Διεθνή
Οι φουρτούνες στο τρίγωνο Αθήνα-Αγκυρα-Λευκωσία – Οι κινήσεις που πρέπει να γίνουν άμεσα
Αθανασόπουλος Αλ. Άγγελος
Η νέα ελληνική κυβέρνηση υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη έχει θέσει σαφείς μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες σε τομείς όπως η οικονομική ανάπτυξη και η διακυβέρνηση. Ωστόσο, θα κληθεί πολύ σύντομα να στρέψει την προσοχή της στο μέτωπο της εξωτερικής πολιτικής, καθώς οι εξελίξεις στο μέτωπο της Ανατολικής Μεσογείου γενικότερα και του Κυπριακού ειδικότερα είναι συνεχείς και ανησυχητικές. Η Τουρκία κινείται με συντεταγμένο σχέδιο και με σαφή στόχευση ώστε να μην αποκλειστεί από τις ενεργειακές εξελίξεις της περιοχής και εμφανίζεται διατεθειμένη να αξιοποιήσει κάθε όπλο, διπλωματικό ή άλλο, που έχει στη διάθεσή της.
Σε αυτό το πλαίσιο, έμπειροι παρατηρητές επισημαίνουν με έκδηλο προβληματισμό τη διαφαινόμενη απόπειρα της Αγκυρας να συνάψει συμφωνία οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με τη Λιβύη, η οποία, αν και θα είναι κατάφωρα παράνομη από άποψη Διεθνούς Δικαίου, θα δημιουργούσε πολύ αρνητικό τετελεσμένο. Το υπουργείο Εξωτερικών και το υπουργείο Εθνικής Αμυνας θα κληθούν το προσεχές διάστημα να διαχειριστούν δύσκολες ισορροπίες, ενώ αύριο ο Νίκος Δένδιας θα βρεθεί στις Βρυξέλλες όπου και θα συζητηθούν τα περιοριστικά μέτρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης εναντίον της Αγκυρας. Περιπλέκοντας δε το σκηνικό ακόμη περισσότερο, η Τουρκία παρέλαβε την Παρασκευή το πρώτο φορτίο του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400. Αναμένεται προσεχώς η παράδοση άλλων δύο φορτίων, καθώς και η αποστολή τούρκων στρατιωτικών στη Ρωσία για σχετική εκπαίδευση. Πλέον, μένει να φανεί αν, πότε και πού θα εγκατασταθεί το αντιπυραυλικό σύστημα αλλά και η αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η υπόθεση της επιβολής περιοριστικών μέτρων από την ΕΕ εναντίον της Αγκυρας εξαιτίας των γεωτρήσεων στις οποίες έχει προχωρήσει ή προτίθεται να προχωρήσει η τουρκική πλευρά αποδεικνύεται δυσκολότερη από όσο ορισμένοι νόμιζαν ή θα επιθυμούσαν. Το Συμβούλιο Μονίμων Αντιπροσώπων της ΕΕ αφιέρωσε την περασμένη εβδομάδα δύο συνεδριάσεις (την Τετάρτη και την Πέμπτη) για να συζητήσει επί του σχετικού εγγράφου που επεξεργάστηκαν η Κομισιόν και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (EEAS). Το εν λόγω έγγραφο, το οποίο βρίσκεται στη διάθεση του «Βήματος», έχει τη μορφή «εγγράφου επιλογών» οι οποίες εστιάζουν σε τέσσερις κατηγορίες: α) Συναντήσεις και Διάλογοι Υψηλού Επιπέδου, β) Οικονομική βοήθεια, γ) Τομεακή συνεργασία και διαπραγματεύσεις, δ) Στοχευμένα μέτρα.
Οι δυσκολίες των κυρώσεων
Στο έγγραφο συγκεκριμενοποιούνται μέτρα για τις τρεις πρώτες κατηγορίες αλλά όχι για την τέταρτη που αφορά τα στοχευμένα μέτρα, για τα οποία τόσο η Λευκωσία όσο και η Αθήνα επέμειναν ώστε να συμπεριληφθούν ως επιλογή στα Συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 20 Ιουνίου. Καταγράφεται επίσης με σαφήνεια ότι τα όποια μέτρα ληφθούν θα πρέπει να πληρούν τα κριτήρια της αποτελεσματικότητας (effectiveness), της αναλογικότητας (proportionality), της επεκτασιμότητας (scalability) και της αναστρεψιμότητας (reversibility), ενώ θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η επίπτωσή τους «στην προστασία των μειζόνων συμφερόντων της ΕΕ». Μία σειρά κρατών- μελών, μεταξύ των οποίων η Βρετανία, η Γερμανία, η Ισπανία αλλά και αρκετές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, εξέφρασαν δε σοβαρότατες επιφυλάξεις καθώς και προβληματισμό για συγκεκριμενοποίηση των στοχευμένων μέτρων μέσω π.χ. μιας σαφούς αναφοράς σε κυρώσεις εναντίον φυσικών προσώπων. Η στάση τους αυτή μπορεί να αιτιολογηθεί με διάφορους τρόπους, αλλά πρέπει να επισημανθεί ότι η Αγκυρα έχει αρχίσει να περνάει μηνύματα ότι περαιτέρω σκλήρυνση της ΕΕ θα σημάνει απλώς νέες κινήσεις εκ μέρους της Τουρκίας.
Το προβληματικό σημείο και το Κυπριακό
Μάλιστα, η εφημερίδα «Millyet» έγραψε την Παρασκευή ότι η Αγκυρα εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο «παγώματος» της Δήλωσης ΕΕ – Τουρκίας για το Προσφυγικό, κίνηση που θα άλλαζε δραματικά τα δεδομένα.
Στην εν λόγω παράγραφο του κοινοτικού εγγράφου τονίζεται χαρακτηριστικά ότι «η Υπατη Εκπρόσωπος και η Επιτροπή παραμένουν έτοιμες να παρουσιάσουν επιλογές σε στιγμή που το Συμβούλιο κρίνει κατάλληλη. Αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν: α) κυρώσεις κατά προσώπων, β) κυρώσεις κατά οντοτήτων ή γ) τομεακές κυρώσεις πιθανώς στοχεύουσες την έρευνα και την παραγωγή υδρογονανθράκων σε βαθιά ύδατα». Ωστόσο, το πλέον προβληματικό σημείο εντοπίζεται στην τελευταία παράγραφο του κειμένου. «Τα πιθανά μέτρα σε απάντηση των παράνομων γεωτρητικών δραστηριοτήτων της Τουρκίας», αναφέρεται χαρακτηριστικά, «δεν αποκλείουν τη συνεχή επαφή και τις διπλωματικές προσπάθειες από την Υπατη Εκπρόσωπο και την Επιτροπή να αποφευχθεί η κλιμάκωση και τελικά να ενθαρρυνθούν βιώσιμες λύσεις σε ζητήματα στην Ανατολική Μεσόγειο με βάση το Διεθνές Δίκαιο και την αρχή των σχέσεων καλής γειτονίας, λαμβάνοντας επίσης υπόψη το πλαίσιο της διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού υπό τα Ηνωμένα Εθνη». Σύμφωνα με πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του «Το Βήμα», η Λευκωσία εξέφρασε κατά τη διάρκεια των άτυπων διαβουλεύσεων την αντίθεσή της σε αυτή την επιχειρούμενη διασύνδεση των στοχευμένων μέτρων με τις συνομιλίες για το Κυπριακό υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Δεν απέκλειε δε το ενδεχόμενο να ζητήσει τη σύσταση καθεστώτος κυρώσεων, το οποίο θα μπορούσε να μείνει κενό μέχρι να αρχίσει, ίσως αργότερα, «να γεμίζει» με μέτρα.
Στο Προσχέδιο Συμπερασμάτων εν όψει της αυριανής συνεδρίασης του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες επισημαίνεται ότι «υπό το φως των συνεχιζόμενων αλλά και των νέων παράνομων γεωτρητικών δραστηριοτήτων της Τουρκίας, το Συμβούλιο αποφασίζει να αναστείλει τις διαπραγματεύσεις για την Περιεκτική Αεροπορική Συμφωνία και συμφωνεί να μη διεξαγάγει το Συμβούλιο Σύνδεσης και Διαλόγου Υψηλού Επιπέδου ΕΕ – Τουρκίας, επί του παρόντος. Το Συμβούλιο», προστίθεται, «προσυπογράφει την πρόταση της Επιτροπής να μειώσει την προενταξιακή βοήθεια προς την Τουρκία για το 2020 και καλεί την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να αξιολογήσει τις δανειοδοτικές της δραστηριότητες στην Τουρκία, ιδίως σε ό,τι αφορά τα δάνεια με κρατική ενίσχυση».
Επίσης, ενώ μέχρι την Πέμπτη το Προσχέδιο Συμπερασμάτων έλεγε ότι «το Συμβούλιο καλεί την Υπατη Εκπρόσωπο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσουν την εργασία τους σε πιθανά στοχευμένα μέτρα αν η Τουρκία συνεχίσει τις γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο», αφήνοντας ανοιχτό αν θα υπάρξουν τέτοια μέτρα, η τελική διατύπωση φέρεται να ομιλεί πλέον και για σχετική «διερεύνηση επιλογών».
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι Διάλογοι Υψηλού Επιπέδου σε τομείς όπως η ενέργεια, η οικονομία, η γεωργία και οι μεταφορές καρκινοβατούσαν εδώ και καιρό. Το δε Συμβούλιο Σύνδεσης – σε επίπεδο όμως αξιωματούχων και όχι υπουργών – ήταν προγραμματισμένο για τον προσεχή Νοέμβριο, ενώ έμπειροι παρατηρητές σημείωναν ότι δύσκολα «θα πονέσει» την Αγκυρα η περικοπή των προενταξιακών κονδυλίων κατά περίπου 146 εκατ. ευρώ. Πάντως, διπλωματική πηγή από τη Λευκωσία τόνιζε ότι στο Προσχέδιο Συμπερασμάτων ήρθη η αιρεσιμότητα που υπήρχε για υποβολή προτάσεων ως στοχευμένα μέτρα και περαιτέρω κλιμάκωση των τουρκικών ενεργειών.
Η Λιβύη και η στάση της Αγκυρας
Την ώρα που η ευρωπαϊκή οδός δεν φαίνεται προς το παρόν να αποδίδει τα αναμενόμενα οφέλη, η Αγκυρα επιμένει στη σκληρή τακτική της. Τα δύο πλωτά γεωτρύπανα, το «Fatih» στα δυτικά της Κύπρου και το «Yavuz» στα ανατολικά του νησιού, σε συνδυασμό με το ερευνητικό σκάφος «Barbaros» στον Νότο δημιουργούν έναν νοητό ναυτικό κλοιό. Αν προστεθεί σε αυτή τη διάσταση η παρουσία πολεμικών σκαφών αλλά και οι πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών (τουρκικής κατασκευής) στον εναέριο χώρο της περιοχής, η οποία συστηματικά προβάλλεται από τουρκικά μέσα ενημέρωσης, τότε καθίσταται σαφές ότι διαμορφώνεται ένα ξεκάθαρο πλαίσιο φυσικής καθώς και ψυχολογικής πίεσης προς τη Λευκωσία. Ωστόσο, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα καθώς η Αγκυρα είναι αποφασισμένη να αποτρέψει με κάθε τρόπο τον πιθανό αποκλεισμό της από τις εξελίξεις στην περιοχή.
Προς τον σκοπό αυτόν, η τουρκική κυβέρνηση εμφανίζεται να έχει τοποθετήσει τη Λιβύη στο επίκεντρο μιας νέας στρατηγικής για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στη Μεσόγειο – ζήτημα που είχε πρόσφατα αναδείξει «Το Βήμα» (30/6). Σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του Μεβλούτ Τσαβούσογλου, τα υπουργεία Εξωτερικών και Αμυνας της γειτονικής χώρας έχουν συστήσει μια κοινή επιτροπή με σκοπό τη μελέτη μιας ενδεχόμενης ανακήρυξης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στη Μεσόγειο, με πρώτο βήμα την οριοθέτησή της με τη Λιβύη. Η επιτροπή αυτή αναμένεται να υποβάλει σύντομα τις προτάσεις στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος και θα λάβει τις όποιες τελικές αποφάσεις. Αν και μια τέτοια οριοθέτηση μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης θα αντίκειται σε βασικούς κανόνες του Δικαίου της Θάλασσας, το τετελεσμένο που θα μπορούσε να δημιουργήσει θα μπορούσε να είναι καταστροφικό για την Ελλάδα και ο δρόμος για την άρση του πολύ ανηφορικός.
Η τουρκική πλευρά έχει επενδύσει πολλά στο μέτωπο της Λιβύης τα τελευταία χρόνια. Υποστηρίζει ενεργά την αναγνωρισμένη από τα Ηνωμένα Εθνη Κυβέρνηση της Εθνικής Συμφωνίας (GNA) με έδρα την Τρίπολη και σε μια εξέλιξη που πέρασε μάλλον απαρατήρητη, ο πρόεδρος Ερντογάν δέχθηκε στις 6 Ιουλίου τον πρόεδρο της κυβέρνησης αυτής, τον Φαγέζ αλ Σαράζ, στην Κωνσταντινούπολη. Η Τουρκία φέρεται επίσης να βοηθά στρατιωτικά την Τρίπολη προκειμένου να αντισταθεί στη «μεταβατική» κυβέρνηση του στρατηγού Χαλίφα Χίφτερ με έδρα το Τομπρούκ στην Ανατολική Λιβύη, η οποία υποστηρίζεται τόσο από την Αίγυπτο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα όσο και από τη Γαλλία (ασαφή στάση τηρούν στη Λιβύη οι Ηνωμένες Πολιτείες, με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να εμφανίζεται εσχάτως υποστηρικτικός του στρατηγού Χίφτερ). Η κυβέρνηση του Τομπρούκ κατηγορεί μάλιστα την Αγκυρα ότι έχει μεταφέρει στη Λιβύη ισλαμιστές μαχητές της εξτρεμιστικής οργάνωσης «Jabhat al-Nusra» που θεωρείται ότι έχει σχέσεις με την Αλ Κάιντα.
Αγνοούν την ύπαρξη ελληνικών νησιών
Η ανάμειξη της Αγκυρας στο εσωτερικό της Λιβύης έχει όμως μια εξωτερική πτυχή η οποία αφορά άμεσα την Ελλάδα, η οποία διεξήγαγε ως το 2011 συνομιλίες με τη βορειοαφρικανική χώρα για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών – αν και χωρίς αποτέλεσμα. Το νέο τουρκικό δόγμα, το οποίο φαίνεται ότι προωθείται κυρίως από τον υπουργό Αμυνας Χουλουσί Ακάρ (αλλά και από απόστρατους αξιωματικούς όπως οι Τζεμ Γκουρντενίζ και Τζιχάτ Γιαϊτσί), συνίσταται στην απευθείας οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών Τουρκίας – Λιβύης με τρόπο που αγνοεί πλήρως την ύπαρξη όχι μόνο της Κύπρου (που είναι νησί-κράτος), αλλά και των ελληνικών νησιών Ρόδου, Καρπάθου, Κάσου, Κρήτης. Η Αγκυρα βρίσκει εύκολα τα ευήκοα ώτα στην Τρίπολη, καθώς η Λιβύη, ήδη από την εποχή του Μουαμάρ Γκαντάφι, ακολουθούσε μια ερμηνεία του Δικαίου της Θάλασσας κοντά στις τουρκικές θέσεις (π.χ. αγνοούσε την ύπαρξη της Γαύδου και ζητούσε, παρανόμως, το κλείσιμο του κόλπου της Σύρτης). Ο κ. Ακάρ είχε επισκεφθεί την Τρίπολη τον Νοέμβριο του 2018 και φέρεται να είχε παρουσιάσει τις θέσεις αυτές στην κυβέρνηση του Φαγέζ αλ Σαράζ, ουσιαστικά λέγοντας ότι αγνοώντας όλα τα νησιά που βρίσκονται ενδιάμεσα, η Τουρκία και η Λιβύη έχουν αντικείμενες ακτές (στη μεσογειακή ακτή της Τουρκίας βρίσκονται οι πόλεις Μαρμαρίδα και Φετιγέ και στην αντίστοιχη της Λιβύης οι Ντερμέ, Τομπρούκ και Μποντίγια). Η Αγκυρα υπόσχεται δε στην Τρίπολη ότι μπορεί να κερδίσει από 16.000-39.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα αν ακολουθηθεί αυτή η μέθοδος, με την οποία μάλιστα θα συμπιεστεί και η επήρεια των ακτών της Αιγύπτου.
Σε επικίνδυνη στενωπό το Κυπριακό
Οι ενεργειακές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν άμεσες επιπτώσεις στο Κυπριακό. Κρίνοντας από την υποδοχή των κυρώσεων στις Βρυξέλλες και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, τα αρχικά διπλωματικά όπλα που ξεδίπλωσε η Λευκωσία, με την αρωγή της Αθήνας, αρχίζουν να εξαντλούνται. Πλέον, η επιστροφή στο τραπέζι των συνομιλιών φαντάζει ως η μόνη διέξοδος για τον Νίκο Αναστασιάδη και ο κύπριος Πρόεδρος έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται ότι η αποχώρηση των γεωτρυπάνων πριν από την επανέναρξη των συνομιλιών ίσως να μην είναι καν εφικτή. Στο παρασκήνιο, το Λονδίνο εργάζεται για την εξεύρεση μιας φόρμουλας που θα οδηγούσε επί της αρχής ξανά στον διάλογο, ενώ φαίνεται να υπάρχει και ανοικτός δίαυλος της βρετανικής με την τουρκική πλευρά. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι η Τζέιν Χολ Λουτ που έχει αναλάβει εκ μέρους του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες να βρει σημείο επαφής μεταξύ των δύο πλευρών στο νησί βρέθηκε πρόσφατα στο Λονδίνο, ενώ ίσως βρεθεί στην Κύπρο εντός του Αυγούστου.
Ενα στοιχείο που παρουσιάζει όμως ιδιαίτερο ενδιαφέρον και καταδεικνύει τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν τόσο η Λευκωσία όσο και η Αθήνα εν όψει του Σεπτεμβρίου – καθώς η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ θεωρείται κρίσιμο χρονικό σημείο για την επανέναρξη των συνομιλιών, δεδομένου και ότι ο χρόνος πιέζει αφού τον Μάρτιο του 2020 θα διεξαχθούν προεδρικές εκλογές στα Κατεχόμενα – είναι ότι στην έκθεσή του για την ανανέωση της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ στο νησί (UNFICYP), ο κ. Γκουτέρες δεν καταδικάζει τις ενέργειες της Τουρκίας εντός της ΑΟΖ της Κύπρου. Αυτό, σε συνδυασμό με τις εξαγγελίες για άνοιγμα της περίκλειστης περιοχής της Αμμοχώστου και τις ανακοινώσεις της Αγκυρας για σύσταση Υπηρεσίας Συντονισμού Κυπριακών Υποθέσεων υπό τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Φουάτ Οκτάι, διαμορφώνουν έναν δυσεπίλυτο γρίφο. Παράλληλα, στην έκθεση για την UNFICYP, ο Γενικός Γραμματέας θεωρεί ότι οι ανησυχίες περί αναγνώρισης του ψευδοκράτους δεν πρέπει να αποτελούν αξεπέραστο εμπόδιο (insurmountable obstacle) για ενίσχυση της συνεργασίας. Από εδώ και στο εξής, η καθυστέρηση της επανέναρξης των συνομιλιών θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα να προχωρήσει η Τουρκία σε γεώτρηση ακόμη και σε οικόπεδο αδειοδοτημένο από την Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ το ζήτημα των υδρογονανθράκων μοιάζει να αναδεικνύεται σε κομβικής σημασίας είτε εντασσόμενο σε κάποια από τις υπάρχουσες πτυχές του Κυπριακού είτε αναδεικνυόμενο σε αυτόνομο κεφάλαιο των συνομιλιών.
Οι κινήσεις που πρέπει να γίνουν
Η νέα κυβέρνηση πρέπει να κινηθεί άμεσα για να αποτρέψει δυσάρεστες εξελίξεις. Κατ’ αρχάς, θα πρέπει να υπάρξει προσέγγιση με τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην Τρίπολη ώστε να διαπιστωθούν οι προθέσεις της. Δεύτερον, έμπειροι παρατηρητές σημειώνουν σε ιδιωτικές τους συνομιλίες ότι είναι ανάγκη να κυρωθούν άμεσα από την ελληνική Βουλή, αμέσως μετά την ορκωμοσία των βουλευτών και τις προγραμματικές δηλώσεις, οι δύο συμβάσεις που πρόσφατα υπεγράφησαν με τις ExxonMobil, Total και ΕΛΠΕ για την παραχώρηση δύο υπεράκτιων οικοπέδων για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων δυτικά και νότια της Κρήτης. Τα δύο αυτά οικόπεδα εντάσσονται μέσα στην περιοχή που είχε καταγραφεί στον νόμο 4001/2011, τον οποίο είχε περάσει ο τότε υπουργός Ενέργειας Γιάννης Μανιάτης με σχετικό χάρτη που είχε χαραχθεί σύμφωνα με τη μέθοδο της μέσης γραμμής. Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτά τα δύο οικόπεδα αντίκεινται των λιβυκών ακτών και σε περίπτωση που η κυβέρνηση Αλ Φαγέζ προχωρήσει σε οριοθέτηση με την Τουρκία θα σημειωθεί μείζονα περιπλοκή. Τρίτον, απαιτείται η άμεση συνεννόηση με τις Ηνωμένες Πολιτείες καθώς μία τέτοια τουρκο-λιβυκή πρωτοβουλία υπερβαίνει την Ανατολική Μεσόγειο και εισέρχεται στην Κεντρική Μεσόγειο, ενώ παράλληλα θα μπορούσαν να τεθούν σε κίνδυνο συμφέροντα αμερικανικών εταιρειών.
TO BHMA
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αναλύσεις
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.
Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.
Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή
Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.
Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.
Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.
Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.
Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις
Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.
Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.
Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.
Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.
Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.
Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.
Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.
Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία
Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.
Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.
Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.
Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.
Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.
Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία
Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.
Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.
Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.
Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.
Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας

