Σε μια εξέλιξη με σημαντικές ενεργειακές και γεωπολιτικές προεκτάσεις, η Ινδία πλησιάζει στην ολοκλήρωση δύο μεγάλων υδροηλεκτρικών έργων στο Τζαμού και Κασμίρ, σε μια περίοδο κατά την οποία η διαχείριση των υδάτων του ποταμού Ινδού έχει μετατραπεί σε ακόμη ένα πεδίο αντιπαράθεσης με το Πακιστάν.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της δημοσιογράφου Moushumi Das Gupta στο ThePrint στις 11 Νοεμβρίου 2026, η κυβέρνηση του Νέου Δελχί επιδιώκει να επιταχύνει τη διαδικασία δοκιμών και έναρξης λειτουργίας των έργων Pakal Dul, ισχύος 1.000 MW, και Kiru, ισχύος 624 MW, έως το τέλος του έτους.

Πρόκειται για δύο από τα σημαντικότερα έργα που κατασκευάζονται στο υδρογραφικό σύστημα του ποταμού Τσενάμπ (Chenab), ο οποίος ανήκει στους δυτικούς ποταμούς της λεκάνης του Ινδού και αποτελεί ζωτική πηγή υδάτινων πόρων για το Πακιστάν.

Pakal Dul και Kiru: Τα δύο μεγάλα έργα που πλησιάζουν στην ολοκλήρωση

Το υδροηλεκτρικό έργο Kiru κατασκευάζεται στον ποταμό Τσενάμπ, στην περιοχή Kishtwar του Τζαμού και Κασμίρ.

Η συνολική επένδυση ανέρχεται σε 42,87 δισεκατομμύρια ρουπίες και περιλαμβάνει φράγμα ύψους 135 μέτρων, καθώς και υπόγειο σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με τέσσερις μονάδες των 156 MW.

Ο θεμέλιος λίθος του έργου τοποθετήθηκε τον Φεβρουάριο του 2019 από τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι.

Το δεύτερο έργο, Pakal Dul, κατασκευάζεται στον ποταμό Μαρουσουντάρ, παραπόταμο του Τσενάμπ, επίσης στην περιοχή Kishtwar.

Με συνολικό κόστος 81,12 δισεκατομμύρια ρουπίες, περιλαμβάνει φράγμα ύψους 167 μέτρων και υπόγειο σταθμό με τέσσερις μονάδες παραγωγής των 250 MW.

Και τα δύο έργα υλοποιούνται από την Chenab Valley Power Projects Limited, κοινοπραξία της National Hydroelectric Power Corporation και της Jammu and Kashmir State Power Development Corporation.

Σύμφωνα με κυβερνητικό αξιωματούχο που επικαλείται το ThePrint, έχουν ήδη ξεκινήσει οι διαδικασίες που οδηγούν στην ενεργοποίηση των εγκαταστάσεων, με στόχο τη σταδιακή λειτουργία τους μέσα στους επόμενους μήνες.

Ωστόσο, η ολοκλήρωση της κατασκευής δεν σημαίνει αυτόματη έναρξη παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Απαιτούνται τεχνικές δοκιμές, έλεγχοι συστημάτων και δοκιμαστική πλήρωση και εκκένωση των ταμιευτήρων.

Τα δύο έργα χαρακτηρίζονται ως υδροηλεκτρικά ροής ποταμού (run-of-the-river), γεγονός που σημαίνει ότι δεν έχουν ως βασικό χαρακτηριστικό τη μακροχρόνια αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων νερού, αλλά διαθέτουν δυνατότητες περιορισμένης ρύθμισης της ροής.

Η Συνθήκη του Ινδού και η απόφαση που όξυνε την αντιπαράθεση

Η επιτάχυνση των έργων πραγματοποιείται μετά την απόφαση της Ινδίας, τον Απρίλιο του 2025, να θέσει σε αναστολή την εφαρμογή της Συνθήκης των Υδάτων του Ινδού (Indus Waters Treaty).

Η συμφωνία είχε υπογραφεί το 1960, με τη διαμεσολάβηση της Παγκόσμιας Τράπεζας, και αποτέλεσε επί δεκαετίες το βασικό πλαίσιο διαχείρισης των υδάτινων πόρων μεταξύ των δύο κρατών.

Η Συνθήκη διαχωρίζει τους έξι κύριους ποταμούς της λεκάνης του Ινδού σε δύο ομάδες.

Στους τρεις ανατολικούς ποταμούς, Ράβι, Μπέας και Σάτλετζ, η Ινδία διαθέτει ευρύτατα δικαιώματα χρήσης. Οι ποταμοί αυτοί αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% των συνολικών υδάτων του συστήματος.

Αντίθετα, οι τρεις δυτικοί ποταμοί, Ινδός, Τζέλουμ και Τσενάμπ, που συγκεντρώνουν περίπου το 80% των υδάτων, έχουν παραχωρηθεί κατά κύριο λόγο στη χρήση του Πακιστάν.

Η Ινδία διατηρεί συγκεκριμένα δικαιώματα στους δυτικούς ποταμούς, μεταξύ των οποίων η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας υπό περιορισμούς, καθώς και ορισμένες αγροτικές και οικιακές χρήσεις.

Η απόφαση του Νέου Δελχί να θέσει τη Συνθήκη σε αναστολή ήρθε μετά την τρομοκρατική επίθεση στην περιοχή Παχαλγκάμ του Κασμίρ, τον Απρίλιο του 2025.

Έκτοτε, η ινδική κυβέρνηση επιδιώκει να επιταχύνει έργα που προηγουμένως υπόκειντο σε αυστηρότερες διαδικασίες και περιορισμούς βάσει της Συνθήκης.

Επιτάχυνση των έργων και περιορισμός των διαδικαστικών εμποδίων

Ινδός κυβερνητικός αξιωματούχος, τον οποίο επικαλείται το ThePrint, υποστήριξε ότι η αναστολή της Συνθήκης επιτρέπει πλέον στη χώρα να προχωρά με μεγαλύτερη ταχύτητα στην υλοποίηση των υδροηλεκτρικών σχεδιασμών της.

Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν περιοριστεί οι διαδικαστικές ανταλλαγές και οι διαβουλεύσεις που στο παρελθόν καθυστερούσαν την ανάπτυξη έργων στον Τσενάμπ και στους υπόλοιπους δυτικούς ποταμούς.

Η ινδική πλευρά θεωρεί ότι το νέο περιβάλλον της δίνει μεγαλύτερη ευχέρεια να αξιοποιήσει τους υδάτινους πόρους της περιοχής.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για το Πακιστάν, καθώς η λεκάνη του Ινδού αποτελεί βασικό πυλώνα της γεωργίας, της άρδευσης και της υδροηλεκτρικής παραγωγής του.

Εντούτοις, η ολοκλήρωση των συγκεκριμένων υδροηλεκτρικών σταθμών δεν συνεπάγεται από μόνη της δυνατότητα διακοπής της ροής των υδάτων προς το Πακιστάν. Η έκταση του πραγματικού ελέγχου εξαρτάται από τη διαμόρφωση των έργων, τις αποθηκευτικές δυνατότητές τους και τη διαχείριση της ροής.

Τέσσερα ακόμη έργα και σχέδια για 18.569 MW

Το Νέο Δελχί δεν περιορίζεται στα Pakal Dul και Kiru.

Σε εξέλιξη βρίσκονται επίσης οι εργασίες για το υδροηλεκτρικό έργο Kwar, ισχύος 540 MW, το οποίο προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί το 2028, καθώς και για το Ratle, ισχύος 850 MW, που αντιμετωπίζει καθυστερήσεις.

Παράλληλα, τέσσερα ακόμη έργα βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια σχεδιασμού: το Sawalkot ισχύος 1.856 MW, το Kirthai-II ισχύος 930 MW, το Dulhasti Stage-II ισχύος 260 MW και το Uri-I Stage-II ισχύος 240 MW.

Συνολικά, η Ινδία υπολογίζει ότι οι υδάτινοι πόροι τους οποίους μπορεί να αξιοποιήσει στους δυτικούς ποταμούς διαθέτουν υδροηλεκτρικό δυναμικό 18.569 MW.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα έχει αναπτύξει περίπου 3.500 MW εγκατεστημένης ισχύος, γεγονός που αναδεικνύει τα μεγάλα περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξης.

Η προοπτική αυτή έχει ιδιαίτερη ενεργειακή σημασία για την Ινδία, η οποία επιδιώκει να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και να ενισχύσει τις υποδομές της στις περιοχές του βόρειου Κασμίρ.

Σχέδιο εκτροπής υδάτων από τον Τσενάμπ προς τον Ράβι

Ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία έχει μία από τις εναλλακτικές λύσεις που εξετάζουν οι ινδικές αρχές.

Σύμφωνα με το ThePrint, η Ινδία μελετά τη δυνατότητα κατασκευής σήραγγας μήκους 10 έως 12 χιλιομέτρων, μέσω της οποίας θα μπορούσαν να μεταφερθούν ύδατα από τον Τσενάμπ στον Ράβι.

Η συγκεκριμένη πρόταση βρίσκεται στο στάδιο της διερεύνησης και δεν αποτελεί υλοποιημένο έργο.

Ωστόσο, διαφοροποιείται από τα συμβατικά υδροηλεκτρικά έργα ροής ποταμού, καθώς αφορά τη μεταφορά νερού μεταξύ δύο διαφορετικών ποτάμιων συστημάτων, τα οποία αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τη Συνθήκη του 1960.

Εφόσον προχωρούσε, θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο κατανομής και αξιοποίησης των υδάτινων πόρων, προσθέτοντας ένα ακόμη σημείο τριβής στις σχέσεις Ινδίας και Πακιστάν.

Το φράγμα Shahpurkandi και ο σχεδιασμός για το 2027

Παράλληλα με τις παρεμβάσεις στους δυτικούς ποταμούς, η Ινδία επιταχύνει την ολοκλήρωση του έργου Shahpurkandi στον Ράβι.

Πρόκειται για επένδυση ύψους 33 δισεκατομμυρίων ρουπιών, η οποία περιλαμβάνει υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις συνολικής ισχύος 206 MW.

Η κατασκευή του φράγματος έχει ολοκληρωθεί και οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκονται κοντά στην αποπεράτωση.

Σύμφωνα με αξιωματούχο της αρμόδιας υπηρεσίας άρδευσης του Παντζάμπ, το συνολικό έργο αναμένεται να λειτουργήσει έως τα μέσα του 2027.

Στόχος είναι να περιοριστούν οι ποσότητες νερού του Ράβι που συνεχίζουν να κατευθύνονται προς το Πακιστάν, παρότι η Ινδία διαθέτει δικαιώματα χρήσης τους βάσει της Συνθήκης.

Το Νέο Δελχί αξιοποιεί ήδη περίπου το 95% των υδάτων που του αναλογούν στους ανατολικούς ποταμούς.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης ένα νέο έργο πολλαπλών χρήσεων στον ποταμό Ουτζ, παραπόταμο του Ράβι, και δεύτερο έργο διασύνδεσης των ποταμών Σάτλετζ και Μπέας.

Η νομική διάσταση: Διαιτητική απόφαση κατά της Ινδίας

Η στρατηγική του Νέου Δελχί αντιμετωπίζει, πάντως, σοβαρές νομικές αμφισβητήσεις.

Στις 31 Αυγούστου 2026, διαιτητικό δικαστήριο που λειτουργεί με γραμματεία το Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο της Χάγης έκρινε ότι η μονομερής απόφαση της Ινδίας να θέσει τη Συνθήκη των Υδάτων του Ινδού σε αναστολή δεν δικαιολογείται από το εφαρμοστέο Διεθνές Δίκαιο.

Σύμφωνα με την απόφαση, η Συνθήκη εξακολουθεί να ισχύει και η Ινδία παραμένει δεσμευμένη από τις υποχρεώσεις της.

Το δικαστήριο επέβαλε επίσης προσωρινούς περιορισμούς σε συγκεκριμένες κατασκευαστικές εργασίες του υδροηλεκτρικού έργου Ratle.

Η Ινδία, από την πλευρά της, απορρίπτει τη δικαιοδοσία του συγκεκριμένου διαιτητικού οργάνου και δεν αναγνωρίζει την απόφασή του.

Συνεπώς, η πολιτική της αναστολής που εφαρμόζει η ινδική κυβέρνηση δεν ισοδυναμεί με διεθνώς αναγνωρισμένη κατάργηση των συμβατικών της υποχρεώσεων.

Το νερό ως παράγοντας στρατηγικής ισχύος

Η επιτάχυνση των υδροηλεκτρικών έργων αποτυπώνει τη βαρύτητα που αποδίδει η Ινδία στην ενεργειακή αξιοποίηση της λεκάνης του Ινδού, σε μια περίοδο έντονων σχέσεων με το Πακιστάν.

Για το Νέο Δελχί, η ολοκλήρωση των εγκαταστάσεων αποτελεί σημαντικό βήμα ενίσχυσης της ηλεκτροπαραγωγής και αξιοποίησης ενός μεγάλου, μέχρι σήμερα ανεπαρκώς ανεπτυγμένου υδροηλεκτρικού δυναμικού.

Για το Ισλαμαμπάντ, το ζήτημα δεν περιορίζεται στην ενέργεια, αλλά συνδέεται με τη διαχείριση ποταμών από τους οποίους εξαρτάται σημαντικό μέρος της αγροτικής παραγωγής και της υδατικής ασφάλειας της χώρας.

Η λειτουργία των Pakal Dul και Kiru δεν σημαίνει ότι η Ινδία αποκτά τη δυνατότητα να διακόψει την υδροδότηση του Πακιστάν. Δείχνει, ωστόσο, ότι η ανάπτυξη υποδομών στους διασυνοριακούς ποταμούς αποκτά αυξανόμενη στρατηγική σημασία.

Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι η ολοκλήρωση των δοκιμών των δύο εγκαταστάσεων, με την έναρξη της ηλεκτροπαραγωγής να αναμένεται μέσα στους επόμενους μήνες.

Σημείωση διασταύρωσης: Σε επίσημη απάντηση του ινδικού υπουργείου Ενέργειας προς το Κοινοβούλιο, στις 20 Ιουλίου 2026, το εκτιμώμενο κόστος των Pakal Dul και Kiru είχε αναθεωρηθεί σε 127,28 και 54,09 δισεκατομμύρια ρουπίες αντίστοιχα, με προβλεπόμενη ολοκλήρωση τον Μάρτιο του 2027. Τα χαμηλότερα ποσά που αναφέρονται στο αρχικό δημοσίευμα αντιστοιχούν ουσιαστικά στους αρχικούς προϋπολογισμούς.

Την αποκατάσταση οικονομικών και συνταξιοδοτικών αδικιών σε βάρος των αποστράτων στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων ζητά με κοινοβουλευτική ερώτησή του ο βουλευτής Λέσβου Παναγιώτης Παρασκευαΐδης. Η παρέμβασή του, που βασίζεται σε έγγραφο της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού (ΕΑΑΣ), αφορά την καταβολή αναδρομικών, την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς και της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, την οικονομική ενίσχυση αποστράτων κάτω των 65 ετών, καθώς και την αποκατάσταση των ανισοτήτων στις παροχές του Μετοχικού Ταμείου Στρατού.

Με ερώτηση που κατέθεσε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026 στη Βουλή, ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης φέρνει ενώπιον τριών υπουργών τα οικονομικά και συνταξιοδοτικά αιτήματα των αποστράτων, ζητώντας συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπισή τους.

Η ερώτηση απευθύνεται στον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια, στον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη και στην υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως.

Η πρωτοβουλία ακολουθεί σχετικό έγγραφο της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού, με ημερομηνία 1η Σεπτεμβρίου 2026, και επικεντρώνεται σε έξι βασικές διεκδικήσεις των απόστρατων στελεχών.

Αναδρομικά συντάξεων: Να πληρωθούν όλοι, ακόμη και όσοι δεν προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη

Πρώτο ζήτημα που αναδεικνύεται είναι η καταβολή των αναδρομικών για την περίοδο Ιουνίου 2015 – Μαΐου 2016.

Ο βουλευτής αναφέρεται στις δικαστικές αποφάσεις που αφορούν τις περικοπές κύριων και επικουρικών συντάξεων, καθώς και την κατάργηση των δώρων, ζητώντας να υπάρξει καθολική αποκατάσταση των συνταξιούχων.

Επισημαίνει ότι σημαντικός αριθμός δικαιούχων δεν προχώρησε σε δικαστικές προσφυγές, καθώς είχε επηρεαστεί από δημόσιες τοποθετήσεις κυβερνητικών αξιωματούχων, σύμφωνα με τις οποίες δεν ήταν αναγκαία η προσφυγή στη Δικαιοσύνη.

Για τον λόγο αυτό ζητά νομοθετική παρέμβαση που θα διασφαλίζει την καταβολή των αναδρομικών σε όλους τους δικαιούχους, ανεξαρτήτως του εάν είχαν κινηθεί δικαστικά.

Μάλιστα, καλεί την κυβέρνηση να παρουσιάσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα καταβολής, επικαλούμενος τη συνταγματική αρχή της ισότητας ενώπιον του νόμου.

Προσωπική διαφορά και Εισφορά Αλληλεγγύης: Αίτημα για οριστική κατάργηση

Δεύτερο σημαντικό ζήτημα αποτελεί η προσωπική διαφορά στις συντάξεις.

Σύμφωνα με την κοινοβουλευτική ερώτηση, παρά την προβλεπόμενη αποσύνδεσή της από την πλήρη αύξηση των συντάξεων από την 1η Ιανουαρίου 2027, το υπόλοιπό της εξακολουθεί να καταγράφεται ως διακριτό λογιστικό μέγεθος.

Ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης υποστηρίζει ότι η διατήρηση της προσωπικής διαφοράς προκαλεί διαφορετική μεταχείριση μεταξύ συνταξιούχων, ανάλογα με το ιστορικό επανυπολογισμού της σύνταξής τους.

Ζητά, επομένως, την οριστική κατάργησή της.

Παράλληλα, θέτει το ζήτημα της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), επικαλούμενος τις αποφάσεις 244/2017 και 1477/2021 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Στην ερώτηση υποστηρίζεται ότι, βάσει των συγκεκριμένων δικαστικών κρίσεων, η παρακράτηση της εισφοράς δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως δημοσιονομικό ζήτημα, αλλά πρέπει να εξετάζεται υπό το πρίσμα των συνταγματικών αρχών της ισότητας, της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου.

Το αίτημα αφορά την ανάληψη νομοθετικής πρωτοβουλίας για την κατάργηση της ΕΑΣ.

Εκτός οικονομικής ενίσχυσης απόστρατοι κάτω των 65 ετών

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον αποκλεισμό χαμηλοσυνταξιούχων στρατιωτικών από την ετήσια οικονομική ενίσχυση λόγω ηλικιακών περιορισμών.

Όπως επισημαίνεται στην ερώτηση, το ειδικό σταδιοδρομικό καθεστώς των Ενόπλων Δυνάμεων οδηγεί σημαντικό αριθμό στελεχών στην αποστρατεία σε ηλικία περίπου 55 ετών.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα αρκετοί απόστρατοι, ακόμη και εάν λαμβάνουν χαμηλές συντάξεις, να μην πληρούν το ηλικιακό κριτήριο των 65 ετών για τη χορήγηση της οικονομικής ενίσχυσης.

Ο βουλευτής υποστηρίζει ότι η ηλικία δεν αποτελεί από μόνη της ασφαλές κριτήριο για τον προσδιορισμό των οικονομικά ευάλωτων συνταξιούχων.

Ζητά, συγκεκριμένα, την τροποποίηση του άρθρου 17 του νόμου 5313/2026, ώστε η ενίσχυση να χορηγείται και σε χαμηλοσυνταξιούχους στρατιωτικούς κάτω των 65 ετών, εφόσον πληρούν τα προβλεπόμενα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

Μετοχικό Ταμείο Στρατού: Ζητείται αποκατάσταση των ανισοτήτων

Στην κοινοβουλευτική παρέμβαση περιλαμβάνεται και το ζήτημα της οικονομικής βιωσιμότητας των Μετοχικών Ταμείων των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης αναφέρεται ειδικότερα στο Μετοχικό Ταμείο Στρατού (ΜΤΣ), επισημαίνοντας ότι υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των μερισμάτων που λαμβάνουν οι δικαιούχοι του και των αντίστοιχων παροχών άλλων Μετοχικών Ταμείων.

Σύμφωνα με την ερώτηση, νομοθετικές παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων και ο νόμος 5018/2023, έχουν επηρεάσει το καθεστώς των μερισματικών παροχών.

Ο βουλευτής ζητά θεσμικές και νομοθετικές πρωτοβουλίες τόσο για την οικονομική ενίσχυση και βιωσιμότητα του ΜΤΣ όσο και για τη δικαιότερη μεταχείριση των μερισματούχων του.

Παράλληλα, υπογραμμίζει την υποχρέωση της Πολιτείας να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα και των τριών Μετοχικών Ταμείων, δηλαδή του Στρατού, του Ναυτικού και της Αεροπορίας.

Συμπληρωματικό εφάπαξ για όσους αποστρατεύτηκαν την περίοδο 2013-2016

Ένα ακόμη αίτημα αφορά τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων που αποστρατεύτηκαν την περίοδο 2013-2016.

Ο βουλευτής επικαλείται σχετικές επισημάνσεις της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού περί διαχρονικών κυβερνητικών δεσμεύσεων για την καταβολή συμπληρωματικού εφάπαξ.

Με την ερώτησή του ζητά να διευκρινιστεί εάν η κυβέρνηση εξετάζει την υλοποίηση αυτών των δεσμεύσεων.

Πρόκειται για ζήτημα που παραμένει ανοικτό για τη συγκεκριμένη κατηγορία αποστράτων και περιλαμβάνεται στα έξι ερωτήματα που κατατίθενται προς τους συναρμόδιους υπουργούς.

Αιχμές για τη διαχείριση των δημοσιονομικών πλεονασμάτων

Πέρα από τα ειδικά αιτήματα των αποστράτων, ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης ασκεί κριτική στις κυβερνητικές επιλογές για τη διαχείριση των δημοσιονομικών πλεονασμάτων.

Υποστηρίζει ότι, παρά την έξοδο της χώρας από τα μνημόνια και την εισροή ευρωπαϊκών πόρων από το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, μεγάλο μέρος των διαθέσιμων πλεονασμάτων κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση και πρόωρη αποπληρωμή του δημόσιου χρέους.

Την ίδια στιγμή, σημειώνει ότι οι πολίτες αντιμετωπίζουν σημαντικές οικονομικές πιέσεις εξαιτίας της ακρίβειας στην ενέργεια, στα καύσιμα, στις υπηρεσίες και στα βασικά είδη διατροφής.

Κατά την εκτίμησή του, η μείωση του δημόσιου χρέους δεν πρέπει να πραγματοποιείται εις βάρος της δυνατότητας ουσιαστικής στήριξης κοινωνικών ομάδων που έχουν πληγεί οικονομικά.

Στο πλαίσιο αυτό ζητά να διατεθεί μεγαλύτερο μέρος των δημοσιονομικών πλεονασμάτων για κοινωνικές ανάγκες, παράλληλα με τον περιορισμό της κρατικής σπατάλης.

Έξι ερωτήματα προς την κυβέρνηση

Η κοινοβουλευτική πρωτοβουλία του Παναγιώτη Παρασκευαΐδη καταλήγει σε έξι συγκεκριμένα ερωτήματα προς τους υπουργούς Εθνικής Άμυνας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Εργασίας.

Αυτά αφορούν την καθολική καταβολή των αναδρομικών της περιόδου 2015-2016, την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, την κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, τη χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης σε χαμηλοσυνταξιούχους στρατιωτικούς κάτω των 65 ετών, την αποκατάσταση των ανισοτήτων στο Μετοχικό Ταμείο Στρατού και την καταβολή συμπληρωματικού εφάπαξ σε όσους αποστρατεύτηκαν την περίοδο 2013-2016.

Η παρέμβαση επαναφέρει στο προσκήνιο ένα σύνολο εκκρεμοτήτων που αφορούν το εισόδημα και τη συνταξιοδοτική μεταχείριση των αποστράτων.

Το ζήτημα που τίθεται πλέον είναι εάν η κυβέρνηση προτίθεται να προχωρήσει στις νομοθετικές αλλαγές που ζητούνται και ποιο θα είναι το χρονοδιάγραμμα αντιμετώπισης των συγκεκριμένων αιτημάτων.

Σοβαρούς προβληματισμούς για τη γαλλική διπλωματική παρέμβαση στην υπόθεση του Great Sea Interconnector εξέφρασε ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, μιλώντας στην τηλεόραση του OPEN και τον Νίκο Στραβελάκη. Προειδοποίησε ότι η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει ακόμη και κινήσεις τρίτων χωρών για να ενισχύσει τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ τάχθηκε υπέρ της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στα νησιά της Ανατολικής Μεσογείου και της ολοκλήρωσης συγκεκριμένων νομικών ενεργειών για την ελληνική υφαλοκρηπίδα.

Με μια παρέμβαση που επικεντρώθηκε στο Διεθνές Δίκαιο, τις τουρκικές διεκδικήσεις και την ανάγκη αποφυγής επικίνδυνων προηγουμένων, ο Προκόπης Παυλόπουλος τοποθετήθηκε για τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από τις έρευνες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo, στο πλαίσιο του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.

Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας ξεκαθάρισε εξαρχής ότι μιλά ως καθηγητής, ακαδημαϊκός και Έλληνας πολίτης, χωρίς πρόθεση κομματικής αντιπαράθεσης. Ωστόσο, οι επισημάνσεις του περιλάμβαναν σαφείς προειδοποιήσεις για τους χειρισμούς που, κατά την άποψή του, μπορούν να επιτρέψουν στην Άγκυρα να διαμορφώσει σταδιακά μια νέα πραγματικότητα εις βάρος των ελληνικών δικαιωμάτων.

Η γαλλική παρέμβαση και το πρόβλημα της ρηματικής διακοίνωσης

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία, η οποία προηγήθηκε της τουρκικής απάντησης περί «συγκατάθεσης» για τις δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου.

Ο Προκόπης Παυλόπουλος υποστήριξε ότι, από νομικής πλευράς, η ελληνική NAVTEX ήταν επαρκής για την αναγγελία των ερευνών του πλοίου.

Εξήγησε ότι η NAVTEX αποτελεί ενημέρωση προς τους ναυτιλλομένους για δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή και όχι αίτημα αδειοδότησης προς γειτονικά κράτη.

Κατά την ερμηνεία του, οι συγκεκριμένες έρευνες πραγματοποιούνται σε περιοχή ελληνικής υφαλοκρηπίδας, με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας, και συνεπώς η Τουρκία δεν αποκτά δικαίωμα να εγκρίνει ή να απορρίπτει τις δραστηριότητες αυτές.

Εκεί εντόπισε και το βασικό πρόβλημα της γαλλικής πρωτοβουλίας.

Όπως επισήμανε, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι αποκλειστικά η ακριβής διατύπωση της ρηματικής διακοίνωσης, αλλά το γεγονός ότι υπήρξε μια πρόσθετη διπλωματική διαδικασία πέραν της ελληνικής NAVTEX.

Κατά τον πρώην Πρόεδρο, αυτό προσφέρει στην Άγκυρα την ευκαιρία να ισχυρίζεται ότι η ελληνική αναγγελία δεν αρκούσε και ότι χρειάστηκε να υπάρξει επικοινωνία με την Τουρκία προκειμένου να πραγματοποιηθούν οι εργασίες.

Διευκρίνισε ότι ένας τέτοιος τουρκικός ισχυρισμός δεν παράγει αυτομάτως νόμιμα δικαιώματα. Μπορεί, όμως, να αξιοποιηθεί από την τουρκική διπλωματία ως επιχείρημα σε μελλοντικές αντιπαραθέσεις.

«Η Γαλλία ήξερε τι έκανε» – Τα δύο ερωτήματα

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο Προκόπης Παυλόπουλος στο ερώτημα ποιος αποφάσισε τη γαλλική παρέμβαση.

Έθεσε δύο ενδεχόμενα: είτε η γαλλική πλευρά κινήθηκε κατόπιν συνεννόησης με την Αθήνα είτε προχώρησε αυτόνομα στην αποστολή της ρηματικής διακοίνωσης.

Στην πρώτη περίπτωση, υποστήριξε ότι θα πρέπει να διευκρινιστεί εάν και σε ποιον βαθμό η Ελλάδα γνώριζε ή είχε συναινέσει στη διαδικασία. Στη δεύτερη, ανακύπτει το ζήτημα γιατί η Γαλλία επέλεξε έναν χειρισμό που προσφέρει στην Τουρκία πρόσθετα διπλωματικά επιχειρήματα.

Ο ίδιος απέρριψε την πιθανότητα η γαλλική διπλωματία να μην αντιλήφθηκε τις συνέπειες μιας τέτοιας κίνησης.

«Σιγά που δεν ξέρει η Γαλλία ότι αυτό το οποίο έκανε δίνει πάσα στον Ερντογάν», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον πρώην Πρόεδρο, τέτοιες ενέργειες ενδέχεται να αντιμετωπίζονται ως πρακτικές διευθετήσεις για την αποφυγή εντάσεων, αλλά εμπεριέχουν τον κίνδυνο δημιουργίας πολιτικών προηγουμένων.

Από τα Ίμια στη Μαδρίτη και το Ελσίνκι – Η προειδοποίηση για τις υποχωρήσεις

Για να εξηγήσει τη συλλογιστική του, ο Προκόπης Παυλόπουλος αναφέρθηκε σε προηγούμενους σταθμούς των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Επικαλέστηκε την κρίση των Ιμίων, τη Συμφωνία της Μαδρίτης του 1997 και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι το 1999.

Ειδικότερα, στάθηκε στην αναφορά της Μαδρίτης στα ζωτικά συμφέροντα και ενδιαφέροντα της Τουρκίας στο Αιγαίο, καθώς και στη διατύπωση του Ελσίνκι περί συνοριακών και άλλων συναφών διαφορών.

Κατά την εκτίμησή του, διατυπώσεις που παρουσιάστηκαν ως διπλωματικές διευθετήσεις επέτρεψαν στην Τουρκία να προβάλλει ευρύτερες αξιώσεις.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η ελληνική θέση πρέπει να παραμένει προσηλωμένη στη μία διαφορά που αναγνωρίζει η Αθήνα προς οριοθέτηση με την Τουρκία, δηλαδή την υφαλοκρηπίδα και, στο σημερινό πλαίσιο, την ΑΟΖ.

Η κεντρική προειδοποίησή του ήταν ότι η Άγκυρα ακολουθεί μια μακροπρόθεσμη στρατηγική, επιχειρώντας να συσσωρεύει διπλωματικά και πολιτικά επιχειρήματα, ακόμη και όταν αυτά δεν διαθέτουν επαρκές νομικό έρεισμα.

«Γαλάζια Πατρίδα»: Αιγαίο, Κύπρος και Θράκη

Ο πρώην Πρόεδρος συνέδεσε την υπόθεση του καλωδίου με το ευρύτερο τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Όπως υποστήριξε, δεν πρόκειται για συγκυριακή πολιτική επιλογή της κυβέρνησης Ερντογάν, αλλά για μακροχρόνια στρατηγική που επιδιώκει την αναθεώρηση των ισορροπιών στην περιοχή.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι τουρκικές επιδιώξεις εκτείνονται σε τρεις βασικούς άξονες.

Ο πρώτος αφορά την επιδίωξη συγκυριαρχίας στο Αιγαίο και την αμφισβήτηση των ελληνικών δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, με ιδιαίτερη αναφορά στον 25ο μεσημβρινό.

Ο δεύτερος συνδέεται, κατά τον ίδιο, με τη μακροπρόθεσμη επιδίωξη της Άγκυρας να θέσει υπό τον έλεγχό της ολόκληρη την Κύπρο.

Ο τρίτος αφορά τη Θράκη, όπου ο Προκόπης Παυλόπουλος εκτίμησε ότι η Τουρκία επιδιώκει την αυτονόμηση της περιοχής μέσω της προβολής αξιώσεων περί «τουρκικής μειονότητας», αντί της μουσουλμανικής μειονότητας που αναγνωρίζεται από τη Συνθήκη της Λωζάνης.

Πρόκειται για την εκτίμηση που διατύπωσε ο ίδιος σχετικά με τους μακροπρόθεσμους τουρκικούς σχεδιασμούς.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο ο Προκόπης Παυλόπουλος χαρακτήρισε νομικά ανυπόστατο.

Εξήγησε ότι η τουρκική επιχειρηματολογία αγνοεί την επήρεια των ελληνικών νησιών στον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών, κάτι που, κατά την άποψή του, αντιβαίνει στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Επικαλέστηκε μάλιστα τη διεθνή νομολογία για τα δικαιώματα των νησιών σε υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.

Στο σημείο αυτό υπογράμμισε ότι η αναγνώριση θαλάσσιων δικαιωμάτων στα νησιά αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του Δικαίου της Θάλασσας, ανεξαρτήτως των τουρκικών αμφισβητήσεων.

Κατά την ανάλυσή του, η Άγκυρα επιχειρεί να χρησιμοποιήσει ακόμη και τη γαλλική διακοίνωση προκειμένου να ενισχύσει την πολιτική της επιχειρηματολογία υπέρ του τουρκολιβυκού μνημονίου.

«Να επεκτείνουμε τα χωρικά ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια»

Μία από τις πιο συγκεκριμένες προτάσεις του Προκόπη Παυλόπουλου αφορούσε την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων.

Ο πρώην Πρόεδρος υπενθύμισε ότι είχε εισηγηθεί, ήδη από την περίοδο σύναψης του τουρκολιβυκού μνημονίου, την επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια των χωρικών υδάτων των ελληνικών νησιών της Ανατολικής Μεσογείου.

Υποστήριξε ότι η Ελλάδα διαθέτει το σχετικό δικαίωμα βάσει του Διεθνούς Δικαίου και ότι δεν πρέπει να αποθαρρύνεται από τις τουρκικές απειλές περί casus belli.

Για τον ίδιο, η επίκληση του ενδεχομένου στρατιωτικής αντίδρασης της Τουρκίας δεν μπορεί να αποτελεί λόγο εγκατάλειψης νόμιμων ελληνικών δικαιωμάτων.

Σημείωσε, μάλιστα, ότι δεν πρέπει η ελληνική πολιτική να διαμορφώνεται υπό τον φόβο ενός θερμού επεισοδίου.

Η εκκρεμότητα με τον νόμο 4001/2011 και τις συντεταγμένες στον ΟΗΕ

Πέρα από την επέκταση των χωρικών υδάτων, ο Προκόπης Παυλόπουλος υποστήριξε ότι απαιτείται και δεύτερη συγκεκριμένη ενέργεια.

Αναφέρθηκε στον νόμο 4001/2011, γνωστό ως νόμο Μανιάτη, και στις προβλέψεις του για τα εξωτερικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Εξήγησε ότι η υφαλοκρηπίδα αποτελεί δικαίωμα που υφίσταται εξ υπαρχής και αυτοδικαίως, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη ανακήρυξη για την ύπαρξή του.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, παρά τις προηγούμενες ενέργειες της Ελλάδας προς τα Ηνωμένα Έθνη, εξακολουθεί να εκκρεμεί η κατάθεση των γεωγραφικών συντεταγμένων των εξωτερικών ορίων της ελληνικής υφαλοκρηπίδας στην αρμόδια υπηρεσία του ΟΗΕ.

Ζήτησε την ολοκλήρωση της διαδικασίας, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ενέργεια που η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να πραγματοποιήσει.

«Η Τουρκία δεν τολμά θερμό επεισόδιο» – Το μήνυμα προς την Αθήνα

Ιδιαίτερα κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο Προκόπης Παυλόπουλος απέναντι στην καλλιέργεια φόβου για ενδεχόμενη ελληνοτουρκική στρατιωτική αντιπαράθεση.

Υποστήριξε ότι η Ελλάδα διαθέτει σήμερα Ένοπλες Δυνάμεις υψηλού επιπέδου, τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε εξοπλισμούς, ιδιαίτερα στον αέρα και στη θάλασσα.

Κατά την προσωπική του εκτίμηση, η Τουρκία δεν θα τολμούσε να προκαλέσει θερμό επεισόδιο εφόσον η Ελλάδα ενεργεί εντός του πλαισίου των διεθνών και εθνικών δικαιωμάτων της.

Επέκρινε τη διαρκή επίκληση του κινδύνου πολέμου ως επιχείρημα απέναντι στην άσκηση των ελληνικών δικαιωμάτων.

Η θέση του ήταν σαφής: η υπεράσπιση όσων προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο δεν αποτελεί επιθετική ή σκληρή πολιτική.

«Δεν είναι να σκληρύνουμε, είναι να εφαρμόσουμε το Διεθνές Δίκαιο και να υπερασπιστούμε τα δικαιώματά μας», ανέφερε.

Η αναφορά σε Μητσοτάκη, Καραμανλή και Σαμαρά

Ερωτηθείς για τους κυβερνητικούς χειρισμούς και τις διαφορετικές προσεγγίσεις που έχουν διατυπωθεί από τον Κώστα Καραμανλή και τον Αντώνη Σαμαρά, ο Προκόπης Παυλόπουλος απέφυγε να εντάξει τις τοποθετήσεις του σε κομματική αντιπαράθεση.

Διευκρίνισε ότι οι θέσεις του για τα εθνικά θέματα είναι διαχρονικές και ότι δεν τις έχει μεταβάλει ανάλογα με τις κυβερνήσεις.

Αναγνώρισε, παράλληλα, τις κυβερνητικές επιλογές για την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στον εκσυγχρονισμό τους.

Μάλιστα, αναφέρθηκε θετικά στον Κυριάκο Μητσοτάκη και στον Νίκο Δένδια για τη συμβολή τους στον συγκεκριμένο τομέα.

Τόνισε, ωστόσο, ότι η αναγνώριση θετικών κυβερνητικών επιλογών δεν αποκλείει την επισήμανση λαθών όταν διακυβεύονται ζητήματα εθνικού συμφέροντος.

Κλείνοντας, επέμεινε στην ανάγκη η ελληνική κοινωνία να μην αντιμετωπίζει την Τουρκία μέσα από το πρίσμα του φόβου.

«Δεν ταιριάζει ο φόβος στους Έλληνες», ήταν το μήνυμα με το οποίο συνόψισε τη θέση του.

Η παρέμβαση του πρώην Προέδρου επικεντρώθηκε, τελικά, σε ένα συγκεκριμένο ζήτημα: την ανάγκη η Ελλάδα να ασκεί τα δικαιώματα που θεωρεί ότι της παρέχει το Διεθνές Δίκαιο και να αποτρέπει τη δημιουργία διπλωματικών προηγουμένων τα οποία η Τουρκία μπορεί να αξιοποιήσει για την προβολή των διεκδικήσεών της.