Ιστορία - Πολιτισμός
Ο Δασκαλογιάννης, τα Ορλωφικά και η πρώτη κρητική επανάσταση
Του Γώργου Καραμπελιά από την ιστοσελίδα newshub.gr
Η χαρακτηριστικότερη απόδειξη για τον πανελλαδικό χαρακτήρα που έτεινε να προσλάβει η επανάσταση των Ορλωφικών το 1770 είναι η επανάσταση του Δασκαλογιάννη στα Σφακιά, που αποτελεί ένα γεγονός πανελλαδικής εμβἐλειας, είχε χιλιάδες θύματα και διήρκεσε τόσο πολύ, ώστε να μπορούμε βάσιμα να υποστηρίξουμε πως αποτελεί το δεύτερο επίκεντρο της επανάστασης μετά την Πελοπόννησο.
Ευτυχώς, για τους αγώνες των Σφακιανών και το μαρτύριο του ηγέτη της επανάστασης διαθέτουμε μια ἐμμετρη αφήγηση, 1034 στίχων, το «Τραγούδι του Δασκαλογιάννη». Το έπος το συνέθεσε ένας συναγωνιστής του Δασκαλογιάννη, ο αγράμματος τυροκόμος μπαρμπα Μπατζελιός (Παντελής), από το Μουρί Σφακίων, ο οποίος δεκαέξι χρόνια μετά το πέρας της επανάστασης, θα το αφηγηθεί στον Αναγνώστη του παπά Σήφη Σκορδύλη, ο οποίος και το κατέγραψε.
Τα Σφακιά, όπως η Μάνη ήταν μια περιοχή ημιανεξάρτητη και απροσπέλαστη στους Τούρκους. Ο Εβλιγιά Τζελεμπή, αναφέρει ότι τα Σφακιά τα είχε πατήσει ο ίδιος ο θρυλικός Δελή Χουσεΐν Πασάς, ο Γαζής. Ωστόσο το 1658, και σε συμφωνία με τον Χουσεΐν Πασά, τα Σφακιά έγιναν βακούφια αφιερωμένα στις ιερές πόλεις Μέκκα και Μεδίνα και οι Τούρκοι ποτέ δεν εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην περιοχή.
Στα τουρκικά αρχεία του Μεγάλου Κάστρου, που μετέφρασε ο Ν. Σταυρινίδης, βρίσκουμε οργισμένα φιρμάνια των σουλτάνων, που ζητούν να λάβει τέλος αυτή η προνομιακή μεταχείριση των Σφακιανών. Διαβάζουμε στις 18-3-1759:
…παρά ταύτα, οι ραγιάδες της εν λόγω επαρχίας (Σφακίων) συνεργαζόμενοι στενώς μετά των απίστων εχθρών κουρσάρων και όντες λίαν πανούργοι και δόλιοι, βασιζόμενοι δε και εις το δύσβατον των οδών των και το απρόσιτον της Επαρχίας των…, αρνούνται… την καταβολήν των φόρων των, προβάλλοντες άρνησιν και εμμονήν και αντίστασιν, συγκεντρωθέντων ούτω εις χείρας των άνω των 40.000 γροσίων… Οσάκις δε απέστειλε (ο έφορος) ανθρώπους εις την Επαρχίαν των διά να ζητήσουν… την πληρωμήν… όχι μόνον δεν επλήρωσαν τούτους, αλλ’ ούτε απάντησιν τινά έδωσαν…
Ωστόσο σε βασιλικό «Χάττι Χουμαγιούν» της 19ης Ιουνίου 1765, τονίζεται: «Άμα τη λήψει, ενεργούντες συμφώνως προς την επί τούτοις εκδοθείσαν διαταγήν μου… φροντίσατε να σέβεσθε την παλαιόθεν εις τα βακούφια ελευθερίαν…».
Όταν τους απειλούσαν οι Τούρκοι, άλλοι Σφακιανοί διέφευγαν με τα σκάφη τους στο πέλαγος και οι υπόλοιποι ανέβαιναν στα απάτητα βουνά και στα άγρια φαράγγια της περιοχής. Διαβάζουμε σε φιρμάνι της εποχής: «Εάν δε, παρ’ ελπίδα, φθάση απεσταλμένος τις εις την επαρχίαν των, οι κατηραμένοι κάτοικοί της και οι υπόλοιποι καπεταναίοι τους διαφεύγουν…».
Ποτέ δεν έπαψαν να έρχονται σε προστριβές με Τούρκους αξιωματούχους των γύρω περιοχών. Εκείνη την εποχή βρισκόταν σε μόνιμη αντιδικία με τον γαιοκτήμονα και κτηνοτρόφο Ιμπραήμ Αληδάκι, απόγονο Ενετών εξωμοτών, που είχε στήσει δεκατέσσερις στάνες στα βουνά από το Ρέθυμνο μέχρι τη Σούδα, ενώ στον πύργο του, κτισμένο πάνω στη μοναδική έξοδο των Σφακιών, στέγαζε δεκάδες ενόπλους, μεταξύ των οποίων και χριστιανούς.
Ο Ιωάννης Βλάχος ή Δασκαλογιάννης γεννήθηκε στην Ανώπολη Σφακίων, ορεινό χωριό σε ύψος 600μ., περί τα δύο χιλιόμετρα από τη θάλασσα, στη θέση της αρχαίας ομώνυμης πόλης. Πιθανολογείται ότι γεννήθηκε μεταξύ του 1722 και του 1730. Έμεινε γνωστός στην ιστορία ως «Δασκαλογιάννης» διότι εξ αιτίας της μόρφωσής του τον αποκαλούσαν «δάσκαλο». Ο «Δάσκαλος» έναν αιώνα μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους εγκαινίασε μια νέα περίοδο επαναστάσεων των Κρητικών, αυτή φορά όχι εναντίον των Ενετών αλλά των Τούρκων, και ξεσήκωσε τους συμπατριώτες του για να κάνει «ρωμέϊκο» την Κρήτη.
Ο πατέρας του ήταν καραβοκύρης, ενώ πιθανότατα είχε στείλει το γιο του στην Ιταλία δεδομένου ότι μιλούσε ιταλικά, αλλά και ρώσικα. Ο Ιωάννης είχε τέσσερα αδέρφια, τέσσερις κόρες και δύο γιους και κατείχε τέσσερα μεγάλα σκάφη με τα οποία ταξίδευε στα λιμάνια της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλσσας. Μαζί με τ’ αδέρφια του είχε ναυτικά «πρακτορεία» στα κυριότερα λιμάνια.
Οι Σφακιανοί, σε αντίθεση με τους άλλους Κρητικούς που είχαν υποχρεωθεί από την τουρκική κατοχή να εγκαταλείψουν τη μεγάλη ναυτική παράδοση της Κρήτης, ήταν σχεδόν οι μόνοι που την συνέχιζαν, διατηρώντας δεκάδες καράβια, με βάση το Λουτρό στο Λιβυκό πέλαγος, μια και η ναυτιλία αναπτυσσόταν πάντα σε περιοχές απρόσιτες για την τουρκική εξουσία.
Ο Δασκαλογιάννης συμμετείχε πιθανότατα και στις συσκέψεις των Ελλήνων στην Τεργέστη με τους Ρώσους και τους Έλληνες προξένους των και δέχεται να συμμετάσχει στο επαναστατικό κίνημα πιστεύοντας πως ρωσικός στόλος και στρατός θα φθάσουν στην Κρήτη για να συνδράμουν τους επαναστατημένους Κρητικούς.
Το 1769 επιστρέφει στα Σφακιά και προσπαθεί να πείσει τους συμπατριώτες του πως ήρθε ή ώρα του σηκωμού και της απελευθέρωσης. με τη συνδρομή του ξανθού γένους.
«Μεσούντος του μηνός Σιεβάλ», δηλαδή το τέλος Ιανουαρίου 1770, οι Τούρκοι των Χανίων αναφέρουν στον σουλτάνο ότι, όπως αποκαλύπτουν «εξ αλλεπαλλήλων πηγών γραπταί πληροφορίαι», δεκάδες ρούσικα πλοία εισέβαλαν στη Μεσόγειο από το Γιβραλτάρ ενώ ο Αλέξιος Ορλώφ, που βρισκόταν τότε στη Πάρο με το ρώσικο στόλο, στέλνει ξανά επιστολή στον Δασκαλογιάννη και του υπόσχεται για άλλη μια φορά βοήθεια.
Θέ μου, καὶ δώσ’ μου φώτιση, καρδιὰ σὰν τὸ καζάνι,
νὰ κάτσω νὰ συλλογιαστῶ τὸ Δάσκαλο τὸ Γιάννη, [ ]
Ὁ Μπέης ἀποὺ τὴ Βλαχιὰ κι ὁ Μπέης ’πού τὴ Μάνη
κρυφοκουβέντες εἴχασι μὲ τὸ Δασκαλογιάννη,
ὀποῦ ’τονε ξεχωριστὸς σὲ πλούτη κι ἀξιοσύνη,
μὲ τὴν καρδιὰ ντου ἤθελε τὴν Κρήτη Ρωμιοσύνη.
Κάθε Λαμπρὴ καὶ Κυριακὴ ἔβανε τὸ καπέλο
καὶ τοῦ Πρωτόπαπα ’λεγε «Τὸ Μόσκοβο θὰ φέρω,
νὰ τὰ συντράμει τὰ Σφακιά, τσὶ Τούρκους νὰ ζιγώξου
καὶ γιὰ τὴν Κόκκινη Μηλιὰ δρόμο νὰ τῶνε δώσου.
Κι ὂσ’ ἀπ’ αὐτοὺς τὸ θέλουσι στὴν Κρήτη ν’ ἀπομείνου,
σταυρὸ νὰ προσκυνήσουσι καὶ χρισθιανοὶ νὰ γίνου.» [ ]
Ο Δασκαλογιάννης συμμετέχει έτσι στον κεντρικό πυρήνα του επαναστατικού εγχειρήματος, μαζί με τον «Μπέη ἀποὺ τὴ Βλαχιὰ» και τον «Μπέη ’πού τὴ Μάνη» και στόχος του ήταν η ανασύσταση ενός ανεξάρτητου ελληνικού κράτους: να κάνει «τὴν Κρήτη Ρωμιοσύνη» στέλνοντας τους Τούρκους πίσω στην «Κόκκινη Μηλιά». Εξ άλλου διακρίνεται καθαρά η αναφορά στους τουρκοκρητικούς που αν θέλουν να μείνουν στην Κρήτη θα πρέπει να γίνουν και πάλι χριστιανοί:
Δείχνει του καὶ τὰ γράμματα ποὺ ’χε ’πό τσὴ Ρωσίας
κι ἀποὺ τὸ Μπέη τοῦ Μωργιᾶ καὶ Μπέη τσὴ Βλαχῖας,
ποῦ μέσα κεῖ τοῦ λέγασι «Δάσκαλε, χαζιρεύγου,
καράβια ’πού τὸ Μόσκοβο κι ἀσκέργια θὰ κατέβου·
καὶ σὰν ἀκούσεις πόλεμο σὲ τοῦτα δὰ τὰ μέρη
νὰ ξεκινήσεις τὸ εὐτὺς μὲ οὖλο σου τ’ ἀσκέρι,
τὰ παλληκάργια τῷ Σφακιῷ στσι Τούρκους νὰ μολάρεις,
νὰ μὴν τωνὲ χωστεῖ κιανεῖς, πεζὸς γ-ἢ καβαλάρης.
καὶ τὴν Τουρκιὰ οὔλη μαζὶ νὰ τῆνε πολεμοῦμε,
λεύτερη τὴν πατρίδα μας ὀγλήγορα νὰ δοῦμε».
«Ἄκουσες ’δά, Πρωτόπαπα, τὰ γράμματα πῶς πάσι;
μὰ θὲ νὰ περιμένομε γιὰ νὰ χαζιρευτούσι,
τὰ κάτεργα [ ]
«Οὒλ’ οἱ Ρωμιοὶ θὰ σηκωθοὺ καὶ τὴν Τουρκιὰ θὰ φάσι».
Μετά από συνελεύσεις στις οποίες ψήφισαν όλοι οι «άνδρες των αρμάτων», στις 25 Μαρτίου 1770 δεκάδες παπάδες, πάνοπλοι και δύο χιλιάδες επαναστάτες με τους καπετάνιους τους, ύστερα από μια πανηγυρική λειτουργία και τους απαραίτητους πυροβολισμούς, κήρυξαν την επανάσταση, στην αυλή της Παναγίας της Θυμιανής, υψώνοντας την επαναστατική σημαία στην Ανώπολη. Αρχηγοί των επαναστατών, εκτός από τον Δασκαλογιάννη αναφέρονται ο Μανούσακας, ο Γιωργάκης, ο Βουρδουμπάς, ο Χούρδος, ο Μπουνάτος, ο παπα Σήφης, ο Βολούδης, ο Μωράκης, ο Σκορδίλης και αρκετοί άλλοι .
Όμως την τελευταία στιγμή ο Αλέξιος Ορλώφ με το ρώσικο στόλο, αντί να πλεύσει προς τα Χανιά, όπως είχε υποσχεθεί με την επιστολή του προς τον Δασκαλογιάννη, έπλευσε προς τον Τσεσμέ όπου και καταναυμάχησε τον τούρκικο στόλο.
Οι Τούρκοι κινητοποιούνται αμέσως και στις 7 Μαΐου του 1770 έφτασε στο Μεγάλο Κάστρο αυτοκρατορικό φιρμάνι που όριζε: «Αν εξακριβώσητε ότι πράγματι ούτοι (οι Σφακιανοί) τυγχάνουσι επαναστάτες και στασιαστές, ενισχύουν δε τους εχθρούς της πίστεως και προβαίνουν εις πράξεις ανατρεπτικάς… τότε πάντες υμείς εν ομοφωνία εκστρατεύσατε εναντίον τους και προβήτε εις την σφαγήν και τον αφανισμόν αυτών…».
Στα τέλη Μαϊου άρχισαν οι μάχες . Οι τουρκικές δυνάμεις χτυπούσαν τα Σφακιά από δυο μέρη. Από την ανατολική διάβαση και κατά μέτωπον.
Παρά την τεράστια αριθμητική υπεροχή του εχθρού, οι επαναστάτες έδωσαν φονικότατη μάχη στα στενά της Νίμπρου που κράτησε δύο ολόκληρες μέρες, ώστε να καθυστερήσει η προέλαση των τουρκικών δυνάμεων και να επιβιβασθούν στα καράβια τα γυναικόπαιδα. Οι επαναστάτες κερδίζουν τις πρώτες μάχες, και αιφνιδιάζουν τον εχθρό κυλώντας ακόμη και βράχους από τις πλαγιές των φαραγγιών.
Ωστόσο οι Τούρκοι πληροφορούνται ότι τα γυναικόπαιδα σκοπεύουν να διαφύγουν δια θαλάσσης και στέλνουν 6.000 στρατό στην Ανώπολη για να τα εμποδίσει. Πάνω από το Λουτρό γίνεται άγρια μάχη στήθος με στήθος, Από τους 700-800 άνδρες του Δασκαλογιάννη, έχουν σκοτωθεί οι 300, ενώ οι Τούρκοι είχαν πάνω από 1000 νεκρούς, Στο τέλος κατορθώνουν να μπουν στην Ανώπολη, όπου στη σφαγή που ακολούθησε σκοτώθηκαν όλοι, άνδρες και γυναίκες, εκτός από εκατό γυναικόπαιδα που αιχμαλώτισαν οι Τούρκοι. Οι τελευταίοι συνέχισαν το εξοντωτικό τους έργο, κόβοντας δέντρα και ξεριζώνοντας τα αμπέλια. Όσους άνδρες συλλάμβαναν τους έσφαζαν επί τόπου, ενώ πολλές γυναίκες, παιδιά και γέρους τους έριχναν σε γκρεμούς.
Στη διάρκεια της φονικής μάχης ο Δασκαλογιάννης είχε στείλει τη γυναίκα του μαζί με τις δύο μεγάλες του κόρες, τη Μαρία και την Ανθούσα, στο Λουτρό, για να μπουν στο καράβι του. Ωστόσο οι κόρες του θα πέσουν στα χέρια των Τούρκων που τις παρέδωσαν στον σερασκέρη.
Ο πασάς του έστειλε επιστολή παρακαλώντας τον να παραδοθεί, με την υπόσχεση ότι θα αποχωρήσει αμέσως από τα Σφακιά. Στη Γενική Συνέλευση που συγκαλείται στα Κρούσια αποφασίζουν ομόφωνα ότι θα συνεχίσουν τον αγώνα και μηνύουν στον πασά ότι δεν θα παραδοθούν ποτέ.
Η τελευταία πράξη του δράματος παίζεται στο φαράγγι της Αράδαινας, στα Λευκά Όρη. Οι Τούρκοι στρατοπέδευσαν χαμηλά στο Φραγκοκάστελλο όπου εύρισκαν νερό γιατί οι Σφακιανοί δηλητηρίασαν όλα τα πηγάδια της περιοχής. Και από κει με επιδρομές και ενέδρες προσπαθούσαν να συλλάβουν τον Δασκαλογιάννη ενώ τους είχαν αποκόψει από πηγές ανεφοδιασμού. Οι τελάληδες φώναζαν κάθε μέρα πως αν παραδοθεί ο Δασκαλογιάννης, ως όμηρος και ως εγγύηση πως δεν θα συνεχιστεί η επανάσταση οι Τούρκοι θα φύγουν από τα Σφακιά και θα χορηγήσουν γενική αμνηστία.
Ο Δασκαλογιάννης αποφάσισε να δεχθεί τις επίμονες προτάσεις των πασάδων, μια και κρατούσαν και τις θυγατέρες του. Ο πασάς τον δέχεται, του παρουσιάζει τη κόρη του Μαρία για να τον ευχαριστήσει και μετά άρχισε να τον ανακρίνει. Παράλληλα έστειλε την ακόλουθη επιστολή στους Σφακιανούς:
Προς τους καπεταναίους των Σφακίων
Με το γενικό αρχηγό σας τον οποίο θεωρώ φίλο και όχι αιχμάλωτο έδωσα τις ακόλουθες συμφωνίες που πρέπει να παραδεχτείτε όλοι, αλλιώς θα σας καταστρέψομε εντελώς.
Πρώτον: Ο αρχηγός Δασκαλογιάννης δεν θα επιστρέψει στα Σφακιά αλλά θα παραμείνει μαζί μας, για τρία χρόνια, με την περιποίηση φυσικά που απαιτεί η θέση του.
Δεύτερον: Πρέπει να δηλώσουν οι Σφακιανοί εγγράφως ότι αναγνωρίζουν την τούρκικη κυβέρνηση της Κρήτης.
Τρίτον: Οι Σφακιανοί θα εξακολουθούν να έχουν τα όπλα τους, θα διοικούνται σύμφωνα με τα έθιμά τους, και θα πληρώνουν κάθε χρόνο 5000 γρόσια.
Αφού δεν υπήρχαν περιθώρια επιλογής, γίνεται αποδεκτή και το κίνημα παίρνει τέλος. Την απάντηση ανέλαβαν να τη μεταφέρουν στον πασά εβδομήντα πέντε οπλαρχηγοί, ο πρωτόπαπας κι άλλοι έξη παπάδες, στέλνοντας και 500 αιγοπρόβατα πεσκέσι.
Ο Χασάν πασάς τους συνέλαβε αμέσως, και τους φυλάκισε στον Κουλέ του Ηρακλείου όπου μερικούς κρέμασε αμέσως ενώ άλλοι πέθαναν από τα βασανιστήρια. Όσοι επέζησαν κατόρθωσαν να δραπετεύσουν μετά από χρόνια.
Τον Δασκαλογιάννη μαζί με την κόρη του – αφού τον κράτησε ο πασάς για ένα διάστημα στο σεράγι ως δόλωμα για τους τρεις αδελφούς του, που είχαν καταφύγει στα Κύθηρα– τον παρέδωσε βορρά στο μαινόμενο πλήθος στις 17 Ιουνίου 1771, ημέρα Παρασκευή, αργία των Μουσουλμάνων. Αφού τον διαπόμπευσαν μέσα από τους κεντρικούς δρόμους κατέληξαν στην πλατεία της ανατολικής πύλης του Μεγάλου Κάστρου. Ήρθαν μαραγκοί, έμπηξαν τέσσερις πασσάλους στο χώμα, κάρφωσαν σανίδες κι έκαναν ένα κάθισμα ψηλό όπου τον έβαλαν να καθίσει και αφού τον έδεσαν ένας γενίτσαρος με ξυράφι στο χέρι τον άρπαξε απ’ τα μαλλιά και άρχισε να τον γδέρνει σιγά-σιγά. Μπροστά του έβαλαν ένα καθρέφτη για να μεγαλώσουν την οδύνη του και έφεραν δεμένο τον αδερφό του, Χατζή Σγουρομάλλη και όταν είδε ο ένας τον άλλο, «εμουγκαλίσθησαν ως βόες δις και τρις» κατά την έκφραση του ιστορικού. Από τη στιγμή αυτή ο Σγουρομάλλης τρελάθηκε. Το πτώμα του Δασκάλου το άφησαν δυο μέρες, να το σαπίσει ο καλοκαιρινός ήλιος και μετά υποχρέωσαν δυο ραγιάδες να το θάψουν Η είδηση του μαρτυρικού θανάτου του Δασκαλογιάννη συγκλόνισε τα Σφακιά.
Οι καπετάνιοι, που έμειναν με το τουφέκι στα χέρια πάνω στα ερείπια, ορκίστηκαν εκδίκηση. Συνέχισαν τις επιδρομές κατά των «γενιτσαραγάδων» και τρία χρόνια αργότερα εξόντωσαν και τον πανίσχυρο Αληδάκη και τις εκατοντάδες των ανθρώπων του, πυρπολώντας τον πύργο του και καταστρέφοντας τα υποστατικά του.
Κρητικοί και «γενιτσαραγάδες»
Η επανάσταση του Δασκαλογιάννη δεν μαρτυρά μόνο την απαρχή των υπερτοπικών πανελλαδικών επαναστατικών κινήσεων, αλλά σηματοδοτεί μία ιστορική τομή για την Κρήτη. Πράγματι, επί εκατό περίπου χρόνια, μετά την τουρκική κατάκτηση, οι Κρητικοί είχαν σιγήσει, μετά τα κύματα των εκτεταμένων εξισλαμισμών. Το γεγονός ότι ένα σημαντικό ποσοστό Κρητικών, –κάποτε εξ αιτίας της αντίθεσης προς τους καθολικούς Ενετούς και της βαρύτατης εκμετάλλευσης την οποία υφίσταντο από αυτούς– είχε στραφεί στο Ισλάμ, είχε δημιουργήσει συνθήκες υποταγής των χριστιανών Κρητικών στην Οθωμανική εξουσία.
Οι Τουρκοκρητικοί, οι οποίοι μιλούσαν και τραγουδούσαν στα ελληνικά – ο Ερωτόκριτος ήταν από τα αγαπημένα τους ποιήματα ενώ πολλοί το απήγγειλαν από στήθους. Ο V. Bernard έγραφε το 1897 : «Ο Τούρκος κύριος, από την πρώτη γενιά αποκτούσε κρητικόπουλα που ήταν από ράτσα και γλώσσα Έλληνες. Οι γενίτσαροι της δεύτερης γενιάς δεν ήξεραν πια ούτε λέξη τούρκικη και εδώ και ενάμιση αιώνα το νησί ολόκληρο δε μιλάει παρά ελληνικά». «Οι πραγματικοί τούρκοι, αυτοί που συγκρότησαν το στρατό, ο οποίος κατάλαβε το νησί, έφυγαν και όσοι απόμειναν και αυτοαποκαλούνται Τούρκοι είναι κρητικοί στην εμφάνιση και εκτός αυτού μιλούν την κρητική γλώσσα. Ελάχιστοι από τους τουρκοκρητικούς που συνάντησα ήξεραν αρκετά τουρκικά, ενώ πολλοί, ίσως οι περισσότεροι, δεν ακολουθούσαν το Κοράνι καθώς έπιναν ελεύθερα κρασί».
Ωστόσο οι Τουρκοκρητικοί, παρότι «Κρήτες» και παρά την κοινότητα της γλώσσας και των ηθών, εντάσσονται στο στρατόπεδο των κυριάρχων, εξ αιτίας της μουσουλμανικής θρησκείας α. Εξ αιτίας της απουσίας «αληθινών» Τούρκων στο νησί, η αντιπαράθεση της χριστιανικής πλειοψηφίας γίνεται ακόμα πιο βίαιη με τους «γενιτσάρους» πράγματι, οι Τουρκοκρητικοί, όντας ενταγμένοι στην κρητική κοινωνία, καταπιέζουν και εκμεταλλεύονται τους χριστιανούς αγριότερα. Έτσι η επανάσταση του 1770 αποτελεί την πρώτη από μία σειρά εξεγέρσεων και επαναστάσεων που αντιπαραθέτουν όχι απλώς τους Κρητικούς με την Οθωμανική εξουσία, αλλά και με τους εγχώριους εκφραστές της, τους Τουρκοκρητικούς.
Στον φανταστικό διάλογο μεταξύ του πασά και του αιχμαλώτου Δασκαλογιάννη που παραθέτει ο Μπάρμπα Μπατζελιός, ο πασάς απαριθμεί τα προνόμια των Σφακιανών από την Οθωμανική εξουσία, κατηγορώντας τον «Δάσκαλο» για αναίτια εξέγερση και αιματοχυσία:
Σὰ θέλεις, Δάσκαλε Γιαννιό, νὰ μὴν κακαποδώσεις,
πές μου, εἴντα ’το ἡ γὶ-ἀφορμὴ πόλεμο νὰ σηκώσεις;
Οἱ Σφακιανοὶ δωσίματα, χαράτσια δὲν ἐδίδα,
πές μου ποιὸς εἶναι ἀφορμὴ ποὺ ’πέσαν στὴν παΐδα
καὶ Σφακιανὸς δωσίματα δὲν ἔδιδε ποτές του
κι ὁ βασιλιὰς τὰ ’χάριζε χατήρι τσὴ νενές του.
…. Μόνο ’σηκώθης, Δάσκαλε, μὲ τὸ Μωργιᾶν ἀντάμι
γιὰ νὰ χαθεῖ τόσος λαὸς κι ἐσὺ νὰ βγάλεις νάμι
τ’ ἀσκέργια τὰ βασιλικὰ ν’ ἀδικοσκοτωθούσι
κι ἀποὺ τσὴ Κρήτης τὴν Τουρκιὰ χιλιάδες νὰ χαθούσι
πάνω στὰ ὅρη, στὰ βουνά, εἰς τσ’ ἔρημες μαδάρες,
χιλιάδες ἀπομείνασι γιανίτσαροι κι ἀγάδες.
Ο Δασκαλογιάννης, παρότι δέχεται πως οι Σφακιανοί απολαμβάνουν όντως προνομιακό καθεστώς, αναφέρεται στην αβάσταχτη πραγματικότητα του συνόλου των Κρητικών που υφίστανται τα πάνδεινα από τους «γιαννιτσαραγάδες» που τους αφήνουν «ἀχαλίνωτους» «οἱ γὶ-ἄνομοι Πασάδες». Οι Τούρκοι αξιωματούχοι είναι υπεύθυνοι διότι αφήνουν τους Τουρκοκρητικούς γενιτσάρους ασύδοτους να βασανίζουν τους «Κρητικούς».
Ὁ Δάσκαλο τονὲ γροικά, γυρίζει καὶ τοῦ κάνει
(καπνὸν ἀποὺ τὸ στόμα ντοὺ κι ἀποὺ τ’ ἀρθούνια βγάνει):
«Καλὲ Πασά, εἴντα ’ν’ αὐτὰ ποὺ κάθεσαι καὶ λέεις
καὶ τὸ λαὸ ποῦ ’χάθηκε περίσσια τόνε κλαίεις;
Ποῦ ’πέρασαν οἱ γ-ἑκατὸ ἀποὺ ’ρθετε στὴν Κρήτη
κι ἐκάμετε τσὶ Κρητικοὺς καὶ δὲν ὁρίζου σπίτι
μουϊδὲ καὶ τσ’ ἀπατοὺς τωνε μουϊδὲ καὶ τὰ παιδιὰ ντων
μουϊδὲ καὶ τὴ ζωὴ ντωνε μουϊδὲ τὰ πράματα ντων.
Οὐλημερὶς εἰς τσ’ ἐγγαργειές, στὰ βάσανα καὶ κόπους
καὶ σὰν τὰ ’ζά τσὶ διαχνετε, δὲ τζὶ θωρείτ’ ἀθρώπους.
Πάντα γυρεύγετ’ ἀφορμὴ τὸ γ-αἷμα ντῶ νὰ πχεῖτε
καὶ νὰ σκοτώσετε Ρωμιὸ πολλά το πεθυμεῖτε
κι ἔναι κι ἡ μόνη σας χαρὰ νὰ ἰδεῖτε σκοτωμένους,
ξεκοιλιασμένους στὰ στενὰ κι αἱματοκυλισμένους
ἀποὺ δὲ τζὶ στιμάρετε μουϊδὲ σὰν κλωσσοπούλια,
γιὰ νὰ τσὶ θάψουν ὕστερα τσὶ βάνου στὰ σακούλια.
Καὶ ἡ γ-αἰτία εἶστε σεῖς, οἱ γὶ-ἄνομοι Πασάδες,
π’ ἀφῆνετ’ ἀχαλίνωτους τσὶ γιαννιτσαραγάδες
…. Ἀλήθεια λές, οἱ Σφακιανοὶ δωσίματα δὲ δίδου
καὶ τ’ ἅρματα ντωνε κιανιοὺς ποτὲς δὲν παραδίδου.
Τσὴ Κρήτης τσ’ ἄλλους χρισθιανοὺς ἀποὺ ’νιαι στοῦ Σουλτάνου
δὲ τζ’ ἔχετε γιὰ τίβοτσι στὸν κόσμο τὸν ἀπάνω,
γι’ αὐτὰ κι ἐγὼ ’ποφάσισα τὴν Κρήτη νὰ σηκώσω
κι ἀποὺ τ’ ἀνύχια τῶν Τουρκῶ νὰ τῆνε λευτερώσω
πρῶτο γιὰ τὴν πατρίδα μου, δεύτερο γιὰ τὴν πίστη,
τρίτο γιὰ τσ’ ἄλλους χρισθιανοὺς ποὺ κάθουνται στὴν Κρήτη
γιατί, κι ἂν εἶμαι Σφακιανός, παιδὶ τσὴ Κρήτης εἶμαι
καὶ νὰ θωρῶ τσὶ Κρητικοὺς στὰ βάσανα πονεῖ με.»
*Ο Γιώργος Καραμπελιάς είναι συγγραφέας και πολιτικός αναλυτής
Ιστορία - Πολιτισμός
Σήμερα γιορτάζουν τα Σέρβια της Μακεδονίας!
Μετά τη νίκη στο Σαραντάπορο και στα Στενά Πόρτας, η απελευθέρωσή των Σερβίων στις 10 Οκτωβρίου άνοιξε τον δρόμο για την προέλαση του ελληνικού στρατού στη Μακεδονία μας.
Τα Σέρβια ήταν οχυρό και πέρασμα στρατηγικής σημασίας στη Μακεδονία, βιγλατοχώρι και κέντρο των απελευθερωτικών επιχειρήσεων του Οκτωβρίου του 1912.
Μετά τη νίκη στο Σαραντάπορο και στα Στενά Πόρτας, η απελευθέρωσή των Σερβίων στις 10 Οκτωβρίου άνοιξε τον δρόμο για την προέλαση του ελληνικού στρατού στη Μακεδονία μας.
Τράπηκαν σε φυγή εκατοντάδες χρόνια σκλαβιάς.
Όταν βρέθηκα για πρώτη φορά στην Αθήνα, πολύ μικρός, ο πατέρας μου με πήγε στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, στην πλατεία Συντάγματος, στο σημείο όπου αναγράφεται η Μάχη του Σαρανταπόρου και των Λαζαράδων, και μου είπε, αυθόρμητα και ίσως χωρίς κι αυτός να είχε καταλάβει:
«Να, είμαστε κι εμείς εδώ».
Εμείς;
Στο κενοτάφιο του Μνημείου της Πλατείας Συντάγματος αναπαύονται οι φύλακες άγγελοί μας. Είναι οι παππούδες μας εκεί μέσα θαμμένοι. Απ’ της γιαγιάς μου τη μεριά.
Στου παππού μου τη μεριά, σχεδόν την ίδια στιγμή, σ’ ένα άλλο μακρινό μέρος, μαινόταν μια Γενοκτονία σε βάρος ενός άλλου Λαού. Πάλι από τον ίδιο, συνήθη ύποπτο.
Στάθηκαν απέναντι στον θάνατο, αναφέρθηκαν στον μέγα στρατηγό, παρουσιάστηκαν, τον χαιρέτησαν και τον αγνόησαν, έχοντας στην καρδιά τους κάτι μεγαλύτερο από τον φόβο: την πίστη πως ο αγώνας τους είχε νόημα.
Και τελικά, ποιο ήταν αυτό το νόημα;
Εμείς!
Πέθαναν για να παίζουμε εμείς στις αλάνες, πέθαναν για το δικαίωμά μας στις ζαβολιές, πέθαναν για να τραγουδάμε τα κάλαντα στις γειτονιές, να τρέχουμε με τα παντοφλάκια τα καλοκαίρια και να αλλάζουμε τα νερά στα αυλάκια και να μας κυνηγάει ο νερουλάς.
Πέθαναν για να γελάμε δυνατά, να κλαίμε δυνατά, να πηγαίνουμε στο σχολειό με τη σάκα στην πλάτη, να γράφουμε τις πρώτες μας λέξεις, να κάνουμε λάθη στην ορθογραφία και να επιστρέφουμε στο σπίτι με τους βαθμούς μας, να μας μαλώνει ο πατέρας μας και να μας χαϊδεύει η μάνα μας.
Πέθαναν για να φυσάμε τις σαπουνόφουσκές μας στον ήλιο, να κυνηγάμε πεταλούδες στα χωράφια, να σκαρφαλώνουμε στις μουριές, στις τζιρνικιές και να κλέβουμε κεράσια από το δέντρο του γείτονα, να παίζουμε τους Ινδιάνους και τους καουμπόηδες σε επικές μάχες με τους άλλους, τους «εχθρικούς» μαχαλάδες, τους ζευγαλατιανούς κι αυτούς από το Πρώτο Δημοτικό, μ’ αυτούς που αργότερα θα πηγαίναμε μαζί στον στρατό, θα γλεντούσαμε στον γάμο τους, θα ερωτευόμασταν, θα κλαίγαμε πάνω από το φέρετρό τους.
Πέθαναν για να πέφτουμε από τα ποδήλατα, να τσακίζουμε τα γόνατά μας, να ξανασηκωνόμαστε και να συνεχίζουμε. Ξεπερνούσαμε κάθε πόνο και το μόνο που μας ένοιαζε ήταν μήπως μας είχε δει κάποιος και γελούσε (τί χειρότερο από αυτό;).
Πέθαναν για να παίζουμε κρυφτό μέχρι αργά το βράδυ, να φωνάζουμε «φτου ξελευτερία», να παίζουμε «κουτσό», τη «γαϊδούρα», μπάλα όλη μέρα, νομίζοντας ότι ο κόσμος ολόκληρος είναι ένα παιχνίδι που δεν θα τελείωνε ποτέ!
Πέθαναν για να κάνουμε ευχές στα πεφταστέρια, πιστεύοντας πως όλα είναι δυνατά.
Πέθαναν για να μεγαλώσουμε!
Κι ας μη μας γνώριζαν, κι ας ήταν ένα άλλο όνομα το τελευταίο που ψιθύρισαν, όταν τους αγκάλιαζε για τελευταία φορά η ελληνική γη, η «ηλιοβόρα και σεληνοβάμονα».
Ναι, ήμασταν κι εμείς εκεί. Εμείς ήμασταν το δικό τους σημείο αναφοράς, ο λόγος που πέθαναν! Αυτή η γη είναι δική τους και δική μας!
Η θυσία τους έγινε η ελευθερία των παιδιών που δεν θα γνώριζαν ποτέ. Άνθισαν σε κάθε παιδικό χαμόγελο, σε κάθε μάνα που θα αγκάλιαζε το παιδί της, σε κάθε αλάνα που θα γέμιζε φωνές… με φωνές σε μια γλώσσα που ήταν η πρώτη χαραγμένη στην πέτρα ευχή του ανθρώπου.
Η ελευθερία που κληρονομήσαμε δεν είναι ένα αυτονόητο κεκτημένο χωρίς αντίτιμο. Είναι παρακαταθήκη που πληρώθηκε. Είναι τόσο ακριβή η ελευθερία, που δεν ζητά τίποτε λιγότερο από ανθρώπινο αίμα.
Κι αν μας ρωτούσαν σήμερα: «Άξιζε, ωρέ, τον κόπο ή τζάμπα “πέσαμε” για σας;»
Τι, τελικά, κάναμε από τη ζωή που μας δόθηκε; Καταφέραμε πράγματα μόνο για εμάς ή και για τους άλλους, όπως και αυτοί θυσιάστηκαν για άλλους;
Θα τους απαντούσαμε: «Ναι, άξιζε»;
Ναι, δεν παραδώσαμε την ελευθερία μας στην αδιαφορία, δεν συνηθίσαμε στην αδικία. Μιλάμε κι αντιστεκόμαστε, δεν επιλέγουμε τη σιωπή και την οκνηρία κι όταν έρθει η ώρα δεν διστάζουμε να λογαριαστούμε ακόμη και με την ίδια τη συνείδησή μας. Θα πολεμήσουμε κάθε μορφή φασισμού, επιβουλής και κατάκτησης και θα τιμωρήσουμε κάθε αλαζόνα, κάθε τύραννο που θεωρεί τους λαούς κτήμα του. Δεν γίναμε ανάξιοι της θυσίας σας. Δεν αφήσαμε τη λήθη να νικήσει.
Στην παρουσίαση του βιβλίου της Χρυσάνθης Καραγιαννίδου, «Τα Σέρβια – Βυζαντινή Κατροπολιτεία – Μαρτυρική πόλη της Ελλάδας», μου δόθηκε η τιμή να πω δυο λόγια και θυμήθηκα ξανά από πού κρατά η σκούφια μας:
Ο Καζαντζάκης κλείνει την Εισαγωγή της Οδύσσειας, πριν μπει στην πρώτη ραψωδία, λέγοντας:
«Όρτσα! τις έρμες πίκρες όξω νου, τρουλώσετε τα αφτιά σας
τα πάθη και τα βάσανα θα πω του ξακουστού Δυσσέα!»
Μου πήρε καιρό να καταλάβω, κάτι που δεν είχα συνειδητοποιήσει ακόμη τότε, όταν τη διδασκόμασταν στο σχολείο: ότι τελικά η Οδύσσεια δεν ήταν ιστορία, αλλά προφητεία!
Διότι τούτος ήταν τελικά ο πολύπικρος, ο πολυδάκρυτος και ξακουστός Δυσσέας:
Ο Λαός μας,
ο πολυμήχανος, ο πολύβουλος και πολύτροπος Ελληνισμός, όλοι εμείς, ως συνειδησιακή συλλογική οντότητα, η προσωποποίηση, δηλαδή, της συλλογικής μας συνείδησης, σε μια ιστορική γραμμή με μνηστήρες ή φασίστες κατακτητές.
Με πάθη, ναι, όπως μας λέει ο ποιητής, αλλά και με ηρωισμό. Με ηρωισμό, για μια ζωή με αξιοπρέπεια και με την υπενθύμιση πάντα ότι δεν έχουμε το δικαίωμα να είμαστε πεσμένοι, με όρθια τα πεθαμένα μας.
Κι αν η ιστορία είναι σκληρή στα παζάρια της και διαπραγματεύεται σκληρά, έρχεται η στιγμή και πληρώνεται πάντα στην ώρα της.
Μία μόνο υποχρέωση έχουμε, να τους πούμε: των αρχαίων, κυβερνητών τα έργα πληρώνοντας η Κτίσις, θα φρίξει. Ταραχή θα πέσει στον Άδη και το σανίδωμα θα υποχωρήσει από τη μεγάλη πίεση του ήλιου.
Χρόνια πολλά Σέρβια!
Ιστορία - Πολιτισμός
Η Ινδία χτίζει το μέλλον χωρίς να εγκαταλείπει το παρελθόν της – Το αναπτυξιακό μοντέλο που συνδυάζει παράδοση, τεχνολογία και οικονομική ισχύ
Από το εμβληματικό Ταζ Μαχάλ και την ιστορική κληρονομιά της Άγκρα μέχρι το Χρηματιστήριο της Βομβάης και την ψηφιακή επανάσταση στις πληρωμές, η Ινδία επιχειρεί να διαμορφώσει ένα αναπτυξιακό μοντέλο που συνδυάζει την πολιτιστική της ταυτότητα με την τεχνολογική πρόοδο. Δημοσιογραφική αποστολή με συμμετοχή εκπροσώπων 19 χωρών ανέδειξε τις διαφορετικές πτυχές της ινδικής ανάπτυξης, την εκρηκτική διεύρυνση των χρηματοπιστωτικών αγορών, τον εκσυγχρονισμό των πόλεων και τη διεθνή επιρροή της κινηματογραφικής βιομηχανίας του Bollywood.
Μια διαφορετική εικόνα της σύγχρονης Ινδίας, πέρα από τις παραδοσιακές γεωπολιτικές και διπλωματικές αναλύσεις, παρουσιάζει εκτενές δημοσίευμα του κρατικού ειδησεογραφικού πρακτορείου της Νιγηρίας, News Agency of Nigeria (NAN), στις 8 Οκτωβρίου 2026.
Το ρεπορτάζ της Sarafina Christopher αποτυπώνει την εμπειρία δεκαήμερης δημοσιογραφικής αποστολής, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 9 έως τις 18 Σεπτεμβρίου, με πρωτοβουλία του υπουργείου Εξωτερικών της Ινδίας.
Στο πρόγραμμα συμμετείχαν δημοσιογράφοι και στελέχη μέσων ενημέρωσης από 19 χώρες της Αφρικής, της Ασίας, της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Λατινικής Αμερικής.
Ανάμεσά τους βρίσκονταν η Κίνα, η Ρωσία, η Βραζιλία, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Νότια Αφρική, η Ινδονησία, το Ιράν και η Νιγηρία.
Η αποστολή περιλάμβανε επισκέψεις σε ιστορικά μνημεία, σημαντικές οικονομικές υποδομές, οργανισμούς ψηφιακής τεχνολογίας και εγκαταστάσεις της ινδικής κινηματογραφικής βιομηχανίας.
Το κεντρικό ερώτημα που αναδείχθηκε ήταν πώς μια χώρα με πολιτιστική ιστορία χιλιάδων ετών μπορεί να διατηρήσει την ταυτότητά της, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει τον τεχνολογικό και οικονομικό εκσυγχρονισμό της.
Ταζ Μαχάλ: Η ιστορική κληρονομιά ως στοιχείο εθνικής ταυτότητας
Πρώτος σημαντικός σταθμός της δημοσιογραφικής αποστολής ήταν η Άγκρα, μία από τις ιστορικότερες πόλεις της Ινδίας, όπου βρίσκεται το Ταζ Μαχάλ.
Το επιβλητικό μαυσωλείο, που κατασκευάστηκε με εντολή του Μογγόλου αυτοκράτορα Σαχ Τζαχάν στη μνήμη της συζύγου του Μουμτάζ Μαχάλ, αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα μνημεία στον κόσμο.
Πέρα από την ιστορική και αρχιτεκτονική του αξία, το Ταζ Μαχάλ λειτουργεί ως σημαντικό στοιχείο της διεθνούς πολιτιστικής ταυτότητας της Ινδίας.
Η Νοτιοαφρικανή δημοσιογράφος Fawzia Moodley συνέδεσε την επίσκεψη στο μνημείο με μια ευρύτερη συζήτηση για την αγάπη, την προσφορά και τις θυσίες που μπορούν να αφήσουν διαχρονικό αποτύπωμα στις κοινωνίες.
Η επίσκεψη στο κοντινό Φρούριο της Άγκρα ανέδειξε επίσης την ιστορική συνέχεια της ινδικής αρχιτεκτονικής παράδοσης.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η οργανωμένη προστασία και ανάδειξη των συγκεκριμένων μνημείων δείχνει πώς η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να αποτελέσει τόσο στοιχείο εθνικής αυτογνωσίας όσο και σημαντικό εργαλείο διεθνούς προβολής.
Βομβάη: Η πρόκληση του εκσυγχρονισμού μιας μεγαλούπολης
![Mumbai Photos [27 Pics] | I Like To Waste My Time](https://images.openai.com/static-rsc-4/aBPI51ENTyABAiN2MCbT2k_ksm_wTEvShkO8YvJD91rVuDCCiJHjyYG7s8veZbEuvx8hxZyohiIGnPwy4sPs8ocKL2JnVSWOklRaYLdtNyn7CwSK4ea_YikaJt3Nrb5DjVTD95LidYvrxhJe_TYLmtvDt2tPz1mLDQU4zSmeuM8?purpose=inline)
Η επόμενη φάση της αποστολής πραγματοποιήθηκε στη Βομβάη, τη σημαντικότερη χρηματοοικονομική μητρόπολη της Ινδίας.
Οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει μια ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένη παράκτια πόλη, όπως οι πλημμύρες, οι κυκλώνες, οι σεισμοί και οι κατολισθήσεις.
Κατά την επίσκεψή τους στον Δημοτικό Οργανισμό της Βομβάης, Brihanmumbai Municipal Corporation, οι δημοσιογράφοι πληροφορήθηκαν ότι οι νέες κατασκευές ενσωματώνουν χαρακτηριστικά ανθεκτικότητας απέναντι σε φυσικές καταστροφές.
Οι υπεύθυνοι της τοπικής αυτοδιοίκησης ανέδειξαν τη σημασία του σχεδιασμού κτιρίων και υποδομών ανάλογα με τις περιβαλλοντικές συνθήκες της περιοχής.
Παράλληλα, παρουσιάστηκαν οι μηχανισμοί πολιτικής προστασίας, οι περιπολίες της αστυνομίας σε ευάλωτες περιοχές, οι ναυαγοσώστες και οι υπηρεσίες αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό και την Ακτοφυλακή της Ινδίας, όταν απαιτείται πρόσθετη υποστήριξη.
Όπως προκύπτει από την παρουσίαση, η ανθεκτικότητα των πόλεων δεν περιορίζεται στην κατασκευή ισχυρότερων κτιρίων, αλλά περιλαμβάνει τον συντονισμό των κρατικών υπηρεσιών και την προετοιμασία για σύνθετες κρίσεις.
Το Χρηματιστήριο της Βομβάης και η εκρηκτική ανάπτυξη των επενδύσεων
Ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της επίσκεψης ήταν το Χρηματιστήριο της Βομβάης (Bombay Stock Exchange – BSE).
Ο διευθύνων σύμβουλος του χρηματιστηρίου, Sundararaman Ramamurthy, παρουσίασε την ιστορική εξέλιξη του οργανισμού, ο οποίος ξεκίνησε από άτυπες συναλλαγές χρηματιστών κάτω από ένα δέντρο banyan.
Σταδιακά δημιουργήθηκε η Native Share and Stock Brokers Association, από την οποία προέκυψε το σύγχρονο χρηματιστήριο.
Η μετάβαση από τις παραδοσιακές χρηματιστηριακές συναλλαγές στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες αποτυπώνει, σύμφωνα με τον Ramamurthy, τη γενικότερη τεχνολογική μεταμόρφωση της ινδικής οικονομίας.
Οι συναλλαγές που κάποτε πραγματοποιούνταν με φωνές και χειρονομίες στον χώρο του χρηματιστηρίου μεταφέρθηκαν αρχικά στα γραφεία των χρηματιστών, στη συνέχεια στους προσωπικούς υπολογιστές και πλέον στα κινητά τηλέφωνα.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε ένα αριθμητικό στοιχείο: σύμφωνα με τον επικεφαλής του BSE, η ινδική κεφαλαιαγορά διαθέτει περισσότερους από 260 εκατομμύρια μοναδικούς επενδυτικούς λογαριασμούς.
Ο αριθμός καταδεικνύει το τεράστιο μέγεθος της χρηματοπιστωτικής αγοράς της Ινδίας και τη δυνατότητά της να κινητοποιεί εγχώριους οικονομικούς πόρους.
Ο Ramamurthy χαρακτήρισε το χρηματιστήριο «ναό της εμπιστοσύνης», υπογραμμίζοντας τη σημασία της διαφάνειας, της εποπτείας και της αξιοπιστίας των θεσμών.
Η ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών έχει ιδιαίτερη σημασία για τη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων, καθώς επιτρέπει τη διοχέτευση αποταμιεύσεων προς επιχειρήσεις και οικονομικές δραστηριότητες.
Ψηφιακή επανάσταση: 24,5 δισεκατομμύρια συναλλαγές σε έναν μήνα
Ακόμη πιο εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του ινδικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Κατά την επίσκεψη στην National Payments Corporation of India (NPCI), οι δημοσιογράφοι ενημερώθηκαν για το Unified Payments Interface (UPI), το σύστημα που έχει μεταμορφώσει τις καθημερινές ηλεκτρονικές πληρωμές.
Το UPI επιτρέπει τη μεταφορά χρημάτων μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών μέσω διαφορετικών εφαρμογών, χωρίς ο χρήστης να περιορίζεται σε μία συγκεκριμένη τραπεζική πλατφόρμα.
Το βασικό πλεονέκτημα του συστήματος είναι η διαλειτουργικότητα μεταξύ τραπεζών, εφαρμογών και παρόχων υπηρεσιών πληρωμών.
Σύμφωνα με τη Sonal Asnani, επικεφαλής της NPCI International Payments Limited για την περιοχή Ασίας–Ειρηνικού, αυτή η αρχιτεκτονική αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες της επιτυχίας του συστήματος.
UPI – ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2026
24,5 δισ.+
Συναλλαγές μέσα σε έναν μήνα
752
Συμμετέχουσες τράπεζες
Στοιχεία NPCI που παρατίθενται στο δημοσίευμα του News Agency of Nigeria.
Το μέγεθος των συναλλαγών αναδεικνύει την ταχύτητα με την οποία οι ψηφιακές υποδομές έχουν ενσωματωθεί στην καθημερινή οικονομική δραστηριότητα.
Το μοντέλο αυτό παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για άλλες αναπτυσσόμενες οικονομίες, καθώς επιτρέπει τη δημιουργία κοινών υποδομών πληρωμών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από διαφορετικούς φορείς.
Παράλληλα, η διεθνής επέκταση του UPI αποτελεί έναν πρόσθετο τομέα τεχνολογικής και οικονομικής εξωστρέφειας για την Ινδία.
Bollywood: Η κινηματογραφική βιομηχανία ως εργαλείο ήπιας ισχύος
Η δημοσιογραφική αποστολή ολοκληρώθηκε με την επίσκεψη στις εγκαταστάσεις του Film City, όπου αναδείχθηκε ο ρόλος της ινδικής κινηματογραφικής βιομηχανίας στην πολιτιστική και οικονομική παρουσία της χώρας.
Το Bollywood αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αξιοποίησης της πολιτιστικής παραγωγής ως μέσου διεθνούς επιρροής.
Οι ινδικές κινηματογραφικές παραγωγές έχουν αποκτήσει κοινό σε πολλές χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, μεταφέροντας στοιχεία της ινδικής γλώσσας, μουσικής, μόδας και κουλτούρας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η συζήτηση για τις σχέσεις της ινδικής κινηματογραφικής βιομηχανίας με το Nollywood της Νιγηρίας.
Η Νιγηριανή υπουργός Τέχνης, Πολιτισμού, Τουρισμού και Δημιουργικής Οικονομίας Hannatu Musawa έχει χαρακτηρίσει τις δύο κινηματογραφικές βιομηχανίες γέφυρες πολιτιστικής επικοινωνίας.
Οι προοπτικές συνεργασίας περιλαμβάνουν κοινές παραγωγές, ανταλλαγή τεχνογνωσίας, κινηματογραφικά φεστιβάλ και δίκτυα διανομής.
Η περίπτωση του Bollywood δείχνει ότι η πολιτιστική βιομηχανία δεν αποτελεί μόνο οικονομική δραστηριότητα, αλλά και μηχανισμό ενίσχυσης της διεθνούς αναγνωρισιμότητας μιας χώρας.
Το γεωπολιτικό μήνυμα: Παράδοση και τεχνολογική ανάπτυξη ως στοιχεία εθνικής ισχύος
Η δημοσιογραφική αποστολή πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του ινδικού υπουργείου Εξωτερικών, γεγονός που αναδεικνύει και τη διάσταση της δημόσιας διπλωματίας.
Η Ινδία επιδιώκει να παρουσιάσει στο διεθνές ακροατήριο μια εικόνα χώρας που δεν περιορίζεται στον ρόλο της μεγάλης περιφερειακής δύναμης, αλλά επενδύει συστηματικά στην οικονομία, στις τεχνολογικές υποδομές και στον πολιτισμό.
Η επιλογή των σταθμών της αποστολής δεν είναι τυχαία από επικοινωνιακή άποψη.
Η Άγκρα ανέδειξε τη σημασία της ιστορικής κληρονομιάς. Η Βομβάη παρουσίασε τις προκλήσεις της σύγχρονης αστικής ανάπτυξης. Το χρηματιστήριο BSE ανέδειξε την ανάπτυξη των χρηματοπιστωτικών θεσμών, ενώ το NPCI παρουσίασε την τεχνολογική υποδομή που υποστηρίζει εκατομμύρια οικονομικές συναλλαγές.
Τέλος, το Bollywood αποτύπωσε τη δυνατότητα της χώρας να ασκεί πολιτιστική επιρροή πέρα από τα γεωγραφικά της σύνορα.
Από γεωπολιτική σκοπιά, η συγκεκριμένη προσέγγιση συνδέεται με τη φιλοδοξία της Ινδίας να ενισχύσει το διεθνές της αποτύπωμα, αξιοποιώντας όχι μόνο τη στρατιωτική και οικονομική της ισχύ αλλά και την τεχνολογία, τον πολιτισμό και την ιστορική της ταυτότητα.
Η παρουσία δημοσιογράφων από 19 χώρες, μεταξύ των οποίων η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία, καταδεικνύει την προσπάθεια του Νέου Δελχί να απευθυνθεί σε ένα ευρύ και γεωπολιτικά διαφοροποιημένο διεθνές ακροατήριο.
Η Ινδία επιχειρεί να παρουσιάσει ένα μοντέλο ανάπτυξης στο οποίο η ιστορική κληρονομιά δεν αντιμετωπίζεται ως εμπόδιο στον εκσυγχρονισμό, αλλά ως στοιχείο που μπορεί να συνυπάρχει με την τεχνολογική πρόοδο.
Το βασικό συμπέρασμα που αναδεικνύεται από το ρεπορτάζ είναι ότι η Ινδία επιδιώκει να μετατρέψει την πολιτιστική της κληρονομιά, τις χρηματοπιστωτικές υποδομές και την ψηφιακή τεχνολογία σε συμπληρωματικούς πυλώνες της διεθνούς της παρουσίας.
Η εικόνα αυτή δεν αναιρεί τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα. Αποτυπώνει, όμως, την αναπτυξιακή αφήγηση που το Νέο Δελχί επιδιώκει να προβάλλει στο εξωτερικό.
GEOPOLITICO
«Ρωμαίων Νόστος»: Ένα ταξίδι στις αλησμόνητες πατρίδες του Πόντου – Το νέο βιβλίο του Μιχάλη Αδαμίδη
Μια λογοτεχνική επιστροφή στις πατρογονικές εστίες, εκεί όπου οι μύθοι συναντούν την ιστορία και οι μνήμες των ξεριζωμένων Ελλήνων παραμένουν ζωντανές. Το ιστορικό μυθιστόρημα «Ρωμαίων Νόστος» του Μιχάλη Αδαμίδη, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων, αποτελεί έναν φόρο τιμής στον Ποντιακό Ελληνισμό και στις γενιές που κουβάλησαν τον πόνο της προσφυγιάς.
Ένα ταξίδι στην ιστορία, τη μνήμη και την ελληνική παρουσία στον Εύξεινο Πόντο επιχειρεί ο συγγραφέας και ζωγράφος Μιχάλης Αδαμίδης, μέσα από το νέο του ιστορικό μυθιστόρημα με τίτλο «Ρωμαίων Νόστος», το οποίο κυκλοφόρησε στις 19 Σεπτεμβρίου 2026 από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων.
Πρόκειται για ένα έργο που αντλεί την έμπνευσή του από τις οικογενειακές μνήμες του δημιουργού και, κυρίως, από τις αφηγήσεις των γονιών του, οι οποίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν βίαια την πατρίδα τους, τον Πόντο.
Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου αναδύεται ο κόσμος του Εύξεινου Πόντου, μιας περιοχής άρρηκτα συνδεδεμένης με την ελληνική ιστορία, τη μυθολογία, τον πολιτισμό και την περιπέτεια του Ποντιακού Ελληνισμού.
Από τα Δαρδανέλια στη Σινώπη – Ένα ταξίδι στη γη των μύθων
Η αφήγηση μεταφέρει τον αναγνώστη σε ένα θαλασσινό ταξίδι μέσα από τα Δαρδανέλια και την Προποντίδα, με προορισμό τον Εύξεινο Πόντο.
Η θάλασσα, που στην αρχαιότητα χαρακτηριζόταν «Άξεινος» λόγω των κινδύνων και της αφιλόξενης φύσης της, μετατρέπεται στο σκηνικό μιας διαδρομής γεμάτης εικόνες, ήχους και έντονους συμβολισμούς.
Οι ταξιδιώτες διασχίζουν τα παράλια, αντικρίζοντας τις απόκρημνες βουνοπλαγιές, τα πυκνά δάση και τους ορμητικούς ποταμούς που καταλήγουν στη Μαύρη Θάλασσα.
Η περιγραφή του συγγραφέα αποτυπώνει με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο τη στιγμή της άφιξης:
«Η Σινώπη απλωνόταν μπροστά τους! Εδώ άρχιζε ο Πόντος— η γη των μύθων και των ηρώων».
Η Σινώπη, μία από τις ιστορικές ελληνικές πόλεις της Μαύρης Θάλασσας, αποτελεί στην αφήγηση την πύλη εισόδου σε έναν τόπο με βαθιές ρίζες στον ελληνικό πολιτισμό.
Ένα βιβλίο αφιερωμένο σε όσους δεν γύρισαν ποτέ
Πέρα από τη λογοτεχνική του διάσταση, ο «Ρωμαίων Νόστος» έχει για τον δημιουργό του ιδιαίτερη συναισθηματική και οικογενειακή σημασία.
Οι ιστορίες των γονιών του για τη ζωή στον Πόντο και τον βίαιο αποχωρισμό από την πατρογονική γη αποτέλεσαν την αφετηρία για τη συγγραφή του.
Ο Μιχάλης Αδαμίδης επιχειρεί έτσι να διατηρήσει ζωντανές τις μνήμες μιας γενιάς που γνώρισε τον ξεριζωμό και να αποδώσει έναν προσωπικό φόρο τιμής στους προγόνους του.
Η αφιέρωση του έργου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς δεν περιορίζεται σε εκείνους που κατάφεραν να φτάσουν στην Ελλάδα. Περιλαμβάνει και όσους δεν κατόρθωσαν να πραγματοποιήσουν αυτό το ταξίδι, αλλά και όσους δεν πρόλαβαν να δημιουργήσουν μια νέα ζωή στην ελληνική γη.
Ο τίτλος «Ρωμαίων Νόστος» παραπέμπει στη διαχρονική σχέση των Ελλήνων του Πόντου με τη ρωμαίικη ταυτότητά τους και στην έννοια της επιστροφής, η οποία αποκτά ιδιαίτερο βάρος στην ιστορική εμπειρία του προσφυγικού Ελληνισμού.
Ποιος είναι ο Μιχάλης Αδαμίδης
Ο Μιχάλης Αδαμίδης γεννήθηκε το 1953 στους Γεωργιανούς Βέροιας και μεγάλωσε στην Αθήνα.
Από μικρή ηλικία εκδήλωσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις τέχνες και κυρίως για τη ζωγραφική. Σπούδασε σχέδιο και διακόσμηση στη Σχολή Δοξιάδη, ενώ παράλληλα μαθήτευσε δίπλα σε έμπειρους ζωγράφους, αποκτώντας γνώσεις γύρω από τα χρώματα, τα υλικά και τις τεχνικές της ζωγραφικής.
Στη διάρκεια της καλλιτεχνικής του πορείας συμμετείχε σε πολυάριθμες ομαδικές εκθέσεις. Τον Μάιο του 1997 πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση στο Πνευματικό Κέντρο Παλαιού Φαλήρου.
Παράλληλα εργάστηκε επί είκοσι χρόνια στην αμερικανική αεροπορική εταιρεία TWA.
Με τον «Ρωμαίων Νόστο» στρέφεται στη συγγραφή, έχοντας ως βασικό ερέθισμα τις οικογενειακές αφηγήσεις και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης του Ποντιακού Ελληνισμού.
Τα στοιχεία της έκδοσης
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων και είναι διαθέσιμο στην ελληνική γλώσσα.
| Τίτλος | Ρωμαίων Νόστος |
| Συγγραφέας | Μιχάλης Αδαμίδης |
| Εκδόσεις | Ινφογνώμων |
| Κατηγορία | Ιστορικό μυθιστόρημα |
| Σελίδες | 130 |
| Ημερομηνία κυκλοφορίας | 19 Σεπτεμβρίου 2026 |
| ISBN | 978-618-5970-26-0 |
| Τιμή | 13,50 ευρώ |
Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα των εκδόσεων, www.infognomon.gr.
Και πάλι μόνοι: Το παγκόσμιο κράτος και η αυταπάτη της αιώνιας ειρήνης
Ποιος ερμηνεύει τις οικουμενικές αρχές και ποιος διαθέτει την ισχύ να τις επιβάλει; Μέσα από την κριτική του Παναγιώτη Κονδύλη,...
Κατασκοπευτικό θρίλερ στην Ινδία: Συνέλαβαν γυναίκα για διαρροή στρατιωτικών μυστικών στην πακιστανική ISI – Εμπλέκονται δύο στρατιωτικοί στα σύνορα με την Κίνα
Σοβαρή υπόθεση κατασκοπείας ερευνούν οι ινδικές αρχές στην πολιτεία Παντζάμπ. Μία γυναίκα συνελήφθη ως ύποπτη για τη διαβίβαση απόρρητων στρατιωτικών...
Εθνικιστική πρόκληση στα Σκόπια με φόντο τον Ηρακλή! Αλυτρωτικός χάρτης και επίσημη διαμαρτυρία της Ελλάδας
Διπλωματικές διαστάσεις προσλαμβάνει η υπόθεση του πανό που ανάρτησαν οπαδοί της ΜΖΤ Σκοπίων κατά τη διάρκεια της αναμέτρησης με τον...
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα,...
Σήμερα γιορτάζουν τα Σέρβια της Μακεδονίας!
Μετά τη νίκη στο Σαραντάπορο και στα Στενά Πόρτας, η απελευθέρωσή των Σερβίων στις 10 Οκτωβρίου άνοιξε τον δρόμο για...
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας