Σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ, σχέσεις οι οποίες αναπτύσσονται με σημαντικούς τρόπους κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 1990, άρχισαν να επιδεινώνονται στις αρχές της δεκαετίας του 2000, και έχουν υποστεί μεγάλες διακυμάνσεις κατά τα τελευταία χρόνια.

Αυτή η διακύμανση προέρχεται από τη διαλείπουσα φύση αυτών των σχέσεων και τις μεταβαλλόμενες συνθήκες που δημιουργούν τη συνεργασία. Έτσι, θα ήταν χρήσιμο να θυμηθούμε τη μεγάλη δυναμική και τους λόγους που τον όρο ότι οι σχέσεις αυτές, πριν την αξιολόγηση της πλέον πρόσφατης κρίσης.

Οι λόγοι που προκαλούν τη στρατηγική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών

Ακόμα κι αν υπήρχαν στρατιωτικές, οικονομικές και πολιτικές σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας πριν από τη δεκαετία του 1990, οι σχέσεις αυτές μετατρέπονται σε στρατηγική συνεργασία που οφείλεται στην επίδραση του τέλους του ψυχρού πολέμου στις διεθνείς σχέσεις και η επιρροή του πολέμου του Κόλπου για τη Μέση Ανατολή περιφερειακού συστήματος. Το αποτέλεσμα αυτό, ιδιαίτερα κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1990, θεωρήθηκε ως μια κοινή απειλή από δύο χώρες. Η σχέση επιτύχει κάποια εσωτερική δυναμική, ως αποτέλεσμα του αγώνα με το PKK και στρατιωτική συνεργασία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έπαιξαν ρόλο στη δημιουργία τόσο του ιδρύματος και να διευκολύνει τη διεξαγωγή αυτών των σχέσεων.

Δυναμική στις σχέσεις μπορούν να συνοψιστούν ως εξής?

1. Η ίδρυση του Διεθνούς Συστήματος και του κοινού αξιολογήσεις των απειλών που μετά το 1990:

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, από τη μία πλευρά, η αύξηση των προβλημάτων μεταξύ της Τουρκίας, του Ιράν, τη Συρία και την Ελλάδα και την κατανόηση ότι η Τουρκία δεν μπορεί να χειριστεί τα προβλήματα αυτά στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, όπως στον Ψυχρό Πόλεμο, αύξηση των προβλημάτων με τη Ρωσία και το Ιράν στη Μέση Ανατολή και τον Καύκασο δημιούργησε ορισμένες δυσκολίες για την Τουρκία? από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ να απειλείται από τη Συρία και το Ιράν οδήγησε στην αντίληψη της κοινής απειλής. Επιπλέον, η βελτίωση της ισραηλινο-παλαιστινιακές σχέσεις μετά τον πόλεμο του Κόλπου και τις εξελίξεις μετά τη Διακήρυξη Αρχών κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ειρήνευσης στη Μέση Ανατολή εμπόδισε την Τουρκία πίσω από τη στροφή του προς το Ισραήλ, λόγω της τουρκικής ευαισθησία για το παλαιστινιακό ζήτημα.

2. Η Επίδραση του ΡΚΚ

Αυτό το λόγο, που θα ισχύει στην Τουρκία, θεωρήθηκε ως ένα καλό λόγο για το Ισραήλ να συνάψει σχέσεις. Σε συνθήκες όπου οι τρομοκρατικές οργανώσεις που υποστηρίζονται έντονα από τις περιφερειακές χώρες και ιδίως τις ευρωπαϊκές χώρες και οι ΗΠΑ δεν είχαν πωλήσεις στρατιωτικού υλικού για τον αγώνα με την τρομοκρατία, το στοιχείο αυτό είχε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ των δύο εθνών.

3. Στρατιωτικών Υποθέσεων

Ίσως ο πιο σημαντικός λόγος για να αντιλαμβάνεται και τον καθορισμό της σχέσης ως στρατηγικό είναι ότι περιλαμβάνει τον εκσυγχρονισμό της στρατιωτικής εκπαίδευσης, την ανταλλαγή πληροφοριών και στρατιωτικές εμπορίας, συμπεριλαμβανομένης της υψηλής τεχνολογίας στρατιωτικά οπλικά συστήματα. Επιπλέον, αν και οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών δεν έχουν προβλέψει τη συμμαχία τους έναντι μιας τρίτης χώρας, είναι βέβαιο ότι και οι δύο χώρες χρησιμοποιούν μεταξύ τους ως ένα ψυχολογικό παράγοντα των περιφερειακών ανταγωνιστών θεωρείται ότι αποτελεί απειλή.

4. Η Επίδραση των ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ ήταν αναπόσπαστο μέρος της σχέσης με την παροχή αξιοπιστίας στην Κεντρική Ασία, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή και συμμετέχοντας στις αναγκαίες σημεία.
Τα αίτια της παρακμής και της ψύξης Σχέσεων Τουρκία-Ισραήλ, που ήταν μία από τις πιο ισχυρές σχέσεις στη Μέση Ανατολή, αλλά έχουν αρχίσει να μειώνεται από το 2000. Ωστόσο, η κύρια περίοδος της παρακμής και της ψύξης ήρθε μετά το 2003. Εδώ είναι ένα βασικό σημείο θα πρέπει να θυμόμαστε. Πρόσφατη ισραηλινή παρατηρήσεις επισημαίνουν ότι η ψύξη-τουρκικές σχέσεις Ισραήλ προέρχονται με τη σημερινή τουρκική κυβέρνηση, αλλά αυτό δεν είναι σωστό. Κατά τη διάρκεια του Al-Aqsa Intifada, πρωθυπουργού Μπουλέντ Ετσεβίτ επέκρινε το Ισραήλ σκληρά. Επίσης, όπως ακριβώς μερικά από τα παρακάτω παράγοντες σχετίζονται άμεσα με την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, το κύριο σημείο είναι περίπου αλλαγές σε διαρθρωτικούς παράγοντες, όπως συνέβη και κατά την έναρξη της σχέσης. Οι λόγοι για την παρακμή και την ψύξη των διμερών σχέσεων μπορεί να καταχωρίζονται ως εξής:

1. Αλλαγές στο Διεθνές και Περιφερειακό Σύστημα Η πραγματοποίηση συνεργασίας

α. Τα οφέλη της συνεργασίας μειωμένη κοινές απειλές. Η Τουρκία ήταν σε θέση να εξαλείψει την απειλή από τους γείτονές της, σε μεγάλο βαθμό πριν από τον πόλεμο στο Ιράκ συνέβη.

β. Προσδοκίες που δεν πραγματοποιήθηκαν. Η ατμόσφαιρα από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 οδήγησε σε προσδοκίες της Κεντρικής Ασίας και του Καυκάσου, που θα άλλαζε την ισορροπία της συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, δημιουργώντας ένα τεράστιο οικονομικό δυναμικό και στρατηγικά σχέδια, όπως το νερό του σχεδίου ειρήνης. Ωστόσο, αυτές τις προσδοκίες και τα σχέδια δεν πραγματοποιήθηκαν.

γ. Οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράκ: Η αμερικανική εισβολή στο Ιράκ, άλλαξε ριζικά τις ισορροπίες της εξουσίας στη Μέση Ανατολή, και έθεσε Τουρκία και Ισραήλ σε χωριστές πλευρές. Ενώ η Τουρκία ήταν μια από τις πιο σημαντικές υπερασπιστές των περιφερειακών status quo και κατά της κατάτμηση του Ιράκ, το Ισραήλ έγινε ο πιο σημαντικός υποστηρικτής των κυρώσεων κατά της Συρίας και του Ιράν, και στο Ιράκ μετά την παρέμβαση της κυβέρνησης Μπους. Επιπλέον, ενώ ο κατακερματισμός του Ιράκ και η δημιουργία ενός νέου κράτους στο βόρειο τμήμα του Ιράκ προκάλεσε το Ιράν και τη Συρία και την Τουρκία να κάνει βήματα προσέγγισης μεταξύ τους, οι δραστηριότητες του Ισραήλ στο βόρειο Ιράκ και τις σχέσεις με τους Κούρδους του Ιράκ δημιούργησε υποψίες. Ιδιαίτερα, οι τεταμένες σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και του Ισραήλ σοβαρά από τις δραστηριότητες του Ισραήλ στο βόρειο Ιράκ το 2005. Κατά μία έννοια, κακές σχέσεις με το Ιράν και τη Συρία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών κατά το παρελθόν, αλλά και στον πόλεμο του Ιράκ είχε το αντίθετο αποτέλεσμα.

δ. Οι επιδράσεις του παλαιστινιακού προβλήματος: Η διαμάχη που ξεκίνησε με την Al-Aqsa Ιntifada και συνεχίστηκε με τις εργασίες Δυτική Όχθη του Ισραήλ έχει μεγαλύτερη επιρροή στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Μαζί με την ευαισθησία της τουρκικής κοινής γνώμης για το παλαιστινιακό ζήτημα, το δίλημμα της ισραηλινο-παλαιστινιακές σχέσεις και τις επιπτώσεις της δύσκολη θέση του Ισραήλ στο Λίβανο για την περιφερειακή εξίσωση διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο.

2. Νέες Έννοιες της Τουρκίας στην εξωτερική πολιτική και την αλλαγή των αντιλήψεων Στρατηγικές

Τόσο η οικονομική πολιτική της Τουρκίας και της εξωτερικής πολιτικής έχουν δημιουργήσει μια νέα στρατηγική αντίληψη, λόγω της επιθυμίας του να αναπτύξει σχέσεις με τους γείτονες και να αποτελέσει πρότυπο για την περιφερειακή ανάπτυξη. Η μετάβαση με βάση την αμοιβαία συμφέροντα και των απειλών έχει αλλάξει σημαντικά τις σχέσεις της Τουρκίας με χώρες όπως το Ιράν, τη Συρία και το Ιράκ. Επιπλέον, παρόλο που το Ισραήλ έχει τη δυνατότητα να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αύξηση προσπάθεια της Τουρκίας να ασκήσει «ήπιας δύναμης» στη Μέση Ανατολή, την παράλειψή της να το πράξει προκάλεσε απογοήτευση. Για παράδειγμα, παράγοντες όπως η κατάρρευση της διαμεσολάβησης της Τουρκίας στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ισραήλ και Συρίας, η συνεχής επιδείνωση των συνθηκών στην Παλαιστίνη και τις απώλειες αμάχων στα χέρια των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Ισραήλ έχουν αυξημένη αρνητική αντίδραση της Τουρκίας προς το Ισραήλ. Ειδικότερα, οι επιχειρήσεις του Ισραήλ στο τέλος του 2008 στη Γάζα είχε μεγάλο αντίκτυπο.

Πώς θα μπορούσαν οι Πρόσφατες Εξελίξεις να επηρεάσουν τις τουρκο-ισραηλινές σχέσεις;

Το τελευταίο γεγονός που βοήθησε στη ρήξη των σχέσεων μεταξύ της Τουρκίας και του Ισραήλ ήταν η διεθνής στρατιωτική άσκηση που ονομάζεται Eagle Ανατολίας. Σύμφωνα με τις δηλώσεις των ισραηλινών αρχών, η ηγεσία των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων ζήτησε από το Ισραήλ να μη συμμετάσχει σε αυτή την άσκηση. Δεν υπάρχει σαφής εξήγηση για την ακύρωση της ισραηλινής συμμετοχής.Σε ανακοίνωση σην επίσημη ιστοσελίδα των Τουρκικών Ενοπλων Δυνάμεων αναφέρεται ότι η αυτή απόφαση ελήφθη από το Υπουργείο Εξωτερικών. Το βάρος (που έχει η δήλωση του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών είναι ότι η απόφαση δεν θα πρέπει να κριθεί ότι εμπεριέχει πολιτικό νόημα: «Η τακτική άσκηση τουρκική Ανατολία Αετός είναι στην κατοχή σύμφωνα με επιχειρησιακά σχέδια της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας με διεθνή συμμετοχή και διαδοχικά στάδια ασκήσεις σε διαφορετικές περιόδους του έτους, δεδομένου ότι 2001. Οι δύο πρώτες φάσεις της άσκησης πραγματοποιήθηκαν με επιτυχία.Ωστόσο, το διεθνές τμήμα της τρίτης φάσης με άλλα έθνη που συμμετέχουν προγραμματιστεί για τις 12-23 October 2009 αναβάλλεται και πραγματοποιείται ως εθνική Ασκηση.

Αυτό ανακοινώθηκε στο κοινό από την ιστοσελίδα του Γενικού Επιτελείου. Ως εκ τούτου, η τροποποίηση της διεθνούς φάση δεν μπορεί να αποδίδεται πολιτική σημασία και συνέπειες. Σε αυτό το πλαίσιο, δεν είναι δυνατόν να δοθεί αξιοπιστία στο Τύπο σε εκτιμήσεις και σχόλια που αναφέρονται σε Ισραηλινοί αξιωματούχοι. Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι καλούνται να κάνουν τη δική τους περιγραφή και την αξιολόγηση της στάση. “Ωστόσο, Ισραηλινοί αξιωματούχοι υπογράμμισαν ρητά ότι η αναβολή έγινε κατόπιν αιτήματος της κυβέρνησης. Ανέφεραν ως απόδειξη τη δήλωση που έδωσε η Υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Davutoglu CNN στην τηλεόραση. Ο Υπουργός Εξωτερικών Davutoğlu δήλωσε ότι ελπίζει πως η κατάσταση στη Γάζα θα πρέπει να βελτιωθεί και να επηρεάσει τις τουρκο-ισραηλινές σχέσεις θετικά.

Στην Τουρκία η εξέλιξη αυτή δεν προκάλεσε έντονες αντιδράσεις? Ωστόσο, το Ισραήλ, η ημερήσια διάταξη της Τουρκίας έγινε ο υπ ‘αριθμόν ένα τρέχον τεύχος. Το ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών διοργανώνονται και πραγματοποιήθηκε συνάντηση γι ‘αυτό στις Sunday, October 11. Μετά από τα θέματα που εξετάστηκαν γραπτή αξιολογήσεις εμφανίστηκε σε πιο σημαντικά όργανα του τύπου του Ισραήλ βασίζεται ως επί το πλείστον ακατονόμαστος Ισραηλινοί αξιωματούχοι. Αυτές οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το Ισραήλ (τουλάχιστον σε κάποιους κύκλους), έχει ερμηνεύσει το ζήτημα ως μια μεγάλη κρίση. Είναι αξιοσημείωτο, αν δεν υποβληθεί δήλωση από τον πρωθυπουργό Νετανιάχου και τον Υπουργό Εξωτερικών Λίμπερμαν άμεσα ονόματα ονομάτων που σχετίζονται με το θέμα αυτό και παρά τα λόγια από καταπραϋντική Άμυνας κ. Μπαράκ, διαμαρτυρία σε άλλους χώρους τους οποίους αυξήθηκαν. Σε αυτό το σημείο, θεωρώντας τι ακαδημαϊκοί, αναλυτές, δημοσιογράφοι και οι πολιτικοί που ενδιαφέρονται για το θέμα αυτό πρέπει να πω μπορεί να βοηθήσει να κατανοήσουμε την ισραηλινή αντίδραση, δεδομένου ότι αυτές οι ομάδες που πράγματι υπήρξε αντίδραση από την εξέλιξη αυτή και να έχει σημαντικό αντίκτυπο στη δημιουργία της κοινής γνώμης και της πολιτικής του Ισραήλ .

Οι λόγοι για την ισραηλινή αντιδράσεις στα πρόσφατα γεγονότα μπορούν να καταταγούν σε τρεις κύριες κατηγορίες:

1. Υπάρχει η στρατιωτική πτυχή αυτού του θέματος. Ο πιο σημαντικός λόγος για να υπάρξει στρατηγική σχέση Τουρκία -Ισραήλ είναι η στρατιωτική της διάσταση. Δεν υπάρχει καμία σημαντική αντίδραση μεταξύ των ανθρώπων που ενδιαφέρονται για αυτό το θέμα, επειδή δεν υπήρχε στρατιωτική διάσταση με τις πρόσφατες εντάσεις στο Ισραήλ.
Η οικονομική και πολιτιστική διάσταση της σχέσης δεν έχει αναπτυχθεί τόσο καλά όσο αναμενόταν και η πολιτική διάσταση της ήταν επίσης περιορισμένη. Η πρόοδος που παρουσίασαν οι σχέσεις Ισραήλ – Τουρκίας ενίσχυσε την ιδέα ότι η Τουρκία είναι στην πραγματικότητα κατά του Ισραήλ.

2. Ορισμένοι κύκλοι στο Ισραήλ αξιολόγησε την πρόσφατη αποξένωση της Τουρκίας και του Ισραήλ ως προσωρινό υπόθεση με βάση τις εγχώριες πολιτικές κινήσεις. Μεγάλος αριθμός ατόμων συνδέουν ακόμη και εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις με το συμβάν το Νταβός, το οποίο προκάλεσε η κορυφή της έντασης μεταξύ των δύο χωρών το 2009. Ωστόσο, με την πιο πρόσφατη εξέλιξη, η ιδέα ότι το πρόβλημα δεν σχετίζεται με την αντιδραστική ή εσωτερική πολιτική άρχισε να ενισχυθεί. Ως εκ τούτου, τα σχόλια για την κριτική στάση της Τουρκίας όσον αφορά τις πολιτικές του Ισραήλ αναφέρεται σε “ισλαμισμό» ή αλλαγή στην εξωτερική πολιτική άξονα άρχισαν να κυριαρχούν στο ισραηλινό Τύπο.

3. Η ιδέα ότι η αποξένωση μεταξύ των δύο χωρών προκλήθηκε από τη σημερινή κυβέρνηση και ότι οι στρατιωτικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών δεν θα επηρεαστεί από την διακυβερνητική θέματα ήταν ισχυρή για μια στιγμή. Σε ορισμένες εκτιμήσεις, η ιδέα της ανάπτυξης στρατιωτικών σχέσεων υποστηρίχθηκε με παραδείγματα από την περίοδο της κυβέρνησης συνασπισμού του Κόμματος Ευημερίας. Ωστόσο, με την πιο πρόσφατη εξέλιξη δύο νέες ιδέες άρχισαν να παίρνουν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων στο Ισραήλ.

Ορισμένοι συγγραφείς θεωρούν ότι οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις (TAF) προκάλεσε, επίσης, αυτή την ισχυρή αντίδραση του Ισραήλ. Σε αντίθετη περίπτωση, το γεγονός αυτό δεν θα μπορούσε να συμβεί. Αν και δεν μπορεί να αποδείξει οποιοδήποτε λόγο ή αποδεικτικά στοιχεία γι ‘αυτό, το Ισραήλ την κατανόηση του ρόλου των ενόπλων δυνάμεων στις εσωτερικές υποθέσεις της Τουρκίας μπορεί να εξηγήσει τη βάση για την αξιολόγηση αυτή. Σχόλια λέγοντας ότι η TAF δεν μπορεί να υποκύψει σε πιέσεις από την κυβέρνηση και ότι ο ρόλος της στην εσωτερική πολιτική μειώθηκε έχουν παρατηρηθεί σε ορισμένα άρθρα.

Οι σημαντικότεροι λόγοι για το Ισραήλ να αξιολογήσει το ζήτημα με τον τρόπο αυτό, όπως προαναφέρθηκε, προέρχεται κυρίως από τη στρατιωτική διάσταση των σχέσεων κατά την περίοδο που οι διμερείς σχέσεις να γίνει στρατηγική συνεργασία και την ισχυρή αντίληψη της σχέσης η οποία ιδρύθηκε από την αίτηση και την παρακίνηση της Τουρκίας Ένοπλες Δυνάμεις. Δυστυχώς, οι πρόσφατες παρατηρήσεις, ανάλυση και την ακαδημαϊκή έρευνα δείχνουν ότι το Ισραήλ δεν μπορεί να κατανοήσει πλήρως προοπτική της Τουρκίας για τις διμερείς σχέσεις ή τους λόγους για την πρόσφατη ένταση. Δεδομένου ότι το Ισραήλ δεν αναγνωρίζει τις διαρθρωτικές και συγκυριακές λόγους που αποτελούν τη σχέση, και στρατιωτικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών θεωρούνται ως μία οικονομική σχέση, το Ισραήλ είναι σε θέση να κατανοήσει την αλλαγή προοπτικής της Τουρκίας. Έτσι, μπορούμε να πούμε ότι το Ισραήλ θεωρεί ότι οι αντιδράσεις της Τουρκίας προς την ιρακινή και την παλαιστινιακή θέματα ως προσωρινή, ειδικά σε ένα πολιτικό κίνημα και τα στοιχεία της εσωτερικής πολιτικής. Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι από μεγεθυντικό τα θέματα η Τουρκία έχει αλλάξει πλευρά της, στην εξωτερική πολιτική. Πρόσφατα γεγονότα ενδέχεται να ωθήσει το Ισραήλ να χειριστεί τις σχέσεις της με την Τουρκία με ρεαλιστικό τρόπο.

»» Επίκ. Καθ. Δρ Serhat Erkmen, ORSAM Πολιτικός Σύμβουλος, Ahi Evran Πανεπιστήμιο