Γράφει ο Λάμπρος Τζούμης

Οι αλλαγές στις στρατιωτικές παραδόσεις, που αποτελούν φορέα αξιών και ιστορικής συνέχειας, δεν ενισχύουν τον θεσμό των Ενόπλων Δυνάμεων αντίθετα τον αποδυναμώνουν και αλλοιώνουν την ταυτότητά του.

Η επιλογή να μεταφερθεί ο εορτασμός της τελετής του Αγίου Γεωργίου, προστάτη του Στρατού Ξηράς, από τη Σχολή Πεζικού (ΣΠΖ) που εδρεύει στη Χαλκίδα στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων στη Βάρη Αττικής αποκόπτει τον εορτασμό από τον φυσικό του χώρο και το ουσιαστικό του νόημα.

Δεν πρόκειται για μια απλή οργανωτική αλλαγή, αλλά για επιλογή που υποβαθμίζει, σε συμβολικό και ουσιαστικό επίπεδο, το Πεζικό και την προσφορά του.

Οι παραδόσεις δεν είναι τυπικές διαδικασίες, αλλά στοιχείο ταυτότητας και ηθικού. Όταν αποσυνδέονται από το περιεχόμενό τους, χάνουν την αξία τους και στέλνουν λανθασμένα μηνύματα στο προσωπικό. Η διατήρησή τους δεν είναι θέμα νοσταλγίας, αλλά ουσίας για τη λειτουργία των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η ΣΠΖ, που ιδρύθηκε το 1928 από τη Γαλλική Στρατιωτική Αποστολή, αποτελεί διαχρονικά το βασικό κέντρο εκπαίδευσης του Πεζικού. Μετά από διαδοχικές μετακινήσεις και τη διακοπή λειτουργίας της κατά τον πόλεμο, εγκαταστάθηκε το 1947 στη Χαλκίδα, όπου λειτουργεί έως σήμερα στο Στρατόπεδο «Ταγματάρχη Πεζικού Βελισσαρίου Ιωάννη». Η σύνδεση του εορτασμού με τον χώρο αυτό δεν είναι τυπική, αλλά ουσιαστική.

Το Πεζικό αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του Στρατού Ξηράς. Περίπου το 60% των αποφοίτων της ΣΣΕ κατατάσσεται κάθε χρόνο στο ΠΖ, ποσοστό που δείχνει τη σημασία του για τον Στρατό. Οι αξιωματικοί του ΠΖ, από τα πρώτα τους βήματα, καλούνται να υπηρετήσουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στη μεθόριο και σε βραχονησίδες του Αιγαίου, επωμιζόμενοι πολλαπλά καθήκοντα σε δύσκολες συνθήκες, καθήκοντα που αξιωματικοί άλλων Όπλων και Σωμάτων συνήθως δεν αναλαμβάνουν.

Παράλληλα, καλούνται να διοικήσουν Μονάδες με εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά επάνδρωσης. Η πραγματικότητα μιας Μονάδας με στελέχωση της τάξης του 20% δεν έχει καμία σχέση με εκείνη μιας Μονάδας που προσεγγίζει το 90-100%, που στηρίζεται κυρίως σε επαγγελματικό προσωπικό (ΕΠΟΠ, ΕΜΘ). Οι απαιτήσεις, οι ευθύνες και τα προβλήματα είναι σαφώς μεγαλύτερα.

Σε αρκετές περιπτώσεις, σε Μονάδες ΠΖ ο αριθμός οπλιτών σωματικής ικανότητας Ι-2, Ι-3 και Ι-4 ανέρχεται στο 3-4% του συνόλου της δυνάμεως, με ότι αυτό συνεπάγεται σε προβλήματα λειτουργικότητας, εκπαίδευσης και επιχειρησιακής ετοιμότητας. Στο παρελθόν υπήρχε η πρακτική οπλίτες που δεν κρίνονταν κατάλληλοι για άλλα Όπλα να τοποθετούνται στο ΠΖ.

Ένας αξιωματικός του ΠΖ καλείται να αντιμετωπίσει προβλήματα πανσπερμίας υλικών και συντήρησης κύριων οπλικών συστημάτων-μέσων, λόγω παλαιότητας υλικού και ελλείψεως ανταλλακτικών, τη στιγμή που σε άλλα Όπλα κάτι τέτοιο ήταν σχεδόν αδιανόητο.

Και όμως, οι Αρχηγοί ΓΕΣ προερχόμενοι από το ΠΖ σπανίζουν. Από το 1990, μόλις δύο νομίζω υπήρξαν (Σκαρβέλης, Χουδελούδης). Δεν συμπεριλαμβάνονται οι αξιωματικοί των Ειδικών Δυνάμεων παρότι προέρχονται από το ΠΖ, καθώς η εκπαίδευση και η αποστολή τους διαφοροποιούνται. Η επισήμανση αυτή δεν αποτελεί μομφή για τους ικανότατους αξιωματικούς των Ειδικών Δυνάμεων, αλλά καταγραφή μιας πραγματικότητας.

Το Πεζικό έχει χαρακτηριστεί το κυρίαρχο όπλο στο πεδίο της μάχης και «ο βασιλιάς των Όπλων». Μήπως, όμως, σήμερα μιλάμε για έναν έκπτωτο βασιλιά;

ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΙΤΑΛΙΑΣ ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΣΤΟ ΔΙΣΤΟΜΟ ΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙ ΤΙΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Γράφει ο Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος, πρέσβης επί τιμή

Στις 10 Απριλίου, το Ανώτατο Δικαστήριο της Ιταλίας, η Corte Suprema di Cassazione, εξέδωσε μια απόφαση με ιδιαίτερη ιστορική και νομική βαρύτητα, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων από το Δίστομο για την γερμανική θηριωδία που υπέστη στην Κατοχή καθώς, στις 10 Ιουνίου του 1944, μονάδες του γερμανικού στρατού είχαν εισβάλει στην πόλη και είχαν εκτελέσει περισσότερους από 200 κατοίκους.

Η απόφαση αυτή (υπ’ αριθ. 8785) απορρίπτει την αναίρεση των Γερμανικών Σιδηροδρόμων στην Ιταλία από τους οποίους διεκδικούσε το Δίστομο αποζημίωση, αναφέροντας ότι «αλλοδαποί πολίτες, θύματα εγκλημάτων πολέμου και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας που έγιναν στο εξωτερικό, μπορούν να διεκδικήσουν αποζημίωση μέσω της ιταλικής δικαιοσύνης» και ανατρέπει στην ουσία προγενέστερο νόμο του 2023 που απαγόρευε σε θύματα αλλοδαπούς να εγείρουν σχετικές αγωγές στα ιταλικά δικαστήρια.

Ας δούμε όμως τι μεσολάβησε και το Δίστομο προσέφυγε για να αποζημιωθεί από τους Γερμανούς στα ιταλικά δικαστήρια. Το 1997 εκδόθηκε από το Πρωτοδικείο Λιβαδειάς η υπ’ αριθ. 137 απόφαση που επεδίκασε στο Δίστομο για τις γερμανικές θηριωδίες αποζημίωση 9,5 δις δραχμές. Η Γερμανία άσκησε αναίρεση η οποία απορρίφθηκε από τον Άρειο Πάγο με την απόφαση υπ’ αριθ. 11/2000. Η τελεσίδικη αυτή απόφαση, η οποία προέβλεπε και τη δυνατότητα κατάσχεσης περιουσιακών στοιχείων του γερμανικού κράτους στη χώρα μας, απαιτούσε για την εκτέλεσή της την έκδοση διατάγματος από τον Έλληνα υπουργό Δικαιοσύνης. Αυτό δεν έγινε τότε, αλλά ούτε και μέχρι σήμερα έχει τολμήσει Έλληνας υπουργός Δικαιοσύνης να υπογράψει την εκτέλεσή της.

Τούτου δοθέντος, η Νομαρχία Διστόμου προσέφυγε αναγκαστικά στα ιταλικά δικαστήρια διεκδικώντας να αποζημιωθεί από έσοδα των γερμανικών σιδηροδρόμων που λειτουργούσαν στην Ιταλία. Μεσολάβησε ένας μακροχρόνιος δικαστικός αγώνας με την έννοια ότι α)η Γερμανία προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης κατά απόφασης δικαστηρίου της Ιταλίας που είχε αποφανθεί υπέρ της εκτελεστότητας της απόφασης του Πρωτοδικείου Λιβαδειάς του 1997 β)το 2012, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αναγνώρισε στη Γερμανία το προνόμιο της ετεροδικίας γ)οι Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι της Ιταλίας, με την θετική γι’ αυτούς απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης στα χέρια τους, έκαναν αναίρεση κατά των απαιτήσεων του Διστόμου και, τέλος, δ)ήρθε η παραπάνω σπουδαία για το Δίστομο τελεσίδικη απόφαση της 10^ης Απριλίου, η οποία επιτρέπει την εκτέλεση αποφάσεων ελληνικών δικαστηρίων σε ιταλικό έδαφος για εγκλήματα πολέμου.

Η Ιταλία αναδεικνύεται σε κρίσιμο πεδίο νομικής διεκδίκησης προσφέροντας στους Έλληνες πολίτες μια εναλλακτική οδό εκεί όπου το ελληνικό κράτος απέτυχε να προχωρήσει αποτελεσματικά. Πρέπει να ντρέπονται όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις από το 1997 κι εντεύθεν γιατί υποχρέωσαν το Δίστομο να προσφύγει στην ιταλική δικαιοσύνη. Μετά το Δίστομο, ανοίγει ο δρόμος και σε άλλες ελληνικές πόλεις που υπέστησαν ολοκαυτώματα από τους Γερμανούς (Καλάβρυτα, Κάνδανος, Κομμένο και λοιπές) να προσφύγουν στην ιταλική δικαιοσύνη απαιτώντας αποζημιώσεις για εγκλήματα πολέμου, ακόμη κι αν ενδεχομένως πρόκειται να υποστούν την ίδια βασανιστική δικαστική διαδικασία.

Η απόφαση της 10^ης Απριλίου του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Ιταλίας ασκεί πίεση στη Γερμανία και θα πρέπει να αναμένουμε αντιδράσεις από το Βερολίνο. Το ελληνικό κράτος, τώρα τουλάχιστον, προκειμένου να καλύψει ένα μέρος της εγκληματικής αδιαφορίας του, οφείλει να καλύψει στο Δίστομο όλες τις δικαστικές δαπάνες που θα προκύψουν περαιτέρω για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων βάσει της σπουδαίας αυτής απόφασης. Εκτός αν ο Έλληνας υπουργός Δικαιοσύνης αποφασίσει να υπογράψει το διάταγμα για την εκτέλεση της τελεσίδικης απόφασης του Αρείου Πάγου του 2000 ώστε το Δίστομο (και όσες άλλες πόλεις προσφύγουν) να αποζημιωθεί από την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων της Γερμανίας που βρίσκονται στην Ελλάδα! Στο συρτάρι του βρίσκεται το διάταγμα.

Η απόφαση δεν καλύπτει άλλες διεκδικήσεις από τους Γερμανούς για την περίοδο της Κατοχής, όπως για την καταστροφή των υποδομών μας, για το κατοχικό δάνειο και την επιστροφή των κλαπέντων θησαυρών, αυξάνει ωστόσο την πίεση προς το Βερολίνο, μια πίεση που η Ελλάδα πρέπει να εκμεταλλευτεί για να αναθερμανθεί το θέμα της αποπληρωμής του χρέους της προς τη χώρα μας.

Σε μια εποχή όπου η ιστορική μνήμη δοκιμάζεται, τέτοιες αποφάσεις υπενθυμίζουν τη σημασία της λογοδοσίας και της αναγνώρισης των εγκλημάτων του παρελθόντος. Κι αυτό, όχι μόνο για την αποκατάσταση των θυμάτων και των οικογενειών τους, αλλά και για την αποτροπή παρόμοιων εγκλημάτων στο μέλλον.

Ευρωκοινοβούλιο: εκθέσεις, νομοθεσίες και παραπλάνηση

Γράφει ο Κώστας Μαυρίδης, Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ-S&D

Η συντριπτική πλειοψηφία όσων ψηφίζουμε στο Ευρωκοινοβούλιο είναι εκθέσεις και όχι νομοθεσίες. Μια έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου ΔΕΝ είναι νομοθεσία, αλλά είναι η θέση του Ευρωκοινοβουλίου ως σύνολο. Μια έκθεση, ακόμη κι αν έχει υπερψηφιστεί από όλους τους ευρωβουλευτές, ΔΕΝ δεσμεύει κανένα γιατί δεν είναι νομοθεσία αφού μόνο η νομοθεσία δεσμεύει υποχρεωτικά. Η έκθεση δυνατόν να περιέχει διαπιστώσεις, θέσεις και εισηγήσεις, αλλά δεν είναι δεσμευτική νομοθεσία. 

Πριν μερικές εβδομάδες, εγκρίναμε ως Ευρωκοινοβούλιο μια Έκθεση για τη στεγαστική κρίση. Μόλις εγκρίθηκε η Έκθεση προέκυψαν αναρτήσεις, δηλώσεις και Δελτία Τύπου, για «περίλαμπρες νίκες» από τη μια και από την άλλη για «ιστορικές ευκαιρίες που χάθηκαν», παραπλανώντας το κοινό ότι ήταν νομοθεσία. Υπήρξαν και χειρότερα… Το 2021-2022, με πρωτοβουλία μου και συνδρομή της Πολιτικής μου Ομάδας, ενσωματώθηκε στη νομοθεσία (όχι έκθεση) για τον Μηχανισμό Ανάκαμψης, η δυνατότητα των κρατών να συμπεριλάβουν την στέγαση στο κρατικό τους Σχέδιο Ανάκαμψης. Η προτροπή μου στην τότε Κυπριακή Κυβέρνηση να συμπεριλάβει την στέγαση στο Σχέδιο Ανάκαμψης της Κύπρου, απορρίφθηκε κι όταν αργότερα το ανέδειξα, έγινα στόχος σκληρής κριτικής από τον τότε Υπουργό Οικονομικών!  

Για να υπάρξει νομοθεσία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει προσχέδιο νομοθεσίας στην αρμόδια Επιτροπή του Ευρωκοινοβουλίου, όπου οι Πολιτικές Ομάδες κατανέμουν ρόλους σε Ευρωβουλευτές. Ένας Ευρωβουλευτής ελάχιστες φορές είναι εισηγητής σε Έκθεση -δηλαδή εκείνος που θα διαμορφώσει το κείμενο εκ μέρους όλου του Ευρωκοινοβουλίου- και σπανιότερα εισηγητής σε νομοθετική πρόταση, η οποία ως νομοθεσία δεσμεύει. Ευρωβουλευτής που δεν συμμετέχει σε Πολιτική Ομάδα, είναι ουσιαστικά εξουδετερωμένος, χωρίς δυνατότητα να αναλάβει σημαντικό ρόλο, παρόλες τις τυχόν εντυπωσιακές εικόνες και δηλώσεις του προς το εσωτερικό κοινό και με … μουσική υπόκρουση.  

Η νομοθετική πρόταση «Ορίζοντας Ευρώπη (Horizon Europe) 2028 – 2034», ετοιμάστηκε αρχικά από την Ευρ. Επιτροπή και συνιστά το μεγαλύτερο χρηματοδοτικό εργαλείο για έρευνα και καινοτομία στην ΕΕ με €175 δις (διπλάσιο από την προηγούμενη περίοδο) και χωρίς να τίθεται εκτός η Τουρκία, υποβλήθηκε στην Επιτροπή Βιομηχανίας στο Ευρωκοινοβούλιο. Για πρώτη φορά θα περιλαμβάνεται ο αμυντικός τομέας στους επιλέξιμους στόχους και ως ο εισηγητής στην Επιτροπή Άμυνας και Ασφάλειας, μετά από έντονο παρασκήνιο, διαμόρφωσα τη νομοθετική πρόταση, θέτοντας την Τουρκία εκτός. Στην ψηφοφορία στην Επιτροπή Άμυνας το αποτέλεσμα ήταν συντριπτικό υπέρ της νομοθετικής μου πρότασης (29 Ευρωβουλευτές υπέρ, 5 εναντίον και ένας αποχή). Η διαδικασία συνεχίζεται. Σε αυτό το στάδιο, προτεραιότητά μου ήταν να διασφαλίσω ότι για τα αμυντικά θέματα θα μπορούν να συμμετέχουν μόνο χώρες που δεν στρέφονται ενάντια στα συμφέροντα της ΕΕ και των κρατών-μελών της και που σέβονται τις σχέσεις καλής γειτονίας και το διεθνές δίκαιο, αποκλείοντας έτσι την Τουρκία. Σε μια Ευρωπαϊκή Αμυντική Ένωση, δεν μπορεί να συμμετέχουν χώρες που εχθρεύονται την ΕΕ και τα κράτη-μέλη της, ενώ διασφαλίστηκε ο υπόλοιπος χαρακτήρας του προγράμματος «Ορίζοντας Ευρώπης» για την οικονομία και κοινωνία π.χ. για ιατρική, ενέργεια, διακίνηση, εργασία, διάστημα, θάλασσες κ.ά. 

Ωστόσο, το πολιτικό μήνυμα που έλαβε διαστάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι ότι δημιουργείται πλέον μια δυναμική: Η Τουρκία δεν μπορεί να έχει ρόλο στην Ευρωπαϊκή Άμυνα.