Ακολουθήστε μας

Διεθνή

Μέτρα κατά της εισβολής της Τουρκίας στην ΑΟΖ της Κύπρου

Δημοσιεύτηκε στις

  Παναγιώτης Τήλλυρος   
«Kαὶ γνῶναι ἐλευθερίαν μέν, ἢν ἀντιλαμβανόμενοι αὐτῆς διασώσωμεν, ῥᾳδίως ταῦτα ἀναληψομένην, ἄλλων δὲ ὑπακούσασι καὶ τὰ προκεκτημένα φιλεῖν ἐλασσοῦσθαι».
«Πρέπει να ξέρετε ότι με την ελευθερία, αν την υπερασπιστούμε και την διαφυλάξουμε, εύκολα θ᾽ αποκτήστε πάλι και σπίτια και χωράφια, ενώ αν υποκύψετε σε ξένους, τότε θα χάσετε κι αυτά που έχετε».

Θουκιδίδου Ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου, [2.62.3]. * * *
Με αφορμή την 45η  επέτειο της εισβολής της Κύπρου από την Τουρκία το 1974 και την τρέχουσα δεύτερη εισβολή στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι το διεθνές δίκαιο δεν αποτελεί εγγύηση προστασίας για τους αδύναμους. Ούτε η ελπίδα ή η εξάρτηση από “σύμμαχους” αποτελεί στρατηγική, με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τον αρχαίο Έλληνα ιστορικό Θουκυδίδη. Ο ρεαλισμός δείχνει πάντοτε την πορεία της αρετής και της σοφίας. Υπό το φως της συνεχιζόμενης τουρκικής επιθετικότητας εναντίον του Ελληνισμού, οι ακόλουθες προτάσεις περιλαμβάνουν σημαντικές πολιτικές επιλογές και δράσεις που μπορούν να προσφέρουν αποτελεσματικούς τρόπους αντιμετώπισης της τουρκικής απειλής.
Η Ελλάδα πρέπει να κάνει ό, τι είναι δυνατό για να εξέλθει από τη Θουκυδίδεια παγίδα της ανερχόμενης Τουρκίας. Πρώτον, πρέπει να αποκαταστήσει την ισορροπία δυνάμεων το ταχύτερο δυνατόν. Δεύτερο, θα πρέπει να χαράξει μια μακροπρόθεσμη στρατηγική βασισμένη στο αυτονόητο Ρωμαϊκό δόγμα «Αν θέλετε ειρήνη προετοιμαστείτε για πόλεμο / Si vis pacem, para bellum». Ο πόλεμος δεν σημαίνει απαραίτητα καταστροφή αν μια χώρα είναι καλά προετοιμασμένη και αποφασισμένη να υπερασπιστεί την ελευθερία και την τιμή της. Δεν έχει γίνει ακόμη κατανοητό ότι στον αμφίσημο αλλά ρεαλιστικό Οργουελιανό κόσμο της πολιτικής και διεθνούς σκακιέρας η ειρήνη μπορεί να σημαίνει πόλεμο και o πόλεμος ειρήνη.
Η Κύπρος θα πρέπει να πείσει την Ελλάδα να συνάψει, χωρίς καθυστέρηση, συμφωνία οριοθέτησης των αντίστοιχων ΑΟΖ τους, προκειμένου να προκαταλάβει τις κινήσεις της Τουρκίας για την επίτευξη μιας τέτοιας συμφωνίας με ένα από τα επίμαχα καθεστώτα στη Λιβύη, διεκδικώντας έτσι και την ΑΟΖ της Κρήτης, όπως και άλλων νησιών του Αιγαίου. Η Ελλάδα πρέπει επίσης να προβεί άμεσα σε συμφωνία οριοθέτησης της ΑΟΖ της με την Αίγυπτο και να επιλέξει το σωστό άλογο στη Λιβύη με τον ίδιο στόχο, δηλαδή την οριοθέτηση ΑΟΖ με βάση το διεθνές δίκαιο της θαλάσσης.
Τόσο η Κύπρος όσο και η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσουν τα δεδομένα συμφέροντα χωρών όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία και το Ισραήλ στην περιοχή, προκειμένου να αντισταθμίσουν την τουρκική δύναμη. Εξυπακούεται ότι θα πρέπει να εξασφαλίζονται συγκεκριμένα ανταλλάγματα για τις προσφερόμενες διευκολύνσεις.
Μια μικρή χώρα όπως η Κύπρος μπορεί να μοχλεύσει την επιρροή της εξωτερικής πολιτικής πέραν των υλικών δυνατοτήτων της μόνο μέσω συμμαχιών όπου είναι δυνατόν και σίγουρα ευθυγραμμίσεις σε διάφορους τομείς κοινών συμφερόντων με γειτονικές χώρες. Η προώθηση υφιστάμενων τριμερών / τετραμερών εταιρικών σχέσεων και η περαιτέρω ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας με τις γειτονικές χώρες με βάση ένα κοινό όραμα και λύσεις συνολικά κερδοφόρες και επωφελείς θα μεγιστοποιήσει τα οφέλη για όλους και θα διαφυλάξει την περιφερειακή σταθερότητα.
Εννοείται πως δεν αποκλείεται η Τουρκία από τη συμμετοχή σε δράσεις περιφερειακής συνεργασίας υπό την προϋπόθεση ότι σέβεται το διεθνές δίκαιο, διακόπτει τις παράνομες γεωτρήσεις στην Κύπρο και συνεργάζεται για μια δίκαιη λύση του κυπριακού προβλήματος, η οποία περιλαμβάνει την απόσυρση των τουρκικών στρατευμάτων κατοχής και μια νέα συμφωνία διεθνών εγγυήσεων, εξαιρουμένης της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Μεγάλης Βρετανίας, καμία από τις οποίες δεν έχει σεβαστεί ή διαφυλάξει την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο σημερινός εκφοβισμός και εκβιασμός της Άγκυρας αποτελεί οιωνό για το πόση “ελευθερία” θα έχει ο κυπριακός λαός στην προτεινόμενη συνομοσπονδία υπό την Τουρκική επικυριαρχία.
Ακόμη και αν οι διαπραγματεύσεις για την επίλυση του κυπριακού προβλήματος πρέπει να αρχίσουν εκ νέου, το ενεργειακό πρόγραμμα δεν πρέπει να είναι στο τραπέζι. Ωστόσο, η άμεση διακοπή όλων των παράνομων γεωτρήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ από την Τουρκία θα πρέπει κατά προτίμηση να αποτελεί προϋπόθεση για την επανέναρξη των συνομιλιών. Ο ενεργειακός πλούτος είναι πρακτικά το μόνο όπλο που έχει στη διάθεσή της η Κυπριακή Δημοκρατία που μπορεί να τη βοηθήσει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια της δεύτερης και να συνεισφέρει στην εξεύρεση μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης στο κυπριακό πρόβλημα. Ως εκ τούτου, η Κύπρος θα πρέπει να παραμείνει απόλυτα προσηλωμένη στη συνέχιση της εξερεύνησης υδρογονανθράκων και να προβεί στην εκμετάλλευση τους και τη δημιουργία εσόδων όσο το δυνατόν ταχύτερα. Αν η Κύπρος δεν χρησιμοποιήσει συνετά, με σοφία και συνέπεια αυτό το ατού ως κίνητρο έτσι ώστε η Τουρκία να αποδεχθεί μια δίκαιη λύση, τότε αυτό το κρίσιμο παράθυρο ευκαιρίας θα κλείσει χωρίς  να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα. Συγκεκριμένα, οποιαδήποτε επίλυση του κυπριακού προβλήματος υπό τους όρους που υπαγορεύει η τουρκική κατοχή απλά θα νομιμοποιήσει το παράνομο καθεστώς στο κατεχόμενο μέρος της Κύπρου, ενώ θα θέσει υπό τον έλεγχο της Τουρκίας ολόκληρο το Κυπριακό κράτος. Αυτό που η Τουρκία προσφέρει επί του παρόντος είναι απλούστατα διχοτόμηση συγκαλυμμένη ως λεγόμενη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία, που αποτελεί μοναδικό νεολογισμό και προσθήκη στο λεξιλόγιο της πολιτικής επιστήμης. Σε αντάλλαγμα για κάποιες ήσσονος σημασίας εδαφικές προσαρμογές κυρίως στη νεκρή ζώνη, αφού τώρα οι Τούρκοι ετοιμάζονται να εποικίσουν και την κατεχόμενη Αμμόχωστο, η Άγκυρα θα μετατρέψει την Κύπρο σε τουρκικό προτεκτοράτο. Μια τέτοια εξέλιξη δεν είναι προς το συμφέρον της Δύσης, των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ισραήλ, που θα είναι σε θέση να αποκτήσει στρατηγικό βάθος στον αέρα και στη θάλασσα μέσω μιας ανεξάρτητης και κυρίαρχης Κύπρου, χωρίς να επιβάλλονται σίγουροι περιορισμοί από την Τουρκία και τις ηγεμονικές της φιλοδοξίες. Με τη σωστή διαφώτιση, κατά πειστικό τρόπο των ξένων κυβερνήσεων και των κέντρων λήψης αποφάσεων για τις πραγματικές προθέσεις της Τουρκίας και πόσον αυτές επηρεάζουν τα συμφέροντα τους, μπορεί να ασκηθεί η απαραίτητη διεθνής πίεση προς την Άγκυρα, αφού η Δύση αντιληφθεί ότι τα συμφέροντα της μπορούν να εξυπηρετηθούν καλύτερα από μια πραγματικά ανεξάρτητη και κυρίαρχη Κύπρο και όχι από ένα κράτος κάτω από τουρκική επικυριαρχία.
Δεδομένης της απειλητικής επιθετικότητας της Τουρκίας, οποιαδήποτε λύση του κυπριακού προβλήματος χωρίς την προηγούμενη οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Τουρκίας στην ενδιάμεση γραμμή θαλάσσιων υδάτων όπως ορίζει η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οποία θα πρέπει να κατοχυρωθεί με μια νέα συνθήκη αποκλειστικά διεθνών εγγυήσεων ή εγγυήσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας, θα ήταν απαράδεκτη, πολιτικά μυωπική και επικίνδυνη. Αν αυτό το θέμα αφεθεί για μεταγενέστερη διευθέτηση, η Τουρκία, ως το ισχυρότερο μέρος, θα καθορίσει το αποτέλεσμα, που ήδη φαίνεται στους παράνομους χάρτες της για την “Τουρκική υφαλοκρηπίδα”, με τη χρήση του τουρκοκυπριακού δικαιώματος αρνησικυρίας, για το οποίο επιμένει η Άγκυρα προκειμένου να μετατραπεί η Κύπρος σε δορυφόρο της. Ως εκ τούτου, μόλις επιλυθούν τα ζητήματα της επιστροφής των κατεχόμενων εδαφών και της σύστασης ενός κράτους, το οποίο να λειτουργεί σωστά χωρίς απανωτές συνταγματικές κρίσεις που θα οδηγήσουν στην κατάρρευση του, η αναγνώριση από την Τουρκία της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας θα πρέπει να αποτελεί μέρος του πακέτου λύσης.
Ο υφιστάμενος νόμος για το Εθνικό Ταμείο Επενδύσεων, που είναι ευρύτερα γνωστό ως Ταμείο Υδρογονανθράκων διασφαλίζει πλήρως τα συμφέροντα των Τουρκοκυπρίων, και μάλιστα του συνόλου του πληθυσμού. Το μερίδιο των τουρκοκυπριακών εσόδων μετά την αφαίρεση όλων των κεφαλαιακών και των λειτουργικών δαπανών δεν θα πρέπει να υπερβαίνει την αναλογία τους στον πληθυσμό πριν από την τουρκική εισβολή, δηλαδή 18%. Οποιαδήποτε συζήτηση για τη δημιουργία ανοιχτού καταπιστευτικού λογαριασμού (Escrow Account) στο όνομα των Τουρκοκυπρίων ή οποιαδήποτε εποπτεία του Ταμείου από οποιονδήποτε οργανισμό αμφισβητεί την αξιοπιστία της Κυπριακής Δημοκρατίας και υποσκάπτει την κυριαρχία της. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που θέλει πραγματικά η Τουρκία είναι καλά γνωστό.  Η Τουρκία δεν εισέβαλε στην Κύπρο ούτε παρέμεινε στο νησί ως κατοχική δύναμη για να προστατεύσει τα συμφέροντα των Τουρκοκυπρίων αλλά για να εξυπηρετήσει τα δικά της μακροπρόθεσμα σχέδια. Θα ήταν έγκλημα ο πλούτος του κυπριακού λαού να μεταβιβαστεί στα χέρια των εποίκων, εξυπηρετώντας την πολιτική εθνοκάθαρσης της Τουρκίας. Επίσης δεν πρέπει να ξεχνιέται ότι η καταλήστευση δεκάδων χιλιάδων πολιτών με το παράνομο κούρεμα της Ευρωομάδας / Eurogroup τον Μάρτιο του 2013 διέλυσε τη μεσαία τάξη με καταστροφικά αποτελέσματα για την οικονομία. Πολλά δισεκατομμύρια κατέληξαν στις τσέπες ατόμων και κλεπτοκρατικών ομάδων της διαπλοκής και της διαφθοράς τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα, που δεν τους ενδιαφέρει ποσώς η επιβίωση του έθνους. Όλα αυτά τα αθώα θύματα, καταθέτες, κάτοχοι αξιογράφων και μέτοχοι των τραπεζών αναμένουν δικαίωση.
Ως παραχώρηση προς την Τουρκία, ο προτεινόμενος αγωγός φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (East Med gas pipeline) θα πρέπει να εγκαταλειφθεί σε αντάλλαγμα για την απόρριψη ενός αγωγού μέσω της Τουρκίας. Η κυβέρνηση, βασιζόμενη σε ένα αναθεωρημένο γενικό ρυθμιστικό σχέδιο (Master Plan), θα πρέπει να δρομολογήσει άμεσα τις προετοιμασίες για την κατασκευή του Σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ / LNG ) και των αναγκαίων υποδομών, όπως ο προκαταρκτικός και ο τελικός μηχανολογικός σχεδιασμός (Pre-FEED / Preliminary Front End Engineering Design and FEED / Front End Engineering Design). Μέχρι να επιτευχθεί το στάδιο της τελικής επενδυτικής απόφασης (FID / Final Investment Decision), τα αποδεδειγμένα αποθέματα φυσικού αερίου θα είναι περισσότερο από επαρκή σε σύγκριση με τις υφιστάμενες ανακαλύψεις της Καλυψούς (Θαλασσοτεμάχιο 6) και του Γλαύκου (Θαλασσοτεμάχιο 10), ακόμη και αν προωθηθεί η διοχέτευση του φυσικού αερίου της Αφροδίτης (Θαλασσοτεμάχιο 12) για υγροποίηση στην Αίγυπτο. Στη συνέχεια, ο στόχος θα πρέπει να είναι η ταχεία ανάπτυξη και η εκμετάλλευση του συνόλου των αποθεμάτων όπως συνέβη και με το Θαλασσοτεμάχιο «Zohr» της Αιγύπτου. Αυτό δεν είναι ούτε ένα στοίχημα ούτε ένα άλμα πίστης ή ελπίδας. Πρόκειται για μια στρατηγική πρόληψης και παρεμπόδισης των σχεδίων της Άγκυρας για την απευθείας διοχέτευση του αερίου της Ανατολικής Μεσογείου μέσω αγωγών προς την Τουρκία. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι ένα κύμα ΥΦΑ θα κατευθύνεται μελλοντικά προς την Ευρώπη, (πέραν από τις ασιατικές αγορές που προσφέρουν υψηλότερες τιμές), προκειμένου να ικανοποιήσει την αυξανόμενη ζήτηση και τη στροφή προς ένα πιο πράσινο ενεργειακό μείγμα, σύμφωνα με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Ένωσης. Ως εκ τούτου, πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις για μια σίγουρα επιτυχή επένδυση. Οικονομικοί, πολιτικοί και γεωπολιτικοί παράγοντες καθιστούν το Εργοστάσιο υγροποιημένου φυσικού αερίου τριών συστοιχιών μια αναγκαιότητα εξαιρετικής εθνικής σημασίας. Η διασφάλιση του πέμπτου ενεργειακού διαδρόμου για ανεξάρτητη και ξεχωριστή προμήθεια της Ευρώπης από την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ αρνείται στην Τουρκία τον πλήρη έλεγχο των ενεργειακών ροών από την περιοχή, ταυτόχρονα αποτελεί ζήτημα κυριολεκτικά εθνικής επιβίωσης. Στη συνέχεια, αν το σχέδιο υλοποιηθεί, η ΕΕ θα έχει λόγους να υποστηρίξει μια πιο δίκαιη λύση του κυπριακού προβλήματος. Η Αμερικανική εταιρεία Exxon Mobil υποστηρίζει την κατασκευή Τερματικού ΥΦΑ, ενώ η Ιταλική ENI, με κορυφαία τεχνογνωσία όσον αφορά το υγροποιημένο φυσικό αέριο, η οποία συμμετέχει ενεργά στο πρόγραμμα εξερεύνησης φυσικού αερίου της Κύπρου, είναι βέβαιο ότι θα επενδύσει μαζί με τη Γαλλική Total. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο δημιουργούνται οικονομικές και στρατηγικές συμμαχίες. Το Εργοστάσιο υγροποιημένου φυσικού αερίου θα προσδώσει ουσιαστική γεωπολιτική μόχλευση στην Κυπριακή Δημοκρατία και θα ενισχύσει την αποτροπή των Τουρκικών βλέψεων, ενώ ταυτόχρονα θα την καταστήσει στρατηγικό ενεργειακό παράγοντα / δρώντα. Η ταχύτερη δυνατή κατασκευή του Σταθμού ΥΦΑ θα δημιουργήσει μια ευνοϊκή δυναμική, προσελκύοντας τα αποθέματα του Ισραήλ και τις αναμενόμενες ανακαλύψεις αερίου στον Λίβανο και στη Συρία προτού τις υφαρπάξει η Τουρκία. Κοινό έδαφος μπορεί να βρεθεί ακόμη και με τα ανταγωνιστικά συμφέροντα του φυσικού αερίου της Ρωσίας. Τα πλεονεκτήματα από ένα Τερματικό ΥΦΑ είναι πολύ μεγαλύτερα από τα υποτιθέμενα του αγωγού φυσικού αερίου East Med, ο οποίος, εκτός από τις τεχνικές του προκλήσεις, αποτελεί και κόκκινο πανί για τον Τουρκικό ταύρο. Η Μονάδα υγροποίησης φυσικού αερίου θα αποφέρει μέγιστα οφέλη στην οικονομία και θα ενισχύσει τις προοπτικές της Κύπρου για να καταστεί ένας διαμετακομιστικός κόμβος εμπορίας ενεργειακών προϊόντων και ένα κέντρο εξυπηρέτησης και προσφοράς συναφών υπηρεσιών. Το ΥΦΑ από την Κύπρο μπορεί να εξαχθεί στην Ασία και στην Ευρώπη μέσω του Τερματικού εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Αλεξανδρούπολη. Η Ελλάδα θα αποκομίσει τεράστια οφέλη από τον περαιτέρω εφοδιασμό με φυσικό αέριο των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης μέσω του αγωγού διασύνδεσης Ελλάδας και Βουλγαρίας (IGB / Interconnector Greece Bulgaria), ελαφρύνοντας και ανακουφίζοντας έτσι τη ρωσική εξάρτηση, σύμφωνα με την ενεργειακή πολιτική της ΕΕ. Τέλος, το Εργοστάσιο ΥΦΑ θα επιτρέψει την περιφερειακή συνεργασία δημιουργώντας κοινά οικονομικά, εμπορικά και στρατηγικά συμφέροντα. Η Τουρκία μπορεί να έχει τη δυνατότητα να επενδύσει στη Μονάδα ΥΦΑ στην περιοχή του Βασιλικού με ή χωρίς λύση στο κυπριακό πρόβλημα, που δεν είναι τίποτε άλλο από την Τουρκική εισβολή και κατοχή, για προφανείς λόγους. Το φυσικό αέριο από τη Μονάδα ΥΦΑ μπορεί να πωλείται στην Τουρκία με βάση τις κατάλληλες διεθνείς συμβάσεις που καθορίζουν τους όρους τέτοιων εμπορικών συναλλαγών. Σημειώνεται ότι η Τουρκία διαθέτει ήδη τέσσερεις Μονάδες εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου, εκ των οποίων δύο χερσαίες και δύο πλωτές Μονάδες αποθήκευσης και επαναεριοποίησης, γνωστές ως  FSRUs. Μια δε από τις δύο πλωτές Μονάδες βρίσκεται πολύ κοντά στην Κύπρο σε λιμάνι στην περιοχή Dörtyol (κοντά στο Ceyhan), στην πρώην Συριακή επαρχία Hatay, που υφάρπαξε η Τουρκία.
Ορισμένοι αναλυτές προτείνουν την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής / άμυνας, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την ΕΕ. Παρόλο που αυτή η φαινομενικά δεσμευτική υποχρέωση της Συνθήκης της Λισαβόνας ενισχύει την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, δεν επηρεάζει την ουδετερότητα ορισμένων χωρών της ΕΕ και συνάδει με τις δεσμεύσεις των χωρών της ΕΕ που είναι μέλη του ΝΑΤΟ. Επιπλέον, όπως και το άρθρο 42(7), η ρήτρα αλληλεγγύης του άρθρου 222, που προβλέπει την από κοινού ανάληψη δράσης όταν μια χώρα της ΕΕ καθίσταται θύμα τρομοκρατικής επίθεσης, θεωρείται σε μεγάλο βαθμό συμβολική και ελάχιστα ουσιαστική. Σε κάθε περίπτωση, ο αργός ρυθμός αντίδρασης και οι ανεπαρκείς κυρώσεις της ΕΕ κατά της Τουρκίας, καθώς και η έλλειψη αλληλεγγύης όταν η ΕΕ / Ευρωομάδα επέβαλε την παράνομη και μεροληπτική διάσωση με ίδια μέσα (bail-in, κούρεμα) στην Κύπρο τον Μάρτιο του 2013, είναι δείκτες ότι οι προσδοκίες δεν πρέπει να τίθενται σε υψηλά επίπεδα, καθώς τα εθνικά συμφέροντα υπερισχύουν πάντα.
Η αναβίωση του «Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος» έχει την αξία της, αλλά θα στερείται αξιοπιστίας εκτός εάν υποστηρίζεται από συγκεκριμένα στρατιωτικά μέτρα, όπως η εγκατάσταση ενός αποτελεσματικού συστήματος αντιπυραυλικής και αντιαεροπορικής άμυνας και η επίδειξη αποδεδειγμένης βούλησης από την Ελλάδα να υποστηρίξει και να συμμορφωθεί με το δόγμα. Η ενοποίηση των συστημάτων αεράμυνας της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, καθώς και η περιφερειακή συνεργασία και ο συντονισμός στον τομέα της άμυνας φαίνεται επίσης να είναι εύλογη πρόταση, υπό την προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα συμμερίζονται αυτή την άποψη και το Ισραήλ θα συμφωνήσει στο πλαίσιο της τετραμερούς ευθυγράμμισης των συμφερόντων. Η ενίσχυση των δυνατοτήτων ασφάλειας και άμυνας μέσω πρωτοβουλιών PESCO μπορεί επίσης να προσφέρει προστιθέμενη αξία. Η εφαρμογή των ανωτέρω μέτρων και δράσεων σε όλους τους τομείς θα δημιουργήσει συνέργειες και δυναμικές που σίγουρα θα ενισχύσουν τη θέση της Κύπρου ενάντια στην επιθετικότητα της Τουρκίας.


* (Οικονομολόγος, Αναλυτής Διεθνών Σχέσεων / Εμειρογνώμων σε Οικονομικά, Χρηματοοικονομικά και Ενεργειακά Θέματα)
B.Sc. degree in Economics (Govern.), London School of Economics, UK.
M.Sc. degree in Comparative Government, LSE, UK.
Postgraduate Diploma in Economics (distinction), UCL, UK.
M.Sc. degree in Monetary and Financial Economics, University of Cyprus.
MA degree in International Relations and European Studies with a concentration on energy security (oil and gas issues), University of Nicosia.
Research Associate at the Cyprus Center for European and International Affairs which is affiliated with the University of Nicosia.
Doctoral candidate.
 Φιλελεύθερος

Ο Σάββας Καλεντερίδης γεννήθηκε στη Βέργη Σερρών το 1960. Το 1977 εισήλθε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, από την οποία αποφοίτησε το 1981, ως ανθυπίλαρχος. Υπηρέτησε σε διάφορες μονάδες των τεθωρακισμένων και των καταδρομών και σε κρίσιμες θέσεις στο εξωτερικό. Το Μάρτιο του 2000, ενώ φοιτούσε στην Ανωτάτη Σχολή Πολέμου, παραιτήθηκε από τις τάξεις του Ελληνικού Στρατού, με το βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Από το φθινόπωρο του 2000 ίδρυσε και διευθύνει τον εκδοτικό οίκο Ινφο-Γνώμων. Με το ψευδώνυμο Κώστας Νικοπολίδης μετέφρασε από τα τουρκικά και επιμελήθηκε την έκδοση του βιβλίου "Κράτος συμμορία", Εκδόσεις Τουρίκη, ενώ μετέφρασε από τα τουρκικά και την "Έκθεση Σουσουρλούκ", που συμπεριλήφθηκε στο ομώνυμο βιβλίο των Εκδόσεων Α.Α. Λιβάνη. Σε συνεργασία με το ίδρυμα "Φίλοι Λαογραφικού Μουσείου Μέλπως Μερλιέ" συμμετείχε και προλόγισε την έκδοση του διπλού CD "Τραγούδια του Πόντου, Ηχογραφήσεις του 1930" και του CD "Τραγούδια από τις παράλιες πόλεις του Πόντου και της Μικράς Ασίας". Επιμελήθηκε επίσης της έκδοσης του δίτομου έργου "Ανάλυση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, Μύθος και πραγματικότητα", του βιβλίου "Οι μειονότητες στην Τουρκία" και των ιστορικών ταξιδιωτικών οδηγών "Κάτω Ιταλία - Μεγάλη Ελλάδα", "Σικελία", "Ρόδος - Σύμη - Καστελόριζο - Καρία - Λυκία", "Χίος - Σμύρνη", "Βουλγαρία - Ανατολική Ρωμυλία", "Καππαδοκία - Κεντρική Ανατολία" και "Κωνσταντινούπολη - Μαρμαράς". Έγραψε τους ιστορικούς ταξιδιωτικούς οδηγούς "Κοζάνη, στην αγκαλιά των βουνών", "Ιωνία, Σάμος - Έφεσος - Μίλητος - Πριήνη", "Δυτικός Πόντος, Βιθυνία - Παφλαγονία" και "Ανατολικός Πόντος, Κοτύωρα - Κερασούντα - Τραπεζούντα - Αργυρούπολη - Καρς". Αναλύσεις και άρθρα του Σάββα Καλεντερίδη, με κύριο θέμα την Τουρκία και άλλα περιφερειακά ζητήματα, έχουν δημοσιευθεί στις εφημερίδες "Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία" και "Παρόν" και στα περιοδικά "Άμυνα και διπλωματία", "Απόρρητο Δελτίο" και "Διπλωματία".

Αναλύσεις

Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες

Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.

Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.

Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.

Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.

Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.

Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία

Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.

Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.

Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».

Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.

Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.

Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC

Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.

Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.

Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.

Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.

Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.

Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.

Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία

Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.

Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.

Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.

Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.

Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.

Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.

Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ

Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.

Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.

Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.

Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.

Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.

Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας

Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.

Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.

Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.

Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.

Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.

Το μήνυμα προς το Πακιστάν

Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.

Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.

Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.

Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.

Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

Διεθνή

Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.

Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο

Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.

Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.

Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές

Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς

Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.

Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.

Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών

Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.

Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.

Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες

Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.

Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.

Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή

Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.

Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.

Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.

Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.

Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.

Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.

Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.

Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.

Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις

Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.

Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.

Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.

Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.

Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.

Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.

Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.

Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.

Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.

Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.

Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.

Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.

Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία

Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.

Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.

Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.

Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.

Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.

Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.

Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.

Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.

Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.

Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία

Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;

Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.

Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.

Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.

Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.

Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.

Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO16 ώρες πριν

Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση

Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ...

Ιστορία - Πολιτισμός17 ώρες πριν

Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού

Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...

Αναλύσεις17 ώρες πριν

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;

Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...

GEOPOLITICO17 ώρες πριν

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...

GEOPOLITICO18 ώρες πριν

EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας

Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...

Δημοφιλή