Αναλύσεις
Οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών: Το αίνιγμα της Σφίγγας
Μάχη με τον χρόνο δίνει η Αθήνα προκειμένου να ανατρέψει το αρνητικό τετελεσμένο του τουρκολυβικού μνημονίου, καθώς έπειτα από αδράνεια και ολιγωρίες ετών τώρα επιχειρεί να δώσει ουσιαστικό περιεχόμενο σε συμμαχίες που μένουν στο χαρτί και να ασκήσει κυριαρχικά δικαιώματά της μέσω και συμφωνιών οριοθέτησης με γειτονικές χώρες.
Χωρίς να λείπει από το τραπέζι καμιά απολύτως επιλογή, η Αθήνα μετά τη συμφωνία οριοθέτησης με την Ιταλία στρέφεται με απόλυτη προσήλωση πλέον στο Κάιρο, προκειμένου να ξεμπλοκάρουν οι συνομιλίες και με ευελιξία να αναζητηθεί συμφωνία, που θα αποτελούσε ισχυρή και αποτελεσματική απάντηση στο τουρκολυβικό μνημόνιο. Μεθαύριο Πέμπτη ο Ν. Δένδιας θα βρίσκεται στο Κάιρο με την ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΥΠΕΞ, ώστε να επαναληφθούν οι συνομιλίες, ενώ έχει υπάρξει ήδη και θα υπάρξει και νέα επικοινωνία του Κ. Μητσοτάκη με τον πρόεδρο Αλ Σίσι, καθώς σε μεγάλο βαθμό πρόκειται πλέον περί πολιτικής απόφασης.
Εξαιρετικά σημαντική, όμως, είναι και η σημερινή επίσκεψη Μητσοτάκη στο Ισραήλ, λίγες εβδομάδες μετά τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης Νετανιάχου, όπου και θα επικεντρωθεί στην ενεργειακή συνεργασία την οποία επιχειρεί να πλήξει η Τουρκία, καθώς το τουρκολυβικό μνημόνιο παρεμβάλλεται ουσιαστικά στη διαδρομή του αγωγού East Med, αλλά και σε θέματα ασφαλείας, καθώς η ηγεμονική ανεξέλεγκτη συμπεριφορά της Τουρκίας δεν αφήνει αδιάφορο το Ισραήλ.
Χθες ο Ν. Δένδιας είχε επίσης σημαντικές συνομιλίες με τον Γάλλο ομόλογό του Ζαν-Ιβ Λε Ντριάν, καθώς το Παρίσι είναι από τις λίγες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες που έχουν σαφή θέση εναντίον της τουρκικής επιθετικότητας και μάλιστα η Γαλλία συμμετείχε και προσυπέγραψε την Κοινή Δήλωση της Πενταμερούς (Ελλάδα-Κύπρος-Αίγυπτος-Γαλλία-Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα) που καταδίκασε τις προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας εις βάρος της Ελλάδας και την Κύπρου και συγχρόνως χαρακτήρισε παράνομο το τουρκολυβικό μνημόνιο. Ο χρόνος ωστόσο δεν είναι το μέρος μας και γι’ αυτό απαιτείται άμεση κινητοποίηση προς κάθε κατεύθυνση.
Αίγυπτος
Είναι ζωτικής σημασίας η επιδίωξη συμφωνίας οριοθέτησης με την Αίγυπτο, η οποία θα μπει σφήνα στο τουρκολυβικό μνημόνιο και θα έχει φυσικά πιο αποτελεσματική ισχύ από οποιαδήποτε μονομερή κίνηση. Η Αθήνα και προσωπικά ο Κ. Μητσοτάκης πρέπει να ξεκαθαρίσουν στον πρόεδρο Αλ Σίσι ότι το ζήτημα αυτό, στο οποίο η Ελλάδα είναι έτοιμη να κάνει συμβιβασμούς, θα κρίνει τις ίδιες τις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις. Και στην περίπτωση της Αιγύπτου υπήρξαν δυστυχώς σοβαρές καθυστερήσεις και καθόλου ευελιξία από ελληνικής πλευράς στις διαπραγματεύσεις που έχουν διαρκέσει πάνω από δέκα χρόνια. Τώρα, όμως, για τη μερική οριοθέτηση που ζητούσαν στο παρελθόν οι Αιγύπτιοι (να φθάσει προς ανατολικά μέχρι τον 28ο Μεσημβρινό) υπάρχει ευρεία συναίνεση στην Αθήνα, ενώ και με τη συνέντευξή του (στην «Καθημερινή») ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Αλ. Τσίπρας, έδειξε υπεύθυνη στάση, στηρίζοντας την κυβέρνηση στη διαπραγμάτευση με την Αίγυπτο, ώστε να γίνουν οι αναγκαίες ευέλικτες προσαρμογές (σε ό,τι αφορά τη μετακίνηση της μέσης γραμμής με υπολογισμό μη πλήρους επήρειας των νησιών νότια της Ιεράπετρας, Χρυσή, Γαϊδουρονήσι) στην ελληνική διαπραγματευτική θέση προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία. Και αυτό είναι το momentum που πρέπει να εκμεταλλευτεί άμεσα η κυβέρνηση.
Ευαίσθητο σημείο παραμένει ότι σε μια τμηματική ή μερική οριοθέτηση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός ο 28ος Μεσημβρινός, καθώς διατέμνει τη Ρόδο και άρα αυτή θα εμφανιζόταν… διχοτομημένη, με το μισό νησί να έχει επήρεια που θα καταγράφεται στη συμφωνία και το άλλο μισό να μένει εκτός συμφωνίας. Αγνωστο είναι επίσης πώς θα επηρεασθεί η αιγυπτιακή ηγεσία από το γεγονός ότι πλέον στην περιοχή υπάρχουν δηλωμένα οριοθετημένα οικόπεδα τα οποία θα αδειοδοτηθούν στην ΤΡΑΟ έστω και με το παράνομο τουρκολυβικό μνημόνιο…
Tα 12 μίλια
Η επιλογή της επέκτασης των χωρικών υδάτων έως τα 12 ν.μ. Η πρόταση αυτή προφανώς αφορά τμηματική επέκταση σε Ιόνιο (για την οποία έχει υπάρξει προεργασία στο ΥΠΕΞ επί θητείας του Ν. Κοτζιά), η οποία διευκολύνεται μετά τη υπογραφή της συμφωνίας οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας.

Πιο προωθημένη θα ήταν η κίνηση επέκτασης χωρικών υδάτων νότια της Κρήτης, όπου δεν επηρεάζονται συμφέροντα τρίτων χωρών, είναι εκτός Αιγαίου (όπου θα απαιτούνταν ρυθμίσεις λόγω Τουρκίας και εγγύτητας των νησιών) και θα ήταν μια νόμιμη κίνηση σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, η οποία θα ήταν σε ανταπόδοση των μονομερών ενεργειών της Τουρκίας. Συγχρόνως το σενάριο της επέκτασης των χωρικών υδάτων και στην περιοχή ανατολικά των Ρόδου, Καρπάθου, Κάσου, Κρήτης θα περιόριζε τις περιοχές που διεκδικεί η Τουρκία. Με την κίνηση αυτή θα ήταν πιο ενισχυμένη η θέση της Ελλάδας στην αντίδρασή της εφόσον η Τουρκία επιχειρούσε να κάνει έρευνες στην περιοχή μεταξύ των 6 και 12 ν.μ., καθώς η αιγιαλίτιδα ζώνη είναι περιοχή άσκησης κυριαρχίας.
Όμως δεν θα έλυνε φυσικά το συνολικό ζήτημα που θέτει η Τουρκία, καθώς θα μπορούσε να δοκιμάσει να προκαλέσει στη ζώνη πέραν των 12 ν.μ., σε περιοχές όμως της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Δικαστική διαμάχη
Ο καθηγητής Χρήστος Ροζάκης προκρίνει τη δικαστική αντιμετώπιση, καθώς η Λιβύη με επιστολή της στο ΟΗΕ δηλώνει ότι θα αποδεχθεί από όποια χώρα διαφωνεί με το τουρκολυβικό μνημόνιο να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο. Καθώς η Ελλάδα έχει καταθέσει τον Ιανουάριο του 2015 δήλωση εξαίρεσης από το Δικαστήριο υποθέσεων οριοθέτησης (λόγω της αντιπαράθεσης με την Αλβανία, όταν η Ελλάδα οριοθέτησε οικόπεδα δυτικά και βόρεια της Κέρκυρας), η προσφυγή θα πρέπει να γίνει με συνυποσχετικό. Η εκτίμηση του έμπειρου νομικού είναι ότι δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτή η οριοθετική γραμμή που όρισαν Τουρκία και Λιβύη και συνεπώς θα καταπέσει έτσι το ίδιο το τουρκολυβικό μνημόνιο. Η εκδίκαση μιας τέτοιας προσφυγής θα απαιτήσει σχεδόν 2 χρόνια και το πρόβλημα είναι ότι στο διάστημα αυτό η δικαστική διαδικασία δεν αποτελεί ανάχωμα για τις προκλήσεις της Τουρκίας.
Βεβαίως μπορεί η Ελλάδα να προσφύγει μονομερώς, θέτοντας ερώτημα για τη νομιμότητα του τουρκολυβικού μνημονίου. Ομως το Δικαστήριο εκδίδοντας γνωμοδότηση δεν δεσμεύει την Τουρκία και κυρίως δεν προβλέπει μέτρα συμμόρφωσης. Η μονομερής κατάθεση συντεταγμένων των εξωτερικών ορίων της ΑΟΖ δεν θα έχει κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα, ούτε κατοχυρώνει την Ελλάδα, εάν δεν έχει προηγηθεί μια συμφωνία με την Αίγυπτο, καθώς θα αντιμετωπιστεί ως απλή μονομερής δήλωση. Και μια μονομερής κατάθεση συντεταγμένων θα αποτελούσε λόγο διακοπής των διαπραγματεύσεων με τη Λιβύη, ακόμη και με την Ιταλία και την Αλβανία. Εξάλλου η Ελλάδα έχει ορίσει μονομερώς ως εξωτερικό όριο των θαλασσίων ζωνών της μέχρις ότου υπάρξουν οριοθετήσεις στη μέση γραμμή (τροπολογία Μανιάτη) και έχει κοινοποιήσει την εθνική νομοθεσία στον ΟΗΕ.
Οριοθέτηση με την Κύπρο
Ούτε οι προηγούμενες κυβερνήσεις ούτε η σημερινή άνοιξαν θέμα οριοθέτησης με την Κύπρο, γνωρίζοντας ότι το κλίμα διεθνώς δεν είναι θετικό σε μια τέτοια προοπτική, καθώς μια τέτοια κίνηση θα εκλαμβανόταν ως «μαξιμαλιστική» εφαρμογή του γράμματος της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας. Και συγχρόνως η Αθήνα θα αναλάμβανε το βάρος να προασπίσει μια τέτοια συμφωνία για μια περιοχή όπου θα ήταν μάλλον απίθανο να εξασφαλίσει δυνατότητες άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, σε αντίθεση με την Αγκυρα που διαθέτει τα δικά της ερευνητικά σκάφη και γεωτρύπανα. Πέραν όλων αυτών, είναι προφανές ότι η Αθήνα εκτός από την πλήρη ανάπτυξη της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας οφείλει να κάνει άμεσα κινήσεις και σε διπλωματικό πεδίο.
Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να επισημανθεί στη γερμανική προεδρία της Ε.Ε., που αρχίζει την 1η Ιουλίου, ότι έχει ευθύνες το Βερολίνο εάν δεν εκφράσει με πειστικό τρόπο και ως ευρωπαϊκή θέση πως οποιαδήποτε προσπάθεια να πληγούν κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας δεν θα γίνει ανεκτή και θα έχει συνέπειες στο σύνολο των ευρωτουρκικών σχέσεων. Επίσης πρέπει να ενημερωθεί ο Λευκός Οίκος, αλλά και η Μόσχα. Και σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί και δεν πρέπει η Αθήνα να περιμένει πλέον πότε θα έρθει το τουρκικό γεωτρύπανο συνοδευόμενο από φρεγάτες στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Τότε που η σύγκρουση θα είναι αναπόδραστη.
Τα παζάρια με την Λιβύη ναυάγησαν στα ανοικτά της Γαύδου
Η αδράνεια και η ομφαλοσκόπηση δεν μπορεί να είναι η αντίδραση στη γενικευμένη κατά μέτωπον επίθεση που εξαπολύει η Τουρκία θέλοντας να βάλει τη σφραγίδα της στο νέο status quo τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και στο Αιγαίο. Διαφορετικά η επιλογή θα είναι να περιμένουμε απλώς τη στιγμή της σύγκρουσης. Η υπόθεση της Λιβύης είναι χαρακτηριστικό δείγμα για το πού οδηγεί η υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων της χώρας, η λάθος ανάγνωση των διεθνών εξελίξεων και η αδράνεια.
Για σχεδόν μια δεκαετία οι συνομιλίες για οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών με τη Λιβύη (που αν είχε συναφθεί, δεν θα υφίστατο τώρα τουρκολυβικό μνημόνιο και θα είχε δημιουργηθεί ένα σοβαρό προηγούμενο στη Μεσόγειο για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών βάσει του Δικαίου της Θάλασσας) κόλλαγαν σε δύο θέματα: στην απαίτηση της Ελλάδας να υπολογιστεί πλήρης επήρεια της Γαύδου και των Στροφάδων και να μην υπολογιστεί ως ευθεία γραμμή βάσης το κλείσιμο του Κόλπου της Σύρτης.
Με τις διαπραγματεύσεις η διαφορά μεταξύ των δύο πλευρών ήταν πολύ μικρή και ήταν περίπου στο 3,5% της υπό οριοθέτηση περιοχής. Η διαφορά είχε περιοριστεί μόνο στην επήρεια της Γαύδου… Η ελληνική πλευρά θεώρησε ότι δεν άξιζε τον κόπο αυτή η «παραχώρηση» και ότι μελλοντικά από καλύτερη θέση θα μπορούσε να υποχρεώσει τη Λιβύη να υποχωρήσει.
Αυτό δεν έγινε, αλλά αντίθετα άρχισε η αποσταθεροποίηση της Λιβύης. Το 2014 ανέστειλε τη λειτουργία της η ελληνική πρεσβεία στην Τρίπολη και η επαφή είχε ήδη χαθεί. Τον Νοέμβριο του 2016, ο Νίκος Κοτζιάς επισκέφθηκε την Τρίπολη σε μια προσπάθεια επανεκκίνησης των σχέσεων και στο πλαίσιο αυτό τέθηκε και το θέμα της επανάληψης των συνομιλιών για την οριοθέτηση. Όμως, παρά τις επίσημες δηλώσεις του τότε ΥΠΕΞ, ούτε και τότε επαναλειτούργησε η πρεσβεία στην Τρίπολη.
Η «Γαλάζια Πατρίδα»
Στις 25 Οκτωβρίου του 2018, ο Τούρκος υπουργός Αμυνας Χ. Ακάρ σε συνέντευξη του στην τουρκική TRT παρουσιάζει έναν χάρτη που εκπλήσσει πολλούς, καθώς η τουρκική υφαλοκρηπίδα έφθανε μέχρι και νότια της Κρήτης, δημιουργούσε θαλάσσια σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης και ουσιαστικά αποτύπωνε τη «Γαλάζια Πατρίδα» στη Μεσόγειο.
Λίγες ημέρες αργότερα, ο κ. Ακάρ, στις 5 Νοέμβριου 2018, επισκέπτεται τη Λιβύη. Αλλά μόνο στις 12 Νοεμβρίου σημαίνει συναγερμός στην Αθήνα, καθώς η «Yeni Safak» σε ρεπορτάζ, το οποίο αποτελούσε προφανώς επίσημη διαρροή, εμφανίζει χάρτες που αποτυπώνουν τα θαλάσσια σύνορα της Λιβύης με την Τουρκία, οι οποίοι όπως ανέφερε η φιλοκυβερνητική εφημερίδα συζητήθηκαν στη διάρκεια των συνομιλιών του Ακάρ στην Τρίπολη.
Ήταν η περίοδος όμως που η τότε κυβέρνηση κλυδωνιζόταν από το ζήτημα της Συμφωνίας των Πρεσπών που οδηγούσε στην παραίτηση του Ν. Κοτζιά. Όταν στις αρχές του 2019 ξέσπασε η επίθεση του στρατηγού Χαφτάρ εναντίον της Τρίπολης είχε χαθεί πια πολύτιμο έδαφος, καθώς ο Φ. Σάρατζ αναζητούσε εναγωνίως έμπρακτη υποστήριξη. Αυτή την πρόσφεραν το Κατάρ και η Τουρκία. Και από εκείνη την στιγμή ο κύβος είχε ριφθεί για το πώς θα κλιμακωνόταν αυτή η βοήθεια και σε στρατιωτικό επίπεδο και ποια ανταλλάγματα θα πρόσφερε ο κ. Σάρατζ.
Τον Αύγουστο του 2019 και ενώ είχαν προηγηθεί οι εκλογές στην Ελλάδα, το διάβημα της Τρίπολης προς την Αθήνα για την αδειοδότηση των οικοπέδων νοτιοδυτικά της Κρήτης θα έπρεπε να σημάνει συναγερμό, με δεδομένα τα όσα είχαν προηγηθεί. Στη συνάντηση που είχε ο κ. Δένδιας τον Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη στο περιθώριο της Γ.Σ. του ΟΗΕ με τον Λίβυο ομόλογό του, οι εξηγήσεις που δόθηκαν θεωρήθηκαν καθησυχαστικές… Δεν ακολούθησε καμιά αντίδραση, ούτε παράλληλες κινήσεις και έτσι η ανακοίνωση της υπογραφής του τουρκολυβικού μνημονίου στις 27 Νοεμβρίου 2019 μπορεί να φάνηκε, αλλά κάθε άλλο παρά αιφνιδιαστική κίνηση ήταν…
*Αναδημοσίευση από τον Φιλελεύθερο που κυκλοφόρησε στις 13 Ιουνίου.
GEOPOLITICO
Τουρκική οπλική υποστήριξη
Το σχέδιο TRIPP, οι νέες σιδηροδρομικές και ενεργειακές συνδέσεις, οι στρατηγικές επαφές στην Τεχεράνη και οι καταγγελίες από το Αζερμπαϊτζάν για τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ κυριάρχησαν στο δελτίο «Η φωνή της Αρμενίας», με τη Λιάνα Μανουκιάν.
Η Αρμενία προσβλέπει στο άνοιγμα των συνόρων με την Τουρκία και στην αποκατάσταση των σιδηροδρομικών συνδέσεων με την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ παράλληλα ενισχύει τον διάλογο με το Ιράν για τις μεταφορές, την ενέργεια και την περιφερειακή ασφάλεια. Την ίδια στιγμή, οι αντιπαραθέσεις με το Μπακού παραμένουν ενεργές, με νέο σημείο αιχμής τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ.
Αυτή την εικόνα μετέφερε το δελτίο της δημόσιας ραδιοφωνίας της Αρμενίας, παρουσιάζοντας τις διπλωματικές κινήσεις του Ερεβάν και τις εξελίξεις γύρω από τις υποδομές που μπορούν να μεταβάλουν τον οικονομικό χάρτη του Νοτίου Καυκάσου.
Πασινιάν: Προσδοκίες για ανοιχτά σύνορα και νέες διασυνδέσεις
Μιλώντας στο Αρμενοβρετανικό Επιχειρηματικό Φόρουμ στο Ερεβάν, ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν δήλωσε ότι αναμένει, στο άμεσο μέλλον και παράλληλα με την ανάπτυξη του έργου TRIPP, το άνοιγμα των αρμενοτουρκικών συνόρων και την έναρξη σιδηροδρομικών συνδέσεων Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας–Τουρκίας.
Οι δηλώσεις εκφράζουν τις προσδοκίες της αρμενικής κυβέρνησης, χωρίς στο δελτίο να αναφέρεται συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης λειτουργίας των συνδέσεων.
Ο Πασινιάν αναφέρθηκε επίσης στην προοπτική σιδηροδρομικής σύνδεσης του Περσικού Κόλπου με τη Μαύρη Θάλασσα, ως αποτέλεσμα της ευρύτερης άρσης των μεταφορικών αποκλεισμών. Παρουσίασε έναν σχεδιασμό που περιλαμβάνει οδικές αρτηρίες, ενεργειακές υποδομές και δίκτυα επικοινωνιών, στο πλαίσιο της αρμενικής πρωτοβουλίας «Σταυροδρόμι Ειρήνης».
Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το δελτίο, εξετάζονται δυνατότητες κατασκευής πετρελαιαγωγού και αγωγού φυσικού αερίου, ενώ πραγματοποιούνται συζητήσεις για γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο Αρμένιος πρωθυπουργός υπογράμμισε και τη σημασία των καλωδίων επικοινωνιών, συνδέοντας τις υποδομές με τις νέες επενδυτικές ευκαιρίες.
Επαφές στην Τεχεράνη για το TRIPP και την περιφερειακή ασφάλεια
Στην Τεχεράνη, ο υπουργός Εξωτερικών της Αρμενίας, Αραράτ Μιρζογιάν, έγινε δεκτός από τον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση που παρουσιάστηκε στο δελτίο, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην πορεία υλοποίησης του TRIPP, στην ανάπτυξη υποδομών για την άρση των αποκλεισμών και σε αμοιβαία επωφελή προγράμματα ενεργειακής συνεργασίας. Συζητήθηκαν επίσης ζητήματα περιφερειακής σταθερότητας και ασφάλειας, καθώς και η συμμετοχή του Ιράν σε υψηλό επίπεδο στην COP17 του Ερεβάν.
Ο Μιρζογιάν συναντήθηκε και με τον πρόεδρο του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ. Οι δύο πλευρές υπογράμμισαν τον στρατηγικό χαρακτήρα των αρμενοϊρανικών σχέσεων και τη σημασία της διακοινοβουλευτικής συνεργασίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις υποδομές που συνδέουν τις δύο χώρες και στην απρόσκοπτη μεταφορά εμπορευμάτων. Ο Αρμένιος υπουργός παρουσίασε τις δυνατότητες ανάπτυξης του σιδηροδρομικού δικτύου που, κατά την αρμενική πλευρά, δημιουργεί η υλοποίηση του TRIPP.
Γέφυρα, ηλεκτρική διασύνδεση και εμπόριο με το Ιράν
Στις συνομιλίες του Μιρζογιάν με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, εξετάστηκαν η κατασκευή δεύτερης γέφυρας στα αρμενοϊρανικά σύνορα, η ταχεία ολοκλήρωση της τρίτης γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η απλοποίηση των εμπορευματικών μεταφορών.
Το δελτίο ανέφερε ότι το Ιράν επιβεβαίωσε την υποστήριξή του στην πρωτοβουλία «Σταυροδρόμι Ειρήνης», με έμφαση στην επίλυση των περιφερειακών προβλημάτων μέσω διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, μεταφέρθηκε εκτίμηση ειδικού σε θέματα Ιράν ότι στην ατζέντα της επίσκεψης ενδέχεται να βρίσκονται η στάση του Ερεβάν απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις, ειδικά στον τομέα των αερομεταφορών, και η πιθανή αύξηση των προμηθειών ιρανικού φυσικού αερίου. Πρόκειται για εκτίμηση που παρουσιάστηκε στο δελτίο, χωρίς να αποδίδεται ως επιβεβαιωμένο περιεχόμενο των επίσημων συνομιλιών.
Ενεργειακές συνομιλίες Αρμενίας–Τουρκίας
Στο πεδίο των αρμενοτουρκικών επαφών, ο αρμόδιος υπουργός της Αρμενίας, Νταβίτ Χουντατιάν, υποδέχθηκε αντιπροσωπεία της τουρκικής εταιρείας μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι συζητήσεις αφορούσαν την αποκατάσταση και λειτουργία της γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Γκιουμρί–Καρς, στο πλαίσιο της διαδικασίας εξομάλυνσης των σχέσεων των δύο χωρών.
Σύμφωνα με το δελτίο, υπογραμμίστηκε η σημασία της σύνδεσης των ενεργειακών συστημάτων τόσο για τη διμερή όσο και για την περιφερειακή συνεργασία.
Αντιπαράθεση για τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ
Ξεχωριστή θέση στο δελτίο είχε η αντιπαράθεση γύρω από τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ, ενόψει της COP17 για τη βιοποικιλότητα, που θα πραγματοποιηθεί στο Ερεβάν από τις 19 έως τις 30 Οκτωβρίου 2026.
Το δελτίο χαρακτήρισε τις πρόσφατες παρεμβάσεις από το Αζερμπαϊτζάν ως νέα ενημερωτική εκστρατεία κατά της Αρμενίας. Παρουσίασε δηλώσεις εκπροσώπων αζερικής περιβαλλοντικής οργάνωσης που ζητούν το κλείσιμο του σταθμού, επικαλούμενοι την παλαιότητα του εξοπλισμού και τον κίνδυνο διασυνοριακής ραδιενεργού ρύπανσης σε περίπτωση ατυχήματος.
Οι αιτιάσεις αυτές καταγράφονται ως ισχυρισμοί των συγκεκριμένων εκπροσώπων. Το δελτίο αντιπαρέβαλε τις αναφορές του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, κατά την επίσκεψή του στην Αρμενία το 2022, για τις βελτιώσεις στην ασφάλεια και τη συνέχιση της υποστήριξης του Οργανισμού.
Παρουσιάστηκαν επίσης καταγγελίες από την αζερική πλευρά για το μεταλλευτικό έργο Αμουλσάρ, τη χρήση υπόγειων υδάτων στην κοιλάδα του Αραράτ και τη λίμνη Σεβάν.
Το δελτίο υπενθύμισε ακόμη την απειλή που είχε διατυπώσει εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας του Αζερμπαϊτζάν τον Ιούλιο του 2020 για πιθανό πλήγμα στον Μετσαμόρ, αναδεικνύοντας το υπόβαθρο ασφαλείας της αντιπαράθεσης.
Τουρκική υποστήριξη στο Αζερμπαϊτζάν στον πόλεμο του Καραμπάχ
Στο τελευταίο θέμα παρουσιάστηκαν δηλώσεις Τούρκου αναλυτή για την υποστήριξη της Άγκυρας προς το Αζερμπαϊτζάν κατά τον πόλεμο στο Καραμπάχ.
Σύμφωνα με όσα του αποδίδει το δελτίο, η Τουρκία μετέφερε πυρομαχικά με μεταφορικά αεροσκάφη από δικές της αποθήκες και από ορισμένες συμμαχικές χώρες. Ο ίδιος υποστήριξε επίσης ότι αφαιρούνταν ηλεκτρονικά συστήματα από τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να παραδοθούν στο Αζερμπαϊτζάν.
Οι δηλώσεις παρουσιάζουν, κατά τον συγκεκριμένο αναλυτή, μια τουρκική εμπλοκή που υπερέβαινε την πώληση οπλικών συστημάτων και περιλάμβανε ενεργή υποστήριξη κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων.
Αναλύσεις
Η Ινδία πληρώνει με αίμα τη δράση τρομοκρατικών οργανώσεων με έδρα το Πακιστάν
Νεκροί, εκτοπισμένες οικογένειες, πλήγματα στον τουρισμό και διαρκείς ανάγκες στρατιωτικής ετοιμότητας συνθέτουν το κόστος της τρομοκρατίας για την Ινδία. Δημοσίευμα των European Times εξετάζει τη δράση οργανώσεων με έδρα το Πακιστάν ως μηχανισμό παρατεταμένης φθοράς, ο οποίος επιβαρύνει την ασφάλεια, την κοινωνία και την ανάπτυξη της χώρας.
Το αποτύπωμα της τρομοκρατίας στην Ινδία εκτείνεται πολύ πέρα από τον άμεσο απολογισμό κάθε επίθεσης. Αφορά οικογένειες που χάνουν τους ανθρώπους τους, κοινότητες που εγκαταλείπουν τις εστίες τους και τοπικές οικονομίες που βλέπουν την προσπάθεια ανάκαμψης να ανατρέπεται μέσα σε λίγα λεπτά.
Σε δημοσίευμα της 3ης Οκτωβρίου 2026, οι European Times υποστηρίζουν ότι η διασυνοριακή δράση ένοπλων οργανώσεων αποτελεί εργαλείο έμμεσης αντιπαράθεσης του Πακιστάν με την Ινδία. Η βασική θέση του άρθρου είναι ότι οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις επιβάλλουν στο Νέο Δελχί μια διαρκή κατάσταση επιφυλακής, με σωρευτικό ανθρώπινο, στρατιωτικό και οικονομικό κόστος.
Η Ινδία κατηγορεί επί χρόνια το Πακιστάν ότι υποστηρίζει οργανώσεις που πραγματοποιούν επιθέσεις στο έδαφός της. Το Ισλαμαμπάντ απορρίπτει τις κατηγορίες περί στήριξης της ένοπλης βίας στο Κασμίρ και δηλώνει ότι παρέχει πολιτική, διπλωματική και ηθική υποστήριξη στους Κασμιριανούς.
Η δράση οργανώσεων και η καταγγελία περί πολέμου δι’ αντιπροσώπων
Το δημοσίευμα περιγράφει ένα δίκτυο στρατολόγησης, εκπαίδευσης, χρηματοδότησης και διείσδυσης μαχητών μέσω της Γραμμής Ελέγχου στο Κασμίρ. Αποδίδει στις πακιστανικές υπηρεσίες πληροφοριών και σε τμήματα του στρατιωτικού μηχανισμού ρόλο υποστήριξης αυτής της δραστηριότητας.
Οι συγκεκριμένες αναφορές αποτελούν ισχυρισμούς του άρθρου και συνδέονται με τις ευρύτερες ινδικές καταγγελίες για τη διασυνοριακή τρομοκρατία. Χρειάζεται, ωστόσο, διάκριση ανάμεσα στην ευθύνη μιας ένοπλης οργάνωσης για συγκεκριμένη επίθεση και στην τεκμηρίωση κρατικής καθοδήγησης ή συμμετοχής.
Στην επιχειρηματολογία των European Times, η δράση οργανώσεων όπως η Lashkar-e-Taiba και η Jaish-e-Mohammed επιτρέπει τη συντήρηση της έντασης χωρίς διαρκή συμβατική πολεμική αναμέτρηση. Η Ινδία υποχρεώνεται έτσι να διαθέτει δυνάμεις και πόρους για την αντιμετώπιση μιας απειλής που μπορεί να εκδηλωθεί σε στρατιωτικούς στόχους, αστικά κέντρα ή χώρους συγκέντρωσης αμάχων.
Το Παχαλγκάμ και η εύθραυστη ασφάλεια του τουρισμού
Η επίθεση της 22ας Απριλίου 2025 στο Παχαλγκάμ ανέδειξε με δραματικό τρόπο την ευπάθεια των πολιτών και της τοπικής οικονομίας. Ένοπλοι επιτέθηκαν σε επισκέπτες στην κοιλάδα Μπαϊσαράν, σκοτώνοντας 26 ανθρώπους.
Οι ινδικές υπηρεσίες συνδέουν το Μέτωπο Αντίστασης, που εμφανίστηκε να αναλαμβάνει την ευθύνη, με οργανώσεις που έχουν έδρα στο Πακιστάν. Το Ισλαμαμπάντ αρνήθηκε εμπλοκή.
Η σφαγή προκάλεσε νέα κρίση στις διμερείς σχέσεις, με περιορισμούς στις μετακινήσεις και διπλωματικά μέτρα. Παράλληλα, επέφερε άμεσο πλήγμα στον τουρισμό του Κασμίρ: επισκέπτες εγκατέλειψαν την περιοχή και επιχειρήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με ακυρώσεις.
Για τους κατοίκους που ζουν από ξενοδοχεία, μεταφορές, εστίαση και υπηρεσίες προς τους ταξιδιώτες, μια τρομοκρατική επίθεση μετατρέπεται γρήγορα σε απώλεια εισοδήματος. Το πλήγμα αφορά ολόκληρη την αλυσίδα της τοπικής οικονομίας.
Οι πληγές στις οικογένειες και στις κοινότητες
Οι European Times δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις κοινωνικές συνέπειες της βίας. Η απώλεια συγγενών, ο φόβος επανάληψης μιας επίθεσης και η αναγκαστική απομάκρυνση από τον τόπο κατοικίας αφήνουν επιπτώσεις που διαρκούν για χρόνια.
Στο Κασμίρ, ο εκτοπισμός των Παντίτ κατά τη δεκαετία του 1990 παραμένει χαρακτηριστικό παράδειγμα της διάλυσης κοινοτήτων μέσα σε συνθήκες απειλών και ένοπλης βίας. Η εγκατάλειψη μιας εστίας συνεπάγεται απώλεια περιουσίας, επαγγελματικών δεσμών και καθημερινής επαφής με τον τόπο καταγωγής.
Για τα παιδιά εκτοπισμένων οικογενειών, οι συνέπειες επεκτείνονται στην εκπαίδευση και στις προοπτικές τους. Για τους επιζώντες επιθέσεων, η επιστροφή στην καθημερινότητα μπορεί να συνοδεύεται από επίμονο φόβο και ανάγκη μακροχρόνιας ψυχολογικής υποστήριξης.
Οι δαπάνες ασφαλείας και το κόστος των χαμένων ευκαιριών
Η οικονομική επιβάρυνση έχει πολλές μορφές. Περιλαμβάνει τη φύλαξη συνόρων, τις επιχειρήσεις πληροφοριών, την προστασία εγκαταστάσεων και τη διατήρηση στρατιωτικών δυνάμεων σε ετοιμότητα.
Σε περιόδους κλιμάκωσης προστίθενται οι μετακινήσεις μονάδων, η χρήση εξοπλισμού και πυρομαχικών, καθώς και οι ανάγκες ανεφοδιασμού. Παράλληλα, η αβεβαιότητα επηρεάζει επιχειρηματικές αποφάσεις, εμπορικές δραστηριότητες και τουριστικές ροές.
Το άρθρο παραθέτει υψηλές εκτιμήσεις για το συνολικό οικονομικό κόστος. Χωρίς σαφή παρουσίαση των πρωτογενών μελετών και της μεθοδολογίας τους, όμως, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ασφάλεια πόσο μεγαλύτερη θα ήταν σήμερα η ινδική οικονομία εάν δεν υπήρχαν οι συγκεκριμένες απειλές.
Το ουσιαστικό ζήτημα είναι η δέσμευση πόρων που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε υποδομές, εκπαίδευση και ανάπτυξη, καθώς και η δυσκολία διατήρησης σταθερού οικονομικού περιβάλλοντος σε περιοχές που πλήττονται επανειλημμένα από τη βία.
Μόνιμη απειλή κλιμάκωσης στη Νότια Ασία
Κάθε μεγάλη επίθεση δημιουργεί επίσης κίνδυνο ευρύτερης αντιπαράθεσης ανάμεσα σε δύο πυρηνικές δυνάμεις. Η ανάγκη απόδοσης ευθυνών, η πίεση για στρατιωτική απάντηση και οι αμοιβαίες κατηγορίες περιορίζουν τα περιθώρια διπλωματικής αποκλιμάκωσης.
Η κεντρική προειδοποίηση του δημοσιεύματος αφορά ακριβώς αυτή τη συσσώρευση συνεπειών. Η τρομοκρατία επιβαρύνει την Ινδία με ανθρώπινες απώλειες και ταυτόχρονα συντηρεί την ανασφάλεια που δυσκολεύει την κοινωνική αποκατάσταση και την οικονομική πρόοδο.
Για το Νέο Δελχί, η αντιμετώπιση της απειλής περιλαμβάνει την προστασία των πολιτών, την εξάρθρωση δικτύων και την αποτροπή νέων επιθέσεων. Περιλαμβάνει όμως και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στις πληγείσες περιοχές, ώστε οι κάτοικοί τους να μπορούν να εργάζονται, να επενδύουν και να σχεδιάζουν το μέλλον τους.
GEOPOLITICO
Καραϊτίδης: Να μη φύγουν οι Patriot για την Ουκρανία – Η Ελλάδα να ζητήσει ουσιαστικά ανταλλάγματα από τις ΗΠΑ
Η ελληνική άμυνα δεν μπορεί να υποχωρεί μπροστά στις ανάγκες τρίτων χωρών, όταν η Αθήνα αντιμετωπίζει την τουρκική απειλή. Αυτό υπογράμμισε ο πρέσβης Δημήτρης Καραϊτίδης, μιλώντας στον Θήτα FM και τη Βασιλική Πολίτου, ζητώντας συγκεκριμένα μέτρα από την Ουάσιγκτον για τη συγκράτηση του τουρκικού αναθεωρητισμού.
Την ανάγκη η Ελλάδα να προσέλθει στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες με σαφείς θέσεις και συγκεκριμένες διεκδικήσεις ανέδειξε ο Δημήτρης Καραϊτίδης στην παρέμβασή του στον Θήτα FM. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι εξοπλισμοί, οι αναφορές για πιέσεις αποστολής συστοιχιών Patriot στην Ουκρανία και το πραγματικό αντίκρισμα της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας.
Ο πρέσβης εξέφρασε την ελπίδα ότι η ελληνική πλευρά δεν θα αποδεχθεί ενδεχόμενο αίτημα μεταφοράς των συγκεκριμένων συστημάτων, τονίζοντας ότι είναι απαραίτητα για την άμυνα της χώρας.
«Δεν είμαστε μία χώρα απερίσπαστη από εξωτερικούς κινδύνους»
Απαντώντας σε ερώτηση της Βασιλικής Πολίτου για δημοσιεύματα σχετικά με πιέσεις προς την Αθήνα, ο κ. Καραϊτίδης ανέφερε ότι είχαν υπάρξει σχετικές πληροφορίες οι οποίες, όπως σημείωσε, δεν είχαν διαψευστεί από την ελληνική πλευρά.
Η τοποθέτησή του αφορούσε αυτές τις αναφορές και την πιθανότητα να τεθεί σχετικό αίτημα στις συνομιλίες, χωρίς να παρουσιάζει κάποια απόφαση αποστολής ως δεδομένη.
«Δεν είμαστε μία χώρα απερίσπαστη από εξωτερικούς κινδύνους», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι η Ελλάδα χρειάζεται τα συγκεκριμένα οπλικά συστήματα για την κατοχύρωση της άμυνάς της και την ενίσχυση της ισχύος της απέναντι στην Τουρκία.
Κατά την εκτίμησή του, η κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με ευθύνη της Άγκυρας, παραμένει ιδιαίτερα δυσάρεστη και χαρακτηρίζεται από κλιμακούμενες απειλές. Υπό αυτές τις συνθήκες, η διάθεση κρίσιμων αμυντικών μέσων στο εξωτερικό πρέπει να αξιολογείται πρωτίστως με βάση τις ελληνικές ανάγκες ασφαλείας.
Η αντίφαση ανάμεσα στις αγορές και στην αποστολή οπλισμού
Η Βασιλική Πολίτου έθεσε το ζήτημα των οικονομικών θυσιών του ελληνικού λαού για την αγορά ακριβών οπλικών συστημάτων, την ώρα που μέρος του στρατιωτικού εξοπλισμού διατίθεται για την κάλυψη αναγκών άλλων χωρών.
Ο κ. Καραϊτίδης αναγνώρισε ότι υπάρχει αντίφαση όταν η Ελλάδα προχωρεί σε δαπανηρές αγορές για την ενίσχυση της άμυνάς της και παράλληλα εμφανίζεται πρόθυμη να αποστείλει οπλικά συστήματα στο εξωτερικό, ενώ αντιμετωπίζει η ίδια σοβαρούς κινδύνους.
Υπενθύμισε παλαιότερες απειλές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τόσο για αιφνιδιαστική έλευση «ένα βράδυ» όσο και για δυνατότητα πυραυλικού πλήγματος στην Αθήνα. Όπως επισήμανε, η αραιότερη επανάληψη τέτοιων διατυπώσεων δεν σημαίνει ότι έχουν ανακληθεί.
Με αυτό το σκεπτικό, αμφισβήτησε το κατά πόσο η διασφάλιση της ελληνικής άμυνας συμβιβάζεται με την πρόθυμη ενίσχυση της άμυνας άλλων κρατών.
Τι εκτιμά για την αμερικανική ατζέντα
Αναφερόμενος στις συνομιλίες με τον Μάρκο Ρούμπιο, ο πρέσβης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει να ενθαρρύνει την Ελλάδα να στραφεί περισσότερο στην αγορά αμερικανικών οπλικών συστημάτων, παράλληλα με τις προμήθειες από τη Γαλλία, το Ισραήλ και την Ιταλία.
Εκτίμησε επίσης ότι θα δοθεί έμφαση στη συνέχιση της ελληνικής στήριξης προς τις θέσεις της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στα κρίσιμα διεθνή μέτωπα.
Εξέφρασε, ωστόσο, την ελπίδα να μη ζητηθεί ενεργότερη ελληνική εμπλοκή στους αμερικανικούς σχεδιασμούς για τις εστίες κρίσης που συζητήθηκαν στην εκπομπή.
«Δεν μας αρκούν οι συστάσεις»
Στο ερώτημα ποια ανταλλάγματα μπορεί να διεκδικήσει η Αθήνα, ο κ. Καραϊτίδης υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει ανταποκριθεί πρόθυμα και ουσιαστικά στα σημαντικότερα αμερικανικά αιτήματα που συνδέονται με τις στρατηγικές ανάγκες της Ουάσιγκτον.
Αυτή η συνεργασία, κατά την άποψή του, δικαιολογεί την απαίτηση για συγκεκριμένο αντίκρισμα. Οι γενικόλογες δηλώσεις περί εξαιρετικών διμερών σχέσεων και φιλικών αισθημάτων δεν επαρκούν.
«Δεν μας αρκούν οι συστάσεις», τόνισε για τη στάση των ΗΠΑ απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις. Εξήγησε ότι οι παραινέσεις για συνεννόηση μπορεί να μεταφράζονται σε πίεση προς την Ελλάδα να κάνει παραχωρήσεις, ώστε να εξυπηρετηθούν ευρύτερες στρατηγικές προτεραιότητες.
Ζήτησε, συνεπώς, η ελληνική πλευρά να θέσει με δική της πρωτοβουλία τα προβλήματα που δημιουργεί η Τουρκία και να διεκδικήσει ουσιαστικά, αποτελεσματικά μέτρα αποθάρρυνσης και συγκράτησης του τουρκικού αναθεωρητισμού.
Να τεθεί και το Κυπριακό
Ο πρέσβης υπογράμμισε ότι στην ατζέντα πρέπει να περιληφθεί και η Κύπρος. Όπως εξήγησε, η τουρκική στρατηγική συνδέει τις απαιτήσεις απέναντι στην Ελλάδα με τις πιέσεις προς την Κυπριακή Δημοκρατία.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η Τουρκία επιδιώκει την αναγνώριση ως ανεξάρτητου κράτους του τμήματος της Κύπρου που παρανόμως κατέχει.
Κλείνοντας, χαρακτήρισε τις συνομιλίες με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών ευκαιρία για την Αθήνα να μιλήσει με ειλικρίνεια, σαφήνεια και κατηγορηματικότητα για τις βασικές προτεραιότητες της εξωτερικής της πολιτικής, με έμφαση στη στάση της Τουρκίας.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας