Οι δύο παγκόσμιες πανδημίες
Αυτές οι δύο πανδημίες είναι αλληλένδετες, δεν είναι όμως το ίδιο φαινόμενο. Στη δεύτερη πανδημία, οι ιστορίες φόβου έχουν γίνει τόσο viral που συχνά τις σκεφτόμαστε διαρκώς. Η χρηματιστηριακή αγορά κατρακυλά σαν βράχος, προφανώς ανταποκρινόμενη στις ιστορίες του Covid-19 που απειλεί τη ζωή μας, εκτός κι αν αναλάβουμε κάποια δράση. Όμως, σε αντίθεση με τον ίδιο τον Covid-19, η πηγή του άγχους μας είναι ότι δεν είμαστε σίγουροι για το τι πρέπει να κάνουμε.
Δεν είναι καλά τα νέα όταν δύο πανδημίες λειτουργούν ταυτόχρονα. Η μία μπορεί να τροφοδοτήσει την άλλη. Το κλείσιμο των επιχειρήσεων, η αυξανόμενη ανεργία και η απώλεια εισοδήματος που προκαλούν οικονομικό άγχος ενδεχομένως με τη σειρά τους να αποτρέψουν τους ανθρώπους -απελπισμένους για εργασία- να λάβουν επαρκείς προφυλάξεις κατά της εξάπλωσης της νόσου.
Επιπλέον, δεν είναι καλά τα νέα όταν δύο μεταδόσεις αποτελούν, ουσιαστικά, παγκόσμιες πανδημίες. Όταν η πτώση της ζήτησης περιορίζεται σε μία χώρα, η απώλεια εν μέρει εξαπλώνεται στο εξωτερικό, ενώ η ζήτηση για τις εξαγωγές της χώρας δεν μειώνεται πολύ. Εντούτοις αυτή τη φορά, αυτή η φυσική βαλβίδα ασφαλείας δεν θα λειτουργήσει, επειδή η ύφεση απειλεί σχεδόν όλες τις χώρες.
Υποπροϊόν της κρίσης του Covid-19
Πολλοί άνθρωποι υποθέτουν ότι το οικονομικό άγχος δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα άμεσο υποπροϊόν της κρίσης του Covid-19 – μία απολύτως λογική αντίδραση στην πανδημία του νέου κορονοϊού. Το άγχος όμως αυτό δεν είναι απόλυτα λογικό. Η πανδημία του οικονομικού άγχους, που εξαπλώνεται μέσα από την πανικοβλημένη αντίδραση στις πτώσεις τιμών και στα μεταβαλλόμενα αφηγήματα, έχει τη δική της ζωή.
Οι συνέπειες της οικονομικής ανησυχίας στη χρηματιστηριακή αγορά μπορεί να μεταδίδονται από ένα φαινόμενο που ο ψυχολόγος Πολ Σλόβιτς του Πανεπιστημίου του Όρεγκον και οι συνάδελφοί του αποκαλούν «εφευρετικός επηρεασμός». Όταν οι άνθρωποι είναι συναισθηματικά αναστατωμένοι εξαιτίας ενός τραγικού γεγονότος, αντιδρούν με φόβο ακόμη και σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει λόγος να φοβούνται.
Σε μία κοινή δημοσίευση με τον Ουίλιαμ Γκέτζμαν και τον Ντασόλ Κιμ, διαπιστώσαμε ότι οι γειτονικοί σεισμοί επηρεάζουν την κρίση των ανθρώπων σχετικά με την πιθανότητα κατάρρευσης των χρηματιστηριακών αγορών σε κλίμακα όπως το 1929 ή το 1987. Αν υπήρχε ένας σημαντικός σεισμός σε επίκεντρο 30 μιλίων (48 χιλιόμετρα) τις προηγούμενες 30 ημέρες, η εκτίμηση των ερωτηθέντων για την πιθανότητα κατάρρευσης θα ήταν σημαντικά υψηλότερη. Αυτός είναι ο εφευρετικός επηρεασμός στην πράξη.
Μπορεί να είναι πιο λογικό να περιμένουμε μία πτώση της αγοράς μετοχών από μία πανδημία παρά από έναν σεισμό, αλλά ίσως όχι μία κατάρρευση του μεγέθους που παρατηρήθηκε πρόσφατα. Αν πιστεύαμε ευρέως ότι μία θεραπεία θα μπορούσε να περιορίσει την ένταση της πανδημίας του Covid-19 σε λίγους μήνες ή ακόμη και ότι η πανδημία θα διαρκέσει ένα ή δύο χρόνια, αυτό θα υποδήλωνε ότι το ρίσκο της χρηματιστηριακής αγοράς δεν είναι τόσο μεγάλο για έναν μακροπρόθεσμο επενδυτή. Κάποιος θα μπορούσε να αγοράσει, να κρατήσει και να περιμένει.
Όμως η μετάδοση του οικονομικού άγχους λειτουργεί διαφορετικά από τη μόλυνση των ασθενειών. Τροφοδοτείται εν μέρει από το γεγονός ότι οι άνθρωποι παρατηρούν την έλλειψη εμπιστοσύνης στους άλλους, που αντανακλάται στην πτώση των τιμών και στη συναισθηματική αντίδρασή τους στις πτώσεις αυτές. Μία αρνητική φούσκα στο χρηματιστήριο συμβαίνει όταν οι άνθρωποι βλέπουν τις τιμές να πέφτουν και προσπαθώντας να ανακαλύψουν το γιατί, αρχίζουν να ενισχύουν ιστορίες που εξηγούν την πτώση. Στη συνέχεια, οι τιμές πέφτουν τις επόμενες ημέρες, ξανά και ξανά.
Διαδοχικές μειώσεις στις τιμές των μετοχών
Παρατηρώντας τις διαδοχικές μειώσεις των τιμών των μετοχών δημιουργείται ένα ισχυρό αίσθημα λύπης σε αυτούς που δεν έχουν πουλήσει, μαζί με φόβο ότι κάποιος θα μπορούσε να πουλήσει σε χαμηλά επίπεδά. Αυτή η λύπη και ο φόβος αντανακλούν το συμφέρον των ανθρώπων και στα δύο αφηγήματα της πανδημίας. Το πώς θα κινηθεί η αγορά εξαρτάται από τη φύση τους και την εξέλιξή τους.
Για παράδειγμα, ας αναλογιστούμε ότι η χρηματιστηριακή αγορά στις ΗΠΑ δεν κατέρρευσε όταν τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο του 1918 τα μέσα ενημέρωσης άρχισαν να καλύπτουν την ισπανική πανδημία γρίπης που τελικά στοίχισε 675.000 ζωές Αμερικανών (και πάνω από πενήντα εκατομμύρια παγκοσμίως). Αντ’ αυτού, οι μηνιαίες τιμές στην αγορά των ΗΠΑ ήταν σε ανοδική πορεία από τον Σεπτέμβριο του 1918 έως τον Ιούλιο του 1919. Γιατί δεν κατέρρευσε η αγορά; Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, ο οποίος πλησίαζε το τέλος του μετά την τελευταία μεγάλη σύγκρουση, τη δεύτερη μάχη του Μάρνη, τον Ιούλιο-Αύγουστο του 1918, προσπέρασε την ιστορία της γρίπης, ειδικά μετά την ανακωχή τον Νοέμβριο εκείνου του έτους. Η ιστορία του πολέμου ήταν πιθανόν περισσότερο μεταδοτική από την ιστορία της γρίπης.
Σύγκριση με τον Α’ Π.Π. και την ισπανική γρίπη
Ένας άλλος λόγος είναι ότι η επιδημιολογία ήταν τότε μόλις στη βρεφική της ηλικία. Οι εστίες δεν ήταν τόσο προβλέψιμες και ο κόσμος δεν εμπιστευόταν τις συμβουλές των εμπειρογνωμόνων, καθώς οι πολίτες είχαν θεωρήσει τα μέτρα κοινωνικής απομάκρυνσης «πρόχειρα». Επιπλέον, κυριαρχούσε η άποψη ότι οι οικονομικές κρίσεις ήταν τραπεζικές κρίσεις και δεν υπήρξε τραπεζική κρίση στις ΗΠΑ, όπου το σύστημα της Federal Reserve, το οποίο είχε ιδρυθεί μόλις μερικά χρόνια νωρίτερα, το 1913, είχε θεωρηθεί ευρέως ως μέσο εξάλειψης αυτού του κινδύνου.
Αλλά ίσως ο πιο σημαντικός λόγος για τον οποίο το οικονομικό αφήγημα είχε σιγάσει κατά τη διάρκεια της επιδημίας της γρίπης του 1918 είναι ότι πολύ λιγότεροι άνθρωποι κατείχαν μετοχές πριν από έναν αιώνα και η αποταμίευση για τη συνταξιοδότηση δεν ήταν τόσο διαδεδομένη όσο σήμερα, εν μέρει επειδή οι άνθρωποι δεν ζούσαν πολύ και συνήθως εξαρτιούνταν από την οικογένεια αν το έκαναν.
Αυτή η φορά φυσικά είναι διαφορετική. Βλέπουμε τον πανικό των καταναλωτών στα τοπικά παντοπωλεία, σε αντίθεση με το 1918, όταν εν καιρώ πολέμου οι ελλείψεις συνέβαιναν τακτικά. Με τη μεγάλη ύφεση πίσω μας, σίγουρα έχουμε επίγνωση της πιθανότητας σημαντικών μειώσεων στις τιμές των περιουσιακών στοιχείων. Αντί για έναν τραγικό παγκόσμιο πόλεμο, αυτή τη φορά οι ΗΠΑ ασχολούνται με τη δική τους πολιτική πόλωση και υπάρχουν πολλά θυμωμένα αφηγήματα σχετικά με την κακή διαχείριση της κρίσης από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Προβλέψεις για τη χρηματιστηριακή αγορά είναι δύσκολες σε μία εποχή όπως αυτή. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να προβλέψουμε τις άμεσες επιπτώσεις της πανδημίας του Covid-19 στην οικονομία, καθώς και όλες τις πραγματικές και ψυχολογικές επιπτώσεις της πανδημίας στο οικονομικό άγχος. Οι δύο τελευταίες είναι διαφορετικές, αλλά άρρηκτα συνδεμένες.
*Ο Ρόμπερτ Τζ. Σίλερ, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Yale, είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «Οικονομικά Αφηγήματα: Πώς Οι Ιστορίες Γίνονται Viral και Οδηγούν Σε Σημαντικά Οικονομικά Γεγονότα».
Copyright: Project Syndicate, 2020
www.project-syndicate.org
Πηγή: Ναυτεμπορική
Newsroom
Project Bromo: Η Ευρώπη επιταχύνει τη δημιουργία διαστημικού γίγαντα απέναντι στη SpaceX
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να επιταχύνει την αντιμονοπωλιακή αξιολόγηση της συμφωνίας μεταξύ Airbus, Thales και Leonardo.
Ο νέος όμιλος, με περίπου 25.000 εργαζομένους και εκτιμώμενα ετήσια έσοδα 6,5 δισ. ευρώ, φιλοδοξεί να ενισχύσει την ευρωπαϊκή διαστημική αυτονομία. Η Ευρώπη επιχειρεί να αλλάξει τις ισορροπίες στη διεθνή διαστημική βιομηχανία, προωθώντας τη συνένωση των διαστημικών δραστηριοτήτων τριών από τους μεγαλύτερους αεροδιαστημικούς ομίλους της: της ευρωπαϊκής Airbus, της γαλλικής Thales και της ιταλικής Leonardo.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, που αναπαράχθηκε από διεθνή μέσα ενημέρωσης, οι ευρωπαϊκές αρχές επιδιώκουν την ταχύτερη εξέταση του ανταγωνιστικού σκέλους του σχεδίου Project Bromo, μετά από πολύμηνες επαφές με τις εμπλεκόμενες εταιρείες. Στόχος είναι να εντοπιστούν και να αντιμετωπιστούν εγκαίρως πιθανές ενστάσεις για τον ανταγωνισμό. Η επίσημη κοινοποίηση της συμφωνίας δεν έχει ακόμη κατατεθεί, ενώ οι αρμόδιοι στις Βρυξέλλες αναμένουν τις σχετικές διαδικασίες τις επόμενες εβδομάδες.
Η νέα εταιρεία θα συγκεντρώσει δραστηριότητες που αφορούν την κατασκευή δορυφόρων, τα διαστημικά συστήματα και τις συναφείς υπηρεσίες. Οι εφαρμογές τους καλύπτουν τις τηλεπικοινωνίες, την πλοήγηση, την παρατήρηση της Γης και την εθνική ασφάλεια. Η συμφωνία δεν περιλαμβάνει τις δραστηριότητες κατασκευής διαστημικών πυραύλων.
Με βάση τον αρχικό σχεδιασμό, η Airbus θα κατέχει το 35% της νέας εταιρείας, ενώ η Thales και η Leonardo θα διαθέτουν από 32,5%. Το εγχείρημα προβλέπεται να απασχολεί περίπου 25.000 εργαζομένους και να εμφανίζει ετήσιο κύκλο εργασιών της τάξης των 6,5 δισ. ευρώ. Η έναρξη λειτουργίας τοποθετείται στο 2027, υπό την προϋπόθεση των απαιτούμενων εγκρίσεων.
Η στρατηγική επιδίωξη είναι να δημιουργηθεί ένας ευρωπαϊκός ανταγωνιστής με μεγαλύτερη κλίμακα απέναντι στην αμερικανική SpaceX και σε κινεζικούς ομίλους, περιορίζοντας παράλληλα την εξάρτηση της Ευρώπης από μη ευρωπαϊκές διαστημικές υποδομές.
Οι ενστάσεις για τον ανταγωνισμό
Η προοπτική συγχώνευσης προκαλεί, ωστόσο, προβληματισμό σε ανταγωνιστές και προμηθευτές. Η γερμανική OHB έχει εκφράσει ανησυχίες για τη συγκέντρωση ισχύος στην αγορά και έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νομικών ενεργειών σε περίπτωση έγκρισης. Παράλληλα, η Airbus φέρεται να έχει προτείνει την εκποίηση ορισμένων περιουσιακών στοιχείων για να αντιμετωπιστούν οι επιφυλάξεις των ευρωπαϊκών αρχών.
Το Project Bromo αποτελεί, επομένως, δοκιμασία για την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συνδυάσει τη δημιουργία ισχυρών βιομηχανικών πρωταθλητών με τη διατήρηση του ανταγωνισμού. Η ταχύτητα της διαδικασίας θα είναι σημαντική, αλλά η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί από τους όρους που θα θέσουν οι αρμόδιες αρχές.
Αναλύσεις
350 Δισ. Δολάρια στην Αμερική: Η Νότια Κορέα ενεργοποιεί τη μεγαλύτερη στρατηγική επένδυση της συμμαχίας τους
Καθώς στη Σεούλ διατυπώνονται επικρίσεις σχετικά με τους κινδύνους και την εποπτεία των επενδύσεων αυτών, ενώ οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ πλησιάζουν, ο τρόπος με τον οποίο θα δομηθούν αυτές οι επενδύσεις ενδέχεται να αποτελέσει πρότυπο για όσα θα ακολουθήσουν και να καταδείξει κατά πόσο μπορεί να λειτουργήσει αυτό το νέο μοντέλο συμμαχικών σχέσεων.
Τον Νοέμβριο του περασμένου έτους, η Νότια Κορέα συμφώνησε να μεταφέρει 350 δισεκατομμύρια δολάρια στρατηγικών επενδύσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες με αντάλλαγμα χαμηλότερους δασμούς. Για μήνες, η δέσμευση αυτή δεν ήταν τίποτε περισσότερο από ένας εντυπωσιακός αριθμός στους τίτλους των ειδήσεων. Τώρα, όμως, τα κεφάλαια αρχίζουν να μεταφέρονται.
Η Σεούλ έχει ήδη αποστείλει τα πρώτα 2,4 δισεκατομμύρια δολάρια και έχει κατονομάσει τα έργα που θα χρηματοδοτήσει: μια μονάδα ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο, σχεδιασμένη να τροφοδοτεί κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης στο Τέξας, καθώς και οκτώ μεγάλους πυρηνικούς αντιδραστήρες που θα εγκαταστήσουν για πρώτη φορά κορεατικό σχέδιο αντιδραστήρα σε αμερικανικό έδαφος.
Καθώς στη Σεούλ διατυπώνονται επικρίσεις σχετικά με τους κινδύνους και την εποπτεία των επενδύσεων αυτών, ενώ οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ πλησιάζουν, ο τρόπος με τον οποίο θα δομηθούν αυτές οι επενδύσεις ενδέχεται να αποτελέσει πρότυπο για όσα θα ακολουθήσουν και να καταδείξει κατά πόσο μπορεί να λειτουργήσει αυτό το νέο μοντέλο συμμαχικών σχέσεων.
Αυτή η ανάλυση εξετάζει τι χρηματοδοτείται, πώς η Νότια Κορέα επιχειρεί να περιορίσει τους κινδύνους και ποια ζητήματα παραμένουν ακόμη ανοιχτά.
Οι πολυαναμενόμενες λεπτομέρειες σχετικά με το πρώτο κύμα επενδύσεων που συνδέεται με τη συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ της Νότιας Κορέας και των Ηνωμένων Πολιτειών τον περασμένο Νοέμβριο δημοσιοποιήθηκαν επιτέλους.
Η επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Πόρων της Νότιας Κορέας (MOTIR) δείχνει ότι το πρώτο πακέτο επενδύσεων θα κατευθυνθεί:
- στην κατασκευή ενός σταθμού ηλεκτροπαραγωγής συνδυασμένου κύκλου με φυσικό αέριο (Project Star),
- στην κατασκευή οκτώ μεγάλων πυρηνικών αντιδραστήρων (Project Power),
ενώ το έργο ανάπτυξης αγωγού και εγκαταστάσεων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Αλάσκα (Project North) θα υποβληθεί σε περαιτέρω αξιολόγηση.
Οι τελευταίες πληροφορίες δείχνουν ότι η πρώτη μεταφορά ύψους 2,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων έχει ήδη πραγματοποιηθεί για το έργο του σταθμού ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου.
Παρότι επικριτές στη Νότια Κορέα αμφισβητούν:
- την εμπορική βιωσιμότητα των έργων,
- την οικονομική τους αποδοτικότητα,
- και την επάρκεια των μηχανισμών εποπτείας,
η επιλογή των έργων και η δομή της χρηματοδότησής τους υποδεικνύουν ότι η Σεούλ κατέβαλε σημαντική προσπάθεια ώστε να διαχειριστεί τους σχετικούς κινδύνους και παράλληλα να τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε τον Νοέμβριο του 2025.
Τα Έργα
Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό το ευρύτερο πλαίσιο που περιβάλλει την πρόσφατη ανακοίνωση αυτών των έργων ώστε να γίνει αντιληπτή η κριτική που ασκείται προς τη νοτιοκορεατική κυβέρνηση.
Λίγες εβδομάδες πριν από την ανακοίνωση, ο Πρόεδρος Τραμπ προχώρησε σε μια σειρά δημοσίων δηλώσεων σχετικά με:
- τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις,
- τη Βόρεια Κορέα,
- και τα Στενά του Ορμούζ,
οι οποίες έμοιαζαν να συνδέονται με την επενδυτική δέσμευση που είχε αναλάβει η Σεούλ τον προηγούμενο Νοέμβριο.
Μάλιστα, τουλάχιστον μία δημοσιογραφική αναφορά υποστήριζε ότι η αμερικανική πλευρά άρχιζε να χάνει την υπομονή της με τον αργό ρυθμό υλοποίησης των νοτιοκορεατικών επενδύσεων και ότι οι δηλώσεις αυτές στόχευαν στην εξασφάλιση συγκεκριμένων αποτελεσμάτων.
Παρότι η κριτική προς την κορεατική κυβέρνηση μπορεί να θεωρηθεί εύλογη, η επιλογή των έργων και οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν δείχνουν ότι προηγήθηκε σημαντική επεξεργασία πριν γίνουν οι ανακοινώσεις.
Project Star (Μονάδα Ηλεκτροπαραγωγής Συνδυασμένου Κύκλου με Φυσικό Αέριο)
Τοποθεσία: Encinal, Τέξας
Συνολικό κόστος: 22,3 δισ. δολάρια
Το Project Star προβλέπει την κατασκευή και λειτουργία μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος 6.472 MW για την τροφοδοσία κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης στην περιοχή Encinal του Τέξας.
Η μονάδα αξίας 22,3 δισ. δολαρίων θα ξεκινήσει να παρέχει ηλεκτρική ενέργεια το 2029 και θα φτάσει σε πλήρη επιχειρησιακή ικανότητα έως το 2032.
Στο έργο θα συμμετέχουν αρκετές μεγάλες διεθνείς εταιρείες, μεταξύ των οποίων:
- Related Companies,
- NextEra Energy,
- Lewis Energy Group,
καθώς και ακόμη μη κατονομαζόμενες «ανταγωνιστικές κορεατικές εταιρείες», οι οποίες θα συμβάλουν σε όλα τα στάδια του έργου μέσω παροχής εξοπλισμού, μηχανολογικού σχεδιασμού, κατασκευών, τεχνικής υποστήριξης και συντήρησης.
Project Power (8 Μεγάλοι Πυρηνικοί Αντιδραστήρες)
Το Project Power αφορά επένδυση ύψους 120 δισεκατομμυρίων δολαρίων για:
- δύο αντιδραστήρες APR1400 κορεατικού σχεδιασμού,
- έξι αντιδραστήρες AP1000 σχεδιασμένους από τη Westinghouse.
Η ανακοίνωση αναφέρει ότι η κατασκευή θα πραγματοποιηθεί σε φάσεις.
Πρώτη φάση
Κατασκευή δύο αντιδραστήρων AP1000.
Δεύτερη φάση
- Δύο αντιδραστήρες APR1400.
- Δύο επιπλέον AP1000.
Το διάστημα μεταξύ των δύο φάσεων δεν θα υπερβεί τους έξι μήνες.
Τρίτη φάση
Κατασκευή των δύο τελευταίων AP1000.
Η συγκεκριμένη δομή επιτρέπει στη Νότια Κορέα να εγκαταστήσει τον δικό της σχεδιασμό πυρηνικού αντιδραστήρα (APR1400) στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ παράλληλα μοιράζεται τα οφέλη από την ανάπτυξη των αντιδραστήρων AP1000 της Westinghouse.
Οι δύο χώρες ελπίζουν ότι το Project Power θα δώσει νέα ώθηση στο προεδρικό εκτελεστικό διάταγμα για την πυρηνική ενέργεια, το οποίο στοχεύει στην έναρξη κατασκευής δέκα νέων μεγάλων πυρηνικών αντιδραστήρων έως το 2030.
Από το συνολικό ποσό:
- 100 δισ. δολάρια θα καλύψουν το κόστος κατασκευής,
- 20 δισ. δολάρια θα παραμείνουν ως αποθεματικό απρόβλεπτων δαπανών.
Επιπλέον, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να επιτρέψουν προκαταβολικές πληρωμές έως 10 δισ. δολαρίων μέχρι το τέλος του έτους για εξοπλισμό μακράς προμήθειας.
Project North (Αγωγός και Τερματικός Σταθμός LNG στην Αλάσκα)
Το Project North είναι το πιο αμφιλεγόμενο από τα τρία έργα, καθώς η κατασκευή ενός αγωγού LNG μήκους 800 μιλίων (περίπου 1.287 χιλιομέτρων) και εγκαταστάσεων υγροποίησης σε ένα αφιλόξενο περιβάλλον όπως η Αλάσκα καθιστά το έργο ιδιαίτερα απαιτητικό. Αυτό σημαίνει ότι το τελικό κόστος μπορεί να αποδειχθεί σημαντικά υψηλότερο από τις σημερινές εκτιμήσεις.
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος το έργο να μην ολοκληρωθεί εντός του προβλεπόμενου χρονικού ορίζοντα των 20 ετών για την έναρξη παραδόσεων LNG, γεγονός που θα απαιτούσε αναδιάρθρωση του χρηματοδοτικού σχήματος ώστε η νοτιοκορεατική κυβέρνηση να μπορέσει να ανακτήσει την επένδυσή της.
Η ζήτηση για LNG ενδέχεται επίσης να μεταβληθεί σημαντικά με την πάροδο του χρόνου, καθώς οι μακροπρόθεσμες συνθήκες της αγοράς παραμένουν αβέβαιες.
Ενδεικτικά, κατά τη δεκαετία του 2010, μεγάλες ενεργειακές εταιρείες που συμμετείχαν αρχικά στο έργο, όπως οι ExxonMobil, BP και ConocoPhillips, αποφάσισαν τελικά να μην συμμετάσχουν, επικαλούμενες οικονομικούς λόγους.
Η ανακοίνωση του Προέδρου Τραμπ σχετικά με τη συμμετοχή της Νότιας Κορέας στο έργο, η οποία αργότερα αμφισβητήθηκε από τον Πρόεδρο Λι Τζε-Μιούνγκ, φαίνεται να υποδηλώνει ότι το αναμενόμενο ύψος της νοτιοκορεατικής επένδυσης ανέρχεται σε 54 δισεκατομμύρια δολάρια.
Μέχρι στιγμής, η επίσημη ανακοίνωση της νοτιοκορεατικής πλευράς αναφέρει απλώς ότι οι δύο χώρες θα εξετάσουν το έργο πριν λάβουν οριστική απόφαση.
Η επιλογή και η κατάσταση των τριών αυτών έργων φαίνεται να επιβεβαιώνουν ότι η νοτιοκορεατική κυβέρνηση έχει προετοιμαστεί επαρκώς ώστε να εκπληρώσει τη συμφωνία που συνήφθη τον περασμένο Νοέμβριο, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι μόνο τα πλέον υποσχόμενα έργα θα προχωρήσουν.
Ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό του επενδυτικού πακέτου είναι ότι μεγάλο μέρος των επενδύσεων επικεντρώνεται στις ενεργειακές υποδομές. Αυτό είναι μάλλον αναμενόμενο δεδομένης της τεράστιας ανάγκης για παραγωγή ενέργειας ώστε να καλυφθούν οι διαρκώς αυξανόμενες απαιτήσεις υπολογιστικής ισχύος της τεχνητής νοημοσύνης.
Απουσιάζουν από το παρόν πακέτο επενδύσεις που σχετίζονται με:
- τη ναυπηγική βιομηχανία,
- τους ημιαγωγούς,
- τα φαρμακευτικά προϊόντα,
- τα κρίσιμα ορυκτά,
- την κβαντική πληροφορική,
- και την τεχνητή νοημοσύνη.
Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι σε ορισμένους από αυτούς τους τομείς οι επενδύσεις έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από τον ιδιωτικό τομέα, όπως συμβαίνει στην περίπτωση των ημιαγωγών, ή ότι η Νότια Κορέα δεν διαθέτει ακόμη επαρκές συγκριτικό πλεονέκτημα κλίμακας, όπως στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης και της κβαντικής υπολογιστικής.
Οι επενδύσεις στη ναυπηγική φαίνεται να αποτελούν ξεχωριστό σκέλος του πρόσθετου επενδυτικού πακέτου των 150 δισεκατομμυρίων δολαρίων, γεγονός που σημαίνει ότι αναμένονται περισσότερες ανακοινώσεις τις επόμενες ημέρες.
Τέλος, είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη και οι πολιτικές προεκτάσεις αυτής της ανακοίνωσης από την οπτική των Νοτιοκορεατών φορολογουμένων.
Η διοχέτευση κρατικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων για τη δημιουργία θέσεων εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί πολιτικά όταν τα ίδια κεφάλαια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για ανάγκες στο εσωτερικό της χώρας.
Με απλά λόγια, η επιχειρηματολογία υπέρ αυτών των επενδύσεων γίνεται πιο πειστική όσο πιο άμεσα και ορατά είναι τα οφέλη για τους Νοτιοκορεάτες φορολογουμένους.
Αυτό ενδέχεται να αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους η παρούσα δέσμη ανακοινώσεων επικεντρώθηκε κυρίως στις ενεργειακές υποδομές, δεδομένου ότι κρατικές εταιρείες όπως:
- η Korea Electric Power Company (KEPCO),
- και η Korea Hydro & Nuclear Power (KHNP),
κατέχουν δεσπόζουσα θέση στον συγκεκριμένο τομέα.
Χρηματοδότηση
Όπως προβλεπόταν στο Μνημόνιο Κατανόησης του Νοεμβρίου, οι επενδύσεις διοχετεύονται μέσω δύο οχημάτων ειδικού σκοπού (Special Purpose Vehicles – SPV):
- του Investment Special Purpose Vehicle (I-SPV),
- και του Project Special Purpose Vehicle (P-SPV).
Το πρώτο διαχειρίζεται η Korea-U.S. Strategic Investment Corporation σε συνεργασία με την αμερικανική κυβέρνηση και είναι υπεύθυνο για τη συγκέντρωση, κατανομή και αναδιανομή των κεφαλαίων προς και από τα επιμέρους P-SPV.
Η ετήσια συνεισφορά της νοτιοκορεατικής κυβέρνησης έχει οριστεί στα 20 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, με ανώτατο συνολικό όριο τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια.
Το σημαντικό στοιχείο αυτής της συμφωνίας είναι ότι τα κεφάλαια που παρέχει η κορεατική κυβέρνηση αποτελούν ανακτήσιμη επένδυση διάρκειας 20 ετών.
Συγκεκριμένα, οι αποδόσεις που προκύπτουν από τα P-SPV μεταφέρονται κάθε χρόνο στο I-SPV και στη συνέχεια κατανέμονται ισόποσα μεταξύ των κυβερνήσεων της Νότιας Κορέας και των ΗΠΑ μέχρι να ανακτηθεί συνολικά το ποσό που αντιστοιχεί στη λεγόμενη «Τεκμαρτή Κατανομή» (Deemed Allocation).
Μετά την ανάκτηση αυτού του ποσού, η νοτιοκορεατική κυβέρνηση δικαιούται εγγυημένη απόδοση 10% επί της επένδυσης.
Σε περίπτωση που η Νότια Κορέα δεν καταφέρει να ανακτήσει το πλήρες ποσό της Τεκμαρτής Κατανομής εντός 20 ετών, οι δύο κυβερνήσεις μπορούν να διαπραγματευθούν τροποποιήσεις στον τρόπο κατανομής των αποδόσεων.
Με λίγα λόγια, το χρηματοδοτικό μοντέλο έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε η Νότια Κορέα να μπορεί να ανακτήσει ολόκληρο το επενδυμένο κεφάλαιο καθώς και τους σχετικούς τόκους.
Οι τόκοι θα υπολογίζονται με βάση την απόδοση των αμερικανικών κρατικών ομολόγων 20ετούς διάρκειας, προσαυξημένη κατά ένα επιπλέον περιθώριο (spread), το οποίο θα συμφωνείται ξεχωριστά για κάθε έργο.
Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης πρόβλεψη που απαιτεί από τις δύο πλευρές να παρέχουν προνομιακή μεταχείριση σε κορεατές προμηθευτές και αναδόχους έναντι αντίστοιχων ξένων προμηθευτών κατά την υλοποίηση των έργων.
Σύμφωνα με αρχικές πληροφορίες, το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών και η Τράπεζα της Κορέας σχεδίαζαν να συγκεντρώνουν έως και 20 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως μέσω:
- των εσόδων από τόκους,
- των μερισμάτων που προέρχονται από τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας,
- και των ομολόγων εκφρασμένων σε δολάρια.
Πρόσφατα δημοσιεύματα φαίνεται να επιβεβαιώνουν τη συγκεκριμένη προσέγγιση.
Εάν αυτό ισχύει, η κυβέρνηση θα μπορέσει να διατηρήσει τη δημοσιονομική πειθαρχία χωρίς να επηρεάσει σημαντικά την αγορά συναλλάγματος.
Μέχρι τον Αύγουστο, τα συναλλαγματικά αποθέματα της Νότιας Κορέας ανέρχονταν σε περισσότερα από 442 δισεκατομμύρια δολάρια, αν και νεότερα στοιχεία δείχνουν μικρή μείωση κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Οι τοποθετήσεις της χώρας σε ξένα χρεόγραφα, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, παρέμειναν σχετικά σταθερές στα περίπου 387 δισεκατομμύρια δολάρια.
Οι ετήσιες αποδόσεις αυτών των τοποθετήσεων θα κατευθύνονται στο στρατηγικό επενδυτικό ταμείο.
Εάν τα έσοδα από τόκους δεν επαρκούν για την κάλυψη του ετήσιου ορίου επένδυσης των 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, η κυβέρνηση θα έχει τη δυνατότητα να εκδώσει επιπλέον ομόλογα για να καλύψει τη διαφορά.
Σχεδόν έναν χρόνο μετά το Κοινό Ενημερωτικό Δελτίο του 2025, η Νότια Κορέα έχει περάσει από τις γενικές δεσμεύσεις σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, ανακοινώνοντας το πρώτο σύνολο έργων που θα χρηματοδοτήσει και πραγματοποιώντας ήδη την πρώτη μεταφορά κεφαλαίων.
Μια αρχική αξιολόγηση της επιλογής των έργων και της χρηματοδοτικής δομής δείχνει ότι η Σεούλ προχώρησε σε ενδελεχή προετοιμασία.
Επέλεξε έργα με έμπειρους εταίρους και σαφή ζήτηση, διασφαλίζοντας παράλληλα μηχανισμούς προστασίας όπως:
- η επιμερισμένη διαχείριση κινδύνου μεταξύ των έργων,
- και ένα νομικά δεσμευτικό ετήσιο ανώτατο όριο δαπανών.
Οι κινήσεις αυτές αποδεικνύουν τόσο τη σοβαρότητα των προθέσεων της Νότιας Κορέας όσο και την επιθυμία της να εξασφαλίσει την επιτυχή ολοκλήρωση των έργων.
Αυτό είναι απολύτως λογικό, καθώς η δυνατότητα της χώρας να ανακτήσει τα επενδυμένα κεφάλαιά της και να αποκομίσει ενδεχομένως κέρδος εξαρτάται από την επιτυχία των συγκεκριμένων έργων.
Παρ’ όλα αυτά, πολλά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά, μεταξύ των οποίων:
- ο τρόπος κατανομής των υπόλοιπων κεφαλαίων,
- η μορφή και η έκταση της συμμετοχής της Νότιας Κορέας στο έργο LNG της Αλάσκας,
- καθώς και οι επενδύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία.
Ωστόσο, η συμφωνία φαίνεται να διαθέτει πραγματική δυναμική σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται σε μια κρίσιμη φάση, καθώς οι ενδιάμεσες εκλογές βρίσκονται πλέον πολύ κοντά.
stimson.org
Αναλύσεις
«Εδώ αρμόδιος είμαι εγώ»: Η τουρκική υστερία για τις NAVTEX και το ευρωπαϊκό πλέγμα προστασίας του GSI
Ως νέα αναμέτρηση για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου παρουσιάζει ο τουρκικός Τύπος την αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας με αφορμή την πολυεθνική άσκηση «Ευνομία» και τη διαδρομή του ηλεκτρικού καλωδίου Great Sea Interconnector (GSI). Οι τουρκικές εφημερίδες συνδέουν ευθέως τη στρατιωτική άσκηση με τις ενεργειακές επιδιώξεις της Αθήνας, αποδίδοντάς της πολιτική και γεωστρατηγική σκοπιμότητα.
Τουρκικός Τύπος για NAVTEX: «Πόλεμος στη Γαλάζια Πατρίδα» και «δοκιμασία ορίων» από την Αθήνα
Ως νέα αναμέτρηση για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου παρουσιάζει ο τουρκικός Τύπος την αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας με αφορμή την πολυεθνική άσκηση «Ευνομία» και τη διαδρομή του ηλεκτρικού καλωδίου Great Sea Interconnector (GSI). Οι τουρκικές εφημερίδες συνδέουν ευθέως τη στρατιωτική άσκηση με τις ενεργειακές επιδιώξεις της Αθήνας, αποδίδοντάς της πολιτική και γεωστρατηγική σκοπιμότητα. Από τον «πόλεμο των NAVTEX στη Γαλάζια Πατρίδα» μέχρι τις καταγγελίες περί «πρόκλησης» και «γεωπολιτικής δοκιμασίας ορίων», κυριαρχεί η εκτίμηση ότι η Ελλάδα επιχειρεί, με τη συμμετοχή της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, να διαμορφώσει ένα ευρωπαϊκό πλέγμα προστασίας γύρω από το καλώδιο. Παράλληλα, επανέρχεται η πάγια τουρκική θέση περί προηγούμενου συντονισμού με την Άγκυρα για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές που η ίδια διεκδικεί ως τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.
Χουριέτ: «Προειδοποίηση της Άγκυρας στην Αθήνα: Εκείνη η περιοχή είναι δική μου»
Η αντιπαράθεση για τις NAVTEX αναδεικνύει, σύμφωνα με τη Χουριέτ, τη βαθύτερη διαφωνία Αθήνας και Άγκυρας για τη δικαιοδοσία στην Ανατολική Μεσόγειο, με το ηλεκτρικό καλώδιο να αποτελεί το πραγματικό επίκεντρο της έντασης.
Στο δημοσίευμα της Ντουϊγκού Λέλογλου, με τίτλο «Προειδοποίηση της Άγκυρας στην Αθήνα: Εκείνη η περιοχή είναι δική μου», η εφημερίδα επισημαίνει ότι η πραγματοποίηση της «Ευνομίας» σε θαλάσσια περιοχή που συμπίπτει σε μεγάλο βαθμό με τη σχεδιαζόμενη διαδρομή του GSI επαναφέρει στο προσκήνιο τη διαμάχη για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει η Χουριέτ στη χρονική συγκυρία και στη σύνθεση της άσκησης, υπογραμμίζοντας ότι οι τέσσερις συμμετέχουσες χώρες εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Μεταφέρει, επίσης, την εκτίμηση του ελληνικού Τύπου ότι η άσκηση συνιστά μήνυμα προς την Τουρκία.
Το ουσιαστικότερο σημείο της ανάλυσής της αφορά, ωστόσο, τη διάκριση ανάμεσα στην άδεια και στον προηγούμενο συντονισμό, όπως την αντιλαμβάνεται η Άγκυρα.
Η εφημερίδα διευκρινίζει ότι «η προσδοκία της Άγκυρας δεν είναι να ζητήσει άδεια η ανάδοχος εταιρεία, αλλά η Γαλλία, ως κράτος σημαίας, να διασφαλίσει τον συντονισμό μέσω διπλωματικών διαύλων, πριν αρχίσουν οι έρευνες στη διαδρομή που επικαλύπτει την τουρκική υφαλοκρηπίδα».
Με αυτή τη διατύπωση, η Χουριέτ επιχειρεί να μετατοπίσει τη συζήτηση από το ζήτημα της τουρκικής άδειας, την οποία απορρίπτει κατηγορηματικά η Αθήνα, στο ζήτημα της προηγούμενης διπλωματικής συνεννόησης με την Άγκυρα.
Παράλληλα, η εφημερίδα εντάσσει τη συμμετοχή της γαλλικής εταιρείας Meridiam και την πολυεθνική άσκηση στην προσπάθεια της Ελλάδας να εξασφαλίσει την προστασία των ενεργειακών υποδομών της, υποστηρίζοντας ότι αποτελούν μέρος των μέτρων ασφαλείας που λαμβάνει η Αθήνα.
Νεφές: «Πόλεμος NAVTEX στη Γαλάζια Πατρίδα»
Σε σαφώς πιο συγκρουσιακό τόνο, η Νεφές παρουσιάζει την αντιπαράθεση ως αναμέτρηση για το ποιος έχει τον έλεγχο της επίμαχης θαλάσσιας περιοχής, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο πολιτικό μήνυμα της τουρκικής αντίδρασης.
Με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Πόλεμος NAVTEX στη Γαλάζια Πατρίδα», η εφημερίδα ερμηνεύει την τουρκική αντι-NAVTEX ως μήνυμα προς την Αθήνα ότι «μόνο εγώ μπορώ να δώσω άδεια για αυτή την περιοχή».
Σύμφωνα με τη Νεφές, η Άγκυρα, κηρύσσοντας άκυρη την ελληνική NAVTEX και επαναλαμβάνοντας τη δική της ναυτική οδηγία από τον σταθμό της Αττάλειας, επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι «εδώ αρμόδιος είμαι εγώ».
Το ενδιαφέρον του δημοσιεύματος βρίσκεται κυρίως στην ερμηνεία του σκοπού της άσκησης. Κάτω από τον χαρακτηριστικό μεσότιτλο «Ο πραγματικός σκοπός της άσκησης είναι το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης», η εφημερίδα συνδέει την «Ευνομία» με τη σχεδιαζόμενη διαδρομή του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.
Η Νεφές υιοθετεί έτσι την αντίληψη ότι η στρατιωτική δραστηριότητα δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το ενεργειακό έργο και τις ευρύτερες γεωπολιτικές επιδιώξεις στην περιοχή.
Επικαλείται, μάλιστα, την ελληνική εφημερίδα Τα Νέα, μεταφέροντας την εκτίμηση ότι «πρόκειται για μια απλή άσκηση, η οποία όμως αποκτά γεωπολιτική σημασία εξαιτίας της διαδρομής της».
Μιλιέτ: «Η απάντηση της Τουρκίας στο παιχνίδι των NAVTEX»
Ως προσπάθεια της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας να κατοχυρώσουν μέσω ναυτικών οδηγιών διεκδικήσεις που η Άγκυρα θεωρεί παράνομες παρουσιάζει την υπόθεση η Μιλιέτ, υιοθετώντας τη ρητορική περί «Γαλάζιας Πατρίδας».
Με τίτλο «Η απάντηση της Τουρκίας στο παιχνίδι των NAVTEX», η εφημερίδα χαρακτηρίζει την ελληνική και κυπριακή δραστηριότητα ως μέρος ενός ευρύτερου παιχνιδιού αμφισβήτησης των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην αναφορά της τουρκικής NAVTEX για την ονομασία «Κύπρος», την οποία χρησιμοποιεί η Κυπριακή Δημοκρατία στις ναυτικές της αναγγελίες.
Η Μιλιέτ αναπαράγει τη θέση της Άγκυρας ότι η συγκεκριμένη ονομασία δεν ταυτίζεται με το κράτος που ιδρύθηκε το 1960, προβάλλοντας παράλληλα την τουρκική προειδοποίηση πως «οι προσπάθειες νομιμοποίησης παράνομων διεκδικήσεων μέσω αναγγελιών NAVTEX είναι άκυρες και δεν έχουν γίνει ούτε πρόκειται να γίνουν αποδεκτές από την Τουρκία».
Η προσέγγιση της εφημερίδας διευρύνει έτσι την αντιπαράθεση πέρα από το GSI, συνδέοντάς την και με το Κυπριακό, καθώς η Άγκυρα αμφισβητεί τη δυνατότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να εκπροσωπεί ολόκληρο το νησί.
Ακσάμ: «Προκλητική κίνηση από την Ελλάδα – Κοινή πρόκληση της Αθήνας με τρεις χώρες»
Την άσκηση «Ευνομία» ως συντονισμένη πολιτική και στρατιωτική κίνηση με γεωπολιτικές προεκτάσεις παρουσιάζει η Ακσάμ, η οποία επιλέγει έναν ιδιαίτερα επιθετικό τίτλο, χαρακτηρίζοντας τη συνεργασία των τεσσάρων χωρών «κοινή πρόκληση».
Στο δημοσίευμα, που βασίζεται σε πληροφορίες του τουρκικού πρακτορείου Ανατολή και της ελληνικής εφημερίδας Τα Νέα, προβάλλεται η εκτίμηση ότι η χρονική επιλογή της άσκησης δεν είναι τυχαία.
Η Ακσάμ αναπαράγει ειδικότερα την άποψη ότι «η επιλογή πλοίου υπό γαλλική σημαία, η συμμετοχή της γαλλικής εταιρείας Meridiam στο έργο και η πραγματοποίηση της άσκησης Ευνομία δημιουργούν ένα πλέγμα προστασίας σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο».
Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί το βασικό ερμηνευτικό στοιχείο του δημοσιεύματος: η στρατιωτική συνεργασία, η παρουσία της Γαλλίας και η συμμετοχή ευρωπαϊκών εταιρειών εμφανίζονται ως αλληλοσυμπληρούμενα μέσα για την προώθηση του GSI.
Χαμπέρ 7: «Γεωπολιτική δοκιμασία ορίων από την Αθήνα; Επικίνδυνη πρόκληση στη Μεσόγειο»
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το Χαμπέρ 7, το οποίο προσεγγίζει την πολυεθνική άσκηση ως ενδεχόμενη δοκιμασία των γεωπολιτικών ορίων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με τίτλο «Γεωπολιτική δοκιμασία ορίων από την Αθήνα; Επικίνδυνη πρόκληση στη Μεσόγειο», το δημοσίευμα του Φατίχ Γιοντζαλίκ, που επικαλείται το πρακτορείο Ανατολή, δίνει έμφαση στη χωροθέτηση της άσκησης πάνω στη διαδρομή του σχεδιαζόμενου ηλεκτρικού καλωδίου.
Ο χαρακτηρισμός «γεωπολιτική δοκιμασία ορίων» υποδηλώνει την ερμηνεία ότι η Αθήνα επιχειρεί να δοκιμάσει στην πράξη τα περιθώρια αντίδρασης της Άγκυρας, αξιοποιώντας τη συμμετοχή άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Project Bromo: Η Ευρώπη επιταχύνει τη δημιουργία διαστημικού γίγαντα απέναντι στη SpaceX
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να επιταχύνει την αντιμονοπωλιακή αξιολόγηση της συμφωνίας μεταξύ Airbus, Thales και Leonardo. Ο νέος όμιλος, με...
350 Δισ. Δολάρια στην Αμερική: Η Νότια Κορέα ενεργοποιεί τη μεγαλύτερη στρατηγική επένδυση της συμμαχίας τους
Καθώς στη Σεούλ διατυπώνονται επικρίσεις σχετικά με τους κινδύνους και την εποπτεία των επενδύσεων αυτών, ενώ οι ενδιάμεσες εκλογές στις...
«Εδώ αρμόδιος είμαι εγώ»: Η τουρκική υστερία για τις NAVTEX και το ευρωπαϊκό πλέγμα προστασίας του GSI
Ως νέα αναμέτρηση για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου παρουσιάζει ο τουρκικός Τύπος την αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας με αφορμή...
Αζερμπαϊτζάν – Τουρκία: Κηρύχθηκε ο πόλεμος για την ισλαμική μαντίλα
Το Αζερμπαϊτζάν, μια χώρα με μουσουλμανικό πληθυσμό σε ποσοστό 98%, μόλις απαγόρευσε τη χρήση της χιτζάμπ στα σχολεία, επικαλούμενο την...
Μάικλ Ρούμπιν: Ο Τομ Μπάρακ θα Καταστρέψει την κληρονομιά του Τραμπ;
Ο Μπάρακ έχει αναδιαμορφώσει σχεδόν μόνος του την πολιτική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας