Αναλύσεις
Από την Κύπρο στο Αιγαίο – από τον νότο στη δύση
Ο Αμερικανός διπλωμάτης, Ουίλλιαμ Κρόφορντ (William Crawford), διετέλεσε πρέσβης στην Κύπρο από το 1974 μέχρι το 1978. Ανέλαβε κατ’ επειγόντως καθήκοντα με εντολή του προϊσταμένου του Χένρυ Κίσινγκερ την εβδομάδα μετά τη δολοφονία του πρέσβη Ρότζερ Ντέιβις στην αμερικανική πρεσβεία στις 19 Δεκεμβρίου 1974. Εκλήθη προφανώς λόγω της προηγούμενης του υπηρεσίας ως επιτετραμμένου στη Λευκωσία από το 1968 μέχρι το 1972.
Είχε δηλαδή και εμπειρία και γνώσεις για την Κύπρο και τα ελληνοτουρκικά. Σας παραθέτω σε δική μου ελεύθερη μετάφραση την εκτίμησή του: α) γιατί δεν βρέθηκε λύση την περίοδο της θητείας του (1974-78) και β) την αντίληψή του για τον επεκτατισμό της Άγκυρας κατά Κύπρου και Ελλάδας, όπως του την περιέγραψε με κυνική ειλικρίνεια ο Τούρκος πρέσβης στην Κύπρο λίγο μετά την εισβολή.
Κατά τον Κρόφορντ, που καταγράφει τις αναμνήσεις του σε μακροσκελή συνέντευξη τον Οκτώβριο του 1988 για το αρχείο του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών (Oral History): «Στα τέσσερα χρόνια της παραμονής μου εκεί, (στην Κύπρο) προσπαθήσαμε με αμέτρητους τρόπους να αντιμετωπίσουμε τη δισεπίλυτη αυτή κατάσταση, δισεπίλυτη διότι η Τουρκία πέτυχε, το 1974, αυτό που για πολύ καιρό επιθυμούσε, ήταν να μεταφέρει την Κύπρο εκτός του ομιχλώδους πεδίου της ελληνοτουρκικής επιρροής, σε μια αμετάκλητη ζώνη τουρκικής στρατιωτικής ηγεμονίας. Στους Τούρκους δεν άρεσε η ιδέα πως ένα νησί τριάντα μίλια από τις ακτές της θα μπορούσε ξαφνικά να γίνει εχθρικό και να τους αποκόψει στον νότο και τη δύση».
Προς επίρρωση της εκτίμησής του, ο Κρόφορντ παραπέμπει αυτολεξεί πως αυτός που του εξέφρασε την τουρκική αυτή αντίληψη είναι ο Τούρκος πρέσβης. Και η αντίληψη αυτή αφορούσε τουρκικό επεκτατισμό πρώτα κατά της Κύπρου και μετά κατά της Ελλάδας. Και όλα αυτά πολύ πριν υπάρξει καν θέμα υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, που αίολα προβάλλουν όσοι σε Ελλάδα και Κύπρο έχουν «ελληνοποιήσει» την τουρκική προπαγάνδα. Επί λέξει ο Τούρκος είπε στον Κρόφορντ το 1974: «Η Τουρκία είναι μια αυτοκρατορική και ηπειρωτική δύναμη. Επειδή παρεμποδιζόμαστε αφύσικα να αναπνέουμε στα βόρεια και στα ανατολικά λόγω της παρουσίας της Σοβιετικής Ένωσης, είναι επιτακτικό να μπορούμε να αναπνέουμε στον νότο και στη δύση. Το 1974 έλυσε τη νότια διάσταση. Παραμένει να λυθεί η δυτική διάσταση.»
Η τοποθέτηση αυτή δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από τη Ναζιστική θεώρηση περί «ζωτικού χώρου»- «lebensraum». Πριν τον Β´Παγκόσμιο Πόλεμο η Γερμανία ήταν η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή δύναμη, σε όγκο και πληθυσμό. Όμως δεν μπορούσαν να «αναπνεύσουν» οι ναζιστές του Χίτλερ. Για να «αναπνεύσουν» λοιπόν ενσωμάτωσαν πρώτα την Αυστρία, διαμέλισαν μετά την Τσεχοσλοβακία –στο Μόναχο το 1938– και επέδραμαν στην Πολωνία το 1939. Μετά από τις συνεχιζόμενες επιδρομικές τους ενέργειες, έγινε πλέον ξεκάθαρο πως το ναζιστικό θηρίο ήταν αδηφάγο. Και με τη καθυστερημένη αυτή διαπίστωση ακολούθησε, νομοτελειακά, ο Β´ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Ο πόλεμος έγινε αναπόφευκτος διότι η πολιτική κατευνασμού του Χίτλερ κατέρρευσε παταγωδώς.
Κύριος αρχιτέκτονας της πολιτικής αυτής ήταν ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Νέβιλ Τσάμπερλεϊν, που θεωρούσε πως το ξεπούλημα της ελευθερίας μια μακρινής και μικρής χώρας –της Τσεχοσλοβακίας– ήταν αρκετό για να εξημερωθεί το ναζιστικό θηρίο. Και μαζί με τη Γαλλία, πρέπει να λεχθεί, παρέδωσαν την Τσεχοσλοβακία στις βουλιμίες των ναζιστικών ορδών. Μετά που άρχισε ο πόλεμος, ο Τσώρτσιλ είπε για τον Τσάμπερλεϊν: «Είχε την επιλογή μεταξύ πολέμου και ταπείνωσης, επέλεξε την ταπείνωση, αλλά εισέπραξε και τον πόλεμο».
Σε ζητήματα ειρήνης και πολέμου υπάρχει άμεση συνάφεια ανάμεσα στην αποτροπή και την αξιοπιστία. Η αποτροπή παραπέμπει στην ικανότητα –στα μέσα, δηλαδή στα όπλα– και η αξιοπιστία στη βούληση να τα χρησιμοποιήσεις. Συνυπάρχουν. Η αναμεταξύ τους συνέργεια αποτρέπει τον κάθε φιλόδοξο επιδρομέα.
Δυστυχώς, η αξιοπιστία του ελληνικού κράτους –έναντι της Τουρκίας και όχι μόνο– υπέστη τραυματικό πλήγμα λόγω της χουντικής επταετίας. Και ουσιαστικά ποτέ δεν αποκαταστάθηκε. Διότι εν τω μεταξύ κυριάρχησε το σύνδρομο του φόβου στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων των ελληνικών κυβερνήσεων. Μέχρι τότε η αντίληψη των Τούρκων ήταν για μια Ελλάδα που πολέμησε ηρωικά κατά του Μουσολίνι και του Χίτλερ, ανέπτυξε αντάρτικο για πέντε χρόνια, πολέμησε σχεδόν άλλα τόσα για να κατισχύσει τους κομμουνιστές στον εμφύλιο πόλεμο και ήταν αποφασισμένη να τους αντιμετωπίσει στην Κύπρο.
Για τους Τούρκους –που ποτέ δεν αποδέχθηκαν διεθνείς θεσμούς και αντιλήψεις για διαπραγματεύσεις και επίλυση διακρατικών διαφορών– το μέτρο παραμένει πάντοτε η ισχύς και η άσκησή της. Την αδυναμία την χλευάζουν. Αυτή υπήρξε η κρίση και συμβουλή Ισραηλινού, που υπηρετούσε στην Τουρκία μεταπολεμικά, προς τους προϊσταμένους του στο Τελ Αβίβ: «Πάνω απ’ όλα, αυτοί (οι Τούρκοι) σέβονται τη δύναμη και όσο πιο απροκάλυπτα αυτή εκδηλώνεται, τόσο περισσότερο τους αρέσει, την εκτιμούν και την κατανοούν».
Η επταετία κατέδειξε στους Τούρκους πως την ηγεσία του ελληνικού στρατού αποτελούσαν γαλονάδες της σειράς και όχι «μιμητές» των δικών τους κεμαλιστών στρατιωτικών. Τους «διάβασαν» απόλυτα με το φιάσκο της συνάντησης στον Έβρο (Κενάν-Αλεξανδρούπολη) τον Σεπτέμβριο του 1967. Τότε, ο ισχυρός ανήρ της χούντας Παπαδόπουλος προσπάθησε με εξυπνακισμούς να πείσει τον πρωθυπουργό Ντεμιρέλ πως είναι προς το συμφέρον της Τουρκίας να αποδεχθεί την «ένωση» με αντάλλαγμα τουρκική βάση στην Κύπρο. Η Τουρκία είχε απορρίψει μετά βδελυγμίας τέτοια πρόταση τον Αύγουστο του 1964 (επιστολή Ερκίν προς Άτσεσον 28/8/1964). Ο Ντεμιρέλ έκοψε τη φόρα του Παπαδόπουλου λέγοντάς του πως το συμφέρον της Τουρκίας καθορίζεται από την Τουρκία και όχι από την Ελλάδα. Και επιστρέφοντας έδωσε το πράσινο φως να ασκηθεί πίεση εναντίον της χούντας με την πρώτη ευκαιρία.
Αυτό συνέβη με την κρίση του Νοεμβρίου του 1967 όταν η χούντα απέσυρε τη μεραρχία από την Κύπρο, με την απειλή πολέμου από την Τουρκία. Απεδείχθη τότε πως έγνοια της χούντας τότε, μέχρι και την κατάρρευσή της το 1974, ήταν η επιβίωσή της και μόνο. Τίποτα άλλο. Και αυτό το διάβασαν οι πάτρωνες της χούντας, οι Αμερικανοί, αλλά πρωτίστως οι Τούρκοι. Που την εκβίαζαν συστηματικά όλη την επταετία, αρχικά στην Κύπρο και από το 1973 στο Αιγαίο.
Η ειρωνεία είναι πως ο ίδιος ο Ντεμιρέλ παραδέχεται πως το 1967 η Τουρκία δεν είχε τη στρατιωτική ικανότητα να εισβάλει στην Κύπρο. Αυτό το γράφει ξεκάθαρα ο Υπουργός Εξωτερικών, Ιχσάν Σαμπρί Τσαγλαγιαγκίλ, 1965-71, στα απομνημονεύματά του («Οι Αναμνήσεις μου», Εκδόσεις Ποταμός, 2001). Την ικανότητα εισβολής απέκτησε τα επόμενα επτά χρόνια. Όταν δε η χούντα του Ιωαννίδη και τα παλικάρια της φακής στην Κύπρο έδωσαν την αφορμή με το προδοτικό πραξικόπημα του 1974, οι Τούρκοι επέδραμαν. Και έτσι αφού «έλυσαν τη νότια διάσταση», άνοιξαν μέτωπο στο Αιγαίο ώστε να λύσουν και «τη δυτική διάσταση».
Η απόσυρση της Ελλάδας από το ΝΑΤΟ
Δυστυχώς στο άνοιγμα του Αιγαίου συνέβαλε και η κυβέρνηση Κ. Καραμανλή με την επιπόλαιη απόφασή της να αποσυρθεί από τη στρατιωτική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Τότε το ελληνικό Υπουργείο Άμυνας και ο Υπουργός Ευάγγελος, Αβέρωφ εξέφρασαν, την αντίθεσή τους. Θέση τους ήταν όχι απόσυρση αλλά αποχή από τις εργασίες της πτέρυγας, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τη στάση της Ατλαντικής συμμαχίας. Γνώριζαν πως από το 1964 η Τουρκία απαιτούσε επίμονα την αλλαγή του νατοϊκού καθεστώτος άμυνας στο Αιγαίο το οποίο ήταν κατοχυρωμένο υπέρ της Ελλάδας. Όμως ο διπλωματικός σύμβουλος του Καραμανλή, διπλωμάτης Άγγελος Βλάχος, επέμενε ουρλιάζοντας στους διαδρόμους –κυριολεκτικά– πως η Ελλάδα έπρεπε να αποχωρήσει, διότι αυτό απαιτούσε η τιμή της, μια τιμή που για επτά χρόνια δεν την σκέφτηκε όταν ευλαβικά υπηρετούσε τη χούντα. Έγινε έτσι το δικό του και για το οποίο ανόητα περηφανεύεται στο βιβλίο του, «Αποφοίτηση 1974» (Ωκεανίδα, 2001).
Το τίμημα άρσης του τουρκικού βέτο για την επιστροφή της Ελλάδας στη στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ στις αρχές του 1980 ήταν το άνοιγμα του Αιγαίου. Η Τουρκία πήρε με ελληνική συναίνεση «άδεια» να μπαινοβγαίνει στο Αιγαίο και να τρομοκρατεί τους κατοίκους του –αλλά και την εκάστοτε κυβέρνηση στην Αθήνα– με υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά και με θανάτους Ελλήνων αεροπόρων. Σήμερα τα πράγματα έχουν κυριολεκτικά ξεφύγει.
Μια ακόμη καταστροφική συνέπεια της χουντικής επταετίας ήταν η απαξίωση των Ελλήνων αξιωματικών. Η απαξίωση αυτή κορυφώθηκε τη νύχτα των Ιμίων όταν ο Πρωθυπουργός Κ. Σημίτης αρνήθηκε να μεταβεί στο ΥΠΑΜ, ως όφειλε, με αποτέλεσμα να τον ψάχνει ο Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων με το τηλέφωνο στο χέρι…
Σήμερα η Τουρκία οδηγεί τα πράγματα σε μια μετωπική σύγκρουση. Η Ελλάδα θα πρέπει να αποφύγει την επιλογή μεταξύ ταπείνωσης ή πολέμου. Διαθέτει ικανότατους αξιωματικούς και ένοπλες δυνάμεις. Μαζί με την απαιτούμενη πολιτική βούληση η επιθετικότητα της Άγκυρας μπορεί να ελεγχθεί. Εφόσον όμως η Ελλάδα αναγκαστεί να επιλέξει, θα πρέπει στην Αθήνα να γνωρίζουν πως η Τουρκία διαθέτει την ικανότητα να την επιβαρύνει ακόμη και με την αφορμή του πολέμου.
GEOPOLITICO
Μάζης: Το μπαλάκι στην Ελλάδα για το καλώδιο – Προσοχή στην παγίδα της τουρκικής «άδειας»
Θετικό βήμα των ΗΠΑ προς την Ελλάδα χαρακτηρίζει την επίσκεψη Ρούμπιο ο καθηγητής, αλλά προειδοποιεί ότι η Αθήνα πρέπει να υπερασπιστεί έμπρακτα τα συμφέροντά της. Θεωρεί επαρκή τη NAVTEX για τις εργασίες του καλωδίου και επισημαίνει τον κίνδυνο μια πρόσθετη ενημέρωση της Άγκυρας να αξιοποιηθεί ως προηγούμενο αποδοχής των τουρκικών αξιώσεων.
Τη σημασία της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα, αλλά και τα όρια της αμερικανικής στήριξης, ανέλυσε ο καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας, Ιωάννης Μάζης, στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική». Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκαν η ηλεκτρική διασύνδεση, η στάση απέναντι στην Τουρκία και η συναλλακτική λογική που, κατά την εκτίμησή του, καθορίζει την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ.
Ο καθηγητής χαρακτήρισε την επίσκεψη «θετικό βήμα των Ηνωμένων Πολιτειών προς την Ελλάδα», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η αποτίμησή της απαιτεί εξέταση των αμερικανικών κινήτρων. Η Ουάσιγκτον, όπως εξήγησε, προσεγγίζει τις συνεργασίες με όρους αμοιβαίων ανταλλαγμάτων και στρατηγικής χρησιμότητας.
Η Ελλάδα και οι ρίζες της Δύσης
Ο Ιωάννης Μάζης απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στην ομιλία Ρούμπιο με φόντο την Ακρόπολη και στη σύνδεση της Δύσης με τις ελληνικές πολιτισμικές ρίζες της.
Όπως επισήμανε, η προβολή της ελληνικής παιδείας, της οικουμενικότητας του ελληνικού πολιτισμού και των αξιών του αποτελεί θετικό στοιχείο που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η αναγνώριση αυτής της παρακαταθήκης από την αμερικανική υπερδύναμη έχει, σύμφωνα με τον ίδιο, τη δική της βαρύτητα.
Παράλληλα, συνέδεσε το αμερικανικό ενδιαφέρον με ευρύτερους στρατηγικούς σχεδιασμούς. Εξέφρασε την εκτίμηση ότι προετοιμάζεται θερμή ρήξη με το Ιράν μετά τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές, εντάσσοντας σε αυτό το πλαίσιο τη σημασία βάσεων στην Ελλάδα, την Ισλανδία και τις Αζόρες.
Το μήνυμα Ρούμπιο και η ελληνική ευθύνη
Στην ανάγνωση του καθηγητή, ο αμερικανικός πραγματισμός δίνει προτεραιότητα στο αποτέλεσμα. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου πρέπει να συνοδεύεται από αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των συμφερόντων της.
Ερμηνεύοντας τη στάση Ρούμπιο για το καλώδιο, ο Μάζης υποστήριξε ότι η Αθήνα καλείται να προχωρήσει γνωρίζοντας πως η Τουρκία θα αντιδράσει. Εκτίμησε επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επέτρεπαν μια θερμή ρήξη στην περιοχή.
Στην ανάλυσή του, επομένως, το κρίσιμο στοιχείο είναι η ελληνική πρωτοβουλία και οι επιλογές της κυβέρνησης: «Το μπαλάκι είναι στο δικό μας τερέν πλέον».
Κατά τον ίδιο, η Ουάσιγκτον αξιολογεί και τις αντοχές της Ελλάδας, προκειμένου να προσδιορίσει πόσο μπορεί να στηριχθεί σε αυτήν ως στρατηγικό εταίρο. Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποτελεί ερμηνεία του καθηγητή για τα αμερικανικά μηνύματα.
Η προειδοποίηση για την τουρκική «άδεια»
Η πιο αιχμηρή τοποθέτηση του Ιωάννη Μάζη αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο θα προχωρήσουν οι έρευνες και οι εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση.
«Αλίμονό μας εάν κρυφτούμε πίσω από τη γαλλική εταιρεία», προειδοποίησε, ζητώντας καθαρή ελληνική στάση. Κατά την άποψή του, η ενημέρωση για τις εργασίες πρέπει να γίνεται μέσω NAVTEX.
Ο κίνδυνος, όπως τον περιέγραψε, είναι ένα πρόσθετο έγγραφο προς την Τουρκία να παρουσιαστεί από την Άγκυρα ως αίτημα λήψης άδειας. Έτσι, υποστήριξε, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως προηγούμενο υπέρ της τουρκικής αντίληψης ότι καμία σχετική δραστηριότητα στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη συναίνεσή της.
Επικαλούμενος την οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου, ο καθηγητής υποστήριξε ότι στην περιοχή των εργασιών που συζητείται η Ελλάδα διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα και δεν πρέπει να εμφανιστεί να ζητά τουρκική άδεια.
Έδωσε επίσης έμφαση στην ευθύνη του ελληνικού διαχειριστή του έργου, του ΑΔΜΗΕ. Η παρουσία ξένων εταιρειών, κατά την ανάλυσή του, δεν απομακρύνει τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει ένα έγγραφο με ελληνική υπογραφή προς την Άγκυρα.
Οι υποχωρήσεις στην Κάσο δεν πρέπει να γίνουν κανόνας
Απαντώντας σε ερώτηση για τις προηγούμενες υποχωρήσεις στην Κάσο, ο Μάζης συμφώνησε ότι έχουν δημιουργήσει αρνητικό προηγούμενο. Τόνισε, όμως, ότι η επανάληψη μιας υποχώρησης δεν αποτελεί λόγο να παγιωθεί ως κανόνας.
Η θέση του ήταν ότι η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει με σοβαρότητα, αποφεύγοντας χειρισμούς που θα ενίσχυαν τις τουρκικές αξιώσεις.
Η «σκληρή λογική ισχύος» της κυβέρνησης Τραμπ
Σχολιάζοντας την παρασκηνιακή διπλωματία, ο καθηγητής την ενέταξε στη λογική του «δίνω και παίρνω», που θεωρεί κυρίαρχη στην αμερικανική πολιτική.
Υποστήριξε ότι επί Τραμπ η πρακτική άσκηση της διπλωματίας καθορίζεται από συναλλακτικές σχέσεις και συσχετισμούς ισχύος. Η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου εξακολουθεί, στην ανάλυσή του, να έχει αξία για την καταγραφή των ελληνικών θέσεων, αλλά δεν αρκεί για να εξασφαλίσει το επιθυμητό αποτέλεσμα.
«Είναι σκληρή λογική ισχύος», ανέφερε χαρακτηριστικά, επιμένοντας ότι η Αθήνα πρέπει να κατανοήσει αυτό το περιβάλλον και να κινηθεί ανάλογα.
Του Αριστόβουλου
Σαββατιάτικα κατά το λαϊκώς λεγόμενο ανακοινώθηκε μια αξιοπρόσεκτη συμφωνία, τουλάχιστον ως προς εντυπώσεις. Ο πρόεδρος Τράμπ με τον ομόλογο του Πούτιν συμφώνησαν όπως διοχετευθεί στην παγκόσμια αγορά μια ποσότητα ρωσικού πετρελαίου. Δεν είναι απαραίτητο να σταθούμε στις ποσότητες και την χρονική διάρκεια αυτής της παροχής. Ακράδαντα πιστεύουμε ότι για μια ακόμα φορά πρέπει να δούμε «πέρα από τον λόφο». Και να εντοπίσουμε ποιους αφορά και ποιες καμπάνες χτυπούν…. Τα δεδομένα της εποχής είναι τα εξής. Στην μεγάλη εικόνα αυτό που είδαμε προ έτους στην Αλάσκα, διαπιστώνουμε ότι δεν ήτανε ένα πυροτέχνημα. Με την αστάθεια να βασιλεύει , λόγω της γεωοικονομικής σύγκρουσης στον Περσικό κόλπο και πέριξ αυτού, η παγκόσμια ανεφοδιαστική αλυσίδα ζητά λύσεις και μάλιστα με τρόπο επιτακτικό. Οι καταστάσεις που εξελίσσονται, σε συνθήκες ταλάντωσης του παγκόσμιου συστήματος και θα συνεχιστούν στο μεγαλύτερο μέρος του πρώτου μισού του αιώνα που διατρέχουμε, προσπαθούν να (προ)διαγράψουν τις τροχιές που θα ακολουθήσουν κατά το δεύτερο μισό του. Στην μικρή εικόνα οι τιμές των υγρών καυσίμων θα συνεχίσουν να είναι τσουχτερές με τις σημερινές συνθήκες. Η θέρμανση πανευρωπαϊκώς αποτελεί πονοκέφαλο ήδη, αν και του χρόνου μετά την οριστική διακοπή της ρωσικής παροχής θα δείξει τα δόντια της. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, βαίνει αισίως να κλείσει τα πέντε χρόνια χωρίς ακόμα ορατό σημείο περάτωσης, όπως είχαμε συμπεράνει προ πολλών μηνών σε σχετικό μας άρθρο (21 & 28/12/25). Η απουσία της πολιτικής με την παραγωγική της έννοια (policy) κι όχι της ευτελούς διαχειριστικής της μορφής (politics), συνεχίζει να είναι παρούσα εντός της «ευρωπαϊκής απουσίας». Οι επερχόμενες αμερικανικές εκλογές είναι ένα ερώτημα για τον Πρόεδρο Τραμπ, που δέχεται κοινωνικές πιέσεις λόγω των τιμών των καυσίμων. Εδώ να πούμε ότι το γαλόνι (= 4 λίτρα) στις ΗΠΑ κοστίζει 6$. Με την τρέχουσα ισοτιμία προς το € ( 1$ = 0,89 €) και την σχετική αναγωγή βλέπουμε πως στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού το λίτρο πετρελαίου κοστίζει 1,34 € όταν στην Ευρώπη είναι στα 2€. Απλή αριθμητική είναι…. Την παραγωγό Ρωσία δεν την καταγράφουμε, διότι η διαφορά προς τα κάτω στις τιμές καυσίμων προκαλούν ίλιγγο …. πάντα επικίνδυνο, πόσο μάλλον σαββατιάτικα.
Να δούμε λίγο τους κερδισμένους και χαμένους αυτής της συμφωνίας? Μεγάλη κερδισμένη είναι η Ρωσία. Επανεμφανιζόμενη ηχηρά στο διεθνές προσκήνιο πέρυσι στην Αλάσκα, δραστικά κεφαλαιοποιεί την παρουσία της. Με σύμμαχο την αλάνθαστη Γεωγραφία, επαναπροωθεί προς τα δυτικά το βασικό αγαθό που διαθέτει προς πώληση. Αν και οι ΗΠΑ με το σχιστολιθικό πετρέλαιο έχουν πάψει να έχουν την βάσανο της αυτάρκειας, ξαναπαίρνουν ρωσικό πετρέλαιο από το οποίο για δεκαετίες συμπλήρωναν τα στρατηγικά τους αποθέματα σε ποσοστό μεγαλύτερο του 7%. Η Ρωσία δείχνει να αποκαθιστά ισορροπίες με τον βασικό (μοναδικό ουσιαστικά) πάροχο ασφαλείας για τον δυτικό κόσμο, τις ΗΠΑ. Οι οποίες επίσης κερδισμένες, δείχνουν για μια ακόμα φορά την αποφασιστικότητα τους προς την υπόλοιπη Δύση η οποία περί άλλων τυρβάζει… Σε μετρήσιμο πολιτικό επίπεδο ο Τράμπ προσπαθεί να ρεφάρει ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών και να προστατεύσει τα ποσοστά του. Σε στρατηγικό (μη μετρήσιμο) επίπεδο, δείχνει την ευελιξία του …. απλά. Οι γεωπολιτικές συνθήκες καμιά φορά παίζουν περίεργα παιχνίδια. Με την συγκεκριμένη προοπτική, οι ΗΠΑ δύνανται να διατηρήσουν τη στάση τους έναντι του Ιράν στο Ορμούζ και να μην νερώσουν το κρασί τους έναντι του γεωοικονομικού αντιπάλου τους. Ταυτόχρονα όμως και το Ιράν μπορεί να (αυτό)επιβεβαιώνεται για την σθεναρή του στάση στο Ορμούζ. Διότι πολύ απλά η αλάνθαστη Γεωγραφία συνδυάζεται πρωτίστως με την Οικονομία και μετά με την Γεωπολιτική, δίνοντας κατευθυντήριες γραμμές και άξονες στην Στρατηγική.
Όπου κερδισμένοι, δεν γίνεται να μην υπάρχουν και χαμένοι. Εκκινούμε από εκείνον που έχει χάσει κι ακόμα (…) δεν το ξέρει. Την Ουκρανία. Ο Τράμπ δείχνει πως δεν νοιάζεται και πολύ για την τύχη της. Όχι βέβαια πως θα κάνει πλάτες στον Πούτιν, αλλά σίγουρα δεν θα φέρει προσκόμματα κι εμπόδια στην ρωσική ειδική επιχείρηση (sic). Όποτε κι όπως τελειώσει αυτή, τα αμερικανικά συμφέροντα έχουν εδραιωθεί στην Ουκρανία. Φυσικά προς τέρψη του «συνδαιτυμόνος» έγινε και η ανάλογη σύσταση προς τον Ζελένσκι ώστε να μην στοχοποιεί ρωσικά διυλιστήρια. Τώρα εάν αυτός το ακούσει, είναι άλλο θέμα. Αφού ο πόλεμος και μόνον αυτός εξυπηρετεί την πολιτική του επιβίωση. Ο οποίος από την επανεκλογή Τράμπ και μετά έχει βρει αποκούμπι στους ευρωπαίους πολιτικούς κι επικεφαλής που έχουν προ πολλού διαζευχθεί με τον όρο του ηγέτη. Αν η πολύπαθη Ουκρανία είναι χαμένη, η Ευρώπη είναι πολλαπλά χαμένη. Και το χειρότερο είναι πως μυωπικά δεν το βλέπει, οπότε και δεν μπορεί να το αντιμετωπίσει. Εκτός αν κάποιοι επικεφαλής ηγετίσκοι έχουν καταλάβει το μέγεθος της βλακείας που διέπραξαν και δεν έχουν θάρρος κι ανάστημα να το πούνε νέτα/σκέτα στους ψηφοφόρους τους. Οπότε θα συνεχίσουν υπό την παρούσα ανεπαρκέσταση έως εντελώς ανύπαρκτη ηγεσία των θεσμικών ευρωπαϊκών οργάνων, να ρίχνουν δεκάδες δισεκατομμύρια από τους κοινοτικούς πόρους σε ένα κυριολεκτικά τρύπιο (ουκρανικό) σταμνί, τα οποία έχουν κι αμφίβολη πορεία χρησιμοποίησης. Φυσικά χαμένοι είναι και οι ευρωπαίοι πολίτες, οι οποίοι απλά θα πρέπει να καταλάβουν ότι θα ξεχάσουν για τα επόμενα (το ολιγότερο) είκοσι χρόνια τα φθηνά καύσιμα του πρόσφατου παρελθόντος. Κι επαναλαμβάνουμε πως τα ζόρια δεν είναι για τον φετινό χειμώνα αλλά για του χρόνου και μετά, οπότε παύει η ροή ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου.
Τότε θα καταλάβουν όπως και οι Έλληνες πολίτες πως, μπαρούφες του στυλ «πάρε το φυσικό σου αέριο και κάντο ότι θες, δεν σε έχουμε ανάγκη» είναι βαρύγδουπες μαγκιές που όταν λέγονται χωρίς λογική επιστρέφουν ως δυνατές φάπες που τσούζουν πολύ. Εδώ σκόπιμα δεν θα παραθέσουμε ποια επίσημα χείλη το είπανε, θα πρέπει να το ξέρει κάθε Έλληνας ή/και Ευρωπαίος ψηφοφόρος. Σπεύσαμε να παρακολουθήσουμε τις «αντιδράσεις – τοποθετήσεις» διαφόρων «πολιτικών» και λογής αυτοανακηρυχθέντων «αναλυτών», που μας προκάλεσαν το λιγότερο απορία….. με την κενότητα τους. Θα έπρεπε η Ελλάδα να διατρανώνει συνεχώς την ανάγκη εξόρυξης υδρογονανθράκων που βρίσκονται στην υφαλοκρηπίδα και δυνητική της ΑΟΖ, που η δεύτερη αποτελεί φυσικό τμήμα της ευρωπαϊκής ΑΟΖ. Κάποτε θα πρέπει και η ΕΕ να ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα, διότι αφορά την υπόσταση της. Κλείνοντας και για να κάνουμε πικρό χιούμορ θα πούμε το εξής, που αν συμβεί θα είναι ο νέος ορισμός του τραγέλαφου, πανευρωπαϊκά. Με τον nord stream νεκρό όπως τον ξέραμε (από Ρωσία προς Γερμανία), ας αναλογιστούμε μήπως Βλαδίμηρος και Ντόναλντ, μεταβάλλουν το «ιδιοκτησιακό καθεστώς» του αγωγού…. Κι αρχίσει να ρέει προς την Ευρώπη ακριβό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, το οποίο θα είναι το ίδιο ακριβώς που κάποτε ήτανε φθηνό…. στραγγίζοντας τις οικονομίες των κ-μ της ΕΕ και γεμίζοντας τις αντίστοιχες ΗΠΑ & Ρωσίας. Τέτοιο πικρό γεωπολιτικό γέλιο δεν θα έχει ξαναϋπάρξει. Το οποίο θα είναι και πολύ ακριβό διότι στους γάμους από παλιά στους γάμους πλήρωναν τις νύφες και τα χατίρια τους, ενώ ξυρίζανε τον γαμπρό….. Κι όπως φαίνεται η νύφη της Αλάσκα είναι πολύ απαιτητική και κάποιος πρέπει να πληρώσει τη νύφη. Βοήθεια μας.
GEOPOLITICO
Σε νέα εποχή η παγκόσμια ναυτιλία! Κίνδυνοι για την ανθρώπινη ζωή και την ασφάλεια των λιμένων – Μπροστά σε κρίσιμη πρόκληση η Ελλάδα
Σε μια εποχή όπου οι τεχνολογικές εξελίξεις προηγούνται συχνά της θεσμικής και επιχειρησιακής προσαρμογής, η ναυτιλιακή ασφάλεια οφείλει να παραμείνει αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
Του Νίκου Ι. Σπανού, Ναυάρχου Λ.Σ.–ΕΛ.ΑΚΤ. ε.α. – Διεθνούς Πραγματογνώμονα Ναυτιλιακών Θεμάτων
Η παγκόσμια ναυτιλία εισέρχεται σε μια νέα εποχή. Τα πλοία καλούνται να περιορίσουν δραστικά τις εκπομπές τους, να εγκαταλείψουν σταδιακά τα συμβατικά καύσιμα και να υιοθετήσουν τεχνολογίες φιλικότερες προς το περιβάλλον.
Πίσω όμως από τη μεγάλη υπόσχεση της πράσινης μετάβασης αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα:
Μήπως, στην προσπάθειά μας να προστατεύσουμε το περιβάλλον, δημιουργούμε νέους κινδύνους για την ανθρώπινη ζωή και την ασφάλεια των λιμένων;
Δεν πρόκειται για κινδυνολογία. Πρόκειται για ένα ζήτημα που απασχολεί πλέον σοβαρά τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα.
Το καύσιμο του μέλλοντος μπορεί να γίνει ο κίνδυνος του παρόντος
Η αμμωνία, η μεθανόλη και το υδρογόνο βρίσκονται στο επίκεντρο της ενεργειακής μετάβασης της ναυτιλίας.
Κάθε καύσιμο, ωστόσο, παρουσιάζει διαφορετικά χαρακτηριστικά επικινδυνότητας.
Η αμμωνία είναι ιδιαίτερα τοξική και μια ανεξέλεγκτη διαρροή μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία. Η μεθανόλη είναι εύφλεκτη και τοξική, ενώ το υδρογόνο απαιτεί εξαιρετικά αυστηρές προδιαγραφές αποθήκευσης και διαχείρισης, λόγω της υψηλής ευφλεκτότητάς του.
Φανταστείτε ένα εμπορικό πλοίο που ανεφοδιάζεται με αμμωνία σε λιμάνι κοντά σε κατοικημένη περιοχή.
Ένα τεχνικό σφάλμα, μια αστοχία σύνδεσης ή η ανεπαρκής εφαρμογή διαδικασιών ασφαλείας θα μπορούσαν, υπό δυσμενείς συνθήκες, να οδηγήσουν σε επικίνδυνη έκλυση αερίου.
Τότε το ζήτημα δεν θα αφορούσε αποκλειστικά το πλήρωμα.
Θα αφορούσε τους χρήστες λιμένων, τις γειτονικές εγκαταστάσεις, τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και ενδεχομένως τον πληθυσμό της ευρύτερης περιοχής.
Ποιος θα αντιμετωπίσει το πρώτο μεγάλο περιστατικό;
Τον Σεπτέμβριο του 2026, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός επανέφερε στο επίκεντρο την ανάγκη εκπαίδευσης των ναυτικών στα εναλλακτικά καύσιμα και την αποτελεσματική αντιμετώπιση περιστατικών ρύπανσης που συνδέονται με αυτά.
Το μήνυμα είναι ουσιαστικό.
Δεν αρκεί να σχεδιάζουμε πλοία νέας τεχνολογίας. Πρέπει να εξασφαλίζουμε ότι τα πληρώματα και οι λιμενικές υπηρεσίες είναι πραγματικά προετοιμασμένα να διαχειριστούν τους νέους κινδύνους.
Ένα συμβατικό περιστατικό διαρροής πετρελαιοειδών δεν αντιμετωπίζεται με τις ίδιες επιχειρησιακές μεθόδους που απαιτεί μια διαρροή αμμωνίας.
Η αντιμετώπιση προϋποθέτει διαφορετικό εξοπλισμό, ειδική εκπαίδευση, κατάλληλα μέσα ατομικής προστασίας, σχέδια έκτακτης ανάγκης και σαφείς διαδικασίες συνεργασίας μεταξύ εμπλεκόμενων αρχών.
Η Ελλάδα μπροστά σε μια κρίσιμη πρόκληση
Για την Ελλάδα, με τη μεγάλη εμπορική ναυτιλία, τα πολυάριθμα λιμάνια και τη στενή σύνδεση λιμενικών δραστηριοτήτων με αστικές περιοχές, το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η προετοιμασία δεν μπορεί να περιοριστεί στην εγκατάσταση νέων υποδομών ανεφοδιασμού.
Απαιτείται προηγουμένως ολοκληρωμένη εκτίμηση επικινδυνότητας, καθορισμός ζωνών ασφαλείας, επικαιροποίηση σχεδίων αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών και συστηματική εκπαίδευση του προσωπικού.
Το Λιμενικό Σώμα, οι φορείς διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένων, οι πυροσβεστικές υπηρεσίες και οι ναυτιλιακές εταιρείες θα πρέπει να διαθέτουν σαφώς προσδιορισμένες αρμοδιότητες και επιχειρησιακά δοκιμασμένες διαδικασίες.
Η περιβαλλοντική πρόοδος δεν μπορεί να επιτυγχάνεται εις βάρος της ανθρώπινης ασφάλειας.
Η πράσινη μετάβαση χρειάζεται πρώτα μια κόκκινη γραμμή
Η απανθρακοποίηση της ναυτιλίας αποτελεί αναγκαίο στρατηγικό στόχο. Δεν πρέπει όμως να εξελιχθεί σε αγώνα τεχνολογικής ταχύτητας χωρίς αντίστοιχη εξέλιξη των κανόνων ασφαλείας.
Η πραγματική πρόοδος δεν μετριέται μόνο σε μειωμένες εκπομπές ρύπων, αλλά και στην ικανότητα πρόληψης ατυχημάτων, προστασίας της ανθρώπινης ζωής και αποτελεσματικής διαχείρισης κρίσεων.
Το μεγάλο στοίχημα δεν είναι απλώς να κατασκευάσουμε το πλοίο του μέλλοντος. Είναι να διασφαλίσουμε ότι το πλοίο του μέλλοντος δεν θα μεταφέρει μαζί με το φορτίο του και έναν νέο, ανεπαρκώς ελεγχόμενο κίνδυνο.
Γιατί η ναυτιλία δεν θα γίνει πραγματικά πράσινη εάν προηγουμένως δεν παραμείνει απολύτως προσηλωμένη στην ασφάλεια.
Και το επόμενο μεγάλο ναυτικό ατύχημα δεν πρέπει να αποτελέσει την αφορμή για να ανακαλύψουμε όσα οφείλαμε να έχουμε προβλέψει σήμερα.
Σε μια εποχή όπου οι τεχνολογικές εξελίξεις προηγούνται συχνά της θεσμικής και επιχειρησιακής προσαρμογής, η ναυτιλιακή ασφάλεια οφείλει να παραμείνει αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα δεν πρέπει να περιμένει την εκδήλωση ενός σοβαρού ατυχήματος για να αναγνωρίσει τις αδυναμίες της. Χρειάζεται προληπτικός σχεδιασμός, διαρκής αξιολόγηση των νέων κινδύνων και ουσιαστική επένδυση στον ανθρώπινο παράγοντα. Γιατί η μεγαλύτερη ευθύνη της σύγχρονης ναυτιλίας δεν είναι μόνο να παραδώσει στις επόμενες γενιές καθαρότερες θάλασσες, αλλά και να διασφαλίσει ότι οι άνθρωποι που εργάζονται σε αυτές, καθώς και οι κοινωνίες που ζουν δίπλα τους, θα παραμείνουν ασφαλείς. Η πράσινη μετάβαση θα αποτελεί πραγματική επιτυχία μόνο όταν η περιβαλλοντική βιωσιμότητα συμβαδίζει με την προστασία της ανθρώπινης ζωής.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας