Ο επικεφαλής της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κασέμ, παρουσίασε πέντε βασικούς όρους που θεωρεί απαραίτητους για την επόμενη φάση μετά την εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία που ανακοινώθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχει ουσιαστική ισχύ.

Σε δήλωση που μεταδόθηκε από τοπικά μέσα ενημέρωσης, ο Κασέμ περιέγραψε το πλαίσιο που, κατά την άποψή του, θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση μιας ευρύτερης ειρηνευτικής συμφωνίας.

Μεταξύ των βασικών αιτημάτων περιλαμβάνονται η μόνιμη παύση κάθε στρατιωτικής ενέργειας σε ολόκληρο τον Λίβανο από αέρα, ξηρά και θάλασσα, η αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τα κατεχόμενα εδάφη έως τα σύνορα, η απελευθέρωση κρατουμένων, η επιστροφή των κατοίκων στις πόλεις και τα χωριά τους και η ανοικοδόμηση με στήριξη από αραβικούς και διεθνείς φορείς, υπό εθνική ευθύνη.

Ο Κάσεμ υποστήριξε ότι το έγγραφο της εκεχειρίας που δημοσιοποιήθηκε από το αμερικανικό ΥΠΕΞ με την έναρξη της 10ήμερης παύσης των εχθροπραξιών την Πέμπτη «δεν έχει πρακτική σημασία» και συνιστά προσβολή για τον Λίβανο.

Παράλληλα, ανέφερε ότι η Χεζμπολάχ εμφανίζεται διατεθειμένη να συνεργαστεί σε υψηλό επίπεδο με τις λιβανικές αρχές, επισημαίνοντας ότι στόχος είναι «να ανοίξει μια νέα σελίδα».

Ωστόσο, τόνισε ότι η εκεχειρία προϋποθέτει πλήρη παύση κάθε εχθρικής ενέργειας και από τις δύο πλευρές, σημειώνοντας ότι οι δυνάμεις της οργάνωσης παραμένουν σε επιχειρησιακή ετοιμότητα ώστε να απαντήσουν σε ενδεχόμενες παραβιάσεις με αναλογικό τρόπο.

«Η εκεχειρία δεν μπορεί να ισχύει μόνο για τη μία πλευρά. Πρέπει να τηρείται αμοιβαία», ανέφερε.

«Επειδή δεν εμπιστευόμαστε αυτόν τον εχθρό, οι μαχητές της αντίστασης θα παραμείνουν στο πεδίο της μάχης με το δάχτυλο στη σκανδάλη και θα ανταποκριθούν αναλογικά σε οποιαδήποτε παραβίαση» πρόσθεσε.

Το Πακιστάν εξελίσσεται εκ νέου σε βασική δεξαμενή του πολιοϊού, προκαλώντας έντονη ανησυχία στη διεθνή κοινότητα ότι η χώρα μπορεί να μετατραπεί σε εστία ευρύτερης διασυνοριακής μετάδοσης. Σήμερα, μόνο δύο χώρες στον κόσμο –το Πακιστάν και το Αφγανιστάν– εξακολουθούν να καταγράφουν φυσική παρουσία του άγριου πολιοϊού, αν και στην περίπτωση του Αφγανιστάν, παρά το καθεστώς των Ταλιμπάν, οι καταγεγραμμένες περιπτώσεις έχουν μειωθεί αισθητά.

Στον αντίποδα, στο Πακιστάν εντοπίστηκαν περισσότερα από 100 ενεργά κρούσματα του στελέχους WPV1 μέσα στην τελευταία διετία. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται σε ένα πλέγμα παραγόντων, όπως η διαφθορά, η κακοδιοίκηση, η κρατική αδράνεια, τα εμπόδια πρόσβασης στις τοπικές κοινωνίες και η διστακτικότητα απέναντι στον εμβολιασμό. Το στοιχείο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι από το 2023 η χώρα έχει λάβει διεθνή οικονομική στήριξη άνω των 100 εκατ. δολαρίων για την εξάλειψη της νόσου.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ήδη επισημάνει ότι το WPV1 εντοπίζεται πλέον σε όλες τις μεγάλες επαρχίες του Πακιστάν, από το εύπορο Παντζάμπ έως το λιγότερο ανεπτυγμένο Χάιμπερ Παχτούνχβα. Όπως ανέφερε η Επιτροπή Έκτακτης Ανάγκης του ΠΟΥ για την πολιομυελίτιδα, το 2025 εξακολουθεί να καταγράφεται ενεργή μετάδοση του ιού στη Λαχόρη, αλλά και σε αρκετές περιοχές του κεντρικού επιδημιολογικού άξονα της χώρας.

Σύμφωνα με την ίδια επιτροπή, η αύξηση των κρουσμάτων έγινε εμφανής ήδη από τα μέσα του 2023, κυρίως στις επαρχίες Χάιμπερ Παχτούνχβα, Σιντ και Μπαλουχιστάν. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι η περιοχή Γκιλγκίτ-Μπαλτιστάν κατέγραψε το πρώτο κρούσμα WPV1 έπειτα από περισσότερα από οκτώ χρόνια, στοιχείο που αναδεικνύει τη διαρκή απειλή από τις επίμονες εστίες μετάδοσης.

Η εικόνα στο Πακιστάν έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πρόοδο που σημείωσαν φτωχές και περιορισμένων πόρων αφρικανικές χώρες, οι οποίες κατάφεραν να εξαλείψουν τον ενεργό πολιοϊό. Όπως επισημαίνει η UNICEF, όσο η μετάδοση του ιού δεν διακόπτεται σε αυτές τις χώρες, όλες οι υπόλοιπες παραμένουν εκτεθειμένες στον κίνδυνο εισαγόμενων κρουσμάτων, ιδιαίτερα εκείνες που διαθέτουν αδύναμα συστήματα δημόσιας υγείας και εμβολιασμού ή διατηρούν στενούς ταξιδιωτικούς και εμπορικούς δεσμούς με ενδημικές περιοχές.

Ο ΠΟΥ έχει εκφράσει ανοιχτά τη δυσαρέσκειά του για τη στάση της κυβέρνησης στο Ισλαμαμπάντ, τονίζοντας ότι η διακοπή της μετάδοσης του WPV1 προϋποθέτει να μετατραπεί η πολιτική δέσμευση σε αποτελεσματική εφαρμογή των εμβολιαστικών σχεδίων, με ιδιαίτερη έμφαση στις βασικές εστίες και στις περιοχές όπου η μετάδοση παραμένει σταθερή.

Αναλυτές και ειδικοί αποδίδουν την αποτυχία αυτή στις βαθιές αδυναμίες του πακιστανικού συστήματος υγείας. Η Shanzeh Sheikh του Duke University υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση αγνόησε σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες της πλειοψηφίας του πληθυσμού και δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για τον περιορισμό της νόσου. Όπως σημειώνει, οι ιατρικοί φορείς της χώρας εκφράζουν εδώ και καιρό απογοήτευση για την έλλειψη κρατικής πρωτοβουλίας, ενώ η αδυναμία εξάλειψης της πολιομυελίτιδας αποκαλύπτει τα διαρθρωτικά προβλήματα της πρωτοβάθμιας και δημόσιας υγείας στο Πακιστάν.

Η ίδια αναφέρει ως βασικά εμπόδια την έλλειψη μεταφορικών μέσων για τις απομακρυσμένες περιοχές, την ανεπαρκή εκπαίδευση του προσωπικού, τις ελλείψεις σε εμβόλια, την απουσία συντονισμού και λογοδοσίας, τις πολιτικές παρεμβάσεις, αλλά και το γεγονός ότι η υψηλής ποιότητας ιατρική φροντίδα παραμένει προνόμιο των ελίτ και όχι του γενικού πληθυσμού.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο σύμβουλος ανάπτυξης Nawab Ali Khattak επισημαίνει ότι η πολιομυελίτιδα επανεμφανίζεται στο Πακιστάν λόγω ενός συνδυασμού υλικοτεχνικών δυσκολιών, προβλημάτων ασφάλειας, παραπληροφόρησης και διαφθοράς. Όπως υπογραμμίζει, εθελοντές που συμμετέχουν στις εκστρατείες κατά της πολιομυελίτιδας έχουν κατά καιρούς μποϊκοτάρει τις δράσεις, εξαιτίας καθυστερήσεων στη διανομή εμβολίων, κακού συντονισμού, γραφειοκρατικής ανεπάρκειας και ελλείψεων σε πόρους. Κατά τον ίδιο, η νόσος συνεχίζει να αποτελεί σοβαρή απειλή, παγιδευμένη μέσα σε ένα πολύπλοκο πλέγμα ιδεολογιών, κακής διακυβέρνησης, ψευδών θεωριών και διαφθοράς.

Παρά το γεγονός ότι το 2025 εμβολιάστηκαν περίπου 44 εκατομμύρια παιδιά, περισσότερα από ένα εκατομμύριο έμειναν εκτός εμβολιαστικής κάλυψης, παραμένοντας εκτεθειμένα στον ιό. Οι υγειονομικές αρχές κατέγραψαν πολλά περιστατικά κατά τα οποία οικογένειες αρνήθηκαν να εμβολιάσουν τα παιδιά τους ή ακόμη και επιτέθηκαν στα συνεργεία. Ο φόβος απέναντι στο εμβόλιο τροφοδοτείται από θεωρίες συνωμοσίας, σύμφωνα με τις οποίες τα σταγονίδια πολιομυελίτιδας περιέχουν βλαβερές ουσίες, αλκοόλ ή χοιρινό, ή αποτελούν μέσο στείρωσης μουσουλμανόπαιδων – αφηγήματα που αναπαράγονται από θρησκευτικούς ηγέτες και εξτρεμιστικούς κύκλους.

Ο εκπαιδευτικός Assadullah Channa από τη Σιντ αποδίδει σε μεγάλο βαθμό την κατάσταση στην αδυναμία του κράτους να αντιπαρατεθεί μεθοδικά στις ακραίες φωνές. Όπως τονίζει, η κυβέρνηση, επιδιώκοντας να μην έρθει σε σύγκρουση με τους φονταμενταλιστές, απέτυχε να διαμορφώσει ένα ισχυρό αντίβαρο απέναντι σε χρόνια πλύσης εγκεφάλου από την άκρα δεξιά, η οποία οδήγησε μεγάλο μέρος της κοινωνίας στην απόρριψη του εμβολίου. Κατά τον ίδιο, η επιμονή της πολιομυελίτιδας συνιστά και αντανάκλαση πολιτικής αδιαφορίας, καθώς διαδοχικές κυβερνήσεις άφησαν ανεξέλεγκτη την εξτρεμιστική προπαγάνδα, ενώ η σημερινή ηγεσία είναι απορροφημένη από πολιτικούς και δικαστικούς ελιγμούς, αφήνοντας στο περιθώριο τις κρίσεις δημόσιας υγείας.

Σε νέα φάση κλιμάκωσης φαίνεται να εισέρχεται η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν στη θαλάσσια ζώνη του Κόλπου, καθώς η Wall Street Journal μετέδωσε ότι ο αμερικανικός στρατός ετοιμάζεται τις επόμενες ημέρες να επιβιβαστεί σε πετρελαιοφόρα που συνδέονται με το Ιράν, αλλά και να προχωρήσει σε κατασχέσεις εμπορικών πλοίων σε διεθνή ύδατα. Το Reuters, που αναπαρήγαγε την πληροφορία, σημείωσε ότι δεν ήταν σε θέση να την επαληθεύσει ανεξάρτητα.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ενώ η ένταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει στο κόκκινο. Την 17η Απριλίου ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών είχε δηλώσει ότι το στενό είναι ανοιχτό για όλα τα εμπορικά πλοία, με τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα πάντως να εμφανίζεται επιφυλακτική και να ζητά σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας πριν από την επαναφορά της κυκλοφορίας στην κανονικότητα. Την επόμενη ημέρα, όμως, το Reuters μετέδωσε ότι η Τεχεράνη επανέφερε αυστηρό έλεγχο στο πέρασμα, με νέα αβεβαιότητα για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και με τον Ντόναλντ Τραμπ να κατηγορεί το Ιράν για «εκβιασμό».

Στο μεταξύ, η Ουάσιγκτον έχει ήδη περάσει από τις προειδοποιήσεις στην πράξη. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε στις 12 Απριλίου ότι επιβάλλει αποκλεισμό σε κάθε θαλάσσια κίνηση από και προς ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, διευκρινίζοντας ότι δεν θα εμποδίζει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ όταν αυτά κατευθύνονται προς μη ιρανικά λιμάνια. Σήμερα, σύμφωνα με νεότερη αναφορά του Reuters, ο αμερικανικός στρατός γνωστοποίησε ότι 23 πλοία έχουν ήδη υπακούσει σε εντολές αμερικανικών δυνάμεων και έχουν επιστρέψει προς το Ιράν.

Το βασικό μήνυμα που εκπέμπει πλέον η Ουάσιγκτον είναι ότι επιχειρεί να μετατρέψει τον ναυτικό αποκλεισμό σε μοχλό μέγιστης πίεσης απέναντι στην Τεχεράνη. Ο στόχος, σύμφωνα με το πλαίσιο που περιγράφουν τα διεθνή μέσα, είναι διπλός: αφενός να εξαναγκαστεί το Ιράν να χαλαρώσει τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ και αφετέρου να προσέλθει σε συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα υπό δυσμενέστερους όρους. Την ίδια ώρα, η εμπορική ναυτιλία, οι αγορές ενέργειας και οι ασφαλιστικοί φορείς παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία, καθώς κάθε νέα στρατιωτική κίνηση στην περιοχή ανεβάζει τον κίνδυνο για νέα διαταραχή στις ροές πετρελαίου και εμπορίου.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά της WSJ για επικείμενες νηοψίες και κατασχέσεις, έστω και χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση από το Reuters, δείχνει προς μία καθαρή κατεύθυνση: οι ΗΠΑ δεν περιορίζονται πλέον στην επιτήρηση ή στην αποτροπή, αλλά εξετάζουν πιο επιθετικές επιχειρησιακές κινήσεις σε διεθνή ύδατα, σε μια στιγμή που το Ορμούζ παραμένει το πιο επικίνδυνο θαλάσσιο σημείο του πλανήτη.