Ακολουθήστε μας

Γενικά θέματα

Άρθρο-μελέτη – Αμυντική Βιομηχανία: Η μεγάλη σημασία της για την οικονομία και την άμυνα και προοπτικές ανάταξής της στην Ελλάδα

Δημοσιεύτηκε στις

Του Παναγιώτη Χατζηπλή 
Η αμυντική βιομηχανία ήταν ανέκαθεν άρρηκτα συνδεμένη
με την μαχητική ικανότητα μιας χώρας. Όμως αποτελεί και πηγή ανάπτυξης
τεχνογνωσίας και οικονομικής δραστηριότητας. Οι εφευρέσεις των αεριωθούμενων
και των πυραύλων στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο βρήκαν μετέπειτα εφαρμογή σε
ειρηνικές δραστηριότητες στις αερομεταφορές και το διάστημα. Το internet ήταν αποτέλεσμα ερευνών της Αμερικανικής υπηρεσίας DARPA
(Defense Advanced Research Projects Agency, δηλ. Υπηρεσία Προηγμένης Έρευνας στην
Αμυντικά Προγράμματα) που ξεκίνησαν το 1962.
Βαριά βιομηχανία και Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ
έχουν μια πολύ στενή σχέση ώστε να ικανοποιούνται οι μεγάλες ανάγκες εξοπλισμού
και οι γεωπολιτικές πολιτικές τους. Η συντονισμένη αυτή δράση χαρακτηρίζεται
από τον όρο Military-Industrial Complex (δηλ. Στρατιωτικο-Βιομηχανικό
Κύκλωμα).  Συχνά δε λαμβάνει και
αρνητικές διαστάσεις όταν οι εξοπλισμοί η ακόμα και εχθροπραξίες θεωρούνται αβάσιμες
ή μεγάλου κόστους, όπως π.χ. ο πόλεμος στο Ιράκ. Έτσι ο Πρόεδρος Αιζενχάουερ,
νικητής Στρατηγός του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, είχε πει στον αποχαιρετιστήριο
λόγο του το 1961: «Ζωτικό στοιχείο για τη
διατήρηση της ειρήνης είναι το στρατιωτικό μας υπόβαθρο. Τα όπλα μας πρέπει να
είναι ισχυρά, έτοιμα για δράση ώστε κανένας εν δυνάμει επιτιθέμενος να μην μπει
στον πειρασμό να διακινδυνεύσει την καταστροφή του
». Από την άλλη όμως προειδοποίησε
και για υπερβολές: «οι κυβερνητικές
επιτροπές, πρέπει να προφυλαχτούν από την απόκτηση αδικαιολόγητης επιρροής,
είτε επιδιώκεται είτε όχι, από το Στρατιωτικό-Βιομηχανικό Κύκλωμα
». 

Άλλο όμως είναι η πολεμοκαπηλία και άλλο η
αμυντική αδυναμία που ειδικά στην περιοχή της Ελλάδας δεν επιτρέπεται. Η
ανυπαρξία ή αδυναμία της αμυντικής βιομηχανίας οδηγεί σε περιορισμό της
μαχητικής ικανότητας και εν τέλει σε υποτέλεια και εξάρτηση. Να σημειώσουμε εδώ
ότι η προμήθεια από τρίτους ακόμα κι αν οι εξοπλισμοί είναι υπερσύγχρονοι θέτει
μια χώρα σε θέση εξάρτησης. Είναι κάτι που σχετίζεται με τις σφαίρες επιρροής
εξάλλου εντός των οποίων προωθούνται και συγκεκριμένα όπλα. Έτσι όταν η Ρωσία
προέβη σε αγορά δυο μεγάλων ελικοπτεροφόρων/αποβατικών πλοίων από την Γαλλία το
2011 η παράδοσή τους μπλοκαρίστηκε και τελικά ματαιώθηκε το 2014 λόγω κυρώσεων
για τα γεγονότα στην Ουκρανία. Ενώ όταν η Τουρκία αντιλαμβανόμενη κατά την
πρόσφατη εισβολή στο Συριακό θύλακα των Κούρων τα ελαττώματα των Γερμανικών τους
τανκς Leopard αναζήτησε επιλογές αναβάθμισης από την Γερμανία αντιμετώπισε αντιρρήσεις.
Και για την Ελλάδα όμως έχει αναφερθεί ότι κάποιοι εξοπλισμοί αγοράστηκαν για
να υποστηριχτούν διπλωματικές σχέσεις και όχι γιατί χρειαζόντουσαν ή ότι δεν
ικανοποιούσαν τις ανάγκες στο καλύτερο βαθμό.
Για αυτούς
τους λόγους η αμυντική βιομηχανία θεωρείται στρατηγικός τομέας της οικονομίας και
προστατεύεται από τον ανταγωνισμό ακόμα και στα πλαίσια των διεθνών συνθηκών
εμπορίου. Έτσι ακόμα και ο παρουσιαζόμενος ως φιλελεύθερος, προοδευτικός και
άνθρωπος των αγορών, Γάλλος πρόεδρος Μακρόν, ακύρωσε την πώληση ενός σπουδαίου
Γαλλικού ναυπηγείου που βρίσκεται σε οικονομική κρίση, του STX/Saint-Nazaire (αυτό που έφτιαξε τα Ρωσικά ελικοπτεροφόρα) στην ιταλική Fincantieri.
Πραγματικά είναι άξιο απορίας πως κάποιοι που
λένε ότι η «βαριά βιομηχανία» της Ελλάδας είναι ο τουρισμός περιμένουν να
αμυνθούν σε εξωτερικές απειλές, ειδικά αν υπάρξει και κάποια εμπλοκή στον
ανεφοδιασμό ή στην αγορά συστημάτων. Θα πολεμήσουμε με τις ξαπλώστρες και τους
φραπέδες της «βαριάς βιομηχανίας»; Αν μη τι άλλο ο εξοπλισμός αποτελεί
παράγοντας αποτροπής.  Οικονομική
ανάπτυξη δεν υπάρχει χωρίς ασφάλεια από εξωτερικούς παράγοντες. Ειδικά για την
περιοχή μας που βιώνει συνεχώς αψιμαχίες. Υπάρχουν παμπολλά τέτοια παραδείγματα
στην ιστορία.  Πολλές αυτοκρατορίες
σβήσανε σε περιόδους επιδρομών όπως η Ρωμαϊκή. Αλλά και πολλές κοινότητες επί
Τουρκοκρατίας έσβησαν για τον ίδιο λόγο. Παράδειγμα η Μοσχόπολη που από μια ανθηρή
οικονομικά πόλη και καταστράφηκε ολοσχερώς από επιδρομές.
Το άρθρο αυτό αποσκοπεί να απαντήσει σε
διάφορες απλουστευτικές παραδοχές περί περιττών αμυντικών δαπανών χωρίς να
αποτελεί μια αξιολόγηση οπλικών συστημάτων. Όμως αποσκοπεί να αναδείξει την
παράπλευρη ωφέλεια που έχει για την οικονομία και την απασχόληση η αμυντική
βιομηχανία. Επίσης προορίζεται να απαντήσει και σε όσους πιστεύουν ότι η Ελλάδα
δεν μπορεί να παράγει ή δεν παρήγαγε ποτέ.

Ιστορία Ελληνικής Αμυντικής Βιομηχανίας

Η Ελλάδα είχε ανέκαθεν Αμυντική Βιομηχανία,
από αρχαιοτάτων χρόνων, η οποία έπαιζε ρόλο στις στρατιωτικές επιτυχίες.
Αποτελέσματα αυτής ήταν τα προηγμένα ατσάλινα ξίφη των Σπαρτιατών, οι τριήρεις
της Αθήνας (τα λεγόμενα Ξύλινα Τείχη), οι εφευρέσεις του Αρχιμήδη στην πολιορκία
των Συρακουσών (το κάτοπτρο και άλλα), το υγρό πυρ του Βυζαντίου. Ακόμα και
στην επανάσταση του 1821 και παρά τους περιορισμούς και τα πενιχρά μέσα
σημαντική συμβολή είχαν οι μπαρουτόμυλοι της Δημητσάνας και τα καρνάγια των καϊκιών
απ’όπου προέκυψαν και τα «σιταροκάραβα βατσέλα» του επαναστατικού στόλου για τα
οποία μιλάει ο Κολοκοτρώνης ή τα πυρπολικά, το προϊόν της ευρεσιτεχνίας και
ναυτοσύνης των επαναστατών, κάτι σαν τις τορπίλες της εποχής.
Μετά την απελευθέρωση έχουμε παραγωγή
εξοπλισμού και σκαφών στο Νεώριο της Σύρου που γύρω του συγκεντρώνεται και η βιομηχανική
παραγωγή της εποχής. Επίσης παραγωγή γίνεται στην ΠΥΡΚΑΛ (Α.Ε. Πυριτιδοποιείου
και Καλυκοποιείου) που ιδρύθηκε αρχικά το 1874, στην πορεία πέρασε στον
Μποδοσάκη απορροφώντας και το Καλυκοποιείο «Αδελφοί Μαλτσινιώτη» (στο
εργοστάσιο της οποίας οι Γερμανοί επί κατοχής επισκεύαζαν κινητήρες αεροπλάνων όπου
μετά από σαμποτάζ προέβησαν και σε εκτελέσεις) και το «Μηχανοποιείον-Ναυπηγείο
του Βασιλειάδη» (στη ομώνυμη ακτή στον Πειραιά). Προπολεμικά παρατηρείται
γενικά αλματώδη ανάπτυξη της βιομηχανίας ειδικά μετά την Μικρασιατική
Καταστροφή και μαζί ανάπτυξη και της αμυντικής βιομηχανίας.
Κατά την περίοδο αρθρογραφούν υπέρ της βιομηχανίας,
υπουργοί της τότε κυβέρνησης Μεταξά, με ψευδώνυμο (Αλέξανδρος Οικονομίδης, Η Ανασύσταση της Αμυντικής Βιομηχανίας είναι
βασικός πυλώνας για την Παραγωγική Ανασυγκρότηση αυτού του τόπου, ΙΝ.Ε.Π.Α.,
Νοέμβριος 2017
). Αυτό θεωρείται ότι γίνονταν γιατί συμφέροντα στο εσωτερικό
και εξωτερικό δεν επιθυμούσαν την βιομηχανική πρόοδο και τις ανακατατάξεις που
θα έφερνε. Θυμίζει κάτι; Αλλά υπήρχε και άγνοια σε μια χώρα που βασίζονταν στην
γεωργία. Μετά τον πόλεμο μάλιστα ο συγγραφέας του μνημειώδους έργου για την
ανάπτυξη της Ελληνικής βιομηχανίας «Η Βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα»
Δημήτρης Μπάτσης, εκτελείται το 1952 μαζί με τον Μπελογιάννη. Παρότι αριστερός,
κάτι που καταγράφεται με αναφορές του στο βιβλίο, ήταν και αστικής καταγωγής
των Αθηνών. Το βιβλίο του είναι πρωτοποριακό ως προς την αξιολόγηση των δυνατοτήτων
εκβιομηχάνισης και οικονομικής ανάπτυξης και μπροστά από την εποχή του ενώ
πολλές από τις προτάσεις του εφαρμόστηκαν μετά. Πολλοί σχετίζουν την εξόντωσή
του με το περιεχόμενο του βιβλίου και την συναφή δράση του.
Η βιομηχανική τάξη αποτέλεσε τον κατά κανόνα φορέα
αλλαγών και ανατροπών στην Ευρώπη. Την ασυνέχεια της βιομηχανίας στην Ελλάδα
την θεωρώ προσωπικά ως τον λόγο ανυπαρξίας μιας τυπικής αστικής τάξης κατά τα
Ευρωπαϊκά πρότυπα που θα σχεδίαζε μια ανεξάρτητη εύρωστη πολιτική και τους
μηχανισμούς για βιώσιμη ανάπτυξη. Αυτό που αποκαλείται αστική τάξη στην Ελλάδα
είναι κυρίως μια κρατικοδίαιτη υπαλληλική, άρα ετερόφωτη, ομάδα και
επιχειρηματικά συμφέροντα που συνδέονται με το Κράτος (κρατικοδίαιτη
επιχειρηματικότητα που εκτός της ναυτιλίας δεν έχει σημαντικές επιτυχίες στο
εξωτερικό). Αυτή η δομή έχει τις καταβολές της στη μορφή του πρώτου Ελληνικού
κράτους. Κατά πολλούς αυτός ήταν και ο σκοπός της δημιουργίας της υδροκέφαλης
Αθήνας και του Δημοσίου, ώστε να υπάρχει έλεγχος της οικονομίας και χειραγώγηση.
Έτσι, δεδομένου ότι η προέλευση του πλούτου είναι το Κράτος δεν γίνεται κάποια
προσπάθεια αυτόνομης ανάπτυξης και προάσπισης της βιομηχανίας που συχνά και
ιδίως μετά την είσοδο στην ΕΕ είναι υπό διωγμό. Όμως η μεγάλη οικονομική ανάπτυξη
της Ελλάδας και άλλων Ευρωπαϊκών χωρών μεταπολεμικά συνδέθηκε με την άνθηση της
βιομηχανίας και ειδικότερα την περίοδο 1960-1980.
Οι θέσεις
εργασίας στην βιομηχανία επίσης είναι «ποιοτικές» δηλ. πλήρους απασχόλησης,
αφού η απόκτηση εμπειρίας και τεχνογνωσίας είναι το ζητούμενο, και φυσικά
υψηλότερων αποδοχών από τον τουρισμό όπου κάποιοι θέλουν να στρέψουν την
προσοχή μας. Σύμφωνα με στοιχεία του ΣΕΒ οι
μέσες αμοιβές ανά εργαζόμενο στην βιομηχανία είναι €23.500 αλλά μόνο €11.600
στον τουρισμό. Αυτό συμβαίνει γιατί στην βιομηχανία το 70% των εργαζόμενων
είναι ειδικευμένοι έναντι 13% στον τουρισμό και το 30% υψηλότερης εκπαίδευσης
έναντι μόνο 4% στον τουρισμό… Ενώ λόγω της υψηλότερης προστιθέμενης αξίας των
προϊόντων η βιομηχανία αυξάνει και την παραγωγικότητα της οικονομίας κάτι που
είναι το ζητούμενο σήμερα. 

Τα αναφέρουμε όλα αυτά για να μπορέσουμε να εξηγήσουμε και
την σπουδαιότητα της αμυντικής βιομηχανίας γενικότερα και την ελαφρότητας με
την οποία αντιμετωπίζεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κοινωνικοοικονομικών
αντιλήψεων.
Κατά την δεκαετία του 1970 και ειδικά με την
μεταπολίτευση και μετά την εισβολή στην Κύπρο και την αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, έχουμε
και μια εντατικοποίηση της αμυντικής παραγωγής με την ίδρυση των ΕΛΒΟ, ΕΒΟ και
ΕΑΒ. Η ΕΛΒΟ ιδρύεται το 1972 αρχικά ως θυγατρική
της αυστριακής Steyr, με αντικείμενο την κατασκευή φορτηγών, τανκς, και
τρακτέρ αλλά αργότερα και τζιπ Mercedes, τα Αμερικανικά Hummer (Humvee), λεωφορεία και άλλα ειδικά
οχήματα.
Η ΕΒΟ ιδρύθηκε το 1976 και
έχει άρτιες εγκαταστάσεις για την παραγωγή όπλων, πυρομαχικών, ναρκών και άλλων
εξαρτημάτων για τον Στρατό.  Η ΕΑΒ ιδρύθηκε
το 1975 με σκοπό την κατασκευή τμημάτων πολιτικών και στρατιωτικών αεροσκαφών
και τη συντήρηση των αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας. Έχει παράγει τμήματα
των F16, C-130J Super Hercules, των Airbus κ.α. Επίσης η χημική και φαρμακευτική εταιρία ΧΡΩΠΕΙ που
είχε ιδρυθεί το 1883 και ανέπτυξε πολυδιάστατο ερευνητικό έργο και ειδικά επί
Σοφιανόπουλου ασχολήθηκε με τον αμυντικό χώρο, σχεδιάζοντας ένα τουφέκι για τον
Στρατό το 1974 που δεν επιλέχτηκε, την τορπιλάκατο Hannibal (1968), το προωθητικό υγρό
υδραζίνη των βαλλιστικών πυραύλων κ.α.
Και τέλος υπάρχουν και τα Ναυπηγεία (Σκαραμαγκά και Ελευσίνας) που
συμβάλλουν με την παραγωγή υποβρυχίων, φρεγατών, τορπιλάκατών, αρματαγωγών και
άλλων σκαφών για τις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού.  

Η Ελληνική αμυντική βιομηχανία σήμερα 

Αν και δεν γίνεται ευρέως
αντιληπτό, υπάρχουν πολλές Ελληνικές εταιρίες στον αμυντικό χώρο ακόμα και
σήμερα. Ο ΣΕΚΠΥ (Σύνδεσμος
Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού) που ιδρύθηκε το 1982 έχει φτάσει
να περιλαμβάνει 120 εταιρίες όπου απασχολούνται άμεσα 19.500 άτομα και σίγουρα
αρκετοί ακόμα έμμεσα σε συνεργαζόμενες εταιρίες και προμηθευτές.  Σε
αυτούς να προσθέσουμε και το σημαντικό έργο που επιτελείται στη συντήρησή
εξοπλισμού σε μονάδες του Στρατού και της Αεροπορίας. Είναι και αυτές μια
σημαντική πηγή τεχνογνωσίας.
Τα προϊόντα της αμυντικής
βιομηχανίας καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα και απαιτούν πολλές τεχνολογίες και
υποσυστήματα όπως πυρομαχικά, μηχανές, θωράκιση, ηλεκτρονικά έως λογισμικό
ηλεκτρονικού πολέμου για να φτάσουμε στα ολοκληρωμένα όπλα. 
Οι εταιρίες
εξάγουν επίσης ένα σημαντικό τμήμα της παραγωγής τους. Με στοιχεία 2002, το 28%
αυτών εξάγει περισσότερο από το 25% του κύκλου εργασιών τους ενώ το 11% πέραν
του 80%! (Πηγή: «Η εμπειρία μου στην
Αμυντική Βιομηχανία», Αλέξανδρου Οικονομίδη, 19/02/2014)
. Πολλές δε έχουν
βρει διέξοδο ανάπτυξης σε διεθνείς διαγωνισμούς προμήθειας στρατιωτικού υλικού
και χαίρουν σημαντικής αναγνώρισης διεθνώς. 
Εκτός από τον εξοπλισμό καλύπτουν και άλλες προμήθειες των Ενόπλων Δυνάμεων
όπως ιματισμό και άρα προσφέρουν πολυποίκιλα στην οικονομία.
Οι εταιρίες του αμυντικού
τομέα είναι επίσης μεγαλύτερες και καλύτερα οργανωμένες σε σχέση με τις άλλες
στην Ελλάδα. Αυτό ίσως είναι φυσικό επακόλουθο του ότι συμμετέχουν σε
μακροχρόνια προγράμματα και χρειάζεται να περνούν από κρατικούς ελέγχους. Στην
βιβλιογραφία αναφέρεται ότι ο κατά μέσο όρο κύκλος εργασιών τους είναι €32
εκατομμύρια έναντι €6 εκατομμύρια για την υπόλοιπο βιομηχανία, με μέσο αριθμός
εργαζομένων 376 έναντι 59 και μέσα καθαρά περιουσιακά στοιχεία €38.6 έναντι
€6.6 εκατομμύρια. (Ραφαηλίδης, Α.
«Τεχνολογική Μάθηση μέσα από Συνεργασίες: μια εφαρμογή στην Ελληνική αμυντική
βιομηχανία», Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2002
)
Όμως η αμυντική βιομηχανία δεν απέφυγε τα προβλήματα της βιομηχανίας
γενικότερα στην Ελλάδα και παρήκμασε σταδιακά κατά τις δεκαετία του ‘80-90, και
σίγουρα με την κρίση των τελευταίων χρόνων και την κατακρήμνιση των επενδύσεων.
Σε κάποια στιγμή είχε φτάσει να συζητιέται από την Τρόικα ακόμα και το κλείσιμο
των βασικών και ιστορικών μονάδων της ΕΑΣ, ΛΑΡΚΟ, ΕΛΒΟ όπως και πώληση της ΕΑΒ.
Ευτυχώς αποφεύχθηκαν. Όμως και τα ναυπηγεία υπολειτουργούν και κινδυνεύουν αν
και τώρα συζητιέται επενδυτικό ενδιαφέρον από την ONEX που ήδη έχει αναλάβει αυτό της Σύρου.
Η βιομηχανία παρήκμασε μετά την είσοδο
στην ΕΕ, ίσως λόγω των κανονισμών και του ανταγωνισμού εκεί, αν και έγιναν ίσως
και άλλα λάθη (τεχνολογικές εξελίξεις, φθηνές εισαγωγές, χαμηλή προστιθέμενη
αξία κ.α.). Σήμερα αντιπροσωπεύει μόνο το 8% του ΑΕΠ έναντι 15% στην ΕΕ η οποία έχοντας
διαπιστώσει το πρόβλημα έχει βάλλει
στόχο ανόδου της συμμετοχής της βιομηχανίας στο 20% του Ευρωπαϊκού ΑΕΠ μέχρι το
2020. Η αντίστοιχη επιδίωξη στην Ελλάδα είναι στο 12% ….
Ένας ειδικότερος λόγος
για την παρακμή της αμυντικής βιομηχανίας θεωρείται η έλλειψη συνεργασίας
μεταξύ των οικονομικών φορέων και της πολιτείας. Στην Ελλάδα, καθοριστική για
την ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας, στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης
θεωρήθηκε η σύσταση της Υπηρεσίας Πολεμικής Βιομηχανίας (ΥΠΟΒΙ). Σκοπός της
ήταν η προώθηση του ποσοστού εγχώριας παραγωγής των εξοπλιστικών αναγκών. Είχε
προϊστάμενο τον εκάστοτε Υπουργό Άμυνας και συμμετοχή των τριών ενόπλων
σωμάτων, του ΣΕΒ του ΣΕΚΠΥ, του ΕΟΜΜΕΧ, του υπουργείο Βιομηχανίας.  Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 καταργήθηκε
και αντικαταστάθηκε από την Γενική Διεύθυνση Εξοπλισμών όπου τον αποφασιστικό
λόγο τον είχαν όργανα εκτός των Γενικών Επιτελείων ενώ και ο θεσμός των
αντισταθμιστικών οφελών που είχε σκοπό την προώθηση της εγχώριας συμμετοχής,
καταστρατηγήθηκε.
Επίσης άλλες αίτιες της
παρακμής μπορούν να αναζητηθούν και σε σκάνδαλα. Τα τελευταία χρόνια έχουν δε αποκαλυφθεί
και επίσημα σε δίκες στην Γερμανία, δωροδοκίες και άλλες παρανομίες από πλευράς
προμηθευτών (όπως για τα αντιαεροπορικά συστήματα Asrad της Rheinmetall, τα
υποβρύχια 214 της HDW-Ferrostaal, την Siemens και τους πυραύλους Patriot).
Κάποιες δίκες είναι και σε εξέλιξη στην Ελλάδα πολλά χρόνια μετά την διάπραξη
του αδικήματος..

Ύψος Αμυντικών Δαπανών σε Ελλάδα και Ε.Ε.

Οι Ελληνικές αμυντικές
δαπάνες ανέρχονται στο 2,4% του ΑΕΠ, δηλ. $5,8 δισ (ή περίπου €5δις) το 2017. Οι
δαπάνες αυξήθηκαν σημαντικά κατά την περίοδο του Ευρώ, όπως και τόσα άλλα και
προφανώς αποτελούν μέρος του χρέους πια. 
Πάντως και αυτή τη στιγμή
οι Ελληνικών αμυντικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι από τις υψηλότερες στην
ΕΕ αλλά στα πλαίσια αυτών που επιτάσσει το ΝΑΤΟ (κατ’ ελάχιστο 2% του ΑΕΠ). Είναι
οι άλλες χώρες που υστερούν στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους το οποίο έχει
ξεκινήσει και την γκρίνια από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Οι αντίστοιχες
δαπάνες της Τουρκίας είναι υπερτριπλάσιες των Ελληνικών και ανήλθαν στα $17.6
δισ αλλά μικρότερο ποσοστό του ΑΕΠ 1.56% (στοιχεία ΝΑΤΟ).  Από τις Ελληνικές δαπάνες, το 15% μόνο δίνεται κατά μέσο όρο για εξοπλισμούς (ενώ το ΝΑΤΟ συνιστά το 20%)
αφού τα 2/3 των δαπανών διατίθενται για μισθούς και το υπόλοιπο 1/3 μόνο για
λειτουργικές δαπάνες (σύμφωνα με απολογιστικά στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών και
το ιστολόγιο
Ισοζύγιο
Στρατιωτικής Ισχύος (Αμυντικές Δαπάνες και Προσωπικό
))
Σε σχέση με τις άλλες
χώρες της ΕΕ η Ελλάδα έχει μεγάλες αμυντικές δυνάμεις όμως μάλλον έχει και
μεγαλύτερες ανάγκες και καλύτερο στρατό…. Έτσι για παράδειγμα η λεγόμενη μικρή
Ελλάδα έχει έναν από τους σημαντικότερους πολεμικούς και αεροπορικούς στόλους
στην ΕΕ. Η Ελλάδα έχει 13 κύρια πολεμικά πλοία επιφανείας (φρεγάτες), ενώ η
Ιταλία 18 (φρεγάτες και αντιτορπιλικά), η Ισπανία 12 (6 φρεγάτες, 6
αντιτορπιλικά), η Γερμανία 15 (10 φρεγάτες και 5 μικρότερες κορβέτες), η Γαλλία
24 (13 αντιτορπιλικά 11 φρεγάτες από τις οποίες οι 5 είναι οι FREMM που συζητήθηκαν για
την Ελλάδα) ενώ ανάλογου πληθυσμού αλλά πιο πλούσιες χώρες όπως το Βέλγιο έχουν
μόνο 2, όσα και η Ολλανδία!  Όσο αφορά
αεροπλάνα η Ελλάδα έχει 232 μαχητικά ενώ Γερμανία 220, 209 η Ιταλία, η Ολλανδία
63, η Πολωνία 110, ενώ η Τσεχία και η Ουγγαρία ουσιαστικά μόνο από 12!! (δηλ.
οι χώρες που βρίσκονται στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ και επιζητούν την προστασία
της υστερούν τρομακτικά σε εξοπλισμό….). Σίγουρα ο Ελληνικός Στρατός αποτελεί
σημαντικό παράγοντα στην άμυνα της ΕΕ.
Απορούμε πως
υποστηρίζεται ότι η ΕΕ αποτελεί εγγύηση για τα σύνορα και πως θα’ρθει η Ευρώπη
να τα υπερασπίσει αφού δεν υπάρχει και ενοποιημένος στρατός. Βέβαια υπάρχει το ΝΑΤΟ…
Πολύ πρόσφατα όμως μέσα στην αλλαγή των συσχετισμών οι Γαλλία και Γερμανία
εμφανίζονται να παίρνουν αποστάσεις από τις ΗΠΑ και να προτείνουν τη δημιουργία
Ευρωπαϊκού Στρατού εκτός του ΝΑΤΟ! Αλλά αν γίνει αυτό να δούμε πως θα
δημιουργηθεί σύμπνοια με τόση αντιπαλότητα μέσα στην ΕΕ και ποιος θα πληρώσει
για τον Στρατό αν δεν πληρώνουν ούτε ότι επιβάλλει το ΝΑΤΟ. Και λίγο πιο
απλοϊκά: στις κρίσιμες στιγμές είμαστε σίγουροι ότι τα συμφέροντα της Ελλάδα
ευθυγραμμίζονται με αυτά της Γερμανίας; Ότι θα έρθουν να μας υπερασπιστούν; Ή μήπως
κατά τον ίδιο τρόπο περιμένουν και αυτοί ότι θα πάμε εμείς να υπερασπιστούμε π.χ.
τις Ανατολικές χώρες, πολλές από τις οποίες παίρνουν επικριτικές θέσεις προς
την Ελλάδα; Πολλά συζητιούνται επιπόλαια τελικά.
Πάντως αμυντική βιομηχανία αποτελεί μείζονα βιομηχανικό κλάδο και στην ΕΕ
με κύκλο εργασιών €97,3 δισ. το 2014, όπου απασχολούνταν 500.000 εργαζόμενοι
άμεσα και 1,2 εκατομμύρια έμμεσα ενώ πραγματοποιούνται και σημαντικές εξαγωγές.
Η ΕΕ προσπαθεί να την ενισχύσει με προτίμηση των Ευρωπαϊκών εταιριών στις
προμήθειες (Κοινοτική Οδηγία 2009/81/ΕΚ) αν και καταργεί την προτίμηση σε
εγχώριο επίπεδο. Παρόλα αυτά η υπογραφή της σύμβασης δεν φαίνεται να επηρέασε
την εγχώρια παραγωγή καθώς κατά το διάστημα Αύγουστος 2011-Μάρτιος 2013 το 92%
το συμβάσεων που υπογράφηκαν από τα κράτη μέλη είχαν ανατεθεί στην εγχώρια
βιομηχανία τους ενώ σε αξία συμβάσεων το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 97%  (Αλέξανδρος
Οικονομίδης, Η Ανασύσταση της Αμυντικής Βιομηχανίας είναι βασικός πυλώνας για
την Παραγωγική Ανασυγκρότηση αυτού του τόπου, ΙΝ.Ε.Π.Α., Νοέμβριος 2017
). Επίσης
η ΕΕ προωθεί την συνεργασία στην κοινή προμήθεια και ανάπτυξης συστημάτων μελλοντικά
μέσω της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας της ΕΕ σε θέματα άμυνας (PESCO).  

Η διεθνής αγορά εξοπλισμών και η Ελλάδα 

H εξοπλιστική αγορά
διεθνώς υπολογίζεται σε $1.7 τρις το 2017. Την περίοδο 2013-2017 οι ΗΠΑ ήταν ο
μεγαλύτερος παραγωγός εξοπλισμών διεθνώς και μεγαλύτερος εξαγωγέας (34%) αλλά
και η χώρα με τις μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες ακολουθούμενη από την ταχέως
εξοπλιζόμενη Κίνα. Η Γερμανία είναι ο 4ος μεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων διεθνώς
μετά τις ΗΠΑ, Ρωσία, Γαλλία, με 5,8% της παγκόσμιας αγοράς την περίοδο αυτή
(στοιχεία SIPRI). 

Η Ελλάδα είναι
28ος μεγαλύτερος εισαγωγέων όπλων την περίοδο 2013-2017 δηλ. μέσα στην κρίση,
με ποσοστό 1% στη συνολική αγορά από 1.9% και την 14η θέση μεταξύ 2008-2012. Οι
αγορές της Ελλάδας την περίοδο αυτή των μνημονίων είναι κυρίως από τη Γερμανία
(68%!) και ακολουθούν οι ΗΠΑ (17%) και η Γαλλία (10%). Η Ελλάδα αποτελεί τον 2ο
μεγαλύτερο πελάτη της Γερμανίας με το 11% των πωλήσεών της! (Source: Trends in
International Arms Transfers, 2017, SIPRI Fact Sheet, March 2018)
 

Μπορεί η Γερμανία αυτή τη
στιγμή επικρατεί ως προμηθευτής όπλων της Ελλάδας δεν ήταν όμως έτσι και στο
παρελθόν. Σύμφωνα με κάποια στοιχεία έως το 2002 το μεγαλύτερο μέρος των αγορών
πραγματοποιείται από τις ΗΠΑ (35%) και ακολουθούσαν οι Γερμανία και
Γαλλία.  Δηλαδή βλέπουμε μια στροφή στην
εξάρτηση προς την Γερμανία τα τελευταία χρόνια μετά την «κρίση».  Μήπως για αυτό η Τρόικα παρόλες τις
συζητήσεις δεν πείραξε τα εξοπλιστικά προγράμματα;
Η Γερμανία μπορεί να μην
ξοδεύει όσα ζητά το ΝΑΤΟ σε εξοπλισμούς και να έχει άλλες προτεραιότητες αλλά
από την άλλη εξάγει εξοπλισμούς στην Ελλάδα και επενδύει στην βιομηχανία και
τον πλουτισμό από εξαγωγές προϊόντων. Έτσι το εμπορικό έλλειμα των ΗΠΑ με την ΕΕ
είναι $151 δις με την Γερμανία να αποτελεί την χώρα με το μεγαλύτερο πλεόνασμα
στην ΕΕ $65 δις). Οι εισαγωγές από την Γερμανία έχουν γίνει τώρα μοχλός πίεσης
των ΗΠΑ προς την Γερμανία (απειλώντας την με την επιβολή δασμών) για την
εκπλήρωση των υποχρεώσεών της στο ΝΑΤΟ. Δηλαδή «δούναι και λαβείν». Η συζήτηση
περί δασμών περιστρέφεται στα αυτοκίνητα τα οποία είναι το μεγαλύτερο μέρος των
του εμπορικού ελλείματος των ΗΠΑ και πιθανότατα μεγάλο μέρος αυτού αφορά Γερμανικά
αυτοκίνητα τα οποία επωφελούνται από το Ευρώ το οποίο ειδήμονες θεωρούν ότι
είναι σε χαμηλότερη ισοτιμία απ’ότι θα ήταν το Μάρκο μιας ανεξάρτητης Γερμανίας.
Να σημειωθεί επί την
ευκαιρία ότι η Ελλάδα έχει εμπορικό πλεόνασμα τα τελευταία χρόνια με τις ΗΠΑ το
οποίο είναι αξιοθαύμαστο. Έτσι η Ελλάδα και πληροί τις υποχρεώσεις τις προς το
ΝΑΤΟ αλλά και πραγματοποιεί σημαντικό εμπόριο με τις ΗΠΑ που ίσως να μπορεί να
αναπτυχθεί περαιτέρω και σε επίπεδο επενδύσεων μια που απ’ότι φαίνεται η ΕΕ δεν
βοηθά ούτε και αν αυτό μπορεί να συμβάλλει στην αποπληρωμή των χρεών!!!
Nα σημειωθεί ότι ως μέρος του διακανονισμού των δανείων της Γερμανίας μετά
τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο της επιτράπηκε να γίνει εξαγωγική δύναμη
ώστε να είναι δυνατή και η αποπληρωμή. Οι πιστώτριες δυνάμεις (Βρετανία, Γαλλία,
ΗΠΑ που αποτελούσαν το 41% των εισαγωγών της Γερμανίας εκείνη τη στιγμή)
δέχτηκαν ότι η Γερμανία θα μπορούσε να μειώσει τις εισαγωγές της και να παράγει
δικά της προϊόντα, αντί να τα εισάγει (Η
διαγραφή του γερμανικού χρέους στο Λονδίνο το 1952, Ερικ Τουσεν, TVXS  12 Okt. 2012)
. Η τελευταία δόση μάλιστα
αυτού του διακανονισμού καταβλήθηκε το 2010.

Τι κάνει η Τουρκία στον χώρο της αμυντικής βιομηχανίας

Την ίδια ώρα που
η Ελλάδα συνεχίζει την αποβιομηχάνιση επενδύοντας σε ξαπλώστρες και τουρισμό….,
η Τουρκία επενδύει στην αμυντική βιομηχανία. Έτσι μπορεί να δημιουργεί και να
υποστηρίζει σφαίρες επιρροής στα ανατολικά της. Σημαντική πηγή εσόδων και
τεχνογνωσίας για την αμυντική βιομηχανία αποτελούν συναφείς βιομηχανίες όπως
αυτή της συναρμολόγησης αυτοκινήτων ή των ηλεκτρονικών συσκευών. Στην Τουρκία
συναρμολογούνται Ford, Fiat, Renault, Hyundai και για την Ευρωπαϊκή αγορά, όπου
το 2014 κατέλαβε την 6η θέση με 1.200.000 οχήματα. Παράλληλα αναπτύσσονται
συνέργειες μεταξύ της εμπορικής και αμυντική τεχνολογίας π.χ. η Οτοκαρ του
Ομίλου Κοτς εκτός από την παραγωγή λεωφορείων και άλλων οχημάτων έχει
προχωρήσει και σε παραγωγή θωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού και
τελευταία του εγχωρίου τανκς Altay (που βασίζεται στο ΝοτιοΚορεατικό K2 Black
Panther). Η Οτοκαρ να σημειώσουμε ότι ξεκίνησε από συναρμολόγηση λεωφορείων Mercedes την δεκαετία του ‘60,
την ίδια εποχή με την Otomarsan (σήμερα Mercedes Turkey) η οποία εξαγόρασε την δεκαετία του ’80 και
μετέφερε στην Τουρκία το αντίστοιχο εργοστάσιο της ΒΙΑΜΑΞ στην Ελλάδα που το «έφαγε»
φαίνεται ο «εκσυγχρονισμός» της ΕΕ και ο γενικότερος διωγμός της βιομηχανίας
την εποχή αυτή.
Συνολικά, η
Τουρκία εμφανίζεται τα τελευταία 15 χρόνια, που βρίσκεται ο Ερντογάν στην
εξουσία, να έχει δαπανήσει πάνω από $60 δισ. στην ανάπτυξη εγχώριων αμυντικών
συστημάτων. Η παραγωγική ικανότητα της φέρεται να ξεπερνάει τα $6 δισ. ετησίως
(από $1,3 δισ. το 2002) ενώ ο προϋπολογισμός μόνο για έρευνα και ανάπτυξη
οπλικών συστημάτων (R&D) ανέρχεται σε πάνω $1,3 δισ. Επίσης το ποσοστό
συμμετοχής της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας από 20% το 2002 έχει αυξηθεί στο
65%. Μερικά από τα όπλα που έχει αναπτύξει περιλαμβάνουν:
– το ελικόπτερο
ATAK T129 (μετεξέλιξη του Ιταλικού Agusta A129 Mangusta)
– το μελλοντικό
μαχητικό TAI TF-X σε συνεργασία με την Βρετανική BAE που προορίζεται για
αντικαταστάτης του F-16 και το εκπαιδευτικό αεροσκάφος TAI Hürkuş ενώ
συζητιέται και για συμπαραγωγή του F-35
τα μη
επανδρωμένα σκάφη (drones) αναγνώρισης Bayraktar TB2, τα επιθετικά Alpagu,
Kargu, Doga και το νεότερο Akinci
– τις φρεγάτες
MILGEM (κλάση -ada) 2.400-3.000 τόνων, οκτώ στον αριθμό και του ελαφρού
αεροπλανοφόρου σκάφους (ή αποβατικού ελικοπτεροφόρου) Anadolu το οποίο είναι
Ισπανικού σχεδιασμού 24-27.000 τόνων (κλάσης Juan Carlos)
– το υποβρύχιο
drone Wattozz (σαλάχι) το οποίο μπορεί να έχει κατασκοπευτική αλλά και
επιθετική χρήση
– το τροχοφόρο
mini drone με πολυβόλο Tarantula, υποστηρικτικό χερσαίων επιχειρήσεων
– το τηλεκατευθυνόμενο
πυροβόλο STAMP, τα θωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού BMC Kirpi, το όχημα
μάχης ACV-15, το άρμα μάχη Altay που αναφέραμε, τα στρατιωτικά οχήματα Kobra και
Ejder Yalçın, τα οβιδοβόλα T-155 Fırtına, τους εκτοξευτές ρουκετών T-122
Sakarya,
– μια σειρά
άλλων όπλων όπως τις βόμβες διάτρησης NEB, τα τυφέκια MPT-76, τα συστήματα
ραντάρ SERHAT Havan Tespit Radar Sistemi, τα μετακινούμενα συστήματα
ηλεκτρονικού πολέμου KORAL, το αντι-drone όπλο ASELSAN (drone-savar), τους
καθοδηγούμενος με laser πυραύλους MAM-L, τις ρουκέτες Cirit, τον αντιαεροπορικό
πύραυλο HISAR-A, την κατευθυνόμενη «έξυπνη» βόμβα KGK, όπως και οι «έξυπνες»
HGK (τροποποίηση των κοινών MK-84). Επίσης έχουν συμμετοχή στην κατασκευή των
τουρκικών δορυφόρων GÖKTÜRK.
Τέλος, πρόσφατα
αναφέρθηκε η ανάπτυξη τεχνολογίας αιχμής για ηλεκτρομαγνητικό πυροβόλο, το Sapan (7.5 Mach, 30χλμ ακτίνα) Αναπτύσσεται από την κρατική εταιρεία έρευνας
TÜBİTAK. Σημειώνεται ότι μεταξύ άλλων εμπλέκεται και στην ανάπτυξη εγχωρίου
ηλεκτρικού αυτοκινήτου στην πλατφόρμα του Σουηδικού Saab 9-2 (NEVS) με συμμετοχή Κινέζικων εταιριών.
Τουρκικές
αμυντικές βιομηχανίες όπως οι ASELSAN, TAI, BİTES και ROKETSAN, συγκαταλέγονται
μεταξύ των 100 μεγαλύτερων αμυντικών βιομηχανιών στον κόσμο. Παράλληλα η
εξαγωγική ικανότητα της Τουρκίας φτάνει τα $2 δισ. ετησίως (από ουσιαστικά
τίποτα την δεκαετία του 1990 και μόλις $248 εκατ. το 2002) ενώ άλλα
δημοσιεύματα (al-Monitor) ανεβάζουν τις τουρκικές αμυντικές εξαγωγές στα
περίπου $12 δισ. τη διετία 2016-2017. Μόνο η Τουρκική αεροδιαστημική βιομηχανία
στοχεύει σε εξαγωγές $25δις μέχρι το 2023 σύμφωνα με την Sabah. Άρα συνεισφέρουν και
στην οικονομία. Αυτά σχετίζονται όμως και με την δημιουργία σφαιρών επιρροής
όπως είπαμε και την στροφή ανατολικά όπου η Τουρκία έχει αρχίσει εξαγωγές και συμπαραγωγές
με το Πακιστάν. 

Προοπτικές, τρόπος ανάπτυξης και χρηματοδότησης της
αμυντικής βιομηχανίας στην Ελλάδα

Τώρα ας έρθουμε
στο βασικό ερώτημα της οικονομικής εφικτότητας για την ανάταξη της αμυντικής
βιομηχανίας και τα περιθώρια χρηματοδότησης της. Μπορεί η Ελλάδα με τις
σημερινές οικονομικές συνθήκες αλλά και εν γένει με βάση τα τεχνολογικά
δεδομένα και τα μεγέθη αγοράς της να αναπτύξει αμυντική βιομηχανία; Και μπορεί
και επιβάλλεται να το κάνει θα πούμε εμείς. Για λόγους οικονομικούς και
αμυντικούς. Στην βιομηχανία θα παραχθεί προστιθέμενη αξία και θα βρουν δουλειά
επιστήμονες που φεύγουν στο εξωτερικό. Εκτός από τις ανάγκες των Ελληνικών
Δυνάμεων υπάρχει και η κοινή αγορά της Ευρώπης όπου μπορεί να δραστηριοποιηθεί
αλλά και στην περιοχή (Ανατολική Μεσόγειο και Μέση Ανατολή).
Και τώρα το
βασικό θέμα της χρηματοδότησης. Αυτή θα πούμε ότι είναι κατ’αρχας διαθέσιμη:
αποτελείται κατά βάση από τις Ελληνικές αμυντικές δαπάνες του προϋπολογισμού
που έτσι κι αλλιώς καταβάλλονται και ως υποχρέωση στο ΝΑΤΟ. Το 2.5% περίπου του
ΑΕΠ που είναι οι δαπάνες σήμερα (και κατ’ελάχιστο 2%) ανέρχεται σε €5δις
περίπου. Από αυτό το 20% πρέπει να είναι εξοπλισμοί, συνεπώς περίπου €1δις τον
χρόνο. Αν από αυτά απαιτηθεί τουλάχιστον το 35% να είναι εγχώρια συμμετοχή τότε
δημιουργείται ένα σημαντικό ποσό εσόδων (€350 εκατ. το χρόνο).  Και όλα αυτά με το σημερινό χαμηλό ΑΕΠ της
κρίσης και χωρίς να υπολογίζονται πωλήσεις σε τρίτους. Στην χρηματοδότηση αυτή
θα μπορούσε να συμμετάσχει και ο ιδιωτικός φορέας αν υπάρχουν προοπτικές
κερδοφορίας.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΣΕΚΠΥ κ. Ροζόλη
από το 1980 έως το 2014 έχουν δαπανηθεί για εξοπλισμούς ποσά της τάξης των €35
δισ. Από το 1980 και μετά η ανάπτυξης της βιομηχανίας τροφοδοτήθηκε από την
υποχρέωση εγχώριας συμμετοχής σε επίπεδο τουλάχιστον 35% της αξίας (όταν σήμερα
στην Τουρκία είναι 65%). Ένα τέτοιο ποσοστό τουλάχιστον θα πρέπει να είναι
υποχρεωτικό και στο μέλλον όπως συμβαίνει και αλλού. Επίσης προτείνεται και η
επανασύσταση της ΥΠΟΒΙ για καλύτερο συντονισμό.
Τα αμυντικά προγράμματα
που μπορούν άμεσα να χρηματοδοτηθούν, κάτι το οποίο μπορεί να γίνει με
συμπαραγωγές με τους συμμάχους της Ελλάδας είναι για παράδειγμα:
·        
οι νέες
φρεγάτες (π.χ. οι FREMM ή άλλο Γαλλικό σχέδιο (Belharra) ή άλλες π.χ. Αμερικανικες;) Το πρόγραμμα αυτό θα
ανέλθει στο €2-4 δις για 2-4 σκάφη. Σε αυτό μπορεί και πρέπει να υπάρξει
συμμετοχή των Ελληνικών ναυπηγείων
·        
η αναβάθμιση
των F-16 με την Αμερικανική Lockheed που συζητήθηκε πολύ τον τελευταίο χρόνο και θα
τρέξει. Το πρόγραμμα αυτό θα ανέλθει στο €1 δις και θα υπάρχει και εγχώρια
συμμετοχής από την ΕΑΒ η οποία προβαίνει και σε 90 προσλήψεις. 
·        
προγράμματα της
ΕΛΒΟ, που αυτή τη στιγμή βρίσκεται δυστυχώς σε αδράνεια περιμένοντας επενδυτή.
Αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την συντήρηση των θωρακισμένων οχημάτων
μεταφοράς προσωπικού (ΤΟΜΠ και ΤΟΜΑ) και συμπαραγωγή νέων (περίπου 800 ΤΟΜΠ
ΛΕΩΝΙΔΑΣ είχαν παρασκευαστεί εκεί ενώ πρόσφατα προμηθεύτηκε μεταχειρισμένα Μ114
από τις ΗΠΑ). Επίσης όπως υποστηρίζει η διοίκηση της, προγράμματα για την
Αίγυπτο και άλλες χώρες της περιοχής. Επίσης θα μπορούσε να συμμετέχει σε
παραγωγή οχημάτων για εμπορικές χρήσεις ή στην παραγωγή λεωφορείων των δημόσιων
συγκοινωνιών (το πρόγραμμα των ΟΑΣΑ και ΟΑΣΘ αφορά 400 και έως 200 λεωφορεία
αντίστοιχα (αξίας €120-200 εκατ περίπου)
·        
νέες
τεχνολογίες όπως τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) που χρησιμοποιούν πολύ πλέον οι ΗΠΑ αλλά και η
Τουρκία και χρειάζεται να αποκτήσει και η Ελλάδα. Κατασκευάζεται το ΠΗΓΑΣΟΣ από
την ΕΑΒ το οποίο δεν επαρκεί.
Επίσης επενδύσεις θα μπορούσαν να γίνει σε νέους τομείς όπως η ασφάλεια στο
δίκτυο (cybersecurity) κάτι που έχει αναπτύξει το Ισραήλ δίνοντας παράλληλα και πολύ καλή
εμπειρία σε σπουδαστές πληροφορικής για να σταδιοδρομήσουν αργότερα σε
επιχειρήσεις (startups).  Και φυσικά τα προγράμματα που ήδη
τρέχουν ή μπορεί να τρέξουν σε ΕΒΟ, ΠΥΡΚΑΛ και αλλού.

Επίλογος 

Ελπίζουμε να καταφέρουμε
να προβάλουμε την οικονομική σημασία της αμυντικής βιομηχανίας ειδικά σε αυτή
τη στιγμή αλλά και στο μέλλον για την παραγωγή πλούτου, τεχνολογίας και
απασχόληση πτυχιούχων και μη. Φυσικά είναι αναντίρρητη και η σημασία της για
την άμυνα. Στρατιωτικοί ειδήμονες μπορούν να αναλύσουν καλύτερα τις
εξοπλιστικές ανάγκες και να εντοπίσουν τις δυνατότητες εγχώριας παραγωγής. Αυτό
είναι σίγουρα πολύ σημαντικό με βάση τις γεωπολιτικές συνθήκες της περιοχής μας,
την ανάγκη παραγωγικής ανασυγκρότησης και απασχόλησης αλλά και τις διαγραφόμενες
απειλές ….
————————————
Ο Παναγιώτης
Χατζηπλής είναι σύμβουλος επιχειρήσεων σε εξαγορές, συγχωνεύσεις,
επιχειρηματικό σχεδιασμό και άντληση κεφαλαίων. Έχει εργαστεί στο συμβουλευτικό
τμήμα των Deloitte
και PriceWaterhouseCoopers
στην Ελλάδα και στην Νέα Υόρκη και στην Τράπεζα της Ελλάδος. Είναι απόφοιτος
του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (Μηχανολόγος Μηχανικός) και κάτοχος ΜΒΑ στη Διοίκηση
Επιχειρήσεων από το Manchester
Business School
Αγγλίας. Είναι επίσης πιστοποιημένος χρηματοοικονομικος αναλυτής από το CFA
Institute και έχει και πιστοποίηση στα λογιστικά από το ACCA. 

Γενικά θέματα

Θρίλερ στα βάθη της Τουρκίας με 58χρονο Έλληνα μοναχό από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών! Αγνοείται από τον Ιούλιο

Ο 58χρονος μοναχός έφυγε από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, με προορισμό την Τουρκία, αποφασισμένος να φτάσει στον Πόντο και την Καππαδοκία, τόπους που συνδέονταν βαθιά με τις ρίζες του και το όραμά του να ζήσει ως ασκητής. Τα ίχνη του όμως χάθηκαν μέσα στην απέραντη τουρκική επικράτεια, βυθίζοντας την οικογένειά του στην αγωνία.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Σε θρίλερ έχει εξελιχθεί η εξαφάνιση ενός 58χρονου Έλληνα ορθόδοξου μοναχού στην Τουρκία, ο οποίος αναχώρησε από τα Γιαννιτσά με προορισμό τον Πόντο και την Καππαδοκία, επιθυμώντας να επισκεφθεί τις πατρογονικές εστίες της οικογένειάς του και να ζήσει ως ασκητής. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, τα ίχνη του παραμένουν άγνωστα, με τους συγγενείς του να αναζητούν απεγνωσμένα ένα σημάδι ζωής.

Πρόκειται για τον μοναχό Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαο Τσιγκόζη, ο οποίος έφυγε στις 23 Ιουλίου από τον Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, χωρίς έκτοτε να έχει επικοινωνήσει με την οικογένειά του.

Η υπόθεση παρουσιάστηκε στην εκπομπή «Φως στο Τούνελ» της Αγγελικής Νικολούλη, όπου οι αδελφές του περιέγραψαν τις συνθήκες της εξαφάνισής του και τις προσπάθειες που έχουν κάνει για να τον εντοπίσουν.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση του ελληνικού Προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με την οποία ένα άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο εμφανίστηκε στα γραφεία του στις 25 Ιουλίου, αναζητώντας πληροφορίες για το πώς θα μπορούσε να ταξιδέψει προς τον Πόντο.

Το όνειρο να επιστρέψει στις πατρογονικές εστίες και να ζήσει ως ασκητής

Η απόφαση του 58χρονου να ταξιδέψει στην Τουρκία δεν ήταν, σύμφωνα με τους συγγενείς του, μια παρορμητική ενέργεια. Αντίθετα, αποτελούσε μια βαθιά προσωπική επιθυμία που είχε εκφράσει επανειλημμένα.

Ο μοναχός Ιωσήφ ήθελε να επισκεφθεί τον Πόντο και την Καππαδοκία, περιοχές με τις οποίες συνδεόταν η οικογενειακή του καταγωγή, αλλά και το όραμά του να ακολουθήσει μια πιο απομονωμένη ασκητική ζωή.

«Είχε διακαή πόθο να πάει στον Πόντο. Έλεγε ότι θέλει να γίνει ασκητής», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία, στην εκπομπή.
Η ίδια μίλησε και για την πορεία του αδελφού της στον μοναχισμό, εξηγώντας ότι είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του στη μοναστική κοινότητα.

Καλόγερος χάθηκε από τα Γιαννιτσά στα βάθη της Τουρκίας

«Ο αδελφός μου ανήκει στο σχήμα του μοναχισμού. Το 2003 ήταν στο Άγιον Όρος και μετέβη μετά στην Αγία Τριάδα Λαγκαδά. Ακολούθησε τον ηγούμενό του στην Ελασσόνα και έκανε και κουρά. Από Νικόλαος μετονομάστηκε σε Ιωσήφ αλλά το μοναστήρι ορφάνεψε από ηγούμενο και το διάστημα της μετάβασης του σε άλλο μοναστήρι, έμενε μαζί μου στο πατρικό μας», περιέγραψε.
Έτσι, ο 58χρονος βρισκόταν το τελευταίο διάστημα στο οικογενειακό σπίτι στον Νέο Μυλότοπο, περιμένοντας να μεταβεί σε άλλο μοναστήρι. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, είχε ήδη αρχίσει να σχεδιάζει το ταξίδι του στην Τουρκία.

Η αναχώρηση στις 23 Ιουλίου και το εισιτήριο για την Τουρκία

Η εξαφάνιση του μοναχού έγινε αντιληπτή την Πέμπτη 23 Ιουλίου, όταν οι συγγενείς του διαπίστωσαν ότι είχε φύγει από το χωριό χωρίς να γνωρίζουν τον προορισμό του.

Η αδελφή του, Ευτυχία, που κατοικεί στη Θεσσαλονίκη, κινητοποιήθηκε άμεσα και ξεκίνησε να τον αναζητά. «Το πρωί της 23ης Ιουλίου, ημέρα Πέμπτη, έφυγε ο αδερφός μου. Πήγα στο χωριό μας το Μυλότοπο στα Γιαννιτσά. Ξεκινήσαμε να τον ψάχνουμε αλλά δεν τον βρίσκαμε πουθενά. Πήγα στην αστυνομία, το δήλωσα αλλά έκανα και τον συνειρμό στο μυαλό μου ότι ανέφερε συνέχεια την Κωνσταντινούπολη και πήγαμε να ψάξουμε στα τρένα. Εκεί ήταν ένα ταξιδιωτικό γραφείο και βρήκαμε ότι ένα εισιτήριο κόπηκε στο όνομά του. Επιβεβαιώσαμε αργότερα ότι ανέβηκε στο λεωφορείο για Τουρκία», ανέφερε.

Η ανακάλυψη του εισιτηρίου αποτέλεσε το πρώτο σημαντικό στοιχείο για τις κινήσεις του 58χρονου. Η οικογένεια κατάφερε να επιβεβαιώσει ότι ο μοναχός επιβιβάστηκε σε λεωφορείο με προορισμό την Τουρκία. Ωστόσο, δεν γνώριζε εάν είχε καταφέρει να φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και από εκεί να συνεχίσει προς τις περιοχές που επιθυμούσε να επισκεφθεί.

Η επίσκεψη στο ελληνικό Προξενείο και η αναζήτηση διαδρομής προς την Τραπεζούντα

Οι προσπάθειες των συγγενών οδήγησαν και σε επικοινωνία με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε η Ευτυχία, ο αδελφός τους που ζει στον Καναδά επικοινώνησε με τις προξενικές Αρχές, αναζητώντας πληροφορίες για τον αγνοούμενο.

«Ο αδελφός μου από τον Καναδά πήρε τηλέφωνο στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης. Εγώ είχα ενημερώσει και την αστυνομία και μας είπαν ότι όντως ήρθε ένας κύριος που δεν φορούσε ράσα, με ταξί και έψαχνε πώς να πάει στην Τραπεζούντα», ανέφερε.

Κατά την οικογένεια, οι υπάλληλοι του Προξενείου είδαν το διαβατήριο του άνδρα και του έδωσαν οδηγίες για να μεταβεί στον σταθμό υπεραστικών λεωφορείων, ώστε να συνεχίσει το ταξίδι του. Η πληροφορία αυτή ενίσχυσε την εκτίμηση των συγγενών ότι ο μοναχός είχε φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και προσπαθούσε να βρει τρόπο να μετακινηθεί προς τον Πόντο. Ωστόσο, κανείς δεν γνωρίζει αν τελικά επιβιβάστηκε σε άλλο λεωφορείο, ποια διαδρομή ακολούθησε ή αν έφτασε στην Τραπεζούντα.

Η επίσημη απάντηση του Προξενείου

Στην προσπάθεια να συγκεντρώσει περισσότερες πληροφορίες για την εξαφάνιση, η εκπομπή «Φως στο Τούνελ» επικοινώνησε με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο έδωσε γραπτή απάντηση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε το Προξενείο, το μεσημέρι του Σαββάτου 25 Ιουλίου εμφανίστηκε στα γραφεία του ένα άτομο που έμοιαζε με τον αγνοούμενο μοναχό.
Ο άνδρας αναζητούσε πληροφορίες σχετικά με τους τρόπους μετάβασης στην περιοχή του Πόντου.

Στην απάντησή του, το Προξενείο ανέφερε: «Ζητούσε πληροφορίες σχετικά με τρόπους μετάβασής του στην περιοχή του Πόντου. Καθώς επρόκειτο για μη εργάσιμη ημέρα, κατόρθωσε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον αρμόδιο υπάλληλο στον αριθμό έκτακτης ανάγκης της Αρχής, με χρήση κινητού τηλεφώνου που ανήκε, ωστόσο, σε τρίτο πρόσωπο. Αργά το βράδυ της ίδιας μέρας, αδελφός του αγνοούμενου επικοινώνησε για πρώτη φορά μαζί μας».

Η αναφορά στη χρήση κινητού τηλεφώνου τρίτου προσώπου αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που ενδεχομένως θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναζήτηση του μοναχού. Παράλληλα, η χρονική ακολουθία των γεγονότων δείχνει ότι η εμφάνιση του άνδρα στο Προξενείο έγινε δύο ημέρες μετά την αναχώρηση του 58χρονου από τα Γιαννιτσά. Πάντως, στην απάντηση του Προξενείου γίνεται λόγος για άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο και όχι για οριστική ταυτοποίηση του μοναχού Ιωσήφ.

Η ενημέρωση της Interpol και η αγωνία των συγγενών

Η οικογένεια συνεχίζει τις προσπάθειες εντοπισμού του μοναχού, έχοντας απευθυνθεί τόσο στις ελληνικές Αρχές όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες που μπορούν να συνδράμουν στη διασυνοριακή αναζήτηση. «Η Ίντερπολ και το ελληνικό προξενείο στην Τουρκία έχουν ενημερωθεί», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία.

Οι συγγενείς θεωρούν ότι οι έρευνες θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, στην Τραπεζούντα και στις υπόλοιπες περιοχές του Πόντου, καθώς εκεί σκόπευε να κατευθυνθεί ο 58χρονος. Παράλληλα, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να προσπάθησε να μεταβεί στην Καππαδοκία, την οποία επίσης επιθυμούσε να επισκεφθεί. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για το πού μπορεί να βρίσκεται ή αν έχει εγκατασταθεί σε κάποια μοναστική κοινότητα. Η μεγαλύτερη αγωνία των συγγενών του είναι να μάθουν αν είναι καλά στην υγεία του και αν βρίσκεται σε ασφαλές περιβάλλον.
«Θέλουμε να μάθουμε… Ζει; Είναι καλά;», λένε χαρακτηριστικά.

Τα χαρακτηριστικά του αγνοούμενου μοναχού

Ο μοναχός Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαος Τσιγκόζης, είναι 58 ετών και έχει ύψος περίπου 1,64 μέτρα. Έχει μακριά γκρίζα μαλλιά, τα οποία συνήθως πιάνει σε κοτσίδα, γκρίζο μουστάκι, κοντοκουρεμένο μούσι και πράσινα μάτια. Είναι κανονικού σωματικού βάρους. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, κατά την επίσκεψη του άνδρα που του έμοιαζε στο ελληνικό Προξενείο δεν φορούσε μοναχικά ράσα, στοιχείο που ενδέχεται να δυσχεραίνει την αναγνώρισή του από ανθρώπους που γνωρίζουν μόνο τη μοναχική του εμφάνιση.

Η οικογένεια απευθύνει έκκληση σε όποιον μπορεί να έχει πληροφορίες για τις κινήσεις του στην Τουρκία ή γνωρίζει εάν βρίσκεται σε κάποιο μοναστήρι ή ασκητήριο να επικοινωνήσει με τις αρμόδιες Αρχές. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Κατάφερε ο μοναχός Ιωσήφ να φτάσει στον Πόντο και να πραγματοποιήσει το όνειρό του ή συνέβη κάτι που διέκοψε το ταξίδι του; Για τους δικούς του ανθρώπους, το μόνο που έχει σημασία είναι να υπάρξει ένα σημάδι ζωής και να μάθουν ότι ο 58χρονος είναι ασφαλής.

protothema.gr
Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου

Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».

Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.

Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).

 Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν

Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.

Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.

Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.

 Οι διασυνδέσεις των επενδυτών

Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.

Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.

Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.

Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.

 Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων

Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.

Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.

Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.

Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil

Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.

Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.

Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.

 Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης

Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.

Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

 Η ενεργειακή διάσταση

Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.

Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.

Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.

skpress.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικά θέματα

Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας

Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.

Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.

Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα.⁠ Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.

Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.

Η ιστορία

Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.

Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου.⁠ Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.

Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.⁠

Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.

Η δημιουργία της Πινακοθήκης

Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».

Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.

Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».

Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.

Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.

Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».

Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.

Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.

Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.

Ο ζωγράφος

Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.

Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.⁠

Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.

tovima.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Αναλύσεις5 λεπτά πριν

Ελληνικά Ναυπηγεία: Το Σχέδιο των 7 Αξόνων για 12.000 Θέσεις Εργασίας και Ισότιμο Ρόλο στην ΕΕ

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων (ΕΕΝ) υιοθέτησε ομόφωνα την πρόταση του Προέδρου της ΕΕΝ κ. Πάνου Ξενοκώστα σχετικά...

Αναλύσεις1 ώρα πριν

Πρώην διπλωμάτης του Ηνωμένου Βασιλείου: «Με αντιμετώπισαν σαν απειλή επειδή επέστρεψα από τη Μόσχα»

Αυτή ήταν μια κράτηση «χωρίς υπόνοια» (suspicionless detention). Δεν ήμουν ύποπτος για τίποτα, κι όμως οι αστυνομικοί είχαν την εξουσία...

Διεθνή2 ώρες πριν

Πεδίο μάχης η Γαλλία για την ακρίβεια – Έφοδοι, δακρυγόνα και εκατοντάδες συλλήψεις

Σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στον υπουργό Εσωτερικών Λοράν Νουνιές, μέχρι το μεσημέρι οι αρχές είχαν καταγράψει 140 διαδηλώσεις, με τη...

Αναλύσεις2 ώρες πριν

Από τη Σαρία στην Ατομική Ελευθερία; Η Αλλαγή που Συντελείται στη Μέση Ανατολή

Μεταξύ 2000 και 2020, επέβλεψα μια σειρά ερευνών στη Μέση Ανατολή, πραγματοποιώντας προσωπικές συνεντεύξεις με αντιπροσωπευτικά δείγματα πληθυσμού σε πέντε...

Αναλύσεις3 ώρες πριν

FT: Πώς υπνοβατούμε προς τον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο!

Το αεροδρόμιο του Ριάντ κλείνει έπειτα από φονικές πυραυλικές επιθέσεις. Ρωσία – Ουκρανία ανταλλάσσουν πολύνεκρα πλήγματα. Η Πολωνία προειδοποιεί για...

Δημοφιλή