Διεθνή
24 χρόνια γερμανικές αποζημιώσεις: Τί υποστήριζαν το 1990 στη Βουλή;
Σαν Σήμερα, το 1990, για
πρώτη φορά καθιερώνεται στη Βουλή “Η ώρα του πρωθυπουργού”. Ο
Κωνσταντίνος Μητσοτάκης εγκαινιάζοντας τη νέα “καινοτομία” απαντά στον
Χαρίλαο Φλωράκη ερώτηση σχετικά με το επίκαιρο τότε θέμα των γερμανικών
αποζημιώσεων.
>
Το πρώτο θέμα που απασχόλησε την “Ωρα του Πρωθυπουργού” ήταν το ζήτημα
των γερμανικών αποζημιώσεων. Τώρα, 24 χρόνια μετά, το θέμα των
αποζημιώσεων δεν έχει ακόμη καταλήξει σε μια θετική προς την Ελλάδα
τροπή, αλλά οι διεκδικήσεις είναι πιο πιεστικές από ποτέ, κυρίως μέσω
του ”Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την
Ελλάδα”.
Το OnAlert, αναζήτησε και
εντόπισε στα πρακτικά της Βουλής των Ελλήνων, την ιστορική συνομιλία για
τον τρόπο διεκδίκησης των γερμανικών αποζημιώσεων, αναζητώντας
τα ίχνη της αρχής μιας διπλωματικής οδύσσειας που ακόμη και σήμερα
αποτελεί ένα κρυφό “αγκάθι” στις διμερείς σχέσεις Ελλάδος Γερμανίας.
Διαβάστε πώς διασταύρωσαν τα ξίφη τους ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος
Μητσοτάκης και ο κ. Φλωράκης του Συνασπισμού, αλλά και την σύντομη
παρέμβαση του τότε Υπουργού Εξωτερικών Α. Σαμαρά.
Ιστορικό πλαίσιο
Πίσω στα 1990, το θέμα ήταν επίκαιρο καθώς μέσα στο διεθνές κλίμα της
κατάρρευσης του Υπαρκτού Σοσιαλισμού, στις 9 Νοεμβρίου 1989 οδηγούμαστε
στην πτώση του « τείχους της ντροπής », του Βερολίνου και ακολούθως
στην επανένωση των δύο Γερμανιών, Ανατολικής και Δυτικής στις 3
Οκτωβρίου 1990.
Η ενοποίηση της Γερμανίας είχε μόλις ανοίξει το δρόμο για τις πολεμικές αποζημιώσεις προς την Ελλάδα.
Η Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη είχε αναλάβει την εξουσία, λίγους
μήνες πριν, στις 11 Απριλίου 1990, από την Οικουμενική κυβέρνηση
Ξενοφώντα Ζολώτα. Υπουργός Εξωτερικών τότε …ο νυν πρωθυπουργός Α.
Σαμαράς, μέχρι και την παραίτηση του από την κυβέρνηση δύο χρόνια μετά,
τον Απρίλιο του 1992.
Διαβάστε παρακάτω τη
συζήτηση, επί της ερωτήσεως του τότε Προέδρου του Συνασπισμού κ.
Χαρίλαου Φλωράκη προς τον Πρωθυπουργό, με θέμα τις ελληνικές
απαιτήσεις-επανορθώσεις, μετά την ενοποίηση της Γερμανίας:
(σημείωση: ακολουθεί αυτούσια η ιστορική συνομιλία Μητσοτάκη – Φλωράκη
από τα πρακτικά της Βουλής -Με αποσιωπητικά παραλείπονται οι αναφορές
επί της διαδικασίας που δεν εμπίπτουν στην ουσία του θέματος)
Ολομέλεια της Βουλής, 11/12/1990
Ο Πρόεδρος του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου, κ. Χαρίλαος Φλωράκης, έχει το λόγο.
ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΦΛΩΡΑΚΗΣ (Πρόεδρος του Συνασπισμού και της Αριστεράς και της Προόδου):
Κύριε Πρόεδρε, στο Συνασπισμό έλαχε να εγκαινιάσει αυτήν την καινούρια
διάταξη του Κανονισμού, ερωτήσεις προς τον κύριο Πρωθυπουργό. Μία
διάταξη για την οποία ο κύριος Πρωθυπουργός δε χάνει την ευκαιρία να την
προβάλει σαν μία μεγάλη καινοτομία στη λειτουργία του Ελληνικού
Κοινοβουλίου.
…
Ίσως γεννηθεί το ερώτημα, γιατί διαλέξαμε ένα τόσο σοβαρό θέμα, όπως
είναι οι γερμανικές επανορθώσεις και τα αναγκαστικά δάνεια τα οποία
πήραν τότε τα στρατεύματα κατοχής από την Τράπεζα της Ελλάδος, ένα θέμα
τόσο σοβαρό, το οποίο απαιτεί οπωσδήποτε αρκετό χρόνο και νομίζω ότι δεν
μπορεί να περιοριστεί ανάμεσα στους επικεφαλής των δύο κομμάτων, αλλά
νομίζω ότι πρέπει να απασχολήσει ολόκληρο το Κοινοβούλιο.
Και με την ευκαιρία αυτή, θα ήθελα να προσθέσω ότι η ερώτησή μας αυτή
ενόχλησε ορισμένους, φυσικά για άλλους λόγους. Πράγματι το θέμα είναι
μεγάλο και πολύ σοβαρό και οπωσδήποτε χρειάζεται όχι μόνο χρόνο, αλλά,
επαναλαμβάνω, ότι πρέπει να ασχοληθεί η Βουλή λεπτομερειακά.
Και θα ήθελα να διευκρινίσω ότι, εμείς την ερώτηση αυτή δεν την κάναμε
για να κλείσουμε αυτό το μεγάλο θέμα. Αντίθετα, την κάναμε για να
ανοίξουμε το θέμα αυτό των επανορθώσεων και της εξόφλησης των δανείων.
Την κάνουμε ακόμα, γιατί η υπόθεση αυτή των πολεμικών επανορθώσεων
παραμένει ερμητικά κλειστή εδώ και 40 χρόνια με διάφορες δικαιολογίες.
Πότε, ότι θα διεκδικήσουμε τις επανορθώσεις και το δάνειο …
…
Πότε, ότι θα διεκδικήσουμε τις επανορθώσεις όταν θα υπογραφεί η συνθήκη
ειρήνης, πότε, όταν θα ενοποιηθούν τα δύο γερμανικά κράτη, πότε, ότι
πρέπει να προσέξουμε γιατί μπορεί να διαταραχθούν οι φιλικές σχέσεις με
την Ομοσπονδιακή Γερμανία.
Θα ήθελα να πω, ότι δεν μπορεί στο όνομα οποιασδήποτε σκοπιμότητας, να
παραπέμπεται ένα τόσο μεγάλο θέμα, εθνικής σημασίας, στις ελληνικές
καλένδες. Και δεν μπορούμε να κατανοήσουμε, κατά ποια λογική θα
διαταραχθούν οι σχέσεις όταν ζητάει κανένας να του επιστρέψουν εκείνα τα
οποία του οφείλουν.
Και να φανταστεί κανένας, ότι δε διεκδικούμε την πραγματική αξία αυτών
των λεηλασιών και των καταστροφών που υπέστη η Χώρα μας από τα γερμανικά
στρατεύματα κατοχής, αλλά έχουν συμβολική σημασία. Φυσικά, υπάρχει και
το μεγάλο πρόβλημα των αναγκαστικών δανείων, γιατί πέρα από τις
επανορθώσεις είναι ειδική περίπτωση για τη δική μας Χώρα. Είναι βάσει
της γνωστής συμφωνίας το `42 στη Ρώμη. Υπογράφτηκε κάποια συμφωνία να
χρεώνουν ορισμένες αγορές που έκαναν οι Γερμανοί. Και αυτό το ποσό, κατά
τους υπολογισμούς του καθηγητή κ. Αγγελόπουλου, ανέρχεται σε 3,5 δισ.
δολάρια της εποχής εκείνης. Εάν τα υπολογίσουμε με σημερινά δεδομένα,
αναμφίβολα κύριε Πρωθυπουργέ, θα μας ξελασπώσει από αυτό το εξωτερικό
χρέος, εάν πάρουμε πίσω το δάνειο αυτό.
Σήμερα, ύστερα από τις γνωστές εξελίξεις, τις οποίες έχουμε: την
ενοποίηση των δύο Γερμανιών, τη ΔΑΣΕ και μια σειρά διμερών συμφωνιών,
που έχει υπογράψει η ενοποιημένη Γερμανία και με την Πολωνία και με τη
Σοβιετική Ένωση -νομίζω και με το Ισραήλ και παζαρεύει και με άλλες
χώρες- νομίζω δε χωράει καμιά δικαιολογία περί υπογραφής συνθήκης
ειρήνης.
Ο κύριος Πρωθυπουργός, κατά τη συζήτηση στις 27 του περασμένου μήνα, είπε:
“Η συνάντηση των 34 χωρών
της ΔΑΣΕ στο Παρίσι, έθεσε οριστικά τέρμα στο ψυχρό πόλεμο και αποτελεί
ουσιαστικά τη συνθήκη ειρήνης για τον Β` Παγκόσμιο Πόλεμο”.
Μέχρι σήμερα, όμως, απ` ότι μέχρι αυτήν τη στιγμή έχουμε υπόψη μας, δεν
ξέρουμε αν η ελληνική κυβέρνηση προέβη σε κάποια ενέργεια για τη
διεκδίκηση των επανορθώσεων και πριν απ` όλα του γνωστού δανείου. Η
Γιουγκοσλαβία π.χ. πληροφορηθήκαμε ότι έχει κάνει μια ρηματική
διακοίνωση. Άλλες χώρες έκλεισαν διμερείς συμφωνίες με τη Γερμανία και
τακτοποίησαν τα ζητήματα αυτά.
Δυο φορές ο κύριος Πρωθυπουργός επισκέφθηκε τη Γερμανία και μάλιστα στον
κρίσιμο χρόνο Μάη – Ιούνη και δεν μας είπε- δεν ξέρω αν μας πει απόψε-
αν έθεσε το ζήτημα αυτό στους Γερμανούς. Η Κυβέρνηση νομίζω πρέπει να
προχωρήσει αποφασιστικά σε κάθε χρειαζούμενη ενέργεια για τη λύση του
προβλήματος των γερμανικών επανορθώσεων και του δανείου. Είχαμε μια
πληροφορία απόψε, κύριε Πρόεδρε, αρκετά ενδιαφέρουσα. Ότι μαζί με τη
συμφωνία των τεσσάρων για την ενοποίηση της Γερμανίας, υπάρχουν και κάτι
πρωτόκολλα. Δεν ξέρω εάν το έχει υπόψη της η Κυβέρνηση.
Σε ένα απ` αυτά τα πρωτόκολλα λέγεται ότι μπαίνει τακτή προθεσμία, μέχρι
τις 31 Μάρτη, αν δεν διεκδικήσουμε τις επανορθώσεις και το δάνειο, από
εκεί και πέρα χάνουμε κάθε δικαίωμα.
Δεν ξέρουμε εάν είναι αληθινή. Θα περιμένουμε την απάντηση από τον κύριο
Πρωθυπουργό. Υπάρχει και ένα άλλο θέμα, πέρα από το ζήτημα αυτό. Νομίζω
ότι δεν είναι μονάχα μια πράξη δικαίου, αλλά είναι και μια προσφορά
στην ειρήνη. Με την ενέργειά μας αυτή θα θυμίσουμε, ότι όποιος κάνει
πόλεμο, θα πληρώνει!
Πέρα απ` αυτά το θέμα της καταβολής των επανορθώσεων και η εξόφληση του
αναγκαστικού δανείου, θα μπορούσε να αντιμετωπισθεί, εάν αναλάβει η
Γερμανία και ορισμένα έργα υποδομής στη Χώρα μας, αντί να δώσει “ζεστό”,
όπως λένε, χρήμα.
Επίσης θα μπορούσε, εάν αξιοποιηθούν σωστά οι επανορθώσεις αυτές και όχι
όπως αξιοποιήθηκαν κατά το γνωστό τρόπο οι ιταλικές επανορθώσεις, να
λυθούν και άλλα προβλήματα. Υπάρχει το θέμα της αποζημίωσης των
αντιστασιακών και των θυμάτων του ναζισμού και του πολέμου.
Σταματάω, κύριε Πρόεδρε, γιατί έφθασα τα 9 λεπτά, δυστυχώς. Μαζί με τα εγκαίνια είμαστε και παραβάτες…
ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Αθανάσιος Τσαλδάρης): …
Ο κύριος Πρόεδρος της Κυβερνήσεως έχει το λόγο.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ(Πρόεδρος της Κυβέρνησης).
Κύριοι συνάδελφοι, θέλω πρώτα να εκφράσω τη χαρά μου, γιατί επιτέλους,
εφαρμόζεται η διάταξη που πρόσφατα ψηφίσαμε, που εγώ αδιαμφισβήτητα τη
θεωρώ χρήσιμη.
…
Είχα την ευκαιρία να κάνω μερικές γενικές παρατηρήσεις απαντώντας στον
Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, στη συζήτηση προ ημερησίας διατάξεως στις 27.11.1990
και αναφέρομαι στις παρατηρήσεις που έκανα τότε. Αλλά θα είμαι σήμερα
περισσότερο αναλυτικός.
Είναι γνωστό, ότι σύμφωνα με τις διατάξεις της συμφωνίας του Λονδίνου
του 1953, το θέμα των γερμανικών επανορθώσεων μετετέθη για μετά τη
σύναψη της συνθήκης ειρήνης με τη Γερμανία, με συμφωνία όλων των κρατών
που πολέμησαν τότε τη Γερμανία. Τέτοια συνθήκη δεν υπεγράφη και φαίνεται
ότι πιθανότατα δε θα υπεγραφεί ποτέ.
Η συμφωνία “2+4” η οποία υπεγράφη στις 12.9 του περασμένου χρόνου(1989),
υπεγράφη μεταξύ των δύο τέως χωριστών γερμανικών κρατών και των 4
μεγάλων αντιπάλων της Γερμανίας στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, δηλαδή των
Ηνωμένων Πολιτειών, της Σοβιετικής Ένωσης, του Ηνωμένου Βασιλείου και
της Γαλλίας. Η συμφωνία αυτή προβλέπει διάφορες υποχρεώσεις της
Γερμανίας, εδαφικές, πολιτικές, στρατιωτικές και άλλες, αλλά δεν
προβλέπει τίποτα για επανορθώσεις.
Είναι λογικό, ενδεχομένως, να συναφθεί το συμπέρασμα, ότι οι χώρες αυτές
οι οποίες υπέγραψαν συνθήκη που αποτελεί το ουσιαστικό τέλος του
δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, χωρίς να έχουν πρόβλεψη για επανορθώσεις,
ίσως εστερήθησαν και νομικά του δικαιώματός των να προβάλουν το αίτημα
των αποζημιώσεων σε διμερή βάση.
Το λέω αυτό για να σας πω, ότι όχι μόνο δεν είναι ακριβής η πληροφορία
σας την οποία πρωτύτερα αναφέρατε ότι ελάβατε, ότι υπάρχει πρόβλεψη,
αλλά αντίθετα είναι αμφίβολο αν αυτές οι χώρες έχουν πλέον αυτό το
δικαίωμα. Και το λέω αυτό, παρά το γεγονός ότι γνωρίζω τη δήλωση την
οποία αναγκάστηκε να κάνει ενώπιον του Ανωτάτου Σοβιέτ, ο Σοβιετικός
Υπουργός των Εξωτερικών επί του θέματος.
Το θέμα έχει δύο πτυχές. Έχει τη νομική και την πολιτική πτυχή.
Από πλευράς νομικής, δηλώνω κατηγορηματικά ότι οι απαιτήσεις που
δημιουργήθηκαν από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο εξακολουθούν να υπάρχουν
σε κάθε περίπτωση, τουλάχιστον για όλες τις άλλες χώρες και για την
Ελλάδα, η οποία δεν υπέγραψε τη συνθήκη “2+4”. Νομικά εξακολουθούμε να
έχουμε το δικαίωμα αυτό.
Πολιτικά, τι συμβαίνει με τις γερμανικές επανορθώσεις: Ζήτησε, όπως ήταν
φυσικό, η κυβέρνησή μας να ενημερωθεί τι γίνεται με τα υπόλοιπα κράτη.
Και πρέπει να σας πω, ότι η κατάσταση είναι τελείως ασαφής ακόμα. Δεν θα
αναφερθώ επωνύμως σε χώρες, γιατί οι πληροφορίες που πήραμε είναι
εμπιστευτικές. Τις ζητήσαμε όχι για να τις δώσουμε στη δημοσιότητα.
Η εντύπωση που έχω εγώ είναι, ότι υπάρχουν χώρες οι οποίες δε θα
διεκδικήσουν αποζημιώσεις. Πιθανότατα στις χώρες αυτές τελικά να
συμπεριληφθεί και η Σοβιετική Ένωση, η οποία έχει άλλου είδους
συνεννοήσεις και συναλλαγές αυτήν την ώρα με την ενωμένη Γερμανία.
Υπάρχουν χώρες οι οποίες, εν πάση περιπτώσει, δε θα ανακινήσουν το θέμα
τώρα. Και υπάρχουν και χώρες οι οποίες ενδεχομένως θα ανακινήσουν το
θέμα τώρα.
Αυτό που θέλω να πληροφορήσω τη Βουλή, είναι ότι, μέσα σ’ αυτό το νομικό
πλαίσιο που δημιουργήθηκε από την εξέλιξη, που κατέληξε στη γνωστή
συμφωνία “2+4” και στην υπογραφή της Χάρτας των Παρισίων πρόσφατα, δεν
υπάρχει περιθώριο πολυμερούς αντιμετωπίσεως του προβλήματος.
Επειδή, όμως εδήλωσα ότι νομικώς το δικαίωμα παραμένει, χωρίς καμία
αμφιβολία, δεν αποκλείεται η ανακίνηση διμερώς του θέματος από χώρα η
οποία είναι ενδιαφερόμενη.
Και στο σημείο αυτό θέλω να κάνω τις εξής προσθήκες: Πρώτον, οι
απαιτήσεις αποζημιώσεων από τη Γερμανία δεν είναι όλες όμοιες και για
όλες τις χώρες δεν ισχύουν τα ίδια πράγματα. Υπάρχουν απαιτήσεις για
αποζημίωση των θυμάτων των Ναζί. Αυτές οι απαιτήσεις ικανοποιήθηκαν από
την Ομοσπονδιακή Γερμανία το 1961, η οποία έδωσε το συμφωνημένο ποσό
τότε. Δεν ικανοποιήθηκαν από την πλευρά της Λαϊκής Δημοκρατίας της
Γερμανίας, της Ανατολικής Γερμανίας. Κατά συνέπεια, η ενωμένη Γερμανία
σήμερα έχει υποχρέωση να καλύψει και την υποχρέωση την οποία δεν εκάλυψε
η Ανατολική Γερμανία.
Όπως επίσης, αδιαμφισβητήτως το δάνειο το οποίο πλήρωσε η Ελλάς τότε
αναγκαστικά σε χαρτονόμισμα, για να συντηρήσει τα Γερμανικά στρατεύματα
κατοχής, έχει μια ειδική μορφή, που δεν ξέρω αν υπάρχουν και ανάλογες
περιπτώσεις άλλων κρατών. Βέβαια, το ποσό δεν είναι αυτό που αναφέρατε.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που έχουμε εμείς είναι πολύ μικρότερο και προτιμώ
να μη μιλήσω για ποσό, για ένα θέμα το οποίο ήρτηται αυτήν την ώρα. Εν
πάση περιπτώσει, είναι ποσό πολύ σημαντικό.
Κατά συνέπεια, απομένει το ενδεχόμενο να προχωρήσουμε σε διμερείς
συζητήσεις με την Ενωμένη Γερμανία σήμερα, για να συζητήσουμε το θέμα
των επανορθώσεων είτε στο σύνολό του είτε σε ό,τι αφορά ειδικότερες
πλευρές του για τις οποίες αδιαμφισβητήτως θα είμαστε ισχυρότεροι.
Αλλά θα ήθελα να τονίσω -και με αυτό τελειώνω, διότι επιθυμώ να είμαι
σύντομος- ότι βεβαίως η πολιτική την οποία η Ελλάς θα ακολουθήσει πρέπει
να είναι συνάρτηση των γενικότερων εξελίξεων. Αυτό που είπα στη Βουλή,
μιλώντας από του Βήματος στις 11 Νοεμβρίου, ισχύει απόλυτα. Δεν είναι
δυνατόν η Ελλάς να αγνοήσει την καινούργια πραγματικότητα. Και θα
συμπορευθεί και θα κινηθεί παράλληλα και θα λάβει εν πάση περιπτώσει
υπόψη της αυτό το οποίο θα κάνουν και άλλες χώρες ενδιαφερόμενες. Διότι
σε τελική ανάλυση, στα μεγάλα πολιτικά θέματα δεν είναι δυνατόν η κάθε
μία χώρα να προσδιορίσει την επίλυση ενός τέτοιου θέματος.
Ακόμα, θα ήθελα να σας πληροφορήσω ότι από Γερμανικής πλευράς δεν
γνωρίζω να υπάρχει μία οριστικά ξεκαθαρισμένη θέση. Βέβαια, ανεπίσημα ή
ημιεπίσημα, αν θέλετε, από υπηρεσιακούς παράγοντες λέγεται ότι μετά
πάροδο μισού περίπου αιώνα από μερικούς θεωρείται το θέμα παρωχημένο. Το
θέμα μπορεί να είναι παρωχημένο, νομικά όμως είναι υπαρκτό. Αυτή είναι η
δική μου παρατήρηση.
Κατά συνέπεια, το συμπέρασμα είναι ότι η Κυβέρνηση προτίθεται να
παρακολουθήσει με πολύ προσοχή την εξέλιξη του προβλήματος αυτού και να
κινηθεί ανάλογα με τα δεδομένα τα οποία θα παρουσιασθούν, διότι στόχος
μας είναι να πετύχουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, προς το συμφέρον
του Ελληνικού Λαού.
(Παρατεταμένα χειροκροτήματα από την Πτέρυγα της Νέας Δημοκρατίας).
ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Αθανάσιος Τσαλδάρης): Ο κύριος Πρόεδρος του Συνασπισμού έχει το λόγο.
ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΦΛΩΡΑΚΗΣ
(Πρόεδρος του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου): Νομίζω, ότι
και σεις δεν είστε σωστά πληροφορημένος, κύριε Πρωθυπουργέ. Εμείς κάναμε
παρατηρήσεις και προτάσεις, όταν συζητιόταν η σχετική διάταξη. Δεν
έγιναν δεκτές. Αλλά εγώ επαναλαμβάνω αυτό που είπα και πρωτύτερα: Πείτε,
ότι συμφωνήσαμε τότε. Όταν διαπιστώνουμε ότι αυτό δεν πάει καλά, δεν
έχουμε δικαίωμα να κάνουμε καινούργιες προτάσεις; Δική σας είναι αυτή η
θέση. Επανειλημμένα το επικαλείσθε αυτό το πράγμα. Διαπιστώνετε κάτι ότι
αποδείχνεται όχι σωστό και το διορθώνετε.
…
Ομολογώ, ότι περίμενα κάποια απάντηση ύστερα από τη συζήτηση που έγινε
στη Βουλή την άλλη φορά, ότι θα είχατε προχωρήσει σε κάτι, σε κάποια
ενέργεια. Αλλά, απ` ό,τι κατάλαβα, από την απάντησή σας, είμαστε στα
ίδια.
Και τώρα θα συμπορευθούμε με τις άλλες χώρες. Έχουν και οι άλλες χώρες
δάνειο; Πείτε μας, τι κάνατε για το δάνειο. Τι ενέργεια έχετε κάνει;
Αλλά επειδή χωρίσατε τη νομική πλευρά του ζητήματος και την πολιτική,
έχω εδώ τη δήλωση του Υπουργού σας των Εξωτερικών, του κ. Σαμαρά, που είναι αξιόλογη και νομίζω ότι τοποθετεί το ζήτημα στη σωστή βάση. Λέγει:“Μέχρι
στιγμής φαίνεται ότι δεν υπάρχει νομικό κώλυμα στο να ζητήσουμε από τη
Γερμανία τις πολεμικές επανορθώσεις. Η συμφωνία του 2 + 4 ρυθμίζει τα
πάντα”. Και κατέληξε ο κ. Σαμαράς: “Το θέμα παραμένει ανοικτό κυρίως σε διμερή πλέον βάση, ακριβώς για να προστατεύσουμε τα ελληνικά συμφέροντα”.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΑΜΑΡΑΣ (Υπ. Εξωτερικών): Ακριβώς τα ίδια είναι.
ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΦΛΩΡΑΚΗΣ
(Πρόεδρος του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου): Τώρα να
ακούσετε και την απάντηση του κυρίου Πρωθυπουργού, πάνω σ` αυτό, τι
λέει.
Εντελώς διαφορετική η θέση, κύριε Υπουργέ. Δικά σας είναι αυτά, δεν
είναι δικά μου. Λέγει ο κ. Μητσοτάκης: “Θα ήθελα να πω δυο λόγια στον κ.
Παπανδρέου για το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων. Τα πράγματα είναι
ξεκάθαρα, αγαπητοί συνάδελφοι. Η συνθήκη προβλέπει, ότι θα δοθούν
αποζημιώσεις, όταν υπογραφούν συνθήκες ειρήνης, κύριε Παπανδρέου. Και το
γνωρίζετε. Σας έδωσε την απάντηση ο κ. Έβερτ. Αυτήν την ώρα δεν
υπεγράφησαν. Το αν θα υπογραφούν ή όχι ή θα θεωρηθούν ότι υπεγράφησαν,
είναι ένα θέμα που δεν θα το ορίσουμε εμείς, ούτε θα το αποφασίσουμε
εμείς. Θα το αποφασίσει το σύνολο των ενδιαφερομένων κρατών που είναι
πολλά και σημαντικά, σημαντικότερα από το δικό μας. Μην αμφιβάλλετε ότι η
Ελλάς θα παρακολουθήσει”.
Δε βλέπουμε καμία παρακολούθηση και καμιά διεκδίκηση. Και νομίζω, κύριε
Πρωθυπουργέ, ότι πρέπει να προχωρήσετε αποφασιστικά στην αντιμετώπιση
αυτού του προβλήματος το οποίο πραγματικά καίει τον Ελληνικό Λαό και για
ιστορικούς, άν θέλετε, λόγους.
…
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Πρόεδρος της Κυβέρνησης): …
Θα ήθελα, κύριε Φλωράκη, να μην αρχίσουμε λέγοντας για παραπληροφόρηση
και δημαγωγία. Διότι αυτό που μου είπατε εσείς, μπορώ θαυμάσια να σας το
πω και εγώ. Και αν αρχίσουμε πάνω σ` αυτήν τη βάση, δε νομίζω ότι η
συζήτηση θα είναι πρακτική και ωφέλιμη.
Από εκεί και πέρα δεν έχω να πω παρά μόνο, ότι αυτό που διαβάσατε πως
είπε ο κ.Σαμαράς, αυτό που είπα εγώ εν συντομία την άλλη φορά, είναι
ακριβώς αυτό το οποίο και τώρα επανέλαβα. Η Ελλάς θεωρεί, ότι νομικά
έχει το δικαίωμα, δεν παραιτείται του δικαιώματος και περιμένει να δει
τις γενικότερες εξελίξεις, για να κινηθεί μέσα σε ένα διεθνές κλίμα, το
οποίο θα της επιτρέψει όχι να κάμει χειρονομίες δήθεν ηρωικές, οι οποίες
θα πέσουν ενδεχομένως στο κενό και μπορεί και να μας βλάψουν. Στόχος
μας είναι να φέρουμε αποτέλεσμα και όχι να δημιουργήσουμε εντυπώσεις.
Πάνω σ` αυτήν τη γραμμή η Κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να κινηθεί και θα
ενημερώσει τη Βουλή εν συνεχεία για την εξέλιξη αυτού του μεγάλου
θέματος.
(Ζωηρά χειροκροτήματα από τους Βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας)
Πηγή: Αρχεία Πρακτικών Ολομέλειας, Βουλή των Ελλήνων
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αναλύσεις
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.
Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.
Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή
Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.
Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.
Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.
Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.
Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις
Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.
Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.
Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.
Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.
Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.
Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.
Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.
Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία
Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.
Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.
Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.
Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.
Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.
Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία
Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.
Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.
Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.
Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.
Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
