Ακολουθήστε μας

Πολιτική

Η Αγιά Σοφιά και η UNESCO

Δημοσιεύτηκε στις

Γράφουν οι: Δημήτριος Γεωργαντάς, Υποναύαρχος (Ο) ΠΝ ε.α.

Ιωάννα – Θεοδοσία Γεωργαντά, Γεωλόγος

Εισαγωγή

Στόχοι, στο πλαίσιο αυτού του άρθρου, αποτελούν η μελέτη σε θεωρητικό και σε πρακτικό επίπεδο, της Σύμβασης της UNESCO (United Nations Educational Scientific and Cultural Organization – Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών για την Εκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό) για την προστασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, των κριτηρίων επιλογής και διαδικασιών ένταξης των μνημείων – τοποθεσιών στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΚΠΠΚ) και του θεσμικού πλαισίου της προστασίας της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Η UNESCO ιδρύθηκε το 1946, έχει έδρα το Παρίσι και το Καταστατικό της υπεγράφη από 20 χώρες, μεταξύ των οποίων της Ελλάδος και της Τουρκίας. Σήμερα αποτελείται από 200 περίπου μέλη – κράτη.

Η ακολουθούμενη μεθοδολογία αποτελείται από το θεωρητικό και το εμπειρικό τμήμα. Στο μεν θεωρητικό αναλύονται η Σύμβαση της UNESCO για την προστασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, τα κριτήρια επιλογής, οι διεργασίες ένταξης των μνημείων – τοποθεσιών στον ΚΠΠΚ και το θεσμικό πλαίσιο προστασίας της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Στο δε πρακτικό μελετάται η περίπτωση της Αγιάς Σοφιάς.

  1. Σύμβαση UNESCO για Προστασία της Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς
    • Ανάλυση Σύμβασης

Το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ιδιαίτερα η κατασκευή μεγάλου φράγματος στο Ασουάν, δημιούργησε διεθνές κίνημα προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, μέσω της UNESCO. Αναλήφθηκαν ενέργειες όπως η Διεθνής Διάσκεψη της Χάγης του 1954, η Διεθνής Διάσκεψη στο Λευκό Οίκο το 1965 για διαφύλαξη περιοχών με σημαντική πολιτιστική και φυσική κληρονομιά και κινήσεις της IUCN (International Union for Conservation of Nature – Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης).

Σημαντικό σταθμό στον πολιτισμό αποτελεί η υπογραφή της Διεθνούς Σύμβασης για την Προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς από την UNESCO το 1972 στο Παρίσι (Κόνσολα, 2006, σελ. 73-85 και 131). Επικυρώθηκε από 192 κράτη που δεσμεύτηκαν να την εφαρμόζουν, με υιοθέτηση και υλοποίηση πολιτικών προστασίας, συντήρησης και ανάδειξης. Η ανωτέρω Σύμβαση προσδιορίζει τα είδη των φυσικών και πολιτιστικών μνημείων – τοποθεσιών που δύνανται να περιληφθούν στον ΚΠΠΚ. Προσδιορίζει τις υποχρεώσεις των κρατών – μελών για εύρεση – καταγραφή υποψήφιων τοποθεσιών, την ευθύνη συντήρησης – προστασίας τους και την υποβολή συχνών αναφορών στην Επιτροπή Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς (World Heritage Committee – WHC), ως προς την κατάσταση συντήρησης και προστασίας των μνημείων – τοποθεσιών του ΚΠΠΚ. Η UNESCO υποστηρίζει τα κράτη – μέλη στην ανάληψη ενεργειών ενσωμάτωσης της διαφύλαξης της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς σε περιφερειακά σχέδια, στελέχωσης ανάλογων υπηρεσιών, διενέργειας επιστημονικών – τεχνολογικών μελετών και υλοποίησης εκπαιδευτικών – ενημερωτικών προγραμμάτων (Κύρκος, 2008).

  • Κριτήρια Επιλογής – Διαδικασίες Ένταξης Μνημείων – Τοποθεσιών στον ΚΠΠΚ
  • Διαδικασίες Ένταξης

Οι χώρες που επικύρωσαν τη Σύμβαση 1972 της UNESCO έχουν την δυνατότητα υποβολής υποψηφιότητας συμπερίληψης μνημείων – τοποθεσιών τους στον ΚΠΠΚ. Η ενδιαφερόμενη χώρα δημιουργεί επικαιροποιημένο κατάλογο – «Δοκιμαστική Λίστα» των σημαντικότερων μνημείων – τοποθεσιών της πολιτιστικής και της φυσικής κληρονομιάς που θα υποβάλλει για εγγραφή στον ΚΠΠΚ στα επόμενα 5 με 10 χρόνια (Τερκενλή, 1996, σελ. 40-48). Αυτή αποφασίζει για τον χρόνο κατάθεσης της υποψηφιότητας στο Κέντρο Παγκόσμιας Κληρονομιάς για περαιτέρω έλεγχο πληρότητας. Ακολουθεί η λήψη εκτιμήσεων από τα Συμβουλευτικά Σώματα ICOMOS (International Council of Monuments and Sites – Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών), το οποίο ιδρύθηκε το 1965 για τα αρχιτεκτονικά μνημεία και τις αρχαιολογικές τοποθεσίες, και IUCN, και γνωμοδότηση από το ICCROM (International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property – Διεθνές Κέντρο Μελέτης Διατήρησης και Αποκατάστασης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς) (Κόνσολα, 1994, σελ. 80-81), το οποίο ιδρύθηκε στη Ρώμη το 1959. Το ICCROM είναι διακυβερνητικός οργανισμός που προσφέρει στην Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς εξειδικευμένη γνώση συντήρησης και διαφύλαξης μνημείων – τοποθεσιών πολιτιστικού ενδιαφέροντος και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Με την αποπεράτωση της διαδικασίας εκτίμησης, η αρμόδια Διακυβερνητική Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς αποφασίζει για την εγγραφής τους ή όχι στον ΚΠΠΚ (Κύρκος, 2008).

  • Κριτήρια Επιλογής

Οποιαδήποτε μνημείο ή τοποθεσία για να χαρακτηρισθεί ως Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς απαιτείται να καλύπτει ένα από τα κριτήρια επιλογής, βάσει των οποίων γίνεται χαρακτηρισμός από την αρμόδια επιτροπή της UNESCO (Αλεξανδρή, 2015, σελ. 65-66). Από το 2005 ισχύουν 10 κριτήρια επιλογής ενός μνημείου ή φυσικής τοποθεσίας, που θα πρέπει να αποτελεί (Κύρκος, 2008):

  1. αριστούργημα της δημιουργικής ευφυΐας του ανθρώπου,
  2. υψηλή τελειότητα εξέλιξης της τεχνολογίας, αρχιτεκτονικής, τεχνουργίας, μνημειακών τεχνών, πολεοδομίας και σχεδιασμού τοπίου,
  • εξαιρετικής αξίας μαρτυρία μέρους ζωντανού ή εξαφανισμένου πολιτισμού / πολιτιστικής παράδοσης,
  1. σημαντικό παράδειγμα οικοδομικού, αρχιτεκτονικού και τεχνολογικού έργου αξιοσημείωτων περιόδων της ανθρώπινης ιστορίας,
  2. αξιόλογο υπόδειγμα παραδοσιακού οικισμού, θαλάσσιας ή χερσαίας ανθρώπινης εγκατάστασης, χαρακτηριστικής συγκεκριμένου πολιτισμού ή της επενέργειας του ανθρώπου με το περιβάλλον, ιδιαίτερα όταν κινδυνεύει για οποιαδήποτε λόγο από καταστροφή,
  3. συνδετικό κρίκο γεγονότων, παραδόσεων, ιδεών, πεποιθήσεων, καλλιτεχνικών / φιλολογικών δημιουργημάτων υψηλής οικουμενικής σημασίας,
  • παράδειγμα περιοχών αξιόλογων φυσικών φαινομένων ή τοπίων σημαντικής φυσικής ομορφιάς,
  • παράδειγμα σημαντικών σε εξέλιξη διεργασιών της ιστορίας της Γης, όπως αξιοσημείωτων γεωλογικών εδαφικών και γεωμορφικών γνωρισμάτων,
  1. χαρακτηριστικό παράδειγμα σπουδαίων εν εξελίξει οικολογικών και βιολογικών διεργασιών μεταβολής εδαφικών, θαλάσσιων και παράκτιων οικοσυστημάτων ζώων και φυτών,
  2. σημαντικότατο φυσικό καταφύγιο συντήρησης της βιοποικιλότητας, εξέχουσας οικουμενικής αξίας, ιδιαίτερα απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών.

Επιπλέον των ανωτέρω κριτηρίων για να διακριθεί ένα μνημείο ή τοποθεσία ως πολιτιστικό αγαθό εξέχουσας οικουμενικής αξίας απαιτείται να υπερκαλύπτει το κριτήριο της αυθεντικότητας, όσον αφορά κυρίως τα πρώτα 6 κριτήρια και το κριτήριο της ακεραιότητας, που αφορά το σύνολο των κριτηρίων (Δρόσου, 2018, σελ. 25-29).

  • Προστασία Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Η UNESCO  αναζητά και μελετά τη λειτουργία και την αξία των πολιτιστικών εκφράσεων – πρακτικών, ως επίσης και των μνημείων – τοποθεσιών και υιοθετεί πρωτοποριακές προσεγγίσεις με σκοπό τον σεβασμό, κατανόηση και προάσπιση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Έγινε αποδεκτή από την 32η Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης της UNESCO  το 2003 η Σύμβαση της διαφύλαξης της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ως κύρια πηγή πολιτιστικής ποικιλομορφίας και προστασίας της διαρκούς δημιουργικότητας, όπως χορού, προφορικών παραδόσεων, έργων χειροτεχνίας και ανάπτυξης διάφορων μορφών αναγνώρισης αντιστοιχούντων στον πλούτο της παγκόσμιας κληρονομιάς (Κόνσολα, 2006, σελ. 39). Η ανωτέρω Σύμβαση κυρώθηκε από Ελλάδα με το Νόμο 3521/2006.

Ενδεικτικές κοιτίδες εκδήλωσης της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς θεωρούνται προφορικές παραδόσεις – εκφράσεις (γλώσσα, κ.α.), τέχνες (θέατρο, μουσική, χορός, κ.α.), τελετουργίες και εορταστικές εκδηλώσεις, γνώσεις και πρακτικές για φύση – περιβάλλον και πατροπαράδοτης χειροτεχνίας (Τραχανά, 2017, σελ. 15-16). Θεσπίζονται μέτρα απαραίτητης προστασίας, όπως διάδοση μεταξύ των γενεών, συνεχής αναδημιουργία και αλληλεπίδραση με περιβάλλον – φύση – ιστορία, θεμελίωση αισθήματος ταυτότητας – συνέχειας, προαγωγή της εκτίμησης της πολιτιστικής ποικιλομορφίας και της ανθρώπινης δημιουργικότητας, συμπόρευση με τις διεθνείς συμβάσεις προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά, προϊόν της παράδοσης, αποτελεί ζωντανό τμήμα συνεχούς εξελισσόμενης πολιτιστικής πραγματικότητας, αναπαραγόμενης και μεταδιδόμενης προφορικά. Η παγκοσμιοποίηση, οι πολιτικές πολιτιστικής ομογενοποίησης, η διάβρωση των πολιτιστικών αξιών, η κατανόησή τους από τις νέες γενεές, καθώς και η έλλειψη πόρων – μέσων, απειλούν σοβαρά με εξαφάνιση ορισμένα στοιχεία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

To Ταφικό Μνημείο των Σελευκιδών στο Όρος Νεμρούτ είναι ενταγμένο στον κατάλογο της UNESCO  από το 1987

  1. Μνημεία – Τοποθεσίες της Τουρκίας Ενταγμένα στον ΚΠΠΚ:

* σε παρένθεση είναι το έτος ένταξης των Μνημείων – Τοποθεσιών στον ΚΠΠΚ

  1. Αγιά Σοφία. Ένα Συμβολικό Ιερό Μνημείο.
    • Ιστορικό – Περιγραφή

“Τι μπορώ να πω ως χριστιανός κληρικός και Έλληνας πατριάρχης στην Κωνσταντινούπολη; Αντί να ενώσουμε, μια κληρονομιά 1.500 ετών μας χωρίζει. Είμαι λυπημένος και συγκλονισμένος”, δήλωσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος στην αμερικανική εφημερίδα «The Washington Post».

Η Αγία Σοφία ή Αγιά-Σοφιά (τουρκικά: Ayasofya, λατινικά: Sancta Sophia ή Sancta Sapientia), φημισμένη και ως Ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας ή απλά, η Μεγάλη Εκκλησία, είναι πρώην χριστιανικός ναός και μέχρι πρόσφατα μουσείο που βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη. Από το 537 μέχρι το 1453 λειτουργούσε ως ορθόδοξος καθεδρικός ναός της πόλης, με εξαίρεση την περίοδο 1204–1261,που ήταν ρωμαιοκαθολικός ναός. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης έγινε ισλαμικό τέμενος, ενώ το 1934 μεταβλήθηκε σε μουσείο. Στο σημείο όπου κτίστηκε υπήρχε ναός που κτίστηκε από τους Κωνσταντίνου Α΄ και Κωνσταντίνου Β΄, και κάηκε στη διάρκεια της Στάσης του Νίκα (532 μ.Χ.). Ανήκει στις κορυφαίες δημιουργίες της βυζαντινής ναοδομίας, πρωτοποριακού σχεδιασμού και αρχιτεκτονικής σύνθεσης, και ήταν – είναι σύμβολο της πόλης για αιώνες. Ξεκίνησε να κτίζεται το 532 και εγκαινιάσθηκε στις 27 Δεκεμβρίου του 537, από τον Ιουστινιανό Α΄. Μηχανικοί ήταν ο Ανθέμιος από το Αϊδίνιο και Ισίδωρος από τη Μίλητο. Για το κτίσιμο εργάστηκαν περίπου 600 άτομα. Στο ίδιο σημείο, επί του πρώτου λόφου της Κωνσταντινούπολης και σε μικρή απόσταση από το Μέγα Παλάτιο και τον Ιππόδρομο της πόλης, είχαν χτιστεί πιο παλιά δύο ακόμα ναοί που καταστράφηκαν από πυρκαγιά. Ο ναός ακολουθεί τον αρχιτεκτονικό ρυθμό της τρουλαίας βασιλικής και συνδυάζει στοιχεία της πρώιμης βυζαντινής ναοδομίας. Αρχιτεκτονικές επιρροές της Αγίας Σοφίας βρίσκονται σε αρκετούς μετέπειτα ορθόδοξους ναούς, αλλά και σε οθωμανικά τζαμιά, όπως στο τέμενος του Σουλεϊμάν και στο Σουλταναχμέτ τζαμί. Η Αγία Σοφία ξεχωρίζει και για τον πλούσιο εσωτερικό διάκοσμό της, που όμως υπέστη σοβαρές καταστροφές κυρίως από τους Τούρκους κατακτητές κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής κυριαρχίας.

Κατά τα εγκαίνια στις 27 Δεκεμβρίου του 537, σύμφωνα με το θρύλο, ο Ιουστινιανός είπε: «Δόξα τω Θεώ τω καταξιώσαντί με τοιούτον έργον επιτελέσαι. Νενίκηκά σε, Σολομών!», θέλοντας να τονίσει το θαυμασμό του για το μνημείο, το οποίο πίστευε ότι ήταν αξιολογότερο από τον Ναό του Σολομώντα στα Ιεροσόλυμα[1]. Στο προαύλιο του ναού υπήρχε βρύση, όπου αναγράφονταν η καρκινική φράση «ΝΙΨΟΝΑΝΟΜΗΜΑΤΑΜΗΜΟΝΑΝΟΨΙΝ» (νίψον ανομήματα μη μόναν όψιν, δηλ. ξέπλυνε τις αμαρτίες σου και όχι μόνο το πρόσωπό σου). Η φράση αυτή, αν αναγνωσθεί ανάποδα (από δεξιά προς τα αριστερά) αποδίδει τις ίδιες λέξεις και το αυτό νόημα. Την εποχή του Ιουστινιανού, η Αγία Σοφία είχε χίλιους κληρικούς.

Είκοσι χρόνια μετά τα πρώτα εγκαίνια, εξαιτίας των σεισμών του 557, ο θόλος έπεσε και κατέστρεψε την αψίδα στον ιερό άμβωνα, τον άμβωνα, το κιβώριο και την Αγία Τράπεζα. O ανιψιός του Ισιδώρου, ο Ισίδωρος ο νεότερος, έκτισε το νέο θόλο που υπάρχει μέχρι και σήμερα. Μια περιγραφή του παραδίδεται από τον ιστορικό Αγαθία, συνάγεται ότι ο αρχικός τρούλος ήταν ευρύτερος και χαμηλότερος από το δεύτερο. Στις 24 Δεκεμβρίου 563 από τον Πατριάρχη Ευτύχιο έγιναν τα δεύτερα εγκαίνια παρουσία του Αυτοκράτορα και του λαού της πόλης. Ο ναός είναι κτισμένος σε αρχιτεκτονικό ρυθμό βασιλικής με τρούλο. Ο κυρίως χώρος του κτίσματος έχει σχήμα περίπου κύβου. Τέσσερις τεράστιοι κτιστοί τετράγωνοι στύλοι, που απέχουν μεταξύ τους ο ένας από τον άλλο 30 μ., στηρίζουν τα τέσσερα μεγάλα τόξα πάνω στα οποία στηρίζεται ο τρούλος, με διάμετρο 31 μέτρα. Ο τρούλος δίνει την εντύπωση ότι αιωρείται εξαιτίας των παραθύρων που βρίσκονται γύρω στη βάση του. Γενικά ο ναός είναι ορθογώνιο οικοδόμημα μήκους 78,16 μ. και πλάτους 71,82 μ. κτισμένο στη ΝΔ. πλευρά του πρώτου λόφου της Πόλης με κατεύθυνση ΝΑ. Περιβάλλεται από δύο αυλές την βόρεια και την δυτική. Συνορεύει Νότια  με τα πατριαρχικά κτίρια.

Ο ναός υπήρξε σε όλη τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και ο σημαντικότερος ναός της Ορθόδοξης εκκλησίας. Κατά την περίοδο των Σταυροφοριών 1204–1261 έγινε Ρωμαιοκαθολικός ναός και μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 μεταβλήθηκε σε μουσουλμανικό τέμενος. Κατά την διάρκεια της άλωσης από τους Φράγκους, η Αγία Σοφία έπαθε σημαντικές ζημιές. Την δε περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας υπέστη μεγάλες καταστροφές στις τοιχογραφίες (ασβεστώθηκαν), γιατί η απεικόνιση του ανθρώπινου σώματος θεωρείται βλασφημία για το Ισλάμ. Ο ναός με την σπουδαία αρχιτεκτονική του υπήρξε πρότυπο για την κατασκευή και άλλων τεμενών, όπως το Μπλε Τζαμί.

  • Προϋποθέσεις Εγγραφής στον ΚΠΠΚ

Η Αγία Σοφία εντάχθηκε στον ΚΠΠΚ το 1985 (Κόνσολα, 2006, σελ. 137-139) ως Παγκόσμιου Μνημείου, περιλαμβανόμενη στις ιστορικές ζώνες της Κωνσταντινούπολης που έχουν εγγραφεί στον ΚΠΠΚ το 1985, και σύμφωνα με την Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (Αλεξανδρή, 2015, σελ. 65), καθόσον καλύπτει τα κάτωθι κριτήρια ένταξης:

  1. Κριτήριο i. Αποτελεί εξαίρετο δημιούργημα του ανθρώπινου νου, ιερό μέρος και μοναδική καλλιτεχνική δημιουργία με αριστουργήματα τοιχογραφιών, εικόνων, χειρογράφων, κ.α.
  2. Κριτήριο ii. Αποτελεί υψηλής τελειότητας αρχιτεκτονικού σχεδιασμού, πολεοδομίας και τέχνης. Είναι πνευματικό κέντρο των ορθόδοξων λαών με σημαντική επιρροή στην ανάπτυξη της ορθόδοξης αρχιτεκτονικής, πολεοδομίας και ζωγραφικής.
  3. Κριτήριο iii. Αποτελεί αποδεδειγμένα μέρος της πολιτισμικής παράδοσης του τόπου (Βυζαντίου).
  4. Κριτήριο iv. Απεικονίζει περιόδους της ανθρώπινης ιστορίας σε μορφή τεχνολογικού και αρχιτεκτονικού έργου.
  5. Κριτήριο vi. Αποτελεί σύνδεση με γεγονότα, παραδόσεις, με λογοτεχνικά και καλλιτεχνικά έργα πολύ υψηλής σημαντικότητας. Η βαρύτητα, των πάνω από δεκατεσσάρων αιώνων ιστορίας του, είναι εμφανής παντού (περιβάλλον, μνημεία, τοιχογραφίες, εικόνες, πολύτιμες συλλογές, κ.α.)

  • Το Ιστορικό Ατόπημα του Νεοσουλτάνου

Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 24ης Νοεμβρίου του 1934, o θεμελιωτής της σύγχρονης Τουρκικής Δημοκρατίας, Μουσταφά Κεμάλ (Ατατούρκ), στα πλαίσια του εκσυγχρονισμού της Τουρκίας, είχε μετατρέψει την Αγία Σοφία από μουσουλμανικό τέμενος σε μουσείο. Μέχρι σήμερα ο ναός εξακολουθούσε να είναι μουσείο, ενώ πραγματοποιούνταν σε αυτόν κατά περιόδους πολιτιστικές εκδηλώσεις, αλλά και εκδηλώσεις που θεωρούνταν από ορισμένους ότι δεν άρμοζαν στο χώρο, όπως π.χ. επιδείξεις μόδας. Παράλληλα γίνονταν προσπάθειες για τη διάσωση των μοναδικών ψηφιδωτών του ναού[2].

Η Αγία Σοφία θεωρείται το πολυτιμότερο λάφυρο της Άλωσης και για τον λόγο αυτό ο νεοσουλτάνος το χρησιμοποιεί για δικούς του πολιτικούς σκοπόυς. Την ανατροπή αυτής της ιστορικής απόφασης απειλεί τα τελευταία χρόνια με την προκλητική ρητορική του ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Κορυφώνοντας αυτές τις απειλές, με μάλλον προειλημμένη απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας της Τουρκίας την Παρασκευή 10 Ιουλίου 2020, καταργήθηκε η απόφαση του Μουσταφά Κεμάλ του 1934. Έτσι ανοίχτηκε ο δρόμος της μετατροπής του εμβληματικού ναού από ιστορικό μνημείο της ανθρωπότητας και του χριστιανικού κόσμου σε τζαμί. Άμεσα βέβαια ο νεοσουλτάνος υπέγραψε Προεδρικό Διάταγμα με το οποίο το μνημείο περνάει στα χέρια της τουρκικής προεδρίας και ειδικότερα στη Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων. Την ίδια ημέρα, το βράδυ, ανακοίνωσε ότι η πρώτη προσευχή θα γίνει την Παρασκευή 24 Ιουλίου 2020.

Στο πλαίσιο ενός επικίνδυνου νέο-οθωμανισμού που προωθεί, απαξιώνει ακόμη και αυτή την UNESCO αφού ανήκει ήδη, από το 1985, στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ως μουσείο που εντάσσεται στην ιστορική ζώνη της Κωνσταντινούπολης. Η αλλαγή της χρήσης του μνημείου, που λειτουργεί ως μουσείο από το 1935, δεν συνάδει με τα κριτήρια της ένταξης. Προσβάλλει την έννοια του Παγκόσμιου Μνημείου, αλλοιώνει την αυθεντικότητά του ως προς στις άυλες αξίες, τη χρήση και τη λειτουργία του.

Ο Ερντογάν ξεχνάει ότι οφείλουμε σεβασμό στην ιστορία των άλλων πολιτισμών και στους χώρους λατρείας τους. Η κίνηση βέβαια του νεοσουλτάνου έχει κυρίως εσωτερική πολιτική στόχευση, καθόσον περίπου το 90% των ψηφοφόρων του κόμματός του υποστηρίζει την απόφασή του. Έτσι, προσπαθεί να ανεβάσει τη μειούμενη δημοτικότητά του, αλλά και να τονώσει το προφίλ του στον ισλαμικό κόσμο. Η απόφαση ακολούθησε το πρότυπο της εφαρμογής με το Μουσείο Καριγιέ, το οποίο ανήκε επίσης στο Πρώτο Βακούφι του Μωάμεθ του Πορθητή και το οποίο μετατράπηκε σε τζαμί το 2019. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της τουρκικής προεδρίας Ιμπραήμ Καλίν υπάρχει ανοικτό το ενδεχόμενο να λειτουργεί ταυτόχρονα ως τόπος λατρείας και ως μουσείο. Είναι σίγουρο όμως ότι η ανωτέρω απόφαση θα πυροδοτήσει τεράστιες αντιδράσεις στον χριστιανικό κόσμο και στον πολιτισμένο κόσμο, που θεωρεί την Αγία Σοφία, ως μνημείο ιστορίας 1500 ετών, που δεν ανήκει στην Τουρκία, αλλά στην ανθρωπότητα. Προς στιγμή φαίνεται ότι ο Ερντογάν, οι αντιδράσεις των ΗΠΑ, ΕΕ, πατριαρχών Ορθόδοξης Εκκλησίας, Πάπα της Ρώμης, κ.α. δεν τον πτοούν, αλλά τις αξιοποιεί για τόνωση του λαϊκού και εθνικιστικού αισθήματος στην Τουρκία. Η απόφασή του αυτή θα δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τις σχέσεις με την Ελλάδα, αλλά και με την ΕΕ, την Unesco και την παγκόσμια κοινότητα. Η κίνηση αυτή θα θίξει το θυμικό πολλών Ελλήνων, δυσκολεύοντας την προσέγγιση των Έλληνο-Τουρκικών σχέσεων και την περαιτέρω κλιμάκωσή τους με καταστροφικές συνέπειες και για τους δύο λαούς. 

Από την Unesco εκδόθηκε ανακοίνωση ότι στην επόμενη συνεδρίαση της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς θα επανεξεταστεί το καθεστώς της Αγίας Σοφίας. Εκτιμάται ότι είναι αδύνατη η οριστική πραγματοποίηση της απειλής[3], καθόσον θα αποτελούσε κατάφωρη παραβίαση της Σύμβασης για την Προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς, αλλά και λόγω των σοβαρών υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί στην UNESCO το 1985 για την εγγραφή της στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς είναι η μόνη που αποφασίζει για τη μετονομασία μνημείων. Εφόσον τέθηκε σε εφαρμογή η Σύμβαση Προστασίας της Παγκόσμιας Κληρονομιάς, όλες οι αποφάσεις πλέον λαμβάνονται από την Επιτροπή Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Μια χώρα που έχει υπογράψει τη Σύμβαση, εάν λάβει απόφαση να αλλάξει την επωνυμία – χρήση ενός μνημείου, οφείλει να θέσει την απόφαση προς έγκριση στην αρμόδια επιτροπή της UNESCO και σε περίπτωση έγκρισης να την υλοποιήσει. Σε περίπτωση σχετικού αιτήματος, η UNESCO θα προετοιμαστεί να συνέλθει η Επιτροπή, αλλά με κανέναν τρόπο δεν μπορεί να προβλεφθεί η απόφασή της. Άλλωστε η Επιτροπή Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομίας εξετάζει αυστηρά περιπτώσεις ενεργειών από Κράτη – Μέλη που αλλοιώνουν άμεσα ή έμμεσα ένα Παγκόσμιο Μνημείο, στα πλαίσιο του καταστατικού της ρόλου, χωρίς να λαμβάνει υπόψη θρησκευτικές, πολιτικές ή άλλες παραμέτρους.

Σκοπός της UNESCO είναι να συμβάλει στην ειρήνη και την ασφάλεια, μέσω της εκπαίδευσης, της επιστήμης και του πολιτισμού με στόχο το σεβασμό του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών όλων των λαών. Σήμερα υπάρχει παγκόσμιο ενδιαφέρον για την αναχαίτιση ενεργειών που ενισχύουν τον φανατισμό και παρεμποδίζουν την ειρηνική συνύπαρξη των λαών. Τα πολιτιστικά μνημεία και ειδικότερα οι ναοί απασχολούν κατά περιόδους την κοινή γνώμη στην Τουρκία. Όπως είναι γνωστό, ο ναός της Αγίας Σοφίας στην Τραπεζούντα στις 28 Ιουνίου του 2013 μετατράπηκε σε τέμενος.

Επίλογος

Η «πολιτιστική κληρονομιά» όπως αναφέρεται στη Σύμβαση 1972 της UNESCO για την διαφύλαξη της Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς, συμπεριλαμβάνει μνημεία (αρχιτεκτονικής, γλυπτικής και ζωγραφικής, επιγραφές, σπήλαια, κ.α.), κτιριακά συγκροτήματα και τοποθεσίες (δημιουργήματα του ανθρώπου ή ανθρώπου και φύσης). Η δε «Προστασία» περιλαμβάνει μία σειρά διεργασιών επιστημονικού, τεχνικού, διοικητικού και νομικού χαρακτήρα και περικλείει εντοπισμό, καταγραφή, αρχειοθέτηση, τεκμηρίωση, διαφύλαξη, συντήρηση, αποκατάσταση, ανάδειξη και διαβίβαση στις επόμενες γενιές των πολιτιστικών αγαθών της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς (Κόνσολα, 1995).

Σημαντικό σταθμό στον πολιτισμό αποτελεί η υπογραφή της Διεθνούς Σύμβασης της UNESCO για την Προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς, το 1972 στο Παρίσι. Σύμφωνα με την ανωτέρω Σύμβαση καθορίζονται οι κατηγορίες των φυσικών και πολιτιστικών μνημείων – τοποθεσιών που δύνανται να ενταχθούν στον ΚΠΠΚ (Κόνσολα, 1994, σελ. 91-96). Προσδιορίζονται οι διαδικασίες και ορίζονται 10 επικαιροποιημένα από το 2005 κριτήρια ένταξής των στον ΚΠΠΚ. Επιπρόσθετα, με τη Σύμβαση 2003 της UNESCO θεσμοθετήθηκε η διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, όπως χορού, προφορικών παραδόσεων, έργων χειροτεχνίας και ανάπτυξης άλλων μορφών αναγνώρισης αντιστοιχούντων στον πλούτο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Στο εμπειρικό παράδειγμα εξετάστηκε ο Ναός της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη που εντάχθηκε στον ΚΠΠΚ το 1985. Παρουσιάστηκαν ιστορικά στοιχεία – περιγραφές και αναλύθηκαν τα κριτήρια επιλογής, βάσει των οποίων εντάχθηκε. Αναφέρθηκαν οι δεσμεύσεις που ανέλαβε η Τουρκία για την ένταξή του στον ΚΠΠΚ και οι τεράστιες και ανυπέρβλητες δυσκολίες που έχει η προσπάθεια της σημερινής πολιτικής κατάστασης της χώρας να τον μετατρέψει σε μουσουλμανικό τέμενος. Εκτιμάται δε ότι η υλοποίηση της απόφασης θα είναι προσωρινή, και σε έναν ακόμη λόγο. Τα έσοδα που συγκεντρώνονται από τους επισκέπτες είναι σημαντικά. Ιδιαίτερα από τους ορθόδοξους χριστιανούς (π.χ. Έλληνες, Ρώσους, κ.α.). Είναι αδύνατο να πιστέψει κάποιος ότι θα αφήσει την Αγία Σοφία να λειτουργεί ως τζαμί και να χάσει τους εκατομμύρια πολιτιστικούς τουρίστες που αιμοδοτούν την οικονομία της χώρας του, που τώρα ιδιαίτερα το νόμισμά της κατρακυλά συνεχώς.  

Η προστασία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς είναι σημαντική υποχρέωση κάθε πολιτισμένου κράτους προς την ανθρωπότητα. Οι Τούρκοι θα πρέπει να προστατεύσουν τον διαθρησκευτικό και διαπολιτισμικό χαρακτήρα της Αγίας Σοφίας και να μην ταυτιστεί με τον θρησκευτικό φανατισμό των οπαδών του Ισλαμικού Κράτους, που εξαφάνισαν μνημεία και μουσεία πολιτισμού στο διάβα της βαρβαρότητας, περιφρονώντας οποιαδήποτε αξία ζωής και πολιτισμού. Γιατί η Αγία Σοφία δεν ενδιαφέρει μόνο τους χριστιανούς και τους μουσουλμάνους, αλλά όλους, καθόσον ο πολιτισμός είναι αγαθό που ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα και πρέπει να ενώνει αντί να διχάζει.

Λίστα Βιβλιογραφίας

  • Αθανασόπουλος, Άγγελος. (2020). Ιστορικό ατόπημα Ερντογάν με την Αγία Σοφία, ΤΟ ΒΗΜΑ, 12 Ιουλίου 2020.
  • Αλεξανδρή, Ελένη. (2015). Πολιτιστική κληρονομιά – Διαχείριση, Αθήνα: ΙΩΝ.
  • Δουλγερίδης, Δημήτρης, (2020). Η Αγία Σοφία με τα μάτια των άλλων, ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ, 11-12 Ιουλίου 2020.
  • Δρόσου, Μαρία. (2018). Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η εγγραφή του αρχαιολογικού χώρου Φιλίππων στον κατάλογο της UNESCO, Δ.Ε, Πάτρα: ΕΑΠ.
  • Κόνσολα, Ντόρα. (1994). Η Διεθνής Προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Αθήνα: Παπαζήση.
  • Κόνσολα, Ντόρα. (1995). Η Διεθνής Προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Αθήνα: Παπαζήση.
  • Κόνσολα, Ν. (2006). Πολιτιστική ανάπτυξη και πολιτική, Αθήνα: Παπαζήση.
  • Κύρκος, Σωτήρης. (2008). «Η προστασία των πολιτιστικών αγαθών και της πολιτιστικής κληρονομιάς στον 21ο αιώνα: θεσμικές και νομοθετικές διαστάσεις» κεφάλαιο 5 σελ. 4-12 στο Γκαντζιάς Γ. (επιμ.), Πολιτιστική Διαχείριση και Πολιτική στην Εποχή της Κοινωνίας των Πληροφοριών και της Γνώσης (Εναλλακτικό Διδακτικό Υλικό, ΔΠΜ51), Πάτρα: ΕΑΠ.
  • Τερκενλή, Θεανώ. (1996). Το Πολιτιστικό Τοπίο: Γεωγραφικές Προσεγγίσεις, Αθήνα: Παπαζήση.
  • Τραχανά, Μαρία. (2017). Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδος Δ.Ε, Πάτρα: ΕΑΠ.

[1] Οι Ρωμαίοι το 70 μ.Χ. κατέστρεψαν τον Ναό του Σολομώντα. Τον έναν και μοναδικό ιερό τόπο όπου οι Εβραίοι προσεύχονταν. Τότε εξορίστηκαν και όπου βρίσκονταν την ώρα της προσευχής είχαν στραμμένα τα βλέμματα προς την Ιερουσαλήμ. Διασώθηκε μόνο το δυτικό τμήμα του, το ονομαζόμενο «Τείχος των Δακρύων». Το 705 ο χαλίφης Αμπντ αλ Μαλίκ ιμπν Μαρουάν και ο γιος του Ουαλίντ Α΄ έχτισαν πάνω στον ιερό τόπο του Ναού, το τέμενος Αλ Ακσά. Αναλογικά αν βρίσκονταν κάποιος Εβραίος και έκανε συναγωγή το τέμενος του Αλ Ακσά, φαντάζεσθε τι θα γινόταν!

[2] Υπάρχει το ψηφιδωτό του Χριστού, της Παρθένου Μαρίας και του Ιωάννη του Βαπτιστή, το οποίο θεωρείται το τελειότερο – ομορφότερο παγκόσμιο ψηφιδωτό ανά τους αιώνες.

[3] Εκτιμάται ότι υπό το βάρος των αντιδράσεων της παγκόσμιας κοινότητας ο νεοσουλτάνος θα αναγκαστεί να πάρει πίσω την απόφασή του.

Σχετικά θέματα
Profile Picture

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του Σταθμού Ηρακλείου. Η κίνηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για την επανέναρξη των ερευνών της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, με το γαλλικής σημαίας πλοίο «Abeille Marengo».

Δημοσιεύτηκε

11 ώρες πριν

στις

16 Οκτωβρίου 2026

από τον

Νέο επεισόδιο στον ανταγωνισμό για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί η Τουρκία, αυτή τη φορά σε περιοχή από την οποία προβλέπεται να διέλθει το ερευνητικό σκάφος που θα πραγματοποιήσει εργασίες για το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.

Ο τουρκικός Σταθμός Αττάλειας εξέδωσε ναυτική αγγελία, αμφισβητώντας την αρμοδιότητα του ελληνικού Σταθμού Ηρακλείου σε θαλάσσια περιοχή νότια του Καστελλόριζου.

Η τουρκική ενέργεια σημειώθηκε λίγες ώρες μετά την έκδοση ελληνικής NAVTEX, με την οποία δεσμεύτηκε η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή για τη διεξαγωγή της πολυεθνικής άσκησης πυρών «EUNOMIA», στις 19 Οκτωβρίου.

Η Άγκυρα απάντησε εκδίδοντας δική της NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή εμπίπτει στη δική της ζώνη ευθύνης για την έκδοση ναυτικών αγγελιών.

Μάλιστα, προχώρησε στην επανέκδοση της αγγελίας για τη συμμαχική άσκηση, χρησιμοποιώντας ακριβώς τις ίδιες συντεταγμένες που είχαν περιληφθεί στην ελληνική ανακοίνωση.

Η κίνηση αυτή δεν αφορά την πραγματοποίηση διαφορετικής τουρκικής άσκησης, αλλά τη διεκδίκηση της αρμοδιότητας έκδοσης της σχετικής ναυτικής προειδοποίησης.

Το γαλλικό ερευνητικό και η επανεκκίνηση του Great Sea Interconnector

Το περιστατικό αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση καθώς συνδέεται χρονικά και γεωγραφικά με την προετοιμασία για την επανέναρξη των εργασιών του Great Sea Interconnector.

Πρόκειται για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου, το οποίο προβλέπει την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος 500 kV.

Στις 14 Οκτωβρίου, η γαλλική Nexans, ανάδοχος του καλωδίου, προχώρησε στις απαραίτητες ενέργειες για την έκδοση NAVTEX, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία έγκρισης της συμμετοχής του γαλλικής σημαίας ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo».

Το συγκεκριμένο πλοίο πρόκειται να πραγματοποιήσει προκαταρκτικές υποθαλάσσιες έρευνες στη διαδρομή μεταξύ της Κορακιάς Ηρακλείου και της Κύπρου.

Οι εργασίες περιλαμβάνουν τη χαρτογράφηση του βυθού, την εξέταση της μορφολογίας του και τον προσδιορισμό της καταλληλότερης όδευσης για την τοποθέτηση των καλωδίων.

Η περιοχή νότια του Καστελλόριζου, στην οποία εκδηλώθηκε η νέα τουρκική αμφισβήτηση, περιλαμβάνεται στη σχεδιαζόμενη πορεία του ερευνητικού.

Δεν έχει, ωστόσο, ανακοινωθεί ακόμη οριστική ημερομηνία έναρξης των νέων ερευνών.

Το έγγραφο του Λιμενικού και η προθεσμία της 16ης Οκτωβρίου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το έγγραφο του Αρχηγείου του Λιμενικού Σώματος, με ημερομηνία 14 Οκτωβρίου 2026, το οποίο αφορά την αίτηση εξαίρεσης για τη χρήση του γαλλικού πλοίου.

Σύμφωνα με το έγγραφο, το αίτημα είχε υποβληθεί στις 9 Οκτωβρίου από το ναυτικό πρακτορείο «Δ. Πατρίκιος ΙΚΕ», για λογαριασμό της ιταλικής Next Geosolutions Europe SpA.

Η ιταλική εταιρεία έχει αναλάβει τις προκαταρκτικές υποθαλάσσιες έρευνες για λογαριασμό της Nexans.

Η χρησιμοποίηση πρόσθετου ερευνητικού σκάφους κρίθηκε απαραίτητη εξαιτίας των ιδιαίτερα απαιτητικών τεχνικών χαρακτηριστικών της προβλεπόμενης όδευσης.

Συγκεκριμένα, οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν σε περιοχές μεγάλου βάθους, με απότομες υποθαλάσσιες πλαγιές και γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά που απαιτούν εξειδικευμένο εξοπλισμό.

Το Λιμενικό κάλεσε τις αρμόδιες λιμενικές αρχές και τους ναυτιλιακούς φορείς να διερευνήσουν εάν υπάρχουν διαθέσιμα πλοία ελληνικής σημαίας με αντίστοιχες δυνατότητες.

Η προθεσμία για την υποβολή των σχετικών απαντήσεων λήγει σήμερα, Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, στις 13:00.

Το έγγραφο κοινοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, στο υπουργείο Εξωτερικών και στο Γενικό Επιτελείο Ναυτικού.

Οι έρευνες έχουν παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026

Σημαντική λεπτομέρεια αποτελεί το γεγονός ότι οι υποθαλάσσιες έρευνες είχαν αρχικά εγκριθεί από το υπουργείο Εξωτερικών τον Ιούνιο του 2024.

Με νεότερη απόφαση, τον Φεβρουάριο του 2026, δόθηκε παράταση της σχετικής έγκρισης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Η επανέναρξη των εργασιών προϋποθέτει την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών, ενώ προβλέπεται ενημέρωση της Υδρογραφικής Υπηρεσίας και της Διοίκησης Υποβρυχίων του Πολεμικού Ναυτικού τουλάχιστον 72 ώρες πριν από την έναρξη των ερευνών.

Η επίσημη ανακοίνωση του Λιμενικού επιβεβαιώνει την υποβολή αίτησης για τη χρησιμοποίηση του «Abeille Marengo», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη δοθεί η τελική έγκριση ή ότι το πλοίο έχει ξεκινήσει τις εργασίες του.

Η «EUNOMIA» και το γεωπολιτικό μήνυμα στην Ανατολική Μεσόγειο

Η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA» πραγματοποιείται στο πλαίσιο της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας και Ιταλίας για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τις δημοσιευμένες πληροφορίες, το πρόγραμμα δραστηριοτήτων εκτείνεται από τις 16 έως τις 22 Οκτωβρίου, με επιπλέον δραστηριότητα στις 26 Οκτωβρίου. Η συγκεκριμένη NAVTEX που επικαλείται το Liberal αφορά άσκηση πυρών στις 19 Οκτωβρίου.

Η τουρκική παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή σημειώνεται σε περιοχή που συνδέεται με τον σχεδιασμό ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου.

Η Άγκυρα δεν αμφισβητεί απλώς μια ναυτική ανακοίνωση. Επαναφέρει τη διεκδίκησή της περί αρμοδιότητας έκδοσης NAVTEX σε μια θαλάσσια ζώνη όπου η ελληνική πλευρά προετοιμάζει δραστηριότητες που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση.

Πρέπει, ωστόσο, να διακρίνεται η αρμοδιότητα έκδοσης ναυτικών αγγελιών από την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Πρόκειται για διαφορετικά νομικά ζητήματα και η έκδοση μιας NAVTEX δεν καθορίζει από μόνη της κυριαρχικά δικαιώματα.

Το κρίσιμο τεστ για την Αθήνα: Τι θα συμβεί όταν φτάσει το γαλλικό σκάφος;

Το πραγματικό ενδιαφέρον πλέον μετατοπίζεται στην επόμενη φάση.

Όταν ολοκληρωθεί η αδειοδότηση και εκδοθεί η NAVTEX για τις έρευνες του «Abeille Marengo», θα διαπιστωθεί εάν η Τουρκία περιοριστεί σε νέα αμφισβήτηση μέσω ναυτικών αγγελιών ή προχωρήσει σε άλλες ενέργειες.

Το προηγούμενο των εντάσεων γύρω από τις έρευνες για το καλώδιο καθιστά το συγκεκριμένο ερώτημα ιδιαίτερα σημαντικό για την Αθήνα και τη Λευκωσία.

Επιπλέον, η συμμετοχή γαλλικής εταιρείας και πλοίου γαλλικής σημαίας προσδίδει στο θέμα ευρωπαϊκή διάσταση, χωρίς να συνεπάγεται αυτομάτως στρατιωτική ή διπλωματική αντίδραση του Παρισιού.

Η απάντηση θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των εργασιών και τις αποφάσεις των εμπλεκόμενων κυβερνήσεων.

Η ουσία είναι ότι το Great Sea Interconnector επανέρχεται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης πριν ακόμη αρχίσουν οι νέες έρευνες.

Η ελληνική πλευρά έχει ενεργοποιήσει τη διαδικασία για την επιστροφή του ερευνητικού σκάφους στη θάλασσα. Η Τουρκία, από την πλευρά της, επέλεξε να επαναφέρει την αμφισβήτηση της αρμοδιότητας του Ηρακλείου με αφορμή την άσκηση «EUNOMIA».

Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν οι νέες έρευνες θα προχωρήσουν χωρίς παρεμπόδιση ή εάν το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου θα αποτελέσει ξανά πεδίο έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

«Ελευθερία» Λονδίνου: Αδιέξοδο στο Κυπριακό, νέα εποχή στις σχέσεις Βρετανίας–ΕΕ και τα μηνύματα Ρούμπιο προς την Τουρκία

Στο επίκεντρο του νέου φύλλου της ομογενειακής εφημερίδας η αμετακίνητη στάση της τουρκικής πλευράς στο Κυπριακό, οι πολιτικές εξελίξεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και η ερμηνεία της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα από τον τουρκικό Τύπο. Ξεχωριστή θέση κατέχουν η 66η επέτειος της Κυπριακής Ανεξαρτησίας και η δυναμική παρουσία των Ελληνοκυπρίων στη βρετανική αυτοδιοίκηση.

Δημοσιεύτηκε

13 ώρες πριν

στις

16 Οκτωβρίου 2026

από τον

Με πλούσια θεματολογία γύρω από τις διεθνείς εξελίξεις, το Κυπριακό, τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις και τη δραστηριότητα της ελληνικής και κυπριακής ομογένειας κυκλοφόρησε την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026 το 1308ο φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας «Ελευθερία» του Λονδίνου.

Η έκδοση αναδεικνύει τις διπλωματικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τον ενεργό ρόλο του απόδημου ελληνισμού στη δημόσια ζωή της Βρετανίας.

Κυπριακό: Καμία ουσιαστική μετακίνηση από την τουρκική πλευρά

Ένα από τα κεντρικά πολιτικά θέματα της εφημερίδας αφορά τη συνάντηση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν.

Με τίτλο «Καμία μετακίνηση της τουρκικής πλευράς στο Κυπριακό», η «Ελευθερία» επισημαίνει ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε περιορισμένης σημασίας ζητήματα, χωρίς να σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στον πυρήνα του προβλήματος.

Οι συμφωνίες αφορούν την κοινή παρουσία των δύο ηγετών στο 6ο Δικοινοτικό Φεστιβάλ Ειρήνης στην Πύλα, τη συμμετοχή τους σε συνεδριάσεις τεχνικών επιτροπών και τον προγραμματισμό νέας συνάντησης.

Ωστόσο, σύμφωνα με την εφημερίδα, η τουρκική πλευρά εξακολουθεί να θέτει ως προϋπόθεση για την επανέναρξη των ουσιαστικών συνομιλιών την αποδοχή της λεγόμενης «κυριαρχικής ισότητας».

Το δημοσίευμα στρέφει επίσης την προσοχή στην επικείμενη επίσκεψη της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, και στο ερώτημα αν θα μπορέσει να επανεκκινήσει η διαπραγματευτική διαδικασία πριν ολοκληρωθεί η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες.

Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα και η αντίδραση του τουρκικού Τύπου

Ξεχωριστή θέση στην έκδοση καταλαμβάνει το άρθρο του δημοσιογράφου Χρήστου Κωνσταντινίδη, με τίτλο «Πώς ερμήνευσε η Τουρκία την επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα», το οποίο εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης αντιμετώπισαν τα μηνύματα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών.

Η ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα και η προβολή της Ελλάδας ως στρατηγικού εταίρου των Ηνωμένων Πολιτειών αποτέλεσαν αντικείμενο σχολιασμού από τουρκικές εφημερίδες και αναλυτές.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η αμερικανική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο, η ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία, η ενεργειακή ασφάλεια και η στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στις ελληνοτουρκικές διαφορές.

Σε άλλη παρέμβαση της έκδοσης, ο ακαδημαϊκός Αυγουστίνος Αυγουστή θέτει το ερώτημα κατά πόσο οι θετικές δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς συνοδεύονται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα.

Βρετανία και Ευρωπαϊκή Ένωση: Ανοίγει η συζήτηση για υπέρβαση του Brexit

Στο βρετανικό μέτωπο, η «Ελευθερία» αφιερώνει εκτενές δημοσίευμα στην προσπάθεια της κυβέρνησης του Άντι Μπέρναμ να διαμορφώσει μια νέα σχέση με τις Βρυξέλλες.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός εμφανίζεται να θεωρεί ανεπαρκές το σημερινό πλαίσιο συνεργασίας, υποστηρίζοντας ότι το Brexit προκάλεσε μεγαλύτερη οικονομική ζημιά από τα αναμενόμενα οφέλη.

Η εφημερίδα αναφέρεται στην προγραμματισμένη για τις 20 Νοεμβρίου σύνοδο κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης–Ηνωμένου Βασιλείου στις Βρυξέλλες, όπου αναμένεται να εξεταστούν νέες συμφωνίες για το εμπόριο, την κινητικότητα των νέων και την οικονομική συνεργασία.

Στη συζήτηση περιλαμβάνονται ακόμη η πιθανότητα στενότερης σύνδεσης της Βρετανίας με την ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση, καθώς και οι προοπτικές μιας νέας συζήτησης για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας μετά τις επόμενες γενικές εκλογές.

Ουκρανία και Ιράν: Αμυντική συνεργασία και ζητήματα ασφάλειας

Στη διεθνή επικαιρότητα, η εφημερίδα παρουσιάζει τη συνάντηση του Βρετανού πρωθυπουργού με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Λονδίνο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, βασικά θέματα των συνομιλιών αποτέλεσαν η ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας, η διάθεση νέων πυραυλικών συστημάτων και η αντιμετώπιση των ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Παράλληλα, καταγράφονται οι βρετανικές ανησυχίες για πιθανή ιρανική εμπλοκή σε περιστατικό ασφαλείας στη στρατιωτική βάση RAF Fairford, που χρησιμοποιείται από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις. Η εφημερίδα αποδίδει στον Μπέρναμ την εκτίμηση ότι η εμπλοκή των Φρουρών της Επανάστασης είναι «σχεδόν βέβαιη».

Η ομογένεια τίμησε την Κυπριακή Ανεξαρτησία

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην 66η επέτειο της ανακήρυξης της Κυπριακής Ανεξαρτησίας.

Η εφημερίδα καταγράφει την επετειακή εκδήλωση που διοργάνωσαν στο βόρειο Λονδίνο η Κυπριακή Υπάτη Αρμοστεία και η Ελληνική Κυπριακή Αδελφότητα Λονδίνου, παρουσία διπλωματών, εκπροσώπων της Εκκλησίας, της βρετανικής αυτοδιοίκησης και της ομογένειας.

Ο Ύπατος Αρμοστής Κυριακός Κούρος αναφέρθηκε στη σημασία διατήρησης της ιστορικής μνήμης, στην ανάγκη τερματισμού της τουρκικής κατοχής και στη συμβολή της κυπριακής παροικίας στην ενημέρωση της βρετανικής κοινωνίας για το Κυπριακό.

Στην εκδήλωση μίλησαν επίσης ο πρόεδρος της Αδελφότητας Φάνος Θεοφάνους και η δήμαρχος Μπάρνετ Zahra Beg, η οποία περιέγραψε τις εντυπώσεις της από πρόσφατη επίσκεψή της στην κατεχόμενη Μόρφου.

Τιμή στους 17 ομογενείς δημοτικούς συμβούλους

Η Εθνική Κυπριακή Ομοσπονδία Ηνωμένου Βασιλείου τίμησε 17 ομογενείς δημοτικούς συμβούλους, οι οποίοι εξελέγησαν στις τοπικές εκλογές και προσφέρουν στις κοινότητες όπου ζουν.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 10 Οκτωβρίου, με συμμετοχή της αναπληρώτριας Υπάτης Αρμοστή Άννας Παπασάββα, του προέδρου της Ομοσπονδίας Χρίστου Καραολή και εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Η παρουσία των Ελληνοκυπρίων σε θεσμικές θέσεις από το Λονδίνο μέχρι το Κάρντιφ και άλλες βρετανικές πόλεις παρουσιάζεται ως σημαντικό κεφάλαιο για την ενίσχυση της πολιτικής εκπροσώπησης της ομογένειας.

Ιστορική μνήμη, ελληνική πολιτική και πολιτισμός

Στις υπόλοιπες σελίδες της έκδοσης παρουσιάζονται ακόμη οι εξελίξεις στην ελληνική πολιτική σκηνή, η συζήτηση για τον περιορισμό της πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και οι δημοσιογραφικές αναφορές στην αποχώρηση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα.

Ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το αφιέρωμα στον Παύλο Μελά και τον Μακεδονικό Αγώνα, ενώ η εφημερίδα φιλοξενεί παρουσίαση του βιβλίου της Tanya Liveras Candy για τη ζωή και τη δολοφονία του Ανδρέα Λιβέρα κατά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βομβάη το 2008.

Στην έκδοση περιλαμβάνονται επίσης αφιερώματα στην εκπαιδευτική, πολιτιστική και κοινωνική δραστηριότητα των Ελλήνων και Κυπρίων της Βρετανίας.

Με το νέο της φύλλο, η «Ελευθερία» του Λονδίνου συνδυάζει την ελληνική και κυπριακή επικαιρότητα με τις εξελίξεις στη βρετανική και διεθνή πολιτική σκηνή, δίνοντας παράλληλα χώρο στους ανθρώπους και τους θεσμούς που διατηρούν ζωντανή την παρουσία του ελληνισμού στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

«Πυρπολητής»: Ελληνική σχεδίαση και ναυτική κρούση χωρίς πλήρωμα – Το επόμενο βήμα για τον Στόλο

Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίασε στον Σκαραμαγκά το δικό του μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Επιτήρηση, αναγνώριση και προσβολή πλεόντων στόχων στις αποστολές του, με στόχο την παραγωγή σε μεγάλους αριθμούς.

Δημοσιεύτηκε

3 ημέρες πριν

στις

13 Οκτωβρίου 2026

από τον

Ένα νέο εργαλείο για τη θαλάσσια επιτήρηση και τις επιχειρήσεις κρούσης παρουσίασε το Πολεμικό Ναυτικό, εντάσσοντας την εγχώρια ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων στον σχεδιασμό ενίσχυσης του Στόλου.

Ο «Πυρπολητής», μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από το Πολεμικό Ναυτικό, αποκαλύφθηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά. Η παρουσίαση έγινε κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια.

Η σημασία του προγράμματος βρίσκεται τόσο στις αποστολές που μπορεί να αναλάβει όσο και στην ελληνική προέλευση της σχεδίασης και της κατασκευής του. Ο στόχος παραγωγής σε μεγάλους αριθμούς δίνει στο εγχείρημα προοπτική ευρύτερης αξιοποίησης από τον Στόλο, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης των δοκιμών.

Επιτήρηση και δυνατότητα προσβολής στόχων

Το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρων και μέγιστη ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Η αυτονομία του χαρακτηρίζεται υψηλή, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες τιμές επιχειρησιακής εμβέλειας ή διάρκειας αποστολής.

Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών και αισθητήρες για την πλοήγηση και την επιχειρησιακή χρησιμοποίησή του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχει σχεδιαστεί για τρεις βασικές κατηγορίες αποστολών: συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση· επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας· και επιθέσεις μονής κατεύθυνσης με μεταφορά εκρηκτικού φορτίου.

Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περαιτέρω αναβάθμισης και διεύρυνσης των αποστολών του.

Οι ενσωματωμένες δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας βρίσκονται στο τελικό στάδιο δοκιμών. Η διάκριση έχει σημασία: η απουσία πληρώματος από το σκάφος και η αυτόνομη εκτέλεση λειτουργιών αποτελούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να αξιολογούνται χωριστά.

Η επιχειρησιακή κατεύθυνση που περιέγραψε ο Δένδιας

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε ότι ο «Πυρπολητής» μπορεί «να συλλέγει πληροφορίες, να επιτηρεί, να αναγνωρίζει, να λειτουργεί —όπως το όνομά του λέει— σαν σκάφος δυνατοτήτων επίθεσης εναντίον πλεόντων στόχων».

Παράλληλα, επισήμανε τη δυνατότητα μεταφοράς μέρους των αποστολών επιτήρησης και περιπολίας σε μη επανδρωμένα και αυτόνομα μέσα, με αντίστοιχη μείωση των ημερών παραμονής του προσωπικού στη θάλασσα.

Αυτή η κατεύθυνση αναδεικνύει τον συμπληρωματικό ρόλο των νέων συστημάτων στον Στόλο. Η αξιοποίησή τους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές επιτήρησης και κρούσης και να επιτρέψει διαφορετική κατανομή των αποστολών μεταξύ επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων.

Από τα πυρπολικά στην ελληνική τεχνογνωσία

Η επιλογή του ονόματος συνδέει το πρόγραμμα με την παράδοση των πυρπολικών της Επανάστασης του 1821: τη χρήση μικρότερων σκαφών για την προσβολή ισχυρότερων εχθρικών μονάδων.

Στον σύγχρονο «Πυρπολητή», η ιστορική αναφορά συνοδεύεται από συστήματα αισθητήρων, επικοινωνιών και πλοήγησης, με το πλήρωμα να απουσιάζει από το μέσο που εκτελεί την αποστολή.

Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η διατήρηση και η εξέλιξη αυτής της τεχνογνωσίας. Η εγχώρια ανάπτυξη αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη παραγωγή, υποστήριξη και δυνατότητα αναβαθμίσεων σε βάθος χρόνου.

Εκπαίδευση σε ευρύ φάσμα θαλάσσιων συστημάτων

Το νέο Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης προορίζεται για την εκπαίδευση και την εξοικείωση του προσωπικού με μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια μέσα.

Στην παρουσίαση περιλαμβάνονταν συστήματα επιφανείας για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών, υδρογραφικές έρευνες και αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και υποβρύχια μέσα για εντοπισμό και εξουδετέρωση ναρκών.

Μεταξύ αυτών ήταν τα FLEXUS, NIRIIS, BLUE BOAT, ΜΕΣΕ και ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και «2», καθώς και τα υποβρύχια PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI. Η ποικιλία των μέσων δείχνει ότι η εκπαίδευση καλύπτει περισσότερες αποστολές από την αποκλειστική χρήση σκαφών κρούσης.

Το αίτημα για τα Corsair

Ξεχωριστή θέση είχε το Corsair της Saronic, μη επανδρωμένο και αυτόνομο σκάφος επιφανείας μήκους επτά μέτρων, με ταχύτητα άνω των 35 κόμβων.

Σύμφωνα με την ενημέρωση της παρουσίασης, διαθέτει δυνατότητα συνεργατικής αυτόνομης δράσης σε σμήνη και μπορεί να αναλαμβάνει αποστολές επιτήρησης, επιχειρήσεων κατά στόχων επιφανείας, επίθεσης μονής κατεύθυνσης και έρευνας και διάσωσης.

Το Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει δοκιμές και αξιολόγηση του συστήματος και έχει αποστείλει σχετικό Letter of Request για προμήθεια σκαφών μέσω του μηχανισμού Foreign Military Sales των ΗΠΑ. Η αποστολή του αιτήματος αποτελεί βήμα στη διαδικασία προμήθειας και δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη αγορά ή παράδοση.

Το κρίσιμο βήμα είναι η παραγωγή

Η παρουσίαση του «Πυρπολητή» αποτελεί αφετηρία για την αξιολόγηση ενός ελληνικού μη επανδρωμένου μέσου με πολλαπλές αποστολές. Η ολοκλήρωση των δοκιμών, η οργάνωση της παραγωγής και η ένταξή του στις διαδικασίες του Στόλου θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό του αποτύπωμα.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εμβέλεια, το εκρηκτικό φορτίο, το κόστος ανά μονάδα ή το χρονοδιάγραμμα μαζικής παραγωγής. Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν τις κατευθύνσεις του προγράμματος· η συνολική αποτίμησή του θα απαιτήσει τα αποτελέσματα των δοκιμών και τις αποφάσεις για την παραγωγή.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO10 ώρες πριν

Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση

Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ...
Ιστορία - Πολιτισμός11 ώρες πριν

Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού

Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...
Αναλύσεις11 ώρες πριν

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;

Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...
GEOPOLITICO11 ώρες πριν

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...
GEOPOLITICO11 ώρες πριν

EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας

Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...

Δημοφιλή