Ακολουθήστε μας

Διεθνή

Ανάλυση: Γεωπολιτικές ισορροπίες τρόμου στη Μεσόγειο

Δημοσιεύτηκε στις

Toυ Γιώργου Παμπορίδη

Πρώτη, κύρια και βασική αιτία της αστάθειας που επικρατεί σε ολόκληρη πλέον την Ανατολική Μεσόγειο είναι η συνειδητή απόφαση της Τουρκίας να επιχειρήσει να αναθεωρήσει τη νομιμότητα που επέβαλε στην περιοχή η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 και συγκεκριμένα να εκμεταλλευτεί την αύξηση του πληθυσμού, της οικονομίας, του στρατού αλλά και της πολιτικής της επιρροής για να διευρύνει το γεωγραφικό, οικονομικό, κοινωνικο-πολιτισμικό αλλά και πολιτικό της αποτύπωμα.

Αυτό δεν πρέπει να το λησμονεί κανείς. Ωστόσο, για να φτάσουμε εδώ και για να έχει αποθρασυνθεί τόσο η Τουρκία ώστε να αξιοί ξεδιάντροπα όσα αξιοί σε Αιγαίο, Κύπρο και Αν. Μεσόγειο, ευθύνη φέρουν διαχρονικά οι ελληνικές και κυπριακές κυβερνήσεις που όχι μόνον απέτυχαν παταγωδώς να διακρίνουν την πορεία των πραγμάτων, αλλά πιάστηκαν στον ύπνο με τραγικά αποτελέσματα στην περίπτωση της Κύπρου και δυνητικά τραγικά στην περίπτωση της Ελλάδας. 

>>Βήμα 1ο τουρκικής στρατηγικής: Νομική βάση και αφήγημα

Για να μπορέσει η Τουρκία να υλοποιήσει τους σχεδιασμούς της απαιτείται αρχικά ένα αφήγημα που να εγείρει νομικά επιχειρήματα για να δικαιολογήσει τις αξιώσεις της για αναθεώρηση των συνόρων. Η Άγκυρα μεθοδικά και στοχευμένα καλλιεργεί ένα πολυεπίπεδο νομικό αφήγημα. Στην Κύπρο το αφήγημα αυτό θέλει την Κυπριακή Δημοκρατία ως «εκλιπούσα» από το 1974, το ψευδοκράτος ως de jure κράτος και τη νόμιμη Κυβέρνηση της Κύπρου ως «ψευδοκράτος», οι πράξεις του οποίου δεν γεννούν νομικά αποτελέσματα. 

Στην περίπτωση της Αν. Μεσογείου η Τουρκία θέλει τα νησιά να μην έχουν δυνατότητα να γεννούν υφαλοκρηπίδα ή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Ακόμα όμως και αν έστω κατ’ εξαίρεση έχουν τέτοιο δικαίωμα αυτό υποχωρεί σε περίπτωση που η αντικείμενη ακτή μιας χερσονήσου είναι ουσιωδώς μεγαλύτερη και ως εκ τούτου, κατά τον τουρκικό πάντα ισχυρισμό, η επήρεια της νήσου πρέπει να είναι μειωμένη έναντι του χερσαίου κράτους με τη μεγάλη ακτογραμμή. Επομένως κατά τους Τούρκους η Κύπρος (ως «εκλιπούσα» αλλά και ως νησί) δεν έχει υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ αλλά μόνον Αιγιαλίτιδα Ζώνη 12ν.μ.. Παράλληλα, ισχυρίζονται ότι το Καστελλόριζο, η Κρήτη, η Ρόδος και η Κάρπαθος δεν έχουν υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ. Εάν όμως ίσχυε κάτι τέτοιο, τότε η Τουρκία στην Αν. Μεσόγειο θα είχε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ που θα εκτείνετο μέχρι τη μέση απόσταση μεταξύ τουρκικών ακτών και αιγυπτιακών ακτών.

Το νομικό αφήγημα για το Αιγαίο έχει αντίστοιχες καταβολές στη θεώρηση ότι οι νήσοι δεν έχουν υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ αλλά δικαιούνται μόνο Αιγιαλίτιδα Ζώνη. Στη δε περίπτωση του Αιγαίου ισχυρίζονται ότι τα ελληνικά νησιά δεν μπορούν να έχουν Αιγιαλίτιδα 12ν.μ., γιατί αυτό θα αποτελούσε «κατάφωρη αδικία» σε βάρος της Τουρκίας και πως πρέπει να περιοριστεί η Αιγιαλίτιδα των νησιών στο Αιγαίο στα 6ν.μ. Εγείρει περαιτέρω αξίωση ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου πρέπει να αποστρατικοποιηθούν πλήρως ως ρητά ορίζει η Συνθήκη της Λωζάνης. Ακόμα, ισχυρίζεται ότι όσα νησιά, νησίδες και βράχοι δεν κατονομάζονται ρητά στις διάφορες συνθήκες που κατέστησαν το Αιγαίο ελληνικό, της ανήκουν. Ένα εξ αυτών και τα Ίμια αλλά και πολλά άλλα νησιά ή νησίδες ο αριθμός των οποίων κυμαίνεται από 12-23 κατά καιρούς. Τέλος, καταγγέλλει ως παράνομη τη διεκδίκηση της Ελλάδας Εναερίου Χώρου ο οποίος εκτείνεται πέραν των 6ν.μ. της Αιγιαλίτιδας, στα 10ν.μ.

Για σκοπούς πληρότητας θα πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία, οι τουρκικές νομικές θεωρήσεις δεν βρίσκουν κανένα έρεισμα στο διεθνές δίκαιο. Κάποιοι όμως ισχυρισμοί όπως στο θέμα του Εναέριου Χώρου ή ενδεχομένως και του Καστελλορίζου μπορεί να έχουν βάση. Ως εκ τούτου, η Άγκυρα κατάλαβε από νωρίς ότι το διεθνές δίκαιο από μόνο του δεν υπηρετεί τα τουρκικά συμφέροντα και αναζήτησε άλλες λύσεις.

>>Βήμα 2ο: Η διά της ισχύος επιβολή του τουρκικού αφηγήματος

Η Τουρκία εισήγαγε και δοκίμασε επιτυχώς κατά καιρούς την επιβολή των νομικών της θεωρήσεων διά της ισχύος των όπλων επί του εδάφους. Πρώτη μεγάλη δοκιμασία, η εισβολή της Κύπρου, η κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και η συνεχιζόμενη κατοχή της μισής σχεδόν χώρας. Η εν λόγω πρακτική εδράζεται στην πεποίθηση ότι η συνεχής και έμπρακτη αμφισβήτηση της νομικής πραγματικότητας, δημιουργεί μια de facto πραγματικότητα που τελικά θα οδηγήσει και σε de jure αποδοχή από όλους. Βάσει της εν λόγω στρατηγικής προσέγγισης, η Τουρκία αφού εγείρει αξιώσεις διεκδικεί πολιτικές παρά νομικές λύσεις στα συγκεκριμένα ζητήματα, στηριζόμενη στην αυξημένη στρατιωτική ισχύ που έχει ή αναμένει ότι θα αποκτήσει σε βάθος χρόνου. Και αυτό επιτυγχάνεται με τη δημιουργία τετελεσμένων επί του εδάφους. Αν τα τετελεσμένα παγιωθούν, θεωρεί ότι αργά ή γρήγορα θα αναγνωριστούν και από τη Διεθνή κοινότητα.

Η εν λόγω στρατηγική λειτούργησε επίσης επιτυχώς με το «casus belli» για την ενδεχόμενη επέκταση της Αιγιαλίτιδας Ζώνης από τα 6ν.μ. στα 12ν.μ. που οδήγησε την Ελλάδα σε μη άσκηση ενός αναφαίρετου δικαιώματος που της παρέχει το Δίκαιο της Θάλασσας, όσο και με τις απειλές της κατά της Ελλάδας στο θέμα της υφαλοκρηπίδας που οδήγησε την Αθήνα στην μη άσκηση του άλλου δικαιώματος που της παρέχει το Δίκαιο της Θάλασσας: την ανακήρυξη ΑΟΖ. Τραγικότερη έκφανση αυτής της τουρκικής στρατηγικής υπήρξε η περίπτωση των Ιμίων όπου η Άγκυρα πέτυχε να «γκριζάρει» ένα αμιγώς ελληνικό νησί δημιουργώντας επικίνδυνο προηγούμενο για σειρά άλλων νήσων και νησίδων στο Αιγαίο.

Αποκορύφωμα της τουρκικής στρατηγικής «πολιτικοποίησης» νομικών διαφορών θαλασσίων συνόρων αποτελεί η κυπριακή ΑΟΖ. Και δεν μιλούμε δυστυχώς μόνο για την κατεχόμενη από τον Αττίλα ΑΟΖ αλλά και την ΑΟΖ που αντιστοιχεί στις ελεύθερες περιοχές, την οποία η Άγκυρα κατέστησε όχι απλώς «γκρίζα ζώνη» αλλά την κατέχει και την νέμεται με «διάνοια κυρίου» όπως λέμε εμείς οι νομικοί. Η κατοχή και νομή της κυπριακής ΑΟΖ που αντιστοιχεί στις ελεύθερες περιοχές της Δημοκρατίας, παγιώνει τετελεσμένα επί του εδάφους, ενώ ενισχύει τον ισχυρισμό της Τουρκίας ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι «εκλιπούσα». Η Τουρκική αυτή στρατηγική βρήκε στην Κύπρο τη μεγαλύτερη επιτυχία της, αφού η Κυπριακή Δημοκρατία δεν φαίνεται να μπορεί να πράξει οτιδήποτε για να ακυρώσει την τουρκική κατοχή της ΑΟΖ έστω των ελεύθερων περιοχών της Κυπριακής Δημοκρατίας. 

Τελευταία έκφανση αυτής της προκλητικής στρατηγικής της Τουρκίας το Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο του περασμένου φθινοπώρου. Η Άγκυρα έπιασε στον ύπνο την Ελλάδα, συνομολογώντας το γνωστό Μνημόνιο Συνεργασίας με την Κυβέρνηση Σάρατζ στην Τρίπολη. Η Άγκυρα έδειξε τελικά πρόθεση άμεσης παράκαμψης της Αθήνας και εκμετάλλευσης του τόξου επιρροής που έχτισε μεθοδικά τα τελευταία χρόνια με πολλές χώρες στην Μ. Ανατολή και Β. Αφρική. Η Αθήνα πλέον αναγκάστηκε να ξυπνήσει από τον λήθαργο, στον οποίο φαίνεται να βρισκόταν για 2 δεκαετίες και να αναζητά τρόπους ανατροπής του νομικού τετελεσμένου του Τουρκο-Λιβυκού Μνημονίου. Υπό πίεση και με κόστος αναγκάστηκε να συνομολογήσει οριοθέτηση ΑΟΖ με την Ιταλία και λίγο αργότερα με την Αίγυπτο. Ειδικά για την Αίγυπτο, η Αθήνα ασθμαίνοντας, σύρθηκε σε μια μερική οριοθέτηση που είναι προφανώς προς όφελος του Καΐρου. Αυτό όμως κατέστη αναγκαίο από τη διπλωματική ήττα που προκάλεσε το Τουρκο-Λιβυκό μνημόνιο και η πολυετής αδράνεια των διαδοχικών κυβερνήσεων των Αθηνών που πορεύθηκαν χωρίς κανένα σχεδιασμό ή προγραμματισμό επί του θέματος για σειρά ετών.  Είναι λοιπόν τουλάχιστον ατυχές ότι άτομα όπως ο κ. Κοτζιάς που είχαν ευθύνη για την αδράνεια αυτή, να διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους για την μερική οριοθέτηση.

Η «ισοφάριση» του σκορ που πέτυχε η Αθήνα στο νομικό επίπεδο με τις δύο αυτές οριοθετήσεις, μετέφερε το «παιχνίδι» στο στρατιωτικό πεδίο. Η Άγκυρα πιθανότατα συνεπαρμένη από την ίδια της τη ρητορική, δοκίμασε τη δημιουργία τετελεσμένων επί του εδάφους κατά την προσφιλή πλέον πρακτική της που στέφθηκε με πλήρη επιτυχία στην κυπριακή ΑΟΖ αλλά και παλαιότερα στα Ίμια. Η Ελλάδα ωστόσο για πρώτη φορά ενήργησε τελείως διαφορετικά, ενεργοποιώντας πέραν των πολιτικών όπλων που διέθετε και όλα τα στρατιωτικά της μέσα. Για πρώτη φορά η Άγκυρα αναγκάζεται να αρκεστεί σε ρητορική διεκδικήσεων των δικαίων της στην Αν. Μεσόγειο. Ωστόσο, ο δρόμος αυτός είναι άνευ επιστροφής και οδηγεί σε μια διαρκή ένταση στο στρατιωτικό πεδίο αντίστοιχη με εκείνη που για δεκαετίες διεξάγεται στους αιθέρες του Αιγαίου.

>>Πού στεκόμαστε τώρα;

Σε ό,τι αφορά την Κύπρο τα πράγματα διαφαίνονται δυσοίωνα. Η Άγκυρα ήγειρε ξεκάθαρα διεκδικήσεις σε ολόκληρη ουσιαστικά την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αφού τις ήγειρε, τις διεκδίκησε και επί του εδάφους και τις παγίωσε με τετελεσμένα. Επόμενο βήμα στη συστηματική πλέον προσπάθεια της Άγκυρας για παρουσίαση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως «εκλιπούσας», το άνοιγμα των Βαρωσίων και ο ενταφιασμός της υπόθεσης της  Αμμοχώστου. Προβλέπω δε ότι αυτή η πορεία θα συνεχιστεί με μια συστηματική επιχείρηση ακύρωσης του FIR Λευκωσίας, την κατασκευή Αεροπορικής και Ναυτικής βάσης στα κατεχόμενα και τη νέα στρατηγική της Άγκυρας για αναγνώριση του ψευδοκράτους από χώρες τις οποίες ελέγχει ο Ερντογάν και το δόγμα που καθιέρωσε  για την ευρύτερη περιφέρεια. Εν ολίγοις, στην Κύπρο, η Τουρκία δεν έχει λόγο να σταματήσει την εφαρμογή της στρατηγικής της, αφού μέχρι τώρα φαίνεται να κερδίζει σε όλα τα επίπεδα. Σε δε περίπτωση νέας προσπάθειας επίλυσης του Κυπριακού, ενισχυμένη με τα νέα τετελεσμένα η Άγκυρα θα μπορεί να διεκδικήσει ό,τι θέλει για το Κυπριακό, ενώ παράλληλα για τα θαλάσσια σύνορα θα μπορεί να μας εκβιάσει απόλυτα, απειλώντας να μποϊκοτάρει την όποια λύση αν δεν αποδεχτούμε μειωμένη ΑΟΖ έναντι της Τουρκίας. 

Για την Ελλάδα ωστόσο, τα πράγματα είναι ακόμα ανοικτά. Το βασικό πρόβλημα της Άγκυρας πλέον είναι η διαφαινόμενη αλλαγή στάσης των Αθηνών. Για πρώτη φορά όπως ελέχθη ήδη ανωτέρω, η Αθήνα έστω και κουτσουρεμένα, κατοχυρώνει δικαιώματά της στην Αδριατική και στο Λιβυκό πέλαγος και παρότι δεν έχει ακόμα ανακηρύξει τυπικά ΑΟΖ, ουσιαστικά διεκδικεί όσα της επιτρέπει το Δίκαιο της Θάλασσας και συγκεκριμένα η Σύμβαση του 1982. Η δε απόφαση της Αθήνας να απαντήσει στις τουρκικές αμφισβητήσεις και στο στρατιωτικό πεδίο, φέρνει την Άγκυρα σε δύσκολη θέση, αφού δεν μπορεί να καρπωθεί οφέλη από τετελεσμένα επί του εδάφους όπως κατάφερε αντίστοιχα να πράξει στην Κύπρο. 

>>Τι δέον γενέσθαι:

Δεν έχουμε ούτε μπορούμε να αποκτήσουμε στο προβλεπτό μέλλον δυνατότητα απελευθέρωσης των κατεχομένων και επανένωσης της χώρας και του λαού. Δεν έχουμε ούτε μπορούμε να αποκτήσουμε στο προβλεπτό μέλλον δυνατότητα να προστατεύσουμε έστω την κουτσουρεμένη κυριαρχία μας στις ελεύθερες περιοχές, χερσαίες και θαλάσσιες.

Οφείλουμε ωστόσο να αποφασίσουμε αν θέλουμε να απελευθερώσουμε και επανενώσουμε τη χώρα και τον λαό ή αν απλώς μας αρκεί η διασφάλιση της κυριαρχίας μας στις ελεύθερες περιοχές. Εγώ είμαι εξ εκείνων που πιστεύουν ότι οφείλουμε να απελευθερώσουμε και επανενώσουμε τη χώρα και το λαό και στο μεσοδιάστημα ως ελάχιστο, οφείλουμε να διασφαλίσουμε την κυριαρχία μας στις ελεύθερες περιοχές.

Όποιος πιστεύει ότι αυτοί οι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν στρατιωτικά ας το πει. Προσωπικά θεωρώ επάναγκες να ενισχύεται η άμυνά μας ως δύναμη αποτροπής στα πλαίσια της διασφάλισης της κυριαρχίας μας στις ελεύθερες περιοχές. Αλλά θα ήταν καταστροφικό να πιστεύει κανείς ότι μπορούμε να αντιπαλεύουμε την Τουρκία σε εξοπλισμούς. Ως εκ τούτου, μοναδική μας διέξοδος για επιβολή των δικαίων μας είναι να απευθυνθούμε στο μόνο αξιόπιστο και αποτελεσματικό οργανισμό που έχει δυνατότητα ανατροπής των τετελεσμένων και επιβολής του διεθνούς δικαίου, την ΕΕ. Η ΕΕ μπορεί να ασθενεί και να παρακμάζει αλλά παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας ειρήνης και σταθερότητας. Όσο κι αν μας πληγώνει με την αδιαφορία της, ας αναλογιστούμε ότι αυτό αντανακλά τη δική μας αδυναμία να πείσουμε για τις θέσεις μας αλλά να δημιουργήσουμε και ταυτότητα συμφερόντων με τους ισχυρούς της Ένωσης αλλά και άλλων Κρατών της περιοχής. Η Κύπρος οφείλει να ενεργοποιήσει κάθε δυνατότητα που της παρέχει η ιδιότητα κράτους-μέλους χωρίς αιφνιδιασμούς και τσαμπουκάδες. Αν έστω τον Φεβρουάριο του 2018 όταν οι τουρκικές φρεγάτες ακύρωναν τη γεώτρηση της ENI στον στόχο Σουπιά, προειδοποιούσαμε ότι σε περίπτωση επανάληψης η Τουρκία θα αποκλειόταν από κάθε επίσημη σχέση με την ΕΕ, αν έστω τον Μάιο του 2019, όταν τα τουρκικά γεωτρύπανα εισέβαλλαν στην ΑΟΖ μας, προειδοποιούσαμε ότι χωρίς σοβαρές κυρώσεις κατά της Τουρκίας, η Κύπρος δεν μπορεί να συζητά για κυρώσεις κατά τρίτων χωρών όπως η Ρωσία, το Ιράν ή σήμερα η Λευκορωσία, θα μπορούσαμε σήμερα να διεκδικούμε τον σεβασμό που μας οφείλουν οι Βρυξέλλες.

Τέλος η Κύπρος πρέπει να κτίσει συμμαχίες δημιουργώντας ταύτιση συμφερόντων με χώρες της ευρύτερης περιοχής. Χώρες όπως η Ελλάδα, το Ισραήλ, η Αίγυπτος αλλά και άλλα Αραβικά Κράτη, όπως τα ΗΑΕ ακόμα και τη Συρία και μεγάλες δυνάμεις όπως η Γαλλία, οι ΗΠΑ ενώ οφείλει να οριοθετήσει ξεκάθαρο πλαίσιο στις σχέσεις της με τη Ρωσική Ομοσπονδία και την Κίνα. Ζητούμενο, η ανάκτηση αξιοπιστίας από την Κυπριακή Δημοκρατία που θα φέρει τον οφειλόμενο σεβασμό από κάθε τρίτο. Ακόμα και από την Τουρκία.

Οι σχέσεις Κύπρου – Ελλάδας

Η σχέση μας με την Ελλάδα χρειάζεται μια πλήρη επαναξιολόγηση και επανατοποθέτηση σε μια νέα υγιή βάση. Το δόγμα «Η Κύπρος αποφασίζει και η Ελλάς συμπαρίσταται» είναι καιρός να αναγνωρίσουμε ότι αποτέλεσε απλώς ένα σλόγκαν το οποίο ουδέποτε λειτούργησε. Αν ίσχυε αυτό η Κύπρος θα αποφάσιζε για παράδειγμα την αποτροπή του Φατίχ ή του Γιαβούζ να επιχειρεί μόνιμα στην Κυπριακή ΑΟΖ και να προσπαθεί να κλέψει το φυσικό μας αέριο! Αυτά είναι λόγια του αέρα για να τα λένε σαν ποίημα οι διάφορες Κυβερνήσεις Αθηνών και Λευκωσίας για να χαϊδεύουν τα αφτιά του κυπριακού κυρίως ακροατηρίου. Ήρθε η ώρα να αναγνωρίσουμε πως Ελλάδα και Κύπρος έχουν μεν πολλά κοινά συμφέροντα, κυρίως σε ό,τι αφορά την Άγκυρα, αλλά πρέπει να δεχτούμε ότι τα συμφέροντα δεν είναι πλέον ταυτόσημα. Η περίπτωση των θαλασσίων ορίων σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο, δε, θα δοκιμάσει και τη σχέση Ελλάδας – Κύπρου. Γι’ αυτό θα πρέπει, με ψυχραιμία και προγραμματισμό, να προηγηθεί χάραξη κοινής στόχευσης αλλά και στρατηγικής. Δεν μπορεί να αφεθεί η Κύπρος να πληρώσει και πάλιν την όποια λύση στα θέματα αυτά. Η Κύπρος εδώ αποτελεί τον πιο αδύναμο κρίκο και δεν αποτελεί υπολογίσιμη δύναμη στην όλη εξίσωση. Δεν έχει αμυντική θωράκιση, ενώ ταυτόχρονα είναι όμηρος της Τουρκίας με το Κυπριακό. Σε δε διεθνές πολιτικό επίπεδο, η διολίσθηση του Κυπριακού σε διακοινοτική διαφορά, παρά σε θέμα εισβολής και κατοχής, διευκολύνει πλήρως μια τέτοια εξέλιξη. Καιρός λοιπόν για έναν εφ’ όλης της ύλης ειλικρινή και πλήρη διάλογο με την Αθήνα με απόλυτο αλληλοσεβασμό. Να καθοριστούν οι όποιοι κοινοί στόχοι, να ξεκαθαριστούν τα μη συμπίπτοντα συμφέροντα και να τοποθετηθεί αυτή η σχέση σε μια υγιή βάση που θα κλείσει πληγές του παρελθόντος τύπου «η Κύπρος κείται μακράν» και θα δώσει προοπτική στο μέλλον των δύο χωρών. Τέλος να σημειώσω ότι θεωρώ δεδομένη τη συνομολόγηση οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας. Ο χρόνος όμως υλοποίησής της πρέπει να επιλεγεί προσεκτικά για να φέρει σε δύσκολη θέση την Άγκυρα, παρά να τη διευκολύνει στις κινήσεις της.

Σύσταση ενός Οργανισμού Συνεργασίας και Ασφάλειας Ανατολικής Μεσογείου

Οι «τριμερείς» έχουν μπει στο λεξιλόγιο μας τα τελευταία χρόνια, εμφανιζόμενες πότε ως πανάκεια και πότε ως κατάρα. Το έχουμε αυτό στην Κύπρο. Μας αρέσουν οι ακραίες τοποθετήσεις. Γνωρίζω καλά λόγω της τότε συνεργασίας μου με τον Κασουλίδη που υπήρξε ο εμπνευστής τους, τους στρατηγικούς στόχους αυτής της πολιτικής. Η πολιτική αυτή επεδίωκε να εμφανίσει την Κύπρο ως τον συνδετικό κρίκο της ΕΕ με τις γειτονικές μας χώρες. Θα την απάλλασσε από τη μονοδιάστατη εικόνα του επαίτη, που το μόνο που ξέρει να κάνει είναι να ζητά κατανόηση για το Κυπριακό. Θα αναδείκνυε τις άριστες σχέσεις που η Κύπρος διατηρούσε με όλες σχεδόν τις χώρες της περιοχής και θα εκμεταλλευόταν το ήδη θετικό προφίλ που απολάμβανε η Κύπρος στην περιφέρεια. Η ιδιότητά μας ως Κράτος-Μέλος της ΕΕ σε συνδυασμό με τις ενεργειακές εξελίξεις στην περιοχή αποτελούσε το ιδανικό υπόβαθρο για την ανάπτυξη αυτής της πολιτικής.

Στην πορεία διεφάνη ότι και η Ελλάδα επιθυμούσε να παίξει έναν παρόμοιο ρόλο και η Κύπρος είδε θετικά τη διεύρυνση των συνεργασιών, αφού η όλη προσπάθεια αποκτούσε περαιτέρω βάρος. Ορθώς θεωρώ εισήχθη αυτή η πολιτική και ορθώς η Κύπρος ενεπλάκει στην όλη προσπάθεια. Η διπλωματία όμως είναι τέχνη που απαιτεί διακριτικότητα, επιμονή, υπομονή και βάθος χρόνου. Δεν προσφέρεται ως πλατφόρμα άσκησης επικοινωνιακής πολιτικής με ακροατήριο το φιλοθεάμον κοινό της Κύπρου.

Ειδικά όταν εμφανίζονται τέτοιες εικόνες και στο φιλοθεάμον κοινό της Τουρκίας ως «συμμαχίες του κακού» που στόχο έχουν τον περιορισμό της Τουρκίας και την αποστέρησή της από τη δυνατότητα να «μεγαλουργήσει». Ας παραδειγματιστούμε από τον τρόπο που κινήθηκαν Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ισραήλ ώστε να καταλήξουν στη σημαντικότατη συμφωνία εξομάλυνσης των σχέσεών τους. Η ιστορική αυτή συμφωνία αποτελεί το αποτέλεσμα μεγάλης και κοπιώδους προσπάθειας και μπορεί να αποτελέσει την απαρχή μιας σειράς αντίστοιχων συμφωνιών του Ισραήλ με άλλες Αραβικές χώρες, όπως το Ομάν και το Μπαχρέιν.

Διαμορφώνονται πλέον οι συνθήκες για τη δημιουργία μονίμων διεθνών συνεργασιών στην περιοχή μας, ακόμα και ενός Διεθνούς Οργανισμού, που θα μπορέσουν να ενισχύσουν τη σταθερότητα και την ειρήνη στην Αν. Μεσόγειο.

Σε αυτές τις εξελίξεις η Κύπρος ως φίλη χώρα προς όλους τους εμπλεκόμενους αλλά και ως Κράτος-Μέλος της ΕΕ οφείλει να είναι, όχι μόνο παρούσα αλλά και στυλοβάτης. Ας σοβαρευτούμε λοιπόν και ας κινηθούμε μεθοδικά, αξιόπιστα και με στρατηγική στόχευση προς αυτή την κατεύθυνση, αποτελώντας συνδιαμορφωτή των εξελίξεων στην περιοχή. Ας προτείνουμε εμείς την σύσταση ενός «Οργανισμού Συνεργασίας και Ασφάλειας Ανατολικής Μεσογείου» κι ας δουλέψουμε μεθοδικά ώστε να υιοθετηθεί από τα Κράτη της περιοχής μας που επιθυμούν την ειρήνη και τη σταθερότητα. Τα οφέλη για την περιοχή αλλά και τη χώρα μας θα είναι τεράστια.

Φιλελεύθερος

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες

Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.

Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.

Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.

Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.

Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.

Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία

Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.

Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.

Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».

Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.

Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.

Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC

Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.

Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.

Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.

Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.

Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.

Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.

Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία

Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.

Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.

Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.

Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.

Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.

Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.

Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ

Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.

Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.

Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.

Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.

Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.

Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας

Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.

Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.

Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.

Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.

Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.

Το μήνυμα προς το Πακιστάν

Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.

Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.

Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.

Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.

Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

Διεθνή

Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.

Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο

Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.

Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.

Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές

Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς

Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.

Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.

Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών

Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.

Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.

Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες

Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.

Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.

Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή

Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.

Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.

Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.

Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.

Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.

Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.

Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.

Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.

Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις

Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.

Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.

Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.

Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.

Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.

Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.

Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.

Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.

Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.

Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.

Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.

Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.

Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία

Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.

Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.

Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.

Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.

Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.

Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.

Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.

Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.

Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.

Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία

Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;

Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.

Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.

Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.

Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.

Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.

Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Αναλύσεις4 λεπτά πριν

Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;

Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...

GEOPOLITICO5 λεπτά πριν

Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...

GEOPOLITICO35 λεπτά πριν

EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας

Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Σοβαρή καταγγελία για το Σαχτάρ-ΑΕΚ! Χειρονομίες Τούρκων οπαδών προς τους Έλληνες – Συνελήφθησαν αστραπιαία από την αγγλική αστυνομία

Οι Τούρκοι βρέθηκαν στο Λονδίνο για τον προπονητή της ουκρανικής ομάδας Αρντά Τουράν, ο οποίος ακούγεται για τον πάγκο της...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Η Ευρώπη γνωρίζει, αλλά κάνει τα στραβά μάτια! Το διπλό παιχνίδι της Τουρκίας με Χαμάς και ισλαμιστικά δίκτυα

Η Ευρώπη δεν μπορεί να απαιτεί διαφάνεια από τους αιτούντες επιχορηγήσεων, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει την εξουσία της Άγκυρας επί των...

Δημοφιλή