Γράφει ο Απόστολος Αποστολόπουλος

Ο κεντρικός στόχος του Τραμπ ήταν να κάνει την «Αμερική Μεγάλη Ξανά». Αυτός ο στόχος ηττήθηκε. Μαζί του ηττήθηκε και ο συμπληρωματικός στόχος να γιγαντωθεί το Ισραήλ ώστε όλη η Μέση Ανατολή να μετατραπεί σε φέουδο/ορμητήριο για τον έλεγχο της Κίνας και κάθε άλλη πηγή ισχύος ανεξάρτητη από τη Δύση και ΗΠΑ. 

 Ο Τραμπ ήταν ο εμπνευστής και ηγέτης γι’ αυτόν το στόχο. Μεγάλος ο Στόχος, λειψός ο αρχηγός, συντριπτική η ήττα. Η Αμερική, με πολλά προβλήματα, δεν σήκωσε το βάρος αυτού του μεγαλεπήβολου Σχεδίου. Αν τα κατάφερνε η χώρα θα ήταν κυρίαρχος του κόσμου. Αλλά ήταν μια καταδικασμένη απόπειρα. Το είχε προβλέψει μια σπουδαία προσωπικότητα όπως ο Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι, πριν από είκοσι χρόνια λέγοντας (στη διάσημη «Μεγάλη Σκακιέρα») ότι η μονοκρατορία της Αμερικής θα κρατούσε (περίπου)είκοσι χρόνια-συμπληρώθηκαν πέρυσι, το 2025… Ο Κόσμος είχε γίνει πολύ μεγάλος ώστε να μην μπορεί μια χώρα να τον καβαλήσει. Πόσο μάλλον μια χώρα που δεν βρίσκεται στην ακμή της. Η Κίνα κάτι ξέρει και πηγαίνει αργά, βήμα-βήμα, στην επιβεβαίωσή της ως ένας (αλλά όχι ο μοναδικός) παγκόσμιος παίκτης. Η Ρωσία του Πούτιν είναι καβάλα στο ανοδικό ρεύμα.

Ο νικητής των εκλογών, το Δημοκρατικό κόμμα, αγνώστων λοιπών στοιχείων, επιθυμιών και στόχων, θα κριθεί με τη σειρά του, ήδη από τη στάση του ως αντιπολίτευση. Δεν είναι βέβαιο ότι είναι έτοιμο να ανταποκριθεί σοβαρά και αποτελεσματικά. 

Η Αμερική δεν έχει λόγους πανηγυρισμών. Οικονομικά δεν πάει καθόλου καλά. Χρωστάει και δεν διακρίνει κανείς πως θα ξεχρεώσει. Η φήμη της, ως φάρος Ελευθερίας και Δημοκρατίας, έχει μαύρες κηλίδες. Και στους πολέμους η «άπτερος Νίκη» πιάνει θέση μακριά από την Αμερική και συνολικά από την Δύση.  

Η Ευρώπη, εντελώς τυφλή,  έχει επιλέξει για να συσπειρωθεί, να υποστηρίξει ένα εντελώς αχρείο ζητιάνο, τον Ζελένσκι, διαρκώς με το χέρι απλωμένο, δώσε και δώσε δήθεν ότι αντέχει απέναντι στον Πούτιν που περιμένει  ατάραχος στη γωνία. Η επιλογή της αναπόφευκτης ήττας αποκαλύπτει μια Ευρώπη ανίκανη να παρακολουθήσει το νικηφόρο ιστορικό ρεύμα.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες λένε «νικάμε», στριμώχνουν οικονομικά  και εξοργίζουν τον κόσμο που σφίγγει το ζωνάρι του και ούτε καν ο Μητσοτάκης τολμάει να μιλήσει για την σωστή πλευρά της Ιστορίας, έρχονται εκλογές! Και κερδίζουν όχι οι ζήτουλες με το χέρι απλωμένο αλλά εκείνοι που έχοντας πίσω τους τη χώρα τους ικανή κάτι να προσφέρει μπορεί κάτι να πάρουν, ένα μπαξίσι, ένα κουλούρι έστω. Τι προσφέρει η Ελλάδα σήμερα, εκτός από σβέρκο για καρπαζιές; Ακόμα και οι εφοπλιστές, το πιο ζωτικό κομμάτι αυτή τη στιγμή, τι θέλουν και σε τι αποβλέπουν όταν σκέφτονται, σπανίως, τη χώρα και όχι την τσέπη τους; Η διορατικότητα σ΄αυτό το κρίσιμο τμήμα, δεν φαίνεται να είναι κυρίαρχο γνώρισμα αν κρίνει κανείς από την επιλογή στήριξης στον «κύριο κουτσό άλογο» που βλέπει τα ποσοστά του να λιγοστεύουν τόσο ώστε να τολμάει να μιλάει υποτιμητικά γι’ αυτόν ακόμα και ο απόβλητος Κασιδιάρης; Αυτός πάλι δεν είναι ικανός να παρουσιάσει ούτε μισή ιδέα, μια μισοτελειωμένη πρόταση, για να αντικρούσει τους φανφαρονισμούς των Τούρκων που απειλούν και τους ισχυρισμούς των προκαθήμενων της χώρας ότι ο Ερντογάν τους υπολογίζει. Καλύτερα να μην μιλάει μήπως τον ξεχάσουμε.

Μια ένοπλη επίθεση εξωτερικής προέλευσης εναντίον μιας από την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία θα θεωρείται ότι έχει διαπραχθεί εναντίον και των τριών. Οι άλλες δύο χώρες θα παράσχουν άμεση βοήθεια, ενώ το εύρος της υποστήριξης θα καθοριστεί από κοινού από τα μέρη. Η αποχώρηση από τη συμφωνία θα είναι δυνατή μόνο μετά από 10 χρόνια.

Η Συμφωνία της Μέκκας, η οποία θεωρεί ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον μιας από τις χώρες – Τουρκία, Πακιστάν και Σαουδική Αραβία – ισοδυναμεί με επίθεση εναντίον και των τριών, εγκρίθηκε από το Τουρκικό Κοινοβούλιο με 279 ψήφους.

Η συμφωνία, η οποία δεν επιτρέπει την αποχώρηση κατά τα πρώτα 10 χρόνια, προβλέπει την άμεση παροχή βοήθειας στη χώρα που δέχεται επίθεση, την κοινή παραγωγή στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και την ανταλλαγή πληροφοριών.

Η Ολομέλεια της ΤBMM ενέκρινε την Πέμπτη, 5 Νοεμβρίου, το νομοσχέδιο που θεωρεί σκόπιμη την επικύρωση της Συμφωνίας Κοινής Άμυνας της Μέκκας, η οποία υπογράφηκε μεταξύ της Τουρκίας, του Πακιστάν και της Σαουδικής Αραβίας.

Από τους 398 βουλευτές που συμμετείχαν στην ψηφοφορία, 279 ψήφισαν υπέρ και 119 κατά. Το AK Parti, το MHP και το CHP υποστήριξαν την πρόταση.

Η συμφωνία υπογράφηκε στις 7 Αυγούστου στη Μέκκα από τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον Πρωθυπουργό του Πακιστάν Σαχμπάζ Σερίφ και τον Πρίγκιπα Διάδοχο και Πρωθυπουργό της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.

Η πρόταση, η οποία υποβλήθηκε στο ΤBMM στις 21 Οκτωβρίου, εγκρίθηκε από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων στις 27 Οκτωβρίου. Η Ολομέλεια ενέκρινε το πρώτο άρθρο στις 4 Νοεμβρίου. Οι συζητήσεις, οι οποίες διακόπηκαν λόγω απουσίας της Επιτροπής, ολοκληρώθηκαν την επόμενη μέρα με την ψηφοφορία επί των δύο υπόλοιπων άρθρων και του συνόλου της πρότασης.

Μια επίθεση εναντίον μιας χώρας θα θεωρείται ότι έχει γίνει εναντίον και των τριών

Η συμφωνία των 16 άρθρων, η οποία ορίζει την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία ως «βασικά μέρη», θεσπίζει μια υποχρέωση αμοιβαίας συνδρομής παρόμοια με την αρχή της κοινής άμυνας του ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με το πρώτο άρθρο, όταν απειλείται η κυριαρχία, η εδαφική ακεραιότητα ή τα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα μιας από τις χώρες, τα συμβαλλόμενα μέρη θα χρησιμοποιήσουν «όλα τα απαραίτητα μέσα» για την εξουδετέρωση της απειλής.

Το δεύτερο άρθρο ρυθμίζει τον τρόπο με τον οποίο θα ενεργήσουν τα τρία κράτη σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης από άλλη χώρα ή ομάδα χωρών. Μια τέτοια επίθεση θα θεωρείται ότι έχει διαπραχθεί εναντίον όλων των μερών. Οι άλλες δύο χώρες θα παράσχουν άμεση υποστήριξη στη χώρα που δέχεται την επίθεση, αξιοποιώντας στο έπακρο τις δυνατότητες βοήθειας που μπορούν να προσφέρουν.

Η στρατιωτική βοήθεια εμπίπτει επίσης σε αυτό το πλαίσιο. Τα μέρη, στο πλαίσιο του δικαιώματος νόμιμης άμυνας που αναγνωρίζεται στο άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, θα συμφωνήσουν ως προς το είδος και την έκταση της βοήθειας, αξιολογώντας τις συγκεκριμένες ανάγκες.

Ποιος θα αποφασίσει για την αποστολή τουρκικών στρατιωτικών;

Η συζήτηση στη Γενική Συνέλευση επικεντρώθηκε στο πώς η δέσμευση για κοινή άμυνα θα επιβάλλει στην Τουρκία την υποχρέωση αποστολής στρατιωτικών υπό ποιες προϋποθέσεις.

Ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του CHP, Φαίκ Οζτράκ, δήλωσε ότι υποστηρίζουν την περιφερειακή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και ότι θα ψηφίσουν υπέρ. Ο Οζτράκ τόνισε ότι η συμφωνία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για την εμπλοκή των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων σε στρατιωτικές επιχειρήσεις αβέβαιου αποτελέσματος και ζήτησε να διαφυλαχθεί η αρμοδιότητα του Κοινοβουλίου για την αποστολή στρατιωτικών.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, Φουάτ Οκτάι, δήλωσε από την πλευρά του ότι η Τουρκία δεν θα εμπλακεί σε σύγκρουση παρά τη θέλησή της και ότι για την αποστολή τουρκικών στρατιωτικών στο εξωτερικό με σκοπό τη συμμετοχή σε σύγκρουση απαιτείται η έγκριση σχετικού ψηφίσματος από τη Βουλή.

Το άρθρο 92 του Συντάγματος παρέχει αυτή την εξουσία στο ΤBMM. Η εξαίρεση που προβλέπεται στο ίδιο άρθρο για περιπτώσεις που απαιτούνται από διεθνείς συμφωνίες αποτέλεσε επίσης ένα από τα θέματα της συζήτησης στο Κοινοβούλιο.

Τα κόμματα «Yeni Parti», «DEM Parti», «İYİ Parti» και «Yeni Yol» επέστησαν την προσοχή στην αβεβαιότητα σχετικά με τις στρατιωτικές υποχρεώσεις που θα αναλάβει η Τουρκία και στον κίνδυνο εμπλοκής της σε περιφερειακές συγκρούσεις.

Οι βουλευτές έθεσαν το ζήτημα του είδους της βοήθειας που θα μπορούσε να ζητηθεί από την Άγκυρα σε περίπτωση σύγκρουσης της Σαουδικής Αραβίας με τους Χούσι στο Υεμέν ή κλιμάκωσης της έντασης μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας.

Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ δήλωσε ότι η Τουρκία στοχεύει στην αποτροπή ενδεχόμενων επιθέσεων των Χούσι και ότι δεν υπάρχουν σχέδια για εμπλοκή σε σύγκρουση μαζί τους.

Το Κόμμα «İYİ» επέκρινε επίσης το γεγονός ότι, ακόμη και αν αλλάξουν οι συνθήκες ασφάλειας, δεν θα μπορούν να αποσυρθούν από τη συμφωνία κατά τα πρώτα 10 χρόνια.

Το Κόμμα DEM διαμαρτυρήθηκε για τις στρατιωτικές υποχρεώσεις, το εύρος των οποίων δεν έχει αποσαφηνιστεί. Το Κόμμα «Yeniden Refah» ζήτησε επίσης να διευκρινιστεί με μεγαλύτερη σαφήνεια ποιες ευθύνες θα αναλάβει η Τουρκία.

Κοινές ασκήσεις, παραγωγή όπλων και υλικοτεχνική υποστήριξη

Σύμφωνα με τα άρθρα 3 και 7 της συμφωνίας, οι τρεις χώρες θα υποστηρίξουν την ανταλλαγή τεχνολογίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, τα κοινά έργα έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και την κοινή παραγωγή. Το άρθρο 6, από την άλλη, προβλέπει την προώθηση κοινών ασκήσεων, εκπαιδευτικών προγραμμάτων και αμοιβαίας ανταλλαγής προσωπικού, τόσο σε καιρό πολέμου όσο και ειρήνης, ώστε οι ένοπλες δυνάμεις να μπορούν να ενεργούν από κοινού.

Η συνεργασία καλύπτει επίσης τον εξοπλισμό που θα χρειαστούν οι στρατοί στο πεδίο της μάχης. Σύμφωνα με το άρθρο 10, τα μέρη θα παρέχουν το ένα στο άλλο όπλα, πυρομαχικά, καύσιμα, ανταλλακτικά και άλλο στρατιωτικό εξοπλισμό, σε καιρό πολέμου, ειρήνης και άλλων έκτακτων καταστάσεων, στο μέτρο που το επιτρέπουν οι δυνατότητες και η συμβατότητα του εξοπλισμού τους.

Καταπολέμηση της τρομοκρατίας και ανταλλαγή πληροφοριών

Σύμφωνα με το άρθρο 4, τα μέρη θα συζητούν τακτικά θέματα διεθνούς ασφάλειας. Οι τρεις χώρες θα αξιολογούν από κοινού τις απειλές και θα καθορίζουν τα μέτρα που θα λάβουν, είτε ξεχωριστά είτε από κοινού. Το άρθρο 5 προβλέπει την ενίσχυση της συνεργασίας σε επιχειρήσεις που διεξάγονται κατά κάθε μορφής τρομοκρατίας. Σύμφωνα με το ένατο άρθρο, οι χώρες θα ανταλλάσσουν πληροφορίες μέσω ασφαλών καναλιών που θα συμφωνήσουν. Κατά την ανταλλαγή αυτή, θα τηρούνται οι αρχές της προστασίας των δεδομένων και του απορρήτου.

Η γραμματεία θα εδρεύει στη Σαουδική Αραβία, ενώ ο πρώτος γενικός γραμματέας θα προέρχεται από το Πακιστάν

Την εφαρμογή της συμφωνίας θα διαχειρίζεται η Στρατηγική Επιτροπή Πολιτικής και Άμυνας, η οποία θα αποτελείται από τους υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας των τριών χωρών, καθώς και από τους αρχηγούς των Γενικών Επιτελείων. Σύμφωνα με το όγδοο άρθρο, η επιτροπή θα συνεδριάζει δύο φορές το χρόνο και θα αξιολογεί επίσης τη συμμετοχή νέων χωρών. Για την αποδοχή νέων μελών θα απαιτείται η έγκριση των τριών ιδρυτικών χωρών.

Η έδρα της γραμματείας της επιτροπής θα βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία. Στη θέση του γενικού γραμματέα, την οποία θα αναλαμβάνουν εκ περιτροπής οι τρεις χώρες για τριετή θητεία, θα διοριστεί αρχικά ένας πολίτης του Πακιστάν. Τα μέρη θα αναγνωρίζουν τη συμφωνία ως νομική βάση για τις κοινές δραστηριότητές τους και θα μπορούν να προτείνουν, όταν κρίνεται απαραίτητο, πρόσθετες νομικές ρυθμίσεις. Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από διεθνείς συμφωνίες που έχουν υπογραφεί στο παρελθόν θα εξακολουθήσουν να ισχύουν.

Δεν θα υπάρχει δυνατότητα αποχώρησης από τη συμφωνία κατά τα πρώτα 10 έτη

Το πρώτο άρθρο του νόμου τριών άρθρων που εγκρίθηκε από την Τουρκική Βουλή των Αντιπροσώπων κρίνει σκόπιμη την επικύρωση της συμφωνίας. Τα άλλα δύο άρθρα ρυθμίζουν την έναρξη ισχύος του νόμου την ημέρα της δημοσίευσής του και την εκτέλεση των διατάξεών του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Η ίδια η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ την ημέρα που θα παραδοθεί το τελικό έγγραφο επικύρωσης στη γραμματεία της επιτροπής, αφού ολοκληρωθούν οι διαδικασίες επικύρωσης από τις τρεις χώρες.

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών Λεβέντ Γκουμρούκτζου είχε ενημερώσει την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της ΤBMM στις 27 Οκτωβρίου ότι το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία είχαν ολοκληρώσει τις εσωτερικές διαδικασίες επικύρωσης.

Σύμφωνα με το άρθρο 16 της συμφωνίας, η ρύθμιση περί κοινής άμυνας θα έχει αόριστη διάρκεια. Τα μέρη θα μπορούν να αποσυρθούν μόνο μετά την παρέλευση 10 ετών από την ημερομηνία έναρξης ισχύος, κατόπιν γραπτής γνωστοποίησης μέσω διπλωματικών διαύλων προς τις άλλες δύο χώρες τουλάχιστον τρεις μήνες νωρίτερα.

Σε περίπτωση αποχώρησης, τα κοινά έργα για τα οποία είχε επιτευχθεί προηγουμένως συμφωνία και τα οποία βρίσκονται σε εξέλιξη θα συνεχιστούν. Η υποχρέωση προστασίας των εμπιστευτικών πληροφοριών και εγγράφων θα παραμείνει επίσης σε ισχύ.

Τι περιλαμβάνει το νομοσχέδιο;

Το νομοσχέδιο που συζητείται στην Τουρκική Βουλή των Αντιπροσώπων αποτελείται από τρία άρθρα. Το πρώτο άρθρο κρίνει σκόπιμη την έγκριση της Συμφωνίας της Μέκκας που υπογράφηκε μεταξύ της Τουρκίας, του Πακιστάν και της Σαουδικής Αραβίας.

Τα άλλα δύο άρθρα ρυθμίζουν την έναρξη ισχύος του νόμου την ημέρα της δημοσίευσής του και την εφαρμογή των διατάξεών του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Οι λεπτομέρειες της αμυντικής συνεργασίας περιλαμβάνονται στη συμφωνία των 16 άρθρων που επισυνάπτεται στο νομοσχέδιο.

Σύμφωνα με τη συμφωνία, οποιαδήποτε ένοπλη επίθεση που θα κατευθύνεται από το εξωτερικό εναντίον μιας από τις τρεις χώρες θα θεωρείται ότι έχει διαπραχθεί εναντίον όλων. Τα μέρη θα παρέχουν βοήθεια στη χώρα που δέχεται την επίθεση, ενώ η στρατιωτική υποστήριξη θα συγκαταλέγεται μεταξύ των επιλογών. Ωστόσο, το εύρος και η φύση της βοήθειας που θα παρασχεθεί θα καθοριστούν, μετά από αξιολόγηση των αναγκών, ανάλογα με τις δυνατότητες των χωρών.

Στην αιτιολογική έκθεση της πρότασης επισημαίνεται ότι η διάταξη περί κοινής άμυνας δεν θα εφαρμόζεται αυτόματα και ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται κατόπιν διαβούλευσης.

Το κείμενο καλύπτει επίσης την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, την κοινή εκπαίδευση και τις ασκήσεις, την ανάπτυξη τεχνολογίας και την παραγωγή στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, την ανταλλαγή πληροφοριών καθώς και την υλικοτεχνική υποστήριξη. Προβλέπεται η σύσταση επιτροπής αποτελούμενης από τους υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας των χωρών, καθώς και τους αρχηγούς των Γενικών Επιτελείων.

Η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών έγκρισης από τις τρεις χώρες. Κατά τα πρώτα 10 έτη μετά την έναρξη ισχύος της, δεν θα είναι δυνατή η αποχώρηση από τη συμφωνία. Στο τέλος αυτής της περιόδου, η χώρα που επιθυμεί να αποχωρήσει θα πρέπει να γνωστοποιήσει την απόφασή της γραπτώς τουλάχιστον τρεις μήνες νωρίτερα.

 

Στις 28 Οκτωβρίου 2026, ο Πρωθυπουργός της Αιθιοπίας Άμπι Αχμέντ ανακοίνωσε στη Μόσχα ότι η Αιθιοπία παρέλαβε 12 ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη Su-35, ενώ θα ακολουθήσουν τέσσερις συστοιχίες αντιαεροπορικής άμυνας S-400 — αν και μεταγενέστερες αναφορές υποδηλώνουν ότι η Αιθιοπία παρέλαβε μόνο τα δύο πρώτα αεροσκάφη και το χρονοδιάγραμμα παράδοσης των υπολοίπων παραμένει ασαφές. Ακόμη και δύο μαχητικά θέτουν ένα άβολο ερώτημα για την Ουάσινγκτον.

Το 2019, ο Υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο προειδοποίησε την Αίγυπτο ότι η αγορά Su-35 από τη Ρωσία θα μπορούσε να ενεργοποιήσει κυρώσεις βάσει του Νόμου για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής Μέσω Κυρώσεων (CAATSA). Το Κάιρο τελικά εγκατέλειψε τα σχέδιά του. Επτά χρόνια αργότερα, ο κύριος ανταγωνιστής του αποκτά το ίδιο ρωσικό μαχητικό. Θα εφαρμόσει η Ουάσινγκτον το ίδιο μέτρο και το ίδιο σταθμό;

Διφορούμενα μηνύματα από τις ΗΠΑ

Η ανακοίνωση ακολουθεί ένα έτος κατά το οποίο ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανειλημμένα υιοθέτησε τα παράπονα της Αιγύπτου σχετικά με το Μεγάλο Φράγμα της Αιθιοπικής Αναγέννησης. Στις 16 Ιανουαρίου 2026, ο Τραμπ έγραψε στον Αιγύπτιο Πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, προσφέροντας να αναβιώσει την αμερικανική διαμεσολάβηση. Στη σύνοδο κορυφής της G7 στο Εβιάν της Γαλλίας, στις 17 Ιουνίου, ο Τραμπ είπε δημόσια στον Σίσι ότι η Αιθιοπία φέρθηκε άδικα στην Αίγυπτο και περιέγραψε τον Νείλο ως έναν ποταμό που γίνεται πιο άδειος από όσο θα έπρεπε.

Σημαίνει αυτό ότι η Ουάσινγκτον επέλεξε την Αίγυπτο έναντι της Αιθιοπίας; Όχι ακριβώς. Η δημόσια ρητορική του Τραμπ ευνόησε το Κάιρο, αλλά οι αμερικανικοί θεσμοί συνέχισαν τη συνεργασία τους με την Αδδίς Αμπέμπα. Στις 21 Αυγούστου, η κυβέρνηση της Αιθιοπίας ανέφερε διαβουλεύσεις με το Πεντάγωνο και συμφωνία για την επέκταση της αμυντικής συνεργασίας. Παρόλο που το Πεντάγωνο δεν εξέδωσε παρόμοιο ανακοινωθέν, αυτό υποδηλώνει εντούτοις ότι δεν υπάρχει μια ενιαία αμερικανική πολιτική κατά της Αιθιοπίας.

Η διαφοροποίηση έχει σημασία. Η Αιθιοπία θεωρεί το φράγμα ως έργο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και ως προάσπιση της εθνικής της κυριαρχίας. Η Αίγυπτος, σε μεγάλο βαθμό εξαρτώμενη από τον Νείλο, φοβάται ελλείψεις νερού κατά τη διάρκεια παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας. Η διαμεσολάβηση στοχεύει στην επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τους κανόνες λειτουργίας του ταμιευτήρα, την αξιόπιστη ανταλλαγή πληροφοριών και έναν τρόπο επίλυσης των διαφορών. Ένας πρόεδρος που προσυπογράφει επανειλημμένα τα παράπονα του ενός μέρους καθιστά τον στόχο αυτό δυσκολότερο. Η αγορά του Άμπι δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στον Τραμπ· η Αιθιοπία φέρεται να είχε παραγγείλει έξι Su-35 ήδη από το 2022.

Το περιφερειακό πλαίσιο και η στάση της Μόσχας

Το άμεσο περιβάλλον ασφαλείας της Αιθιοπίας επιδεινώνεται. Οι ανανεωμένες μάχες στις βόρειες περιοχές της και η κλιμάκωση της έντασης με την Ερυθραία αυξάνουν το ρίσκο κάθε στρατιωτικής προμήθειας. Στις 3 Οκτωβρίου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ προειδοποίησε ότι μια άλλη σύγκρουση μεταξύ Αιθιοπίας και Ερυθραίας θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει το ευρύτερο Κέρας της Αφρικής και να θέσει σε κίνδυνο την αμερικανική συνεργασία και με τις δύο χώρες. Αυτή η προειδοποίηση προσφέρει μια σαφέστερη εικόνα των επίσημων προτεραιοτήτων των ΗΠΑ σε σχέση με τις προεδρικές δηλώσεις και μόνο.

Για τη Μόσχα, η συμφωνία υπόσχεται περισσότερα από απλά έσοδα από εξαγωγές. Η Ρωσία αποκτά άλλη μια αμυντική σχέση σε μια αμφισβητούμενη περιοχή. Η Αιθιοπία αποκτά πρόσβαση σε εξοπλισμό που επιφέρει πολιτικές συνέπειες για τις χώρες που επιζητούν στενότερους δεσμούς με την Ουάσινγκτον. Το ερώτημα είναι αν αυτές οι συνέπειες θα εφαρμοστούν με συνέπεια.

Το νομικό δίλημμα των ΗΠΑ και η CAATSA

Άρθρο 231 του CAATSA προβλέπει κυρώσεις για σημαντικές συναλλαγές με καθορισμένα στοιχεία του ρωσικού αμυντικού τομέα ή του τομέα πληροφοριών, υπό νομικές προϋποθέσεις, εξαιρέσεις και εξουσίες παραίτησης. Ο Πομπέο επικαλέστηκε αυτό το πλαίσιο κατά της προτεινόμενης αγοράς της Αιγύπτου. Η συναλλαγή της Αιθιοπίας δικαιολογεί μια αξιολόγηση βάσει του ίδιου νόμου. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κυρώσεις είναι αυτόματες ή ότι απαιτείται νομικά ένα πανομοιότυπο αποτέλεσμα χωρίς την εξέταση των πραγματικών περιστατικών.

Η Ουάσινγκτον αντιμετωπίζει δύο κινδύνους:

1. Η σιωπή χωρίς εξηγήσεις θα έκανε την προηγούμενη προειδοποίησή της προς το Κάιρο να φαίνεται επιλεκτική.

2. Μια ανακλαστική απειλή κατά της Αδδίς Αμπέμπα θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της Μόσχας και να διαβρώσει περαιτέρω την αμερικανική αξιοπιστία ως διαμεσολαβητή.

Η απάντηση είναι μια διαφανής νομική αναθεώρηση, όχι μια αυτοσχέδια διπλωματική τιμωρία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν διαύλους επιρροής. Η Αιθιοπία παραμένει υπό το πρόγραμμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ύψους 3,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό το πρόγραμμα υπηρετεί τη μακροοικονομική σταθεροποίηση· δεν πρέπει να υποκαταστήσει τη θεσμοθετημένη διαδικασία που διέπει τις ρωσικές συναλλαγές όπλων. Η αμερικανική αμυντική και διπλωματική εμπλοκή θα πρέπει επίσης να παραμείνει ανοιχτή, ιδιαίτερα καθώς οι εντάσεις με την Ερυθραία αυξάνονται.

Η ανάγκη για διαφάνεια και ισορροπία

Μια συνεπής αμερικανική προσέγγιση θα διαφοροποιούσε επίσης την αγορά από την παράδοση. Δύο αεροσκάφη που επιδείχθηκαν στη Μόσχα δεν πιστοποιούν την άφιξη μιας επιχειρησιακής μοίρας στην Αιθιοπία. Ούτε οι υποσχεθείσες συστοιχίες S-400 συγκροτούν ένα σύστημα αεράμυνας ήδη ικανό να προστατεύσει το φράγμα. Όσο πιο ακριβής είναι η Ουάσινγκτον σχετικά με το τι έχει προμηθεύσει η Ρωσία, τόσο πιο αξιόπιστος θα είναι οποιοσδήποτε προσδιορισμός κυρώσεων. Αυτή η πειθαρχία έχει σημασία όταν οι περιφερειακές κυβερνήσεις παρακολουθούν για σημάδια δύο μέτρων και δύο σταθμών και όταν το Κογκρέσο πρέπει να κρίνει εάν η εκτελεστική εξουσία εφαρμόζει τον νόμο με συνέπεια.

Ο Τραμπ θα πρέπει να επιστρέψει στην ουσία της προσφοράς διαμεσολάβησης του Ιανουαρίου:

• Η Αίγυπτος χρειάζεται αξιόπιστες εγγυήσεις κατά τη διάρκεια περιόδων ξηρασίας.

• Η Αιθιοπία χρειάζεται αναγνώριση του δικαιώματός της να παράγει ηλεκτρική ενέργεια και να επιδιώκει την ανάπτυξη.

Οι συμφωνημένοι κανόνες λειτουργίας θα προστάτευαν και τα δύο συμφέροντα πιο αποτελεσματικά από μια κούρσα εξοπλισμών αורך στον Νείλο.

Τα Su-35 δεν αποδεικνύουν ότι η Αιθιοπία εγκατέλειψε την Ουάσινγκτον, αλλά αποκαλύπτουν το κόστος της αμφισημίας. Η Αμερική δεν μπορεί να επικαλείται κυρώσεις για ρωσικά όπλα κατά της Αιγύπτου και στη συνέχεια να αρνείται να εξηγήσει τη μεταχείριση της Αιθιοπίας. Ούτε μπορεί ο Τραμπ να περιμένει από την Αδδίς Αμπέμπα να εμπιστευτεί τη διαμεσολάβησή του ενώ μιλάει σαν οι ισχυρισμοί του Καΐρου να είναι τετελεσμένα γεγονότα. Εάν η Ουάσινγκτον δεν υιοθετήσει τη συνέπεια και τη διαφάνεια στην προσέγγισή της, η Μόσχα περιμένει στο παρασκήνιο.

Middle East Forum