολεμικά πλοία είχαν αναπτυχθεί στην περιοχή, με την Άγκυρα να αμφισβητεί τις ελληνικές αρμοδιότητες πέραν των χωρικών υδάτων.

Η Τουρκία επικαλείται τη δική της ερμηνεία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία συνδέεται και με το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.

Η Αθήνα απορρίπτει τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις και υποστηρίζει ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες για την ηλεκτρική διασύνδεση πραγματοποιούνται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Η επικείμενη επιστροφή ερευνητικού σκάφους στην περιοχή επαναφέρει, επομένως, το ζήτημα των τουρκικών αντιδράσεων και του κατά πόσο η Άγκυρα θα επιχειρήσει να παρέμβει στις εργασίες.

Η Τουρκία και ο παράγοντας της COP31

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής, στην Αθήνα υπάρχει η εκτίμηση ότι η Τουρκία ενδέχεται να αντιδράσει στην έκδοση της NAVTEX, χωρίς όμως να προχωρήσει σε ενέργειες που θα εμποδίσουν ουσιαστικά την εκτέλεση των ερευνών.

Στην εκτίμηση αυτή συνυπολογίζεται η διεξαγωγή της διεθνούς διάσκεψης για το κλίμα COP31 στην Αττάλεια, από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου.

Η Τουρκία, ως διοργανώτρια χώρα, αναμένεται να φιλοξενήσει ξένους ηγέτες και διεθνείς αντιπροσωπείες. Κατά συνέπεια, εκτιμάται ότι δεν θα επιθυμούσε μία σοβαρή ελληνοτουρκική κρίση τις ημέρες της διάσκεψης.

Ωστόσο, πρόκειται για εκτίμηση και όχι για δεδομένη στάση της Άγκυρας. Η πραγματική αντίδραση θα διαπιστωθεί όταν το ερευνητικό σκάφος αναπτυχθεί στην περιοχή.

Η γαλλική συμμετοχή και η ευρωπαϊκή διάσταση

Το Great Sea Interconnector αποτελεί στρατηγικό έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, το οποίο εντάσσεται στον ευρύτερο ευρωπαϊκό σχεδιασμό για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.

Η συμμετοχή της Γαλλίας, τόσο μέσω των εμπλεκόμενων εταιρειών όσο και μέσω της παρουσίας γαλλικής σημαίας ερευνητικού πλοίου, προσδίδει πρόσθετη πολιτική και οικονομική διάσταση στην προσπάθεια επανεκκίνησης.

Στο έργο συμμετέχουν η γαλλική Meridiam και η Nexans, ενώ ο ΑΔΜΗΕ έχει αναλάβει τον ρόλο του διαχειριστή.

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει τη σημασία της διασύνδεσης για την Ελλάδα και την Κύπρο, επιμένοντας ότι πρόκειται για έργο ευρωπαϊκής προτεραιότητας.

Το επόμενο βήμα στη θάλασσα

Με την ολοκλήρωση των αδειοδοτικών διαδικασιών, το Abeille Marengo αναμένεται να αναχωρήσει από το Ηράκλειο και να αρχίσει τις έρευνες στην περιοχή που θα προσδιορίζει η NAVTEX.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι εργασίες σχεδιάζεται να ξεκινήσουν κοντά στο σημείο όπου είχαν διακοπεί οι προηγούμενες έρευνες, στην περιοχή του ορίου των ελληνικών χωρικών υδάτων των έξι ναυτικών μιλίων από την Κάσο.

Η ακριβής πορεία του πλοίου θα εξαρτηθεί από τις συντεταγμένες και τους όρους της ναυτικής αναγγελίας.

Η έκδοση της NAVTEX θα αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την επανεκκίνηση των εργασιών. Το επόμενο και σημαντικότερο θα είναι η πραγματική εκτέλεσή τους, ιδιαίτερα εάν το ερευνητικό κινηθεί σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει ανταγωνιστικές διεκδικήσεις.

Με αυτά τα δεδομένα, το επόμενο τριήμερο αποκτά ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο για την πορεία του ηλεκτρικού καλωδίου, αλλά και για τη διαχείριση μιας ακόμη δυνητικής ελληνοτουρκικής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση βρίσκεται η τουρκική υποψηφιότητα για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες στη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, μετά το αποτέλεσμα της άτυπης ψηφοφορίας που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου στο Συμβούλιο Ασφαλείας.

Ο Φεριντούν Σινιρλίογλου, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας και νυν Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), συγκέντρωσε μόλις τρεις θετικές ψήφους, έναντι οκτώ αρνητικών και τεσσάρων ουδέτερων τοποθετήσεων.

Το αποτέλεσμα τον κατατάσσει στην έκτη θέση μεταξύ των υποψηφίων και αποτυπώνει τη μεγάλη απόσταση που χωρίζει την τουρκική υποψηφιότητα από την απαιτούμενη υποστήριξη για την ανάληψη της ηγεσίας του Οργανισμού.

Αν και η διαδικασία δεν συνεπάγεται τον αυτόματο αποκλεισμό του Σινιρλίογλου, συνιστά σαφή ένδειξη ότι η προσπάθεια της Άγκυρας αντιμετωπίζει σοβαρά διπλωματικά εμπόδια.

Οκτώ χώρες δεν θέλουν τον υποψήφιο της Άγκυρας

Η όγδοη άτυπη ψηφοφορία του Συμβουλίου Ασφαλείας πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή και των 15 μελών του οργάνου.

Η Τουρκία είχε καταθέσει επίσημα την υποψηφιότητα του Σινιρλίογλου την 1η Νοεμβρίου, σε ιδιαίτερα προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας επιλογής του νέου Γενικού Γραμματέα.

Η πρώτη καταγραφή των διαθέσεων απέναντί του υπήρξε απογοητευτική για την Άγκυρα.

Μόλις τρεις χώρες επέλεξαν να ενθαρρύνουν την υποψηφιότητά του, οκτώ την αποθάρρυναν και τέσσερις δεν εξέφρασαν γνώμη.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο Τούρκος διπλωμάτης απέχει σημαντικά από τις τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφους που απαιτούνται για την υιοθέτηση απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Επιπλέον, οποιαδήποτε επίσημη πρόταση για τον επόμενο Γενικό Γραμματέα πρέπει να μην αντιμετωπίζει βέτο από κάποιο από τα πέντε μόνιμα μέλη: τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία, την Κίνα, τη Γαλλία και τη Βρετανία.

Η συγκεκριμένη ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε χωρίς διαφοροποίηση ανάμεσα στις ψήφους των μόνιμων και των εκλεγμένων μελών. Επομένως, δεν είναι γνωστό εάν μεταξύ των οκτώ αρνητικών ψήφων περιλαμβάνεται και κάποια χώρα που διαθέτει δικαίωμα βέτο.

Η Αθήνα είχε προαναγγείλει ότι δεν θα στηρίξει τον Σινιρλίογλου

Η ελληνική κυβέρνηση είχε διατυπώσει σαφή θέση πριν από τη διεξαγωγή της ψηφοφορίας.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, σε συνέντευξή του στον ΑΝΤ1 την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να υποστηρίξει την τουρκική υποψηφιότητα.

Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας συνέδεσε την επιλογή του επόμενου Γενικού Γραμματέα με την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου και των αποφάσεων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Στο επίκεντρο της ελληνικής επιχειρηματολογίας βρίσκεται η στάση της Τουρκίας απέναντι στο Κυπριακό.

Ο Γεραπετρίτης επισήμανε ότι ο επικεφαλής του ΟΗΕ πρέπει να διαθέτει το απαιτούμενο διεθνές κύρος για να διαχειρίζεται σύνθετες κρίσεις και να προέρχεται από κράτος που σέβεται καθολικά το διεθνές δίκαιο.

Υπενθύμισε, παράλληλα, ότι η Άγκυρα δεν αποδέχεται αποφάσεις του Οργανισμού για το Κυπριακό, γεγονός που καθιστά αδύνατη την ελληνική υποστήριξη.

Η τοποθέτηση της Αθήνας δεν περιορίζεται, επομένως, στην εθνικότητα του υποψηφίου, αλλά συνδέεται με τη στάση της χώρας που τον προτείνει απέναντι στις θεμελιώδεις αρχές του ΟΗΕ.

Η Ελλάδα δεν συμμετείχε στη συγκεκριμένη ψηφοφορία του Συμβουλίου Ασφαλείας, καθώς δεν είναι μέλος του κατά την τρέχουσα περίοδο. Η ελληνική αντίθεση εκφράστηκε διπλωματικά και πολιτικά.

Διευκρίνιση για τη συμμετοχή της Ελλάδας: Η Ελλάδα είναι πράγματι εκλεγμένο μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας για τη διετία 2025–2026 και συμμετείχε στη διαδικασία της 5ης Νοεμβρίου. Επομένως, η τελευταία πρόταση της προηγούμενης ενότητας ήταν λανθασμένη. Λόγω της μυστικότητας της ψηφοφορίας, δεν μπορεί να ταυτοποιηθεί επισήμως η ελληνική ψήφος από το δημοσιοποιημένο αποτέλεσμα.

Γιατί η αποτυχία δεν προκάλεσε έκπληξη στην Αθήνα

Ελληνικές διπλωματικές πηγές επισημαίνουν τέσσερις βασικούς παράγοντες που καθιστούσαν εξαρχής δύσκολη την επικράτηση του Σινιρλίογλου.

Πρώτον, η υποψηφιότητά του υποβλήθηκε μόλις την 1η Νοεμβρίου, όταν η διαδικασία επιλογής είχε ήδη προχωρήσει σημαντικά και είχαν πραγματοποιηθεί επτά άτυπες ψηφοφορίες.

Δεύτερον, υπάρχει η άτυπη αρχή της γεωγραφικής εναλλαγής, σύμφωνα με την οποία η επόμενη ηγεσία του ΟΗΕ αναμένεται να προέλθει από τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική.

Τρίτον, έχει διαμορφωθεί ισχυρή πολιτική προσδοκία να αναλάβει για πρώτη φορά γυναίκα τη θέση του Γενικού Γραμματέα.

Τέταρτον, η Αθήνα θέτει ζήτημα αξιοπιστίας της τουρκικής υποψηφιότητας εξαιτίας της στάσης της Άγκυρας απέναντι στο διεθνές δίκαιο και στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας για την Κύπρο.

Οι παράγοντες αυτοί δεν αποτελούν τυπικούς κανόνες αποκλεισμού, αλλά επηρεάζουν τις διπλωματικές ισορροπίες και τις επιλογές των κρατών.

Η μεγάλη κερδισμένη της ψηφοφορίας ήταν η πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα, Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, η οποία συγκέντρωσε 12 θετικές και μόλις τρεις αρνητικές ψήφους.

Το αποτέλεσμα ενίσχυσε τη θέση της ως επικρατέστερης υποψηφίας για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες.

Στη δεύτερη θέση βρέθηκε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, με εννέα θετικές, τέσσερις αρνητικές και δύο ουδέτερες ψήφους.

Ακολούθησε η Κάρολιν Ροντρίγκες Μπίρκετ από τη Γουιάνα, με οκτώ θετικές ψήφους, ενώ η Λάνα Νουσεϊμπέχ από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συγκέντρωσε επτά θετικές και έξι αρνητικές.

Η Γκρίνσπαν ενίσχυσε το προβάδισμά της σε σχέση με την προηγούμενη ψηφοφορία, στην οποία είχε συγκεντρώσει 11 θετικές ψήφους. Ωστόσο, ακόμη και η δική της υποψηφιότητα δεν έχει εξασφαλίσει οριστικά την αναγκαία συναίνεση των πέντε μόνιμων μελών.

Τα επόμενα βήματα για τον Τούρκο διπλωμάτη

Παρά το δυσμενές αποτέλεσμα, η υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου παραμένει τυπικά ενεργή.

Στις 6 Νοεμβρίου είναι προγραμματισμένη η παρουσίασή της στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ενώ στις 9 Νοεμβρίου θα ακολουθήσει άτυπος διάλογος με τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Η διαδικασία επιλογής θα συνεχιστεί μέχρι να διαμορφωθεί η απαιτούμενη συναίνεση γύρω από έναν υποψήφιο, τον οποίο το Συμβούλιο Ασφαλείας θα προτείνει στη Γενική Συνέλευση.

Η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Για την Άγκυρα, η πρώτη ψηφοφορία αποδεικνύεται εξαιρετικά δυσμενής. Η τουρκική υποψηφιότητα εισήλθε καθυστερημένα στην κούρσα, χωρίς να συγκεντρώσει ισχυρή αρχική υποστήριξη, ενώ οι βασικοί ανταγωνιστές της έχουν ήδη αποκτήσει σημαντικό προβάδισμα.

Το αποτέλεσμα αποκτά ιδιαίτερο διπλωματικό ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, η οποία έχει εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή της στην υποψηφιότητα ενός Τούρκου αξιωματούχου για την ηγεσία του Οργανισμού, όσο η Άγκυρα αρνείται να συμμορφωθεί με τις αποφάσεις του για το Κυπριακό.

Η υποψηφιότητα Σινιρλίογλου δεν έχει αποκλειστεί οριστικά. Με μόλις τρεις θετικές ψήφους, όμως, βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με ένα εξαιρετικά δύσκολο διπλωματικό εγχείρημα.

Από την ελληνική υποστήριξη στον ΟΑΣΕ στο σημερινό «όχι»

Η αρνητική στάση της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στην υποψηφιότητα Σινιρλίογλου για τη Γενική Γραμματεία του ΟΗΕ παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η Αθήνα είχε στηρίξει ενεργά τον ίδιο Τούρκο διπλωμάτη για την ανάληψη της ηγεσίας του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη μόλις δύο χρόνια νωρίτερα.

Τον Μάιο του 2024, οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν, είχαν προωθήσει από κοινού τις υποψηφιότητες του Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη Γενική Γραμματεία του ΟΑΣΕ και της Μάνιας Τελαλιάν για τη διεύθυνση του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Η πρωτοβουλία είχε παρουσιαστεί ως δείγμα της ελληνοτουρκικής προσέγγισης και του κλίματος των «ήρεμων νερών». Τον Δεκέμβριο του 2024 οι δύο υποψηφιότητες εγκρίθηκαν από τα 57 συμμετέχοντα κράτη του Οργανισμού.

Σήμερα, όμως, ο ίδιος Έλληνας υπουργός Εξωτερικών δηλώνει ότι η Αθήνα δεν μπορεί να στηρίξει τον Σινιρλίογλου για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, επικαλούμενος την άρνηση της Τουρκίας να εφαρμόσει τα ψηφίσματα του Οργανισμού για το Κυπριακό και την ανάγκη καθολικού σεβασμού του διεθνούς δικαίου.

Η διαφοροποίηση δημιουργεί ένα εύλογο πολιτικό ερώτημα: εφόσον η στάση της Τουρκίας απέναντι στο Κυπριακό αποτελούσε ήδη γνωστό δεδομένο το 2024, με ποια κριτήρια κρίθηκε τότε κατάλληλη η υποψηφιότητα Σινιρλίογλου για την ηγεσία ενός οργανισμού με αποστολή την ευρωπαϊκή ασφάλεια και συνεργασία;

Ασφαλώς, οι δύο διεθνείς θέσεις έχουν διαφορετικές αρμοδιότητες και πολιτικό βάρος. Ωστόσο, η προηγούμενη ελληνική υποστήριξη αποτελεί γεγονός που δεν μπορεί να παρακαμφθεί κατά την αξιολόγηση της σημερινής κυβερνητικής στάσης.

Το αποτέλεσμα των τριών θετικών ψήφων στο Συμβούλιο Ασφαλείας συνιστά σοβαρό πλήγμα στις φιλοδοξίες της Άγκυρας. Δεν συνιστά, όμως, από μόνο του επιτυχία της ελληνικής διπλωματίας, ούτε μπορεί να αποδοθεί στην αντίθεση της Αθήνας χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία για τη στάση των υπόλοιπων μελών.