Ακολουθήστε μας

Διεθνή

Ανάλυση: Ο «τζογαδόρος» Ερντογάν, το σχέδιο της Ελλάδας και οι επιδιώξεις ΗΠΑ και Ευρώπης

Δημοσιεύτηκε στις

Ο τούρκος πρόεδρος θέλει να εκμεταλλευθεί τους τελευταίους μήνες του Τραμπ στην εξουσία και την αδυναμία της ΕΕ να χαράξει μια ενιαία πολιτική γραμμή για το ζήτημα και προσπαθεί άνευ όρων να σύρει την Ελλάδα σε διάλογο

Αγγελος Αλ. Αθανασόπουλος

Με την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο να κινείται πλέον εκτός ελέγχου, δεν λείπουν οι φωνές, σε διπλωματικό επίπεδο τουλάχιστον, οι οποίες θεωρούν ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν επιθυμεί κανέναν διάλογο με την Ελλάδα παρά μόνο μετά από ένα θερμό επεισόδιο που θα οδηγούσε στη δημιουργία αρνητικών τετελεσμένων για τη χώρα μας. Ωστόσο, αυτό δεν είναι σε αυτή τη φάση το κυρίαρχο σενάριο βάσει του οποίου κινείται η ελληνική κυβέρνηση. Η εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του τούρκου προέδρου βρίσκεται υπό το μηδέν στην Αθήνα και αν δεν υπάρξει ουσιαστική περίοδος αποκλιμάκωσης, συζήτηση περί οποιασδήποτε μορφής διαλόγου δεν πρόκειται να υπάρξει. Κορυφαίοι παράγοντες επισημαίνουν ότι, παρά τις ξεκάθαρα ηγεμονικές φιλοδοξίες του, ο τούρκος πρόεδρος εξακολουθεί να μην έχει σαφή καταληκτικό στρατηγικό στόχο και ακολουθεί μια τακτική «τζογαδόρου».

Η Αθήνα δεν έχει κανένα περιθώριο χαλάρωσης ούτε στο διπλωματικό ούτε στο στρατιωτικό πεδίο. Επιπλέον, σκοπεύει να ενισχύσει όσο καλύτερα μπορεί το διπλωματικό οπλοστάσιό της με κινήσεις όπως οι συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Ιταλία και την Αίγυπτο, την επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο Πέλαγος και, ενδεχομένως, άλλες που βρίσκονται υπό συζήτηση στους κόλπους της κυβέρνησης.

Σε στρατιωτικό επίπεδο, οι Ενοπλες Δυνάμεις και ειδικότερα το Πολεμικό Ναυτικό και η Πολεμική Αεροπορία έχουν υπερβάλει εαυτόν για την ανάσχεση των τουρκικών κινήσεων στην περιοχή των παράνομων NAVTEX νοτίως του Καστελλορίζου. Ειδικά σε ό,τι αφορά το Ναυτικό, πρέπει να σημειωθεί ότι το σύνολο των μέσων βρίσκονται ανεπτυγμένα και μακράν βάσεως επί πολλές ημέρες. Και αυτό λαμβάνοντας υπόψη την επιβάρυνση πολλών μονάδων επιφανείας λόγω ηλικίας και την άμεση αναγκαιότητα ανανέωσης του Στόλου.

 O Ερντογάν βιάζεται για διαπραγματεύσεις

Το κρισιμότερο στοιχείο στην τρέχουσα φάση των ελληνοτουρκικών σχέσεων είναι αυτό του χρόνου. Ο κ. Ερντογάν μοιάζει να θέλει να συρρικνώσει τον χρόνο, ώστε να εκμεταλλευθεί μια σειρά παραγόντων, όπως:

1. Τους τελευταίους μήνες του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία και τη βύθιση των ΗΠΑ σε μία από τις πιο διχαστικές προεκλογικές περιόδους της ιστορίας τους.

2. Την καταφανή αδυναμία της ΕΕ να παράξει μία ενιαία πολιτική γραμμή στη διαχείριση των σχέσεών της με μια χώρα με την οποία θεωρεί ότι έχει κοινά στρατηγικά συμφέροντα σε πολλούς τομείς.

3. Το λυκόφως της ηγετικής παρουσίας της Ανγκελα Μέρκελ αλλά και τη γενικότερη αγωνία του Βερολίνου να μην προστεθεί το Μεταναστευτικό σε μια ήδη βεβαρημένη ατζέντα στην οποία κυριαρχεί η διαχείριση των σαρωτικών συνεπειών της κρίσης του κοροναϊού.

4. Ουσιαστικά, επιδιώκει να σύρει την Ελλάδα σε διαπραγματεύσεις το ταχύτερο δυνατόν.

Η Αθήνα θα ήθελε μια πιο ευνοϊκή συγκυρία

Αντίθετα, η Ελλάδα θα ήθελε να επιμηκύνει τον χρόνο ώστε κρίσιμες αποφάσεις να ληφθούν σε πιο ευνοϊκή συγκυρία. Σε αυτό το σημείο, η αλλαγή σκυτάλης στον Λευκό Οίκο συνιστά βασική παράμετρο. Δεν υπάρχουν φυσικά αυταπάτες ότι η έλευση του Τζο Μπάιντεν στην προεδρία θα μεταβάλει μονομιάς τις ισορροπίες ή ότι μια κυβέρνηση των Δημοκρατικών θα διαγράψει την Τουρκία από τους αμερικανικούς πολιτικούς σχεδιασμούς. Εκτιμάται όμως ότι θα αυξηθεί ο βαθμός προβλεψιμότητας της αμερικανικής ηγεσίας και έχουν ήδη διαμορφωθεί δίκτυα επαφών με κομβικούς παίκτες, όπως ο Νίκολας Μπερνς (πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα) που είναι πιθανό να ηγηθεί του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σε περίπτωση επικράτησης του Μπάιντεν.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αξιοποίησε την προσωπική του επαφή με τον Μάικ Πομπέο («Το Βήμα» είχε αποκαλύψει το τηλεφώνημα του έλληνα Πρωθυπουργού προς τον αμερικανό υπουργό Εξωτερικών στις 15 Αυγούστου), αλλά και τις άριστες σχέσεις του με το Ισραήλ, ώστε να πραγματοποιηθεί και η (διπλή) τηλεφωνική του επικοινωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ τις προηγούμενες ημέρες.

Αυταπάτες δεν τρέφονται, αλλά αναγνωρίζεται ότι αν η Ουάσιγκτον προχωρούσε σε επιβολή κυρώσεων προς την Αγκυρα, αυτή η κίνηση ίσως να ήταν η μόνη που θα λειτουργούσε ανασχετικά έναντι του κ. Ερντογάν. Οι κυρώσεις σχετικά με την προμήθεια του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S400 παραμένουν στο τραπέζι και το Κογκρέσο έχει πιέσει για την επιβολή τους, αλλά μέχρι σήμερα ο κ. Τραμπ έχει αρνηθεί την ενεργοποίησή τους.

Σύνορο μεταξύ Δύσης και ακραίου ισλαμισμού

Παράλληλα, λαμβάνοντας υπόψη και τα μεγαλόπνοα σχέδια περιφερειακής ηγεμονίας που εκπέμπει ο κ. Ερντογάν (με χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα τις πρόσφατες αναφορές του στη μάχη του Ματζικέρτ το 1071, αλλά επίσης εκείνες στη Συμφωνία των Σεβρών), δεν είναι λίγοι όσοι εκτιμούν ότι η Αθήνα πρέπει να αναδείξει άμεσα ότι έχει μετατραπεί πλέον σε σύνορο μεταξύ της Δύσης και του ακραίου ισλαμισμού. Σε αυτό το πεδίο, η διαμόρφωση ενός άξονα με τη συμμετοχή του Ισραήλ (τηρεί πολύ προσεκτική στάση, αν και οι πρόσφατες επαφές της Αγκυρας με την ηγεσία της Χαμάς έχουν προκαλέσει σφοδρότατη ενόχληση), των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Αιγύπτου και της Γαλλίας αποκτά ευρύτερη σημασία.

 

Η ενόχληση για τη στάση Μπορέλ και οι κυρώσεις

Στην Αθήνα υπάρχει έντονη ενόχληση, στην οποία έχει αναφερθεί παλαιότερα «Το Βήμα», για τη στάση του Ζοζέπ Μπορέλ. Ο εξ Ισπανίας ορμώμενος ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική τηρεί μια αμφίσημη στάση, αν και στην Αθήνα εξέφραζαν σχετική ικανοποίηση για τις προτάσεις περί κυρώσεων κατά της Τουρκίας που, προφορικά, παρουσίασε ο κ. Μπορέλ στο άτυπο Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών των «27» (Gymnich) στο Βερολίνο.

Οι κυρώσεις, κλιμακωτής φύσεως, αφορούν μεταξύ άλλων περιοριστικά μέτρα σε περίπτωση συνέχισης παράνομων τουρκικών γεωτρήσεων, τομεακές κυρώσεις στον ενεργειακό τομέα, δυνατότητα απαγόρευσης ταξιδιών τούρκων αξιωματούχων στην ΕΕ κ.ά. Ορισμένες χώρες πάντως, όπως η Ιταλία, η Μάλτα και – πιο διακριτικά – η Γερμανία, δεν υπήρξαν πολύ επιβοηθητικές στη συνάντηση του Βερολίνου.

Πώς φθάσαμε στην επέκταση των χωρικών υδάτων

Στα τέλη Δεκεμβρίου 2014 – αρχές Ιανουαρίου 2015, είχαν αρχίσει να φθάνουν πληροφορίες στην Αθήνα ότι η Αλβανία εξέταζε το ενδεχόμενο να προσφύγει εναντίον της Ελλάδας σε σχέση με τη Συμφωνία Οριοθέτησης Θαλασσίων Ζωνών του 2009. Επρόκειτο για τη συμφωνία εκείνη για την οποία το Συνταγματικό Δικαστήριο της γειτονικής χώρας είχε εκφράσει τις σφοδρές αντιρρήσεις του με αποτέλεσμα αυτή να παραπεμφθεί ουσιαστικά στις ελληνικές καλένδες.

Πέραν της τροποποίησης και ενίσχυσης της ελληνικής επιφύλαξης για τα ζητήματα που μπορούν να παραπεμφθούν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, την οποία κατέθεσε η Ελλάδα τον Ιανουάριο του 2015, άλλη μία πρόταση είχε από τότε αρχίσει να κυοφορείται στους κύκλους του υπουργείου Εξωτερικών: αυτή της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων από τα έξι στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο Πέλαγος.

Η κωλυσιεργία Κοτζιά

Επί πολλούς μήνες, λόγω και της πρωτοφανούς κωλυσιεργίας του τότε υπουργού Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά να οριστικοποιήσει την επικαιροποίηση της Συμφωνίας του 1977 με την Ιταλία ώστε εκτός από την υφαλοκρηπίδα να καλύπτει και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) – γεγονός που οδήγησε στην απώλεια κρίσιμου χρόνου – η Αθήνα επανήλθε στην εξέταση του ζητήματος της επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης προς δυσμάς την άνοιξη του 2016. Για τον σκοπό αυτόν μάλιστα, ο κ. Κοτζιάς είχε προσλάβει και γνωστό βρετανό χαρτογράφο.

Η προοπτική αυτή, την οποία ο πρώην υπουργός Εξωτερικών άκομψα αποκάλυψε την ημέρα που εγκατέλειπε το νεοκλασικό της Βασιλίσσης Σοφίας ενώπιον του τότε πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, είχε ως στόχο να πραγματοποιηθεί η επέκταση από το βορειότερο σημείο της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων ως και, περιμετρικά, μέχρι τα Αντικύθηρα, ως και το Ακρωτήριο Μαλέας (κάτι που οδηγούσε στο κλείσιμο τόσο του Μεσσηνιακού όσο και του Λακωνικού Κόλπου).

Προβληματικό στοιχείο

Ο σχεδιασμός αυτός ενείχε ένα προβληματικό στοιχείο. Τούτο δεν ήταν άλλο από το γεγονός ότι μεταξύ Πελοποννήσου και Κρήτης υπάρχουν λόγω της παρουσίας των Κυθήρων και των Αντικυθήρων στενά διεθνούς ναυσιπλοΐας, κάτι που ίσως δημιουργούσε προβλήματα σε χώρες με συχνή ναυτική παρουσία στην περιοχή, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και η Ρωσία (προβλεπόταν πάντως η δημιουργία διαδρόμων ναυσιπλοΐας μεταξύ Αντικυθήρων και Κρήτης).

Ο κ. Κοτζιάς είχε ισχυριστεί ότι είχε ενημερώσει τον ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου σχετικά με τις ελληνικές προθέσεις. Ωστόσο, οι μετέπειτα τουρκικές αντιδράσεις δείχνουν ότι αν υπήρξε ποτέ αυτή η συνεννόηση δεν είχε επαρκώς κοινοποιηθεί στην Αγκυρα.

Φρένο από Τσίπρα

Αν και τα σχέδια περί επέκτασης ήταν όντως πολύ προχωρημένα και δεν περιορίζονταν μόνο στη δυτική πλευρά της χώρας, τελικώς δεν προχώρησαν. Ο Αλέξης Τσίπρας αποφάσισε «να πατήσει φρένο», μεταβάλλοντας την αρχική επιλογή να γίνει η επέκταση με Προεδρικό Διάταγμα, προτιμώντας την εκδοχή της θέσπισης νόμου. Επιπλέον, στους κόλπους της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε έντονη εσωτερική συζήτηση για το όριο μέχρι του οποίου θα έφθανε η επέκταση προς Νότο. 

Ο σχεδιασμός Κοτζιά θα μπορούσε να τροφοδοτήσει αχρείαστη ένταση καθώς η επέκταση εκείνη εισερχόταν σε αυτό που ο Διεθνής Υδρογραφικός Οργανισμός ονομάζει «Aegeanproper». Ακολούθως εξετάστηκε η ιδέα η γραμμή να σταματήσει βορειότερα του Ταινάρου, περί τις Στροφάδες, ώστε ουσιαστικά να μην ξεπερνά την οριογραμμή της Συμφωνίας Οριοθέτησης με την Ιταλία. Τελικώς, το ζήτημα δεν είχε εξέλιξη.

Καμία καθυστέρηση

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος έχει αποδείξει, όπως παρατηρούν διπλωματικές πηγές προς «Το Βήμα», ότι είναι πολύ μελετηρός στα θέματα εξωτερικής πολιτικής (ζητώντας αναλυτικά σημειώματα για τα πάντα), έκρινε ότι μετά την πρόσφατη υπογραφή της Συμφωνίας με την Ιταλία δεν υπήρχε λόγος να καθυστερήσει η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Και αυτό παρά τις αναμενόμενες αιτιάσεις από διάφορες πλευρές ότι μία τέτοια κίνηση θα μπορούσε να θεωρηθεί πως αναγνώριζε το πάγιο τουρκικό επιχείρημα ότι στο Αιγαίο Πέλαγος επικρατούν ειδικές περιστάσεις.

Η άποψη που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται στο Μέγαρο Μαξίμου – το οποίο έχει αναλάβει τον πλήρη έλεγχο στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής όπως προκύπτει από κινήσεις που δεν περνούν απαρατήρητες, όπως π.χ. ότι ο Πρωθυπουργός ήθελε προσωπικά να εξηγήσει στον γερμανό υπουργό Εξωτερικών Χάικο Μάας τις θέσεις της Αθήνας – είναι ότι η Ελλάδα πρέπει να αρχίσει να ασκεί ορισμένα από τα δικαιώματα που της παρέχει το Δίκαιο της Θάλασσας και η Σύμβαση του 1982 (UNCLOS), ώστε να έχει διαμορφώσει ένα κεκτημένο εν όψει πιθανών μελλοντικών συνομιλιών.

Επέκταση σε δύο βάσεις

Η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης σε όλη την περιοχή της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων – από το βορειότερο σημείο της ως το Ακρωτήριο Ταίναρο, παρά το γεγονός ότι το σημείο αυτό «βλέπει» προς Λιβύη και όχι προς Ιταλία – θα πραγματοποιηθεί σε δύο βάσεις. Κατ’ αρχάς, θα απαιτηθεί η έκδοση ενός Προεδρικού Διατάγματος, σύμφωνα με το οποίο θα προωθείται το κλείσιμο όσων κόλπων έχουν άνοιγμα ως 24 ναυτικά μίλια (πρόκειται για τους αποκαλούμενους «νόμιμους κόλπους», όπως π.χ. ο Αμβρακικός ή ο Μεσσηνιακός) με βάση το Αρθρο 10 της UNCLOS, αλλά και η χάραξη ευθειών γραμμών βάσης όπου αυτή επιτρέπεται σύμφωνα με το Αρθρο 7 της ίδιας Σύμβασης. Οι ευθείες γραμμές βάσης είναι μία περίπλοκη άσκηση, καθώς απαιτούν πολύ ακριβή χάραξη και έχουν υπάρξει περιπτώσεις, όπως της Αλβανίας, που η χάραξη δεν ακολουθεί ορθή πρακτική με αποτέλεσμα χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες να μην την αναγνωρίζουν.

Στην ελληνική περίπτωση ενδέχεται να χαραχθούν ευθείες γραμμές βάσης και για συστάδες νησιών. Με το κλείσιμο των νόμιμων κόλπων και τη χάραξη ευθειών γραμμών βάσης όπου αυτή επιτρέπεται αυξάνονται τα εσωτερικά ύδατα και από εκεί και πέρα αρχίζει η επέκταση των χωρικών υδάτων.

Η επέκταση θα θεσπιστεί με νόμο. Επί του ζητήματος αυτού υπάρχει διχογνωμία για το κατά πόσο θα ήταν επαρκής η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος, κάτι που προβλέπει το Αρθρο 2 του Νόμου 2321/1995, με τον οποίο κυρώθηκε από την ελληνική Βουλή η UNCLOS ή αν απαιτείτο η θέσπιση νόμου με βάση το Αρθρο 27 του Συντάγματος που προβλέπει ότι «καμία μεταβολή στα όρια της Επικράτειας δεν μπορεί να γίνει χωρίς νόμο». Η κυβέρνηση επέλεξε τη δεύτερη λύση. Παράλληλα, με το ίδιο άρθρο στον νόμο αυτόν, θα ορίζεται ότι το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης των 12 ναυτικών μιλίων θα ισχύει και για τον υπερκείμενο εναέριο χώρο στην ίδια περιοχή (άρα αυτός θα επεκταθεί από τα 10 στα 12 ναυτικά μίλια).

Αλβανικές αντιδράσεις

Η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια θα έχει επίπτωση και σε πιθανές μελλοντικές συνομιλίες για τις θαλάσσιες ζώνες με την Αλβανία. Με την κίνηση αυτή μειώνεται σημαντικότατα η περιοχή προς οριοθέτηση, γεγονός που αναμφίβολα θα μεταβάλει και τους υπολογισμούς των Τιράνων. Διπλωματικές πηγές δεν απέκλειαν και την έκφραση ισχυρών αντιρρήσεων εκ μέρους της Αλβανίας, παρά και την ενημέρωση του πρωθυπουργού Εντι Ράμα από τον κ. Δένδια (ο οποίος σχεδιάζει να μεταβεί προσεχώς στη γειτονική χώρα). Δεν απέκλειαν επίσης την ανάμειξη τουρκικού δακτύλου σε πιθανές αλβανικές αντιδράσεις.

Ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας (Reuters).

Οι ρωγμές στο ευρωπαϊκό μέτωπο έναντι τις Αγκυρας

Παρά τις επιθυμίες του Βερολίνου, τις τελευταίες ημέρες αναδείχθηκαν τα όρια της γερμανικής παρέμβασης για τη διαχείριση της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Αγκυρα, με τις συνεχείς ανανεώσεις των NAVTEX για τις δραστηριότητες του σεισμογραφικού σκάφους «Oruc Reis», δείχνει ότι αγνοεί τις γερμανικές πιέσεις. Το Βερολίνο θέλει επανάληψη των διερευνητικών επαφών, αλλά χωρίς έμπρακτη αποκλιμάκωση μοιάζει απίθανο η Αθήνα να συναινέσει, και αυτό κατέστη σαφές στον γερμανό υπουργό Εξωτερικών Χάικο Μάας στην πρόσφατη επίσκεψή του στην ελληνική πρωτεύουσα. Παράλληλα, το μέτωπο της ΕΕ έναντι της Τουρκίας εμφανίζει σοβαρές ρωγμές. Οι ευρωτουρκικές σχέσεις θα απασχολήσουν την έκτακτη Σύνοδο Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 24-25 Σεπτεμβρίου, με την ημερομηνία αυτή να έχει μετατραπεί σε ένα άτυπο ορόσημο για την εξομάλυνση των ευρωτουρκικών σχέσεων και της κατάστασης στην Ανατολική Μεσόγειο. Υψηλόβαθμη διπλωματική πηγή χαρακτήριζε τη Σύνοδο του Σεπτεμβρίου ως «μητέρα των μαχών».

 

Πέραν του Μεταναστευτικού όμως, οι οικονομικοί και εμπορικοί δεσμοί ΕΕ – Τουρκίας δημιουργούν εξαρτήσεις και προς τις δύο κατευθύνσεις. Αναμφίβολα η κατάσταση της τουρκικής οικονομίας είναι, τουλάχιστον, ασταθής, αλλά στην τρέχουσα συγκυρία πολλές ευρωπαϊκές χώρες (προεξάρχουσας της Γερμανίας) δεν θα ήθελαν να μειωθούν οι εξαγωγές τους στην Τουρκία (για το 2019 υπολογίζονταν σε περίπου 20 δισεκατομμύρια ευρώ). Εχει το Βερολίνο τρόπο πίεσης προς την Αγκυρα; Φυσικά και έχει. Ας μη λησμονείται ότι η Τουρκία αναμένει την παράδοση έξι υποβρυχίων τύπου 214 από τη Γερμανία τα προσεχή χρόνια.

Η κατάσταση είναι όμως ακόμη πιο περίπλοκη, ιδιαίτερα στο μεσογειακό μέτωπο. Η εμπλοκή της Τουρκίας στη Λιβύη της έχει επιτρέψει τη διαμόρφωση μιας πολύ στενής σχέσης με την Ιταλία, που με τη σειρά της προσπαθεί να εξισορροπήσει την εικόνα της με την Ελλάδα. Εσχάτως έχουν ενισχυθεί και οι σχέσεις Αγκυρας – Βαλέτας.

Η επόμενη ημέρα στη Λιβύη και το «φάντασμα του Μεταναστευτικού» φέρνουν κοντά αυτές τις τρεις χώρες καθώς, σύμφωνα με ενημερωμένες πηγές, η Αγκυρα ισχυρίζεται ότι μέσα από τη σταθεροποίηση της Τρίπολης θα αποτραπεί ένα νέο μεταναστευτικό κύμα. Παράλληλα, η Μαδρίτη τηρεί στάση ουδετερότητας, τόσο λόγω των τουρκικών στρατιωτικών παραγγελιών σε ισπανικά ναυπηγεία όσο επίσης λόγω της έκθεσης του ισπανικού τραπεζικού τομέα στην Τουρκία.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΜΑ

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες

Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.

Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.

Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.

Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.

Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.

Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία

Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.

Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.

Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».

Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.

Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.

Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC

Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.

Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.

Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.

Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.

Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.

Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.

Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία

Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.

Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.

Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.

Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.

Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.

Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.

Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ

Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.

Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.

Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.

Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.

Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.

Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας

Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.

Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.

Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.

Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.

Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.

Το μήνυμα προς το Πακιστάν

Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.

Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.

Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.

Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.

Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

Διεθνή

Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.

Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο

Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.

Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.

Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές

Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς

Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.

Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.

Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών

Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.

Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.

Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες

Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.

Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.

Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή

Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.

Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.

Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.

Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.

Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.

Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.

Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.

Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.

Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις

Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.

Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.

Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.

Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.

Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.

Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.

Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.

Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.

Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.

Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.

Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.

Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.

Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία

Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.

Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.

Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.

Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.

Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.

Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.

Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.

Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.

Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.

Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία

Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;

Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.

Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.

Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.

Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.

Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.

Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO6 λεπτά πριν

«MURDER IN HIGH PLACES?» – Βομβιστική ανατίναξη πτήσης CY 284

59 χρόνια σήμερα από τη μαζική δολοφονία 66 αθώων στις 12 Οκτωβρίου 1967 με την εγκληματική πράξη κάποιων…

GEOPOLITICO18 λεπτά πριν

Νέα πρόκληση από Τομ Μπάρακ! Ύμνοι στον Μωάμεθ τον Πορθητή και τον Μουσταφά Κεμάλ – Οι «Έλληνες άποικοι» και η εξιδανίκευση της τουρκικής ιστορίας

Ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα παρουσιάζει την Κωνσταντινούπολη ως διαχρονικό σύμβολο ειρήνης και διπλωματίας, αποθεώνοντας την οθωμανική αυτοκρατορική κληρονομιά και...

GEOPOLITICO36 λεπτά πριν

Μελετόπουλος: «Η Ελλάδα βρίσκεται σε υπαρξιακή κρίση – Κλειδί η Ομογένεια»

Ο διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Μελέτης Μελετόπουλος προχωρά σε μια ηχηρή παρέμβαση για το μέλλον της Ελλάδας και του...

GEOPOLITICO54 λεπτά πριν

Σάλος για έκθεση σχετικά με τη ναζιστική Κατοχή ανήμερα της Απελευθέρωσης της Αθήνας – Σφοδρή κριτική για τον τίτλο και τους συμβολισμούς

Η έκθεση «Διαιρεμένο παρελθόν» εγκαινιάζεται στις 12 Οκτωβρίου, ημέρα της 82ης επετείου από την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής.

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Ο Αόρατος Πόλεμος της Πληροφορίας! Γιατί η Ελλάδα δεν κατάφερε ποτέ να αποκτήσει πραγματικά ισχυρές μυστικές υπηρεσίες πληροφοριών

Στους σύγχρονους πολέμους, η πρώτη μάχη δίνεται συχνά πολύ πριν ακουστεί ο πρώτος πυροβολισμός. Δίνεται στις μυστικές υπηρεσίες, στα δίκτυα...

Δημοφιλή