Αναλύσεις
Τα Παράλογα Γεγονότα του Έβρου και πως να τον κάνουμε Απόρθητο
Γράφει ο Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης
Τα τελευταία γεγονότα του Έβρου, στην περιοχή του Μελισσοκομείου, που σε άλλη περίπτωση θα είχαν λυθεί σε μία ημέρα, απέδειξαν το πόσο ενοχλήθηκε η Τουρκία από την αποτυχία του σχεδίου «1453», που ξεκίνησε το τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας και διήρκησε όλο τον παρελθόντα Μάρτιο και ποιος είναι ο σχεδιασμός της στο άμεσο μέλλον. Η Τουρκία δεν αλλάζει την στρατηγική της εναντίον της Ελλάδος, που είναι καθαρά αναθεωρητική, επιθετική, με απειλές και χρήση βίας και με την εργαλειοποίηση και του μεταναστευτικού. Και αναφέρομαι μόνο σε μεταναστευτικό, καθόσον δεν υφίσταται θέμα προσφυγικού και όσοι το αμφισβητούν, ας ανατρέξουν στην Σύμβαση για το Καθεστώς των Προσφύγων του ΟΗΕ (1951), όπως αυτή τροποποιήθηκε από το Πρωτόκολλο της Ν. Υόρκης του 1967.
Ιστορικό Υπόβαθρο.
Με τη συνθήκη της Λωζάνης το 1923 αποφασίσθηκε η διανομή της γεωγραφικής περιοχής της Θράκης ανάμεσα σε τρείς χώρες:
- Στην Τουρκία που έχει το ανατολικό τμήμα (23.764 τ.χλμ) και τη μεγαλύτερη πόλη της περιοχής, την Κωνσταντινούπολη,
- Στην Βουλγαρία που έχει το βόρειο τμήμα.
- Στην Ελλάδα που έχει το νοτιο-δυτικό τμήμα που είναι και το μικρότερο (8.580 τ.χλμ). Η διανομή αυτή αντιστοιχούσε στις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις εκείνης της περιόδου ( 1912-1923).
Στην Συνθήκη της Λωζάνης, καθορίστηκε ότι η συνοριακή γραμμή μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας στη Θράκη θα εκτείνεται σε μήκος 203 χιλιομέτρων και όρισε ότι στο μεγαλύτερο τμήμα της το σύνορο θα ταυτίζεται με τον ρου των ποταμών Άρδα και Έβρου. Μόνο που στο βόρειο τμήμα των συνόρων τα σύνορα των δύο χωρών δεν θα είναι παραποτάμια, αλλά χερσαία, σε μια έκταση μήκους έντεκα περίπου χιλιομέτρων στο ύψος της Αδριανουπόλεως, δυτικά του Έβρου ποταμού, στο περίφημο τρίγωνο του Κάραγατς (Ορεστιάδος).
Το Τρίγωνο του Κάραγατς Δυτικά του Έβρου ποταμού.
Γενικά τα σύνορα διαμορφώνονται στην αρχή ότι η Ελλάδα θα κατέχει τη δυτική και η Τουρκία την ανατολική πλευρά του Έβρου. Έτσι ορίστηκε μία τριμερής επιτροπή αποτελούμενη από εκπροσώπους της Ελλάδος, της Τουρκίας και έναν κοινά αποδεκτό εκπρόσωπο τρίτης χώρας, τον Ολλανδό Μπέικερ, η οποία ανέλαβε να χαράξει το σύνορο Ελλάδος-Τουρκίας ακριβώς επί του εδάφους, σύμφωνα με το άρθρο 5 της Συνθήκης. Το σύνορο ακολούθησε τον κύριο βραχίονα του ποταμού της εποχής εκείνης και βασίσθηκε επί σταθερών σημείων. Έτσι τα συμπεράσματα της επιτροπής, με τον αντίστοιχο χάρτη των συνόρων περιλήφθηκαν σε πρωτόκολλο που υπεγράφη στην Αθήνα την 3η Νοεμβρίου 1926. Τα σύνορα της Ελλάδος με την Τουρκία καθορίστηκαν με το πρωτόκολλο του 1926 και από τότε είναι αμετάβλητα και είναι αυτά που είναι διεθνώς αναγνωρισμένα, παρά τα τερτίπια του ποταμού, όπως θα δούμε.
Ο «Ζωντανός» ποταμός Μαρίτσα
O Έβρος, γνωστός και ως Μαρίτσα, (τουρκικά: Meriç – Μερίτς) είναι ο δεύτερος σε μέγεθος ποταμός της ΝΑ Ευρώπης (μετά τον Δούναβη) και ο κυριότερος ποταμός της Βαλκανικής Χερσονήσου, με συνολικό μήκος περίπου 480 χιλιόμετρα. Πηγάζει από τα όρη Ρήλα της Βουλγαρίας και εκβάλλει στο Βόρειο Αιγαίο , το Θρακικό Πέλαγος. Παραπόταμοί του στο Ελληνικό έδαφος είναι ο Άρδας και ο Ερυθροπόταμος. Λόγω της ιδιαίτερης και μαλακής σύστασης του εδάφους που διέρχεται, η κοίτη του ποταμού δεν παραμένει σταθερά, αλλά παρατηρούνται μετακινήσεις του ποταμού τόσο Ανατολικά (προς Τουρκία), όσο και Δυτικά (Ελλάδα). Έτσι περιοχές που ανήκουν στην Ελλάδα βρέθηκαν Ανατολικά του ποταμού και περιοχές που ανήκουν στην Τουρκία βρέθηκαν Δυτικά του ποταμού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι δύο κοντινές περιοχές, το Πέταλο του Έβρου, που ανήκει στην Ελλάδα και ευρίσκεται Ανατολικά του ποταμού και λίγο Νοτιότερα το λεγόμενο προγεφύρωμα των Φερρών, όπου η περιοχή αυτή ανήκει στην Τουρκία και ευρίσκεται Δυτικά του ποταμού, όπως φαίνεται στον παρακάτω χάρτη.
Σημ:Με κίτρινο τα Ε/Τ σύνορα, όπως καθορίστηκαν με το Πρωτόκολλο του 1926 και αντιστοιχούσε στην ροή του ποταμού. Με μπλε ο ρους του Έβρου ποταμού σήμερα.
Για την κατάσταση αυτή, παρά τις προσπάθειες που έγιναν τις παρελθούσες δεκαετίες τελικά τα δύο κράτη, λόγω των εντάσεων που προκύπταν περιοδικά, δεν μπόρεσαν να βρουν έναν μόνιμο και αξιόπιστο μηχανισμό επίλυσης αυτών των μεταβολών της ροής του ποταμού και δεν θα αναφερθούμε σε όλα αυτά. Χαρακτηριστικά να αναφέρω, ότι στις 7 Δεκεμβρίου 1971 υπογράφτηκαν τέσσερα Πρωτόκολλα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας «Περί οριοθετήσεως της Ελληνοτουρκικής μεθορίου, ως και Συμφωνίας περί προλήψεως και διευθετήσεως των μεθοριακών επεισοδίων εις Θράκην και εις την θαλασσίαν περιοχήν παρά τας εκβολάς του ποταμού Εβρου», τα οποία κυρώθηκαν από την Ελληνική Βουλή το 1979. Όμως ενώ τα πρωτόκολλα κυρώθηκαν και από την Τουρκία φαίνεται ότι δεν υπήρξε ποτέ ανταλλαγή των κυρωμένων Πρωτοκόλλων και έτσι αδρανοποιήθηκαν. Οπότε θα πρέπει να θεωρήσουμε δεδομένο ότι τα σύνορα Ελλάδος και Τουρκίας είναι αυτά που καθορίστηκαν με το υπογραφέν Πρωτόκολλο του 1926, ανεξάρτητα της σημερινής ροής του Έβρου ποταμού.
Τι συνέβη τελικά στον Έβρο.
Σχετικά με τα πρόσφατα γεγονότα στην περιοχή νοτίως του προγεφυρώματος των Φερών στην περιοχή με την ονομασία «Μελισσοκομείο», ακούστηκαν πολλά, περίεργα, ανακριβή και άσχετα με τα γεγονότα. Ξεκαθαρίζουμε από την αρχή. Καμιά τουρκική δύναμη δεν κατέλαβε Ελληνικό έδαφος, όπως ψευδώς ισχυρίστηκε μια Αγγλική φυλλάδα και έδωσε στην δημοσιότητα μια περιοχή απέναντι από εκεί που συνέβησαν τα γεγονότα, στην ανατολική πλευρά του ποταμού, όπου ο θύλακας εκεί (κτήμα Μιχαηλίδη) είναι Ελληνικό έδαφος. Τα γεγονότα συνέβησαν όπως φαίνονται στην παρακάτω φωτό, στο μωβ χρώμα, με την ένδειξη «έμφραξη», στο Νότιο μέρος του προγεφυρώματος των Φερών, στην Δυτική πλευρά του Έβρου ποταμού.
Αυτό που συνέβη ήταν η προσπάθεια της Ελλάδος να θωρακίσει πλήρως τα σύνορά μας στον Έβρο, μετά τις απειλές της Τουρκίας για νέο κύκλο υβριδικού πολέμου, με εργαλειοποίηση-οπλοποίηση του μεταναστευτικού. Έτσι η Ελλάδα μετά τα γεγονότα του Μαρτίου, άρχισε να θωρακίζει τα σύνορα, τοποθετώντας συρματοπλέγματα κατά μήκος του ποταμού, στα Ελληνικό έδαφος. Στις προπαρασκευαστικές εργασίες νοτίως προγεφυρώματος Φερών και σε μια περιοχή που είναι καθαρά Ελληνική, το Ελληνικό Μηχανικό άρχισε αποψίλωση της αυτοφυούς δασώδους έκτασης, για να περάσουν το συρματόπλεγμα. Τότε η Τουρκία, που δεν ήθελε να σφραγιστούν τα σύνορα, ώστε να μπορεί να ασκεί πίεση στην Ελλάδα και να διοχετεύει όποτε επιθυμεί μετανάστες, έστειλε στρατιωτική δύναμη και τοπογράφους, με το επιχείρημα ότι η περιοχή που αποψιλώνεται για να μπει το συρματόπλεγμα, ευρίσκεται εντός του τουρκικού εδάφους. Έτσι πρότειναν κοινή επιτροπή για να εξετάσουν το ιδιοκτησιακό καθεστώς, προφανώς για να καθυστερήσουν οι εργασίες τοποθέτησης συρματοπλέγματος. Η περιοχή αυτή (προγεφύρωμα Φερών) είναι κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, με την μείωση των υδάτων του ποταμού, μια περιοχή που εύκολα μπορούν μετανάστες να περάσουν περπατώντας λάθρα στην Ελλάδα. Μάλιστα οι Τούρκοι για να ασκήσουν πίεση εγκατέστησαν φρουρά σε σκηνή, που να επιβλέπει ότι δεν θα συνεχιστούν οι εργασίες. Να τονίσουμε κατηγορηματικά, ότι η σκηνή και η εγκατάσταση των Τούρκων έγινε ακριβώς πάνω στην όριο γραμμή, που σημαίνει ότι γνωρίζουν πολύ καλά που είναι τα σύνορα, απλά θέλουν να δημιουργήσουν θέμα. Και εδώ έρχεται ο κακός χειρισμός από Ελληνικής πλευράς και δη από τον Υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδος, με διαβήματα και απαράδεκτες δηλώσεις, για μερικά μέτρα και τόσα άλλα λάθη και δηλώσεις, που αντί να επιλύσουν, διόγκωσαν το θέμα και προσβάλλαν τις Ένοπλες Δυνάμεις και τα παιδιά μας που φυλάνε τα σύνορά μας και εκτελούσαν στο ακέραιο τα καθήκοντά τους. Δηλαδή για ένα απλό τεχνικό ζήτημα επιπέδου στρατιωτικών διοικήσεων της περιοχής, δώσαμε αφορμή για τα χειρότερα και αν μιλάγαμε με ποδοσφαιρικού όρους, ενώ είχαμε τεράστια κατοχή της μπάλας και χάναμε ευκαιρίες, σε μια αντεπίθεση του αντιπάλου βάλαμε και αυτογκόλ. Τόσο απλά, τόσο καθαρά, που μας γεμίζει θλίψη. Η παρακάτω φωτό εξηγεί που συνέβησαν τα γεγονότα και όχι η φωτό της Αγγλικής φυλλάδας που τα τοποθετεί νοτιότερα και απέναντι που είναι, όπως αναφέραμε Ελληνικό έδαφος.
Με μωβ η περιοχή των γεγονότων. Με κίτρινο ο ρους του Έβρου ποταμού και στον κόκκινο κύκλο η περιοχή της τουρκικής φρουράς. Τα σύνορα η λεπτή λευκή γραμμή. Με μπλε χρώμα ο παλαιός ρους του Έβρου ποτ.
Τι κάνουμε
Τα προβλήματα ασφαλείας που αντιμετωπίζει καθημερινά η Ελλάδα από την αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας δίνουν μια επιπλέον διάσταση στο πολυσύνθετο πρόβλημα του μεταναστευτικού σε τέτοιο βαθμό, που δε θα ήταν παράλογο να επικαλεστούμε ακόμα και το άρθρο 51 περί δικαιώματος αυτοάμυνας του Καταστατικού Χάρτου του ΟΗΕ.
Ιδιαίτερα για τον Έβρο εκτιμάται ότι είναι δυνατή η περιφρούρηση και η δραστική μείωση του αριθμού των εισερχομένων από τον Έβρο με τη συμπλήρωση- κατασκευή τάφρων, φρακτών, τοίχων, λοιπών εμποδίων που θα καλύπτουν το σύνολο των χερσαίων συνόρων. Κατά συνέπεια απαιτείται η συγκρότηση και στελέχωση ισχυρού σώματος Συνοριοφυλακής, καθώς και η απόκτηση και λειτουργία μέσων αποτροπής, ελέγχου και επιτήρησης σε ικανό βάθος. Αμφότερα, άνθρωποι και μέσα, αποτελούν το τμήμα της αμυντικής προετοιμασίας και μηχανισμού στην περιοχή των συνόρων.
Θα μπορούσαμε ενδεικτικά να αναφέρουμε:
- Τοποθέτηση τσιμεντένιου τοίχου ασφαλείας και οχυρωματικού σε όλο το μήκος του τρίγωνου του Κάραγατς, ή ενίσχυση του ήδη υφισταμένου φράκτη, κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να γίνει αδιαπέραστος, όπως το Ισραήλ, που μπορεί να μας βοηθήσει σε θέματα τεχνογνωσίας.
- Προέκταση της ήδη υπαρχούσης Τάφρου από το τρίγωνο του Κάραγατς και νοτιότερα, σε όσο μεγαλύτερο μήκος και ανάλογα με την εδαφική διαμόρφωση.
- Τοποθέτηση συρματοπλέγματος (Φράχτη) όπου απαιτείται σε όλο το μήκος του Έβρου ποταμού, ιδιαίτερα στους πόρους και τις διαβάσεις του ποταμού, σε συνδυασμό με έξυπνα συστήματα επιτήρησης, όπως φωτοπαγιδεύσεις, συσκευές ανίχνευσης θορύβων, κάμερες ημέρας-νυκτός, προβολείς σε υψηλούς στύλους σε καθορισμένα σημεία , δυνάμεις άμεσης επέμβασης κλπ.
- Εξάρθρωση των κυκλωμάτων διακινητών στην Ελληνική πλευρά των συνόρων που περιμένουν σε προκαθορισμένα σημεία συναντήσεων τους λαθροεισερχόμενους, με εξοντωτικές ποινές φυλάκισης και κατάσχεσης κάθε περιουσιακού των στοιχείων.
- Έλεγχος όλων των δρώντων ΜΚΟ, καθόσον ορισμένες εξ αυτών έχει αποδειχθεί ότι συνεργάζονται με τα κυκλώματα των διακινητών.
- Συμμετοχή της FRONTEX, ώστε να συμμετέχει και η Ευρωπαϊκή Ένωση στην φύλαξη των Ευρωπαϊκών συνόρων.
Θα λέγαμε ότι το περιστατικό στην περιοχή Μελισσοκομείο, θα πρέπει να μας γίνει μάθημα ορθού χειρισμού μιας κρίσης. Οι αρμόδιοι να αφήσουν τις Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας και τις εξαιρετικές ηγεσίες των, να κάνουν την δουλειά τους όπως πολύ καλά γνωρίζουν, ώστε η νέα προσπάθεια υβριδικού πολέμου της Τουρκίας στα σύνορά μας να αποβεί ξανά αποτυχημένη, όπως συνέβη τον Μάρτιο στον Έβρο. Και επιτέλους η Πολιτεία ας ενσκήψει να δει τα θέματα που ταλανίζουν τις Ένοπλες Δυνάμεις μας και ιδιαίτερα το θέμα της θητείας (η 9μηνη θητεία είναι κοροϊδία, δεν είμαστε Ελβετία, που έχει 300 χρόνια να πολεμήσει), την αύξηση του αμυντικού προϋπολογισμού, τουλάχιστον σε πρώτη φάση να αυξηθεί η διαθεσιμότητα των οπλικών μας συστημάτων. Τέλος ας αλλάξει αυτή η εθνοκτόνος πολιτική κατευνασμού, με μια νέα εθνοκεντρική αποτρεπτική στρατηγική και ας ενισχύσουμε τις συμμαχίες μας με Γαλλία- Αίγυπτο – Ισραήλ –Ιορδανία-ΗΑΕ- Σ. Αραβία, ώστε ο Άξονας αυτός μα αποτελέσει το ξίφος που θα αποκόψει την αναθεωρητική-επιθετική πολιτική της Τουρκίας, που τα θέλει όλα και στοχεύει πρωτίστως στον ακρωτηριασμό της Ελλάδος.
Πρώτη δημοσίευση slpress.gr
Οι Έλληνες όπως αντιμετωπίζουμε σήμερα την άμυνα μας, βρισκόμαστε σε συλλογική αναζήτηση της ιστορικής ευθανασίας. Π. Κονδύλης (θεωρία Πολέμου)
*O Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης είναι Αντιστράτηγος (ε.α.) και Πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ (Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Σπουδών). www.elisme.gr
GEOPOLITICO
Κίνδυνος και… έγκλημα!
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές πιέσεις και απορρίπτει την παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία.
Αιχμηρή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τουρκικών πιέσεων και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Ελλάδας έκανε στη «Ναυτεμπορική» ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης.
Στο επίκεντρο έθεσε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη αποδοχή της απαίτησης της Άγκυρας για έγγραφη άδεια θα δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Το καλώδιο και η παγίδα της άδειας
Ο κ. Μπαλτζώης σχολίασε θετικά την τοποθέτηση του Άγγελου Συρίγου για την ελληνική υποχωρητικότητα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη συζήτηση. Υποστήριξε ότι ο βουλευτής εξέφρασε δημόσια μια διαπίστωση που ο ίδιος επαναλαμβάνει εδώ και καιρό.
Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της απουσίας συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την ηλεκτρική διασύνδεση. Όπως τόνισε, ένα τόσο σημαντικό διακρατικό έργο δεν μπορεί να παραμένει χωρίς σαφές πλαίσιο υλοποίησης. Κατά την άποψή του, η αναζήτηση στήριξης μέσω γαλλικών συμφερόντων φανερώνει αμηχανία απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.
Η σοβαρότερη προειδοποίησή του αφορούσε το ενδεχόμενο υποβολής αιτήματος άδειας προς την Τουρκία. Μια τέτοια κίνηση, υποστήριξε, θα ξεπερνούσε την πολιτική ταπείνωση: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως παραδοχή των αξιώσεών της και να αξιοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.
Επικρίνοντας τους χειρισμούς στην Κάσο, επισήμανε ότι όταν η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί πολεμικά πλοία για να επιβάλει τη θέση της, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει ανάλογη αποφασιστικότητα. Στη δική του ανάγνωση, η στρατιωτικοποίηση ενός ζητήματος από την Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποχώρηση και διαρκείς αναβολές.
«Δεν πρέπει εμείς να γονατίσουμε»
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διατύπωση προειδοποιήσεων από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προσδώσει στρατιωτικό βάρος στις διεκδικήσεις της και να εντείνει την πίεση προς την ελληνική πλευρά.
Ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι αυτό πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε υποχώρηση.
«Δεν σημαίνει ότι επειδή το λέει το υπουργείο Άμυνας πρέπει εμείς να γονατίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Επικαλούμενος ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν, αμφισβήτησε την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής ισχύος που προβάλλει η Τουρκία. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της δεν τεκμηριώνει από μόνο του την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο.
Αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική του εμπειρία από κοινά επιτελεία και ασκήσεις, αποδίδοντας υψηλό επίπεδο στο ελληνικό στρατιωτικό προσωπικό και επισημαίνοντας αδυναμίες της τουρκικής πλευράς.
Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ιστορική αναφορά στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. Απέδωσε καθοριστική ευθύνη στους τότε ελληνικούς χειρισμούς και στις εντολές που δόθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η έκβαση δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως απόδειξη τουρκικής στρατιωτικής υπεροχής.
Το ισραηλινό ενδιαφέρον και η Κύπρος
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανάλυση της Jerusalem Post, την οποία συνέδεσε με ισραηλινές ανησυχίες για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Όπως μετέφερε, ο θαλάσσιος διάδρομος που προβάλλεται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου αντιμετωπίζεται στην εν λόγω ανάλυση ως δυνητικό πρόβλημα για τις θαλάσσιες μεταφορές του Ισραήλ. Με βάση αυτή την ανάγνωση, εκτίμησε ότι οι τουρκικές επιδιώξεις θίγουν ευρύτερα συμφέροντα στη Μεσόγειο και ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες αντιδράσεις.
Διατύπωσε επίσης την πρόβλεψη ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο έντονων εξελίξεων, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο περιστατικό ως ήδη δρομολογημένο.
Τι περιμένει από τον Ρούμπιο
Για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει ελληνική συμμετοχή σε διπλωματικές προσπάθειες σχετικές με το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και πρόσθετες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.
Συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπορική ναυτιλία και την ανάγκη να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί. Υπενθύμισε τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας και Ιράν, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινές πολιτικές σχέσεις έχουν διαταραχθεί.
Στο εξοπλιστικό σκέλος, προέβλεψε πιέσεις προς την Αθήνα για μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών σε αμερικανικά συστήματα, πέραν των F-35. Κατά την εκτίμησή του, οι δεσμεύσεις προς άλλους προμηθευτές και τα συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα δυσκολέψουν τους κυβερνητικούς χειρισμούς.
Κάθετος για τους Patriot
Κατηγορηματική ήταν η αντίθεσή του σε ενδεχόμενη παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία. Υποστήριξε ότι μια τέτοια απόφαση θα αποδυνάμωνε την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα λόγω των δυσκολιών αναπλήρωσης.
«Θα είναι έγκλημα να τους δώσουμε», είπε, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η κάλυψη των ελληνικών αμυντικών αναγκών.
Στη συζήτηση επικαλέστηκε πληροφορία για πιθανή παραχώρηση Patriot με όρο την προστασία ελληνικών εμπορικών πλοίων από ουκρανικά πλήγματα. Πρόκειται για πληροφορία που ανέφερε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει τεκμήρια κατά την παρέμβασή του.
Παράλληλα, αναγνώρισε την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού μέσω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή στον Στρατό Ξηράς. Ειδικά για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, έθεσε το ζήτημα της προστατευμένης μεταφοράς και υποστήριξης των στρατιωτών στο πεδίο.
Η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερα
Κλείνοντας, ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τη γεωπολιτική της αξία στις σχέσεις με τους συμμάχους. Έφερε ως παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη και τη συμβολή της στις μεταφορές στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, αντιπαραβάλλοντας αυτή την προσφορά με τα ανταλλάγματα που, κατά την άποψή του, λαμβάνει η χώρα.
Εστίασε στη σημασία του Αιγαίου, της Κρήτης και της Κύπρου για τους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου. Ζήτησε η στρατηγική θέση της Ελλάδας να μετατρέπεται σε διαπραγματευτική ισχύ, αμυντική ενίσχυση και ουσιαστική υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.
GEOPOLITICO
Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ
Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.
Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;
Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.
Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919
Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.
Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.
Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.
Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.
Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία
Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.
Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.
Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.
Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός
Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.
Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.
Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.
Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;
Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.
GEOPOLITICO
Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο
Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση των κινήσεων που ενισχύουν την ελληνική άμυνα.
Η στάση των Βρυξελλών στο Μακεδονικό, η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας και η ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Ο δημοσιογράφος άσκησε έντονη κριτική για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα, έθεσε ερωτήματα για τις επιλογές του Παρισιού και παρουσίασε τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για την Ελλάδα.
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα χρειάζεται να συνδυάζει την αμυντική προετοιμασία με ξεκάθαρη διπλωματική στάση. Οι εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν ουσιαστικό βάρος όταν συνοδεύονται από ετοιμότητα και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.
Μακεδονικό: Κριτική για τις Πρέσπες και την απουσία αντίδρασης
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ξεκίνησε από τις δηλώσεις που, όπως ανέφερε, έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια στις 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην εκπομπή, οι αναφορές αφορούσαν την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.
Ο δημοσιογράφος τις αντιμετώπισε ως επιβεβαίωση των συνεπειών της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση που την υπέγραψε, αλλά και στη σημερινή κυβέρνηση για τη διαχείριση του ζητήματος.
Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, μέχρι την ώρα της εκπομπής, ο ίδιος δεν είχε διαπιστώσει ισχυρή ελληνική αντίδραση. Επέκρινε επίσης την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ανάδειξη του θέματος από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.
Παράλληλα, αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα την απομάκρυνε από την τουρκική επιρροή, επικαλούμενος τη συνέχιση της συνεργασίας της με την Άγκυρα.
Γαλλία–Τουρκία: Τι θα κάνει το Παρίσι για το καλώδιο;
Στη συνέχεια, ο παρουσιαστής επικεντρώθηκε στον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου.
Υπογράμμισε ότι η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής και των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra.
Ο Μουντζουρούλιας διευκρίνισε ότι η γαλλοτουρκική προσέγγιση δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συνεργασία. Έθεσε, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πώς θα εκφραστεί έμπρακτα η γαλλική στήριξη εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις συζητήσεις για πιθανή τουρκική προμήθεια του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T. Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις για τις προθέσεις του Παρισιού, το οποίο αναπτύσσει διαύλους και με τις δύο πλευρές του Αιγαίου.
Η Ινδία και τα στρατιωτικά σενάρια στο Αιγαίο
Θετικά αξιολόγησε την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–Ινδίας, δίνοντας έμφαση στη ναυτιλία, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις λιμενικές υποδομές και στην άμυνα.
Όπως επισήμανε, η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία μπορεί να συνδεθεί με την αναπτυσσόμενη βιομηχανική βάση και τις διεθνείς φιλοδοξίες της Ινδίας. Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές του Ινδού πρέσβη με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, παρουσιάζοντάς τες ως ένδειξη ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας.
Στον αντίποδα, στάθηκε στην άσκηση ναυτικών ειδικών δυνάμεων Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν που, όπως ανέφερε, προγραμματιζόταν για τις 19–20 Οκτωβρίου στο Ακσάζ. Υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το ελληνικό ενδιαφέρον για τα σενάρια υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας.
Σε αυτό το περιβάλλον ενέταξε την ελληνική άσκηση «Αλέξανδρος», αναδεικνύοντας τον έλεγχο των χρόνων αντίδρασης, την ενεργοποίηση σχεδίων και τον συντονισμό Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Στην παρουσίασή του περιέλαβε σενάρια ανακατάληψης νησίδων, απόκρουσης αποβατικής ενέργειας και συνδυασμένης αεροναυτικής δράσης.
Ρούμπιο και ενεργειακή θέση της Ελλάδας
Στην εκπομπή, την οποία ο παρουσιαστής τοποθέτησε χρονικά στις 4 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου.
Έδωσε βάρος στον ελληνοαμερικανικό στρατηγικό διάλογο, στην αμυντική συνεργασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ επισήμανε τη στρατηγική σημασία της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης.
Υποστήριξε επίσης ότι γύρω από τα ενεργειακά έργα συγκρούονται κρατικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Ζήτησε οι σχετικές εξελίξεις να εξετάζονται μέσα στο ευρύτερο γεωπολιτικό τους πλαίσιο.
Τα υποβρύχια «φαντάσματα», οι οχυρώσεις και τα Spike NLOS
Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφορούσε την ενίσχυση της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πρόγραμμα βαριάς συντήρησης των τεσσάρων υποβρυχίων Type 214 κλάσης «Παπανικολής», ύψους 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.
Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα παρατεταμένης παραμονής τους σε κατάδυση και στο χαμηλό ακουστικό τους ίχνος, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την επιχειρησιακή τους αξία.
Παράλληλα, παρουσίασε πρόγραμμα 522 οχυρωματικών θέσεων στον Έβρο και στα νησιά. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι μια μονάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να μάχεται μετά το πρώτο πλήγμα. Καταφύγια, διασπορά μέσων, προστατευμένες θέσεις και ασφαλή κέντρα διοίκησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.
Στάθηκε ακόμη στα Spike NLOS και στην προσοχή που, όπως ανέφερε, δίνει ο τουρκικός Τύπος στην ανάπτυξή τους. Συνέδεσε αυτή την παρακολούθηση με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τις νέες ελληνικές φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.
Τέλος, αναφέρθηκε στη διαστημική διάσταση της άμυνας, υπογραμμίζοντας την αξία της έγκαιρης εικόνας του πεδίου και της αξιοποίησης δεδομένων. Η εκπομπή περιέλαβε επίσης αναφορές στην τουρκική οικονομία και στον τρόπο με τον οποίο τουρκικά μέσα αντιμετωπίζουν τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας