Άμυνα
Τα ελληνοτουρκικά, η Δύση και η «παγίδα της ευμάρειας»
Γράφει ο Γιώργος Παπανικολάου
«Si vis pacem, para bellum». Αν θέλεις ειρήνη, ετοιμάσου για πόλεμο. Αυτό το λατινικό απόφθεγμα, που φαίνεται να προέκυψε περί το 500 μ.Χ., δείχνει να «ξεχάστηκε» για σημαντικό χρονικό διάστημα συνολικά στη Δύση, σε μεγάλο βαθμό και στην Ελλάδα.
Με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και την ανάδειξη αμερικανικής μονοκρατορίας, κάποιοι έσπευσαν να μιλήσουν για «το τέλος της Ιστορίας», δίνοντας ώθηση σε μια οικονομική παγκοσμιοποίηση, που -θεωρητικά- θα εδραίωνε σταδιακά σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης, φιλελεύθερες δημοκρατικές αρχές, μέσω της αύξησης της ευμάρειας.
Δεν είναι τυχαίο ότι στη διάρκεια αυτής της περιόδου, Ελλάδα και Τουρκία ήρθαν πιο κοντά, με αποκορύφωμα ίσως την περίοδο κατά την οποία η Eθνική Tράπεζα εξαγόρασε το 2006 και λειτούργησε μια από τις μεγαλύτερες τράπεζες της Τουρκίας. Ούτε είναι βέβαια τυχαίο ότι οι αμυντικές δαπάνες της χώρας μας μειώθηκαν στο διάστημα 2009-2015 κατά πάνω από 50%, ως αποτέλεσμα και της μεγάλης οικονομικής κρίσης.
Προς το παρόν, όμως, η ιστορία όχι απλώς συνεχίζεται αλλά διαψεύδει οικτρά αυτές τις θεωρίες.
Μεγάλος κερδισμένος της παγκοσμιοποίησης αναδείχθηκε η Κίνα, η δεύτερη πλέον υπερδύναμη της εποχής μας και οι Αμερικανοί, αφού κατάλαβαν το λάθος τους, πασχίζουν τώρα να μαζέψουν την «καλούμπα», στο πλαίσιο ενός νέου ψυχρού πολέμου. Οι συρράξεις ανά τον κόσμο δεν έχουν μειωθεί, αντίθετα επιστρέφει η εποχή της «διπλωματίας των κανονιοφόρων», ενώ τα απολυταρχικά καθεστώτα αυξάνονται.
Από την προσπάθεια εναγκαλισμού της Ρωσίας και της «ειδικής σχέσης» με το ΝΑΤΟ, το 2010, περάσαμε στην εισβολή στην Ουκρανία και την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014. Κι από τα ζεϊμπέκικα και τις κουμπαριές με την τουρκική ηγεσία, στη σχεδόν μόνιμη πλέον απειλή θερμού επεισοδίου.
Η αφελής αντίληψη των δημοκρατικών ηγεσιών της Δύσης ότι οι διασυνοριακές οικονομικές σχέσεις και το εμπόριο θα οδηγήσουν περίπου σε εξάλειψη των αναμετρήσεων (σ.σ. με ποιους δηλαδή συναλλάσσονταν πριν το 1914 οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες που βρέθηκαν αντίπαλες στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο;) διαψεύστηκε οικτρά, καθώς χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία ενσωμάτωσαν τα στοιχεία του καπιταλισμού που έκριναν ότι χρειάζονται, δημιουργώντας δικά τους κοινωνικοοικονομικά μορφώματα, που όμως υποτάσσουν τα επιχειρηματικά συμφέροντα απολύτως στο στρατηγικό κρατικό συμφέρον.
Βούτυρο και σπατάλες εμείς… κανόνια οι Τούρκοι
Η σύγκριση της πορείας Ελλάδας και Τουρκίας, το προηγούμενο διάστημα, είναι ενδεχομένως ακόμη χειρότερη. Ενόσω η χώρα μας ζούσε την περίοδο της, σε μεγάλο βαθμό επίπλαστης, ευμάρειας, αγνοώντας τα ελαττώματα ενός καταστροφικού οικονομικού μοντέλου, σπαταλώντας παντού κι εν συνεχεία καταρράκωνε τον αμυντικό προϋπολογισμό (σε συνεργασία βεβαίως με τους Ευρωπαίους εταίρους της), η Τουρκία του Ερντογάν, εκμεταλλευόμενη τους δικούς της αναπτυξιακούς ρυθμούς, έστηνε τα θεμέλια της ανάδειξής της ως ισχυρής περιφερειακής δύναμης, δημιουργώντας και μεγάλη αμυντική βιομηχανία, την ώρα που εμείς διαλύαμε σχεδόν πλήρως τη δική μας.
Μικρή παρηγοριά, το γεγονός ότι σήμερα η οικονομία της βρίσκεται κι αυτή σε κρίση, όταν ήδη ναυπηγεί και ελαφρύ αεροπλανοφόρο, αντίστοιχο αυτών που διαθέτουν μόνο μεγάλες Δυτικές δυνάμεις, ενώ πολλοί φοβούνται ότι μέσω Ρωσίας, με τη βοήθεια της οποίας κατασκευάζει πυρηνικό σταθμό, επιδιώκει και την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. (https://www.inss.org.il/publication/erdogans-threat-on-nuclear-militarization/)
Ποιοι αλήθεια ήταν εκείνοι που ενήργησαν τα προηγούμενα χρόνια ωσάν η Ελλάδα να συνόρευε με το… Λουξεμβούργο, ξεχνώντας την άμυνα; Το ρητορικό αυτό ερώτημα έχει σημασία σήμερα, όχι μόνο διότι σχετίζεται με την κατάσταση που αντιμετωπίζουμε πλέον, αλλά και διότι ορισμένοι εξ αυτών το παίζουν «τουρκοφάγοι» και υπερπατριώτες.
Η παγίδα της ευμάρειας
Οι ίδιοι πάντως αν ερωτηθούν τώρα, θα δείξουν την οικονομική κρίση αλλά και προς τη μεριά των «εταίρων» μας. Κι εν μέρει, θα έχουν κάποιο δίκιο. Διότι ιδίως πριν ξεσπάσει το προσφυγικό, η προσπάθεια να «ενσωματωθεί» η Τουρκία στην ΕΕ ήταν απολύτως διαδεδομένη πρακτική -και η πίστη στα απαραβίαστα «ευρωπαϊκά σύνορα» (παρότι δεν υπήρχε ούτε υπάρχει ευρωπαϊκός στρατός να τα φυλάξει) σχεδόν απόλυτη, εντός αλλά και εκτός Ελλάδας.
Αυτή η αντίληψη, την οποία αποκαλώ «παγίδα της ευμάρειας», η πίστη δηλαδή ότι η «κοινή ευμάρεια» προστατεύει από τις διεκδικήσεις (αγνοώντας ότι τα κράτη έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα, ότι η συμπεριφορά τους καθορίζεται από ισορροπίες στρατιωτικής και μη ισχύος, ότι εμπεριέχουν σοβινιστικά και εθνικιστικά στοιχεία) έχει και δεύτερη όψη.
Η οποία αφορά το πολιτικό κόστος που επιφέρουν οι υψηλές αμυντικές δαπάνες, σε μια δημοκρατική κοινωνία, συνηθισμένη σε μακροχρόνια ειρήνη, που επιδιώκει τη διαρκή αύξηση του βιοτικού της επιπέδου, σχεδόν πάση θυσία.
Το τίμημα αυτό πληρώνει άλλωστε σήμερα η Ευρώπη, εν μέσω της σταδιακής αμερικανικής απαγκίστρωσης. Καλυμμένα επί δεκαετίες από την πυρηνική και συμβατική ισχύ της «ομπρέλας» των ΗΠΑ, τα ευρωπαϊκά κράτη άφησαν τους αμυντικούς τους προϋπολογισμούς να ατροφήσουν τόσο, που να μην είναι σήμερα σε θέση να προβάλλουν αποτελεσματικά την ισχύ τους σε περιοχές όπου θα το επιθυμούσαν. Αφέθηκαν να γίνουν κομπάρσοι και παραμένουν. Τουλάχιστον μέχρι να αποφασίσουν να ενώσουν τις δυνάμεις τους, πράγμα που μπορεί να επιθυμεί πλέον και ο γαλλογερμανικός άξονας αλλά, στην καλύτερη περίπτωση, θα απαιτήσει μεγάλο χρόνο.
Πέραν αυτού όμως, η παγίδα της ευμάρειας εξηγεί τη διαχρονική απροθυμία της ΕΕ να εμπλακεί σε οτιδήποτε θυμίζει αναμέτρηση, κι ακόμη περισσότερο, τη διαφαινόμενη αδυναμία της να αντιληφθεί πλήρως τις αλλαγές που συμβαίνουν στο γεωπολιτικό περιβάλλον, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο κινούνται αρκετές χώρες, περιλαμβανομένης της Τουρκίας, που ξεκάθαρα επιδιώκει να μεγεθύνει με κάθε τρόπο, περιλαμβανομένης της στρατιωτικής ισχύος, τη σφαίρα επιρροής της.
Το «κενό ισχύος» λόγω ΗΠΑ, ο Πούτιν και ο Ερντογάν
Υπάρχουν πολλοί λόγοι που οδηγούν στη συρρίκνωση του ρόλου των ΗΠΑ ως «παγκόσμιου χωροφύλακα». Κάποιοι έχουν να κάνουν με τον Τραμπ, κάποιοι με μια ευρύτερη στροφή, κάποιοι με τις διαταραχές στην ισορροπία δυνάμεων με την Κίνα (πρωτίστως) και τη Ρωσία (δευτερευόντως). Ορισμένοι δείχνουν αναπόδραστοι, τουλάχιστον μακροχρόνια.
Εκείνο που έχει σημασία για την Ελλάδα είναι ότι το κενό ισχύος που προκύπτει, εκμεταλλεύονται κατεστημένες και αναδυόμενες δυνάμεις, προκειμένου να εδραιώσουν τη δική τους θέση. Αυτός είναι ο παράγοντας που αυξάνει τις εντάσεις και οδηγεί σε φαινόμενα που κάποιοι πίστευαν ότι ανήκουν στο παρελθόν.
Στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, πρωταγωνιστικό ρόλο διεκδικεί πλέον η Ρωσία του Πούτιν και αναδύεται η Τουρκία του Ερντογάν, από τη Συρία ως τη Λιβύη. Το χειρότερο, δε, είναι ότι παρά τις κατά καιρούς συγκρούσεις στη Συρία και την υποστήριξη αντίπαλων δυνάμεων στη Λιβύη, η Τουρκία φαίνεται να συνεργάζεται άψογα με τη Ρωσία. Και σε ορισμένα θέματα (όπως η αγορά των πυραύλων S-400 και η Συρία) να λειτουργεί ακόμη και ως «δούρειος ίππος» του Πούτιν μέσα στο ΝΑΤΟ.
Εντούτοις, ακόμη και στο περιστατικό που συνέβη μεταξύ Τουρκίας και Γαλλίας κατά τον υποτιθέμενο ναυτικό αποκλεισμό της Λιβύης (και οδήγησε σε έκρηξη οργισμένων δηλώσεων από τη Γαλλία), μόνον οκτώ από τις 30 χώρες-μέλη πήραν θέση υπέρ της Γαλλίας. Μεταξύ αυτών, δεν περιλαμβάνονταν ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Μεγάλη Βρετανία!
Ακριβώς επειδή αμφότερες εμφανίζονται να θεωρούν ως «χρήσιμο ατζέντη» την Τουρκία, στην περιοχή. Όσο κυνικό δε κι αν ακούγεται, η «προθυμία» του Ερντογάν να προβάλει ισχύ, να απειλήσει, αλλά και να εμπλακεί στρατιωτικά, όπως έκανε και εξακολουθεί να κάνει στη Συρία, στο Ιράκ, στη Λιβύη, τον καθιστά «παίκτη με επιρροή» στο φλερτάρισμά του με Δύση και Ανατολή.
Το ρευστό σκηνικό των συμμαχιών και η αποτρεπτική ισχύς
Όσο αυξάνει η «πολυμέρεια» σε επίπεδο ισχυρών δυνάμεων, οι ξεκάθαροι διαχωρισμοί της εποχής του ψυχρού πολέμου και τα σχετικώς απλά διλήμματα της Pax Americana μπαίνουν στο χρονοντούλαπο. Οι σύμμαχοι του σήμερα μπορεί να γίνουν εχθροί του αύριο, κι ακόμη περισσότερο, παρατηρούμε φαινόμενα χωρών που συνεργάζονται και αναμετρώνται, ανάλογα με τον τρόπο που συναντώνται τα συμφέροντά τους, ακόμη και στην ίδια χρονική περίοδο.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο τοπίο, με τις ΗΠΑ σε τροχιά αποδρομής, το ΝΑΤΟ διαιρεμένο να αναζητεί ρόλο ενώ η Ευρώπη βρίσκεται σε εμβρυακά στάδια όσον αφορά στην κοινή άμυνα και εξωτερική πολιτική, αλλά και με συχνά αντικρουόμενα συμφέροντα στην περιοχή (χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτή την περίοδο η Ιταλία και η Γαλλία, που υποστηρίζουν αντίπαλους παίκτες στη Λιβύη), οι επιλογές της χώρας μας εμφανίζονται πολύ συγκεκριμένες.
Η αναζήτηση συμμαχιών στην ευρύτερη περιοχή αλλά και στις προαναφερθείσες μεγάλες δυνάμεις αποτελεί αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη. Ο δομημένος διάλογος με την Τουρκία επί συγκεκριμένων θεμάτων (ΑΟΖ – υφαλοκρυπίδα), επίσης. Όμως η στάση της Τουρκίας, το δόγμα επέκτασης που έχει καλλιεργήσει επί δεκαετίες -και είναι αμφίβολο αν θα αλλάξει, ακόμη κι όταν ο Ερντογάν φύγει από το προσκήνιο-, απαιτεί επιπλέον προσαρμογές και θυσίες από πλευράς μας, που μπορεί να είναι επώδυνες οικονομικά, αποδεικνύονται όμως διαχρονικά απαραίτητες.
Πρέπει να βγούμε από την παγίδα της ευμάρειας και να επανεξετάσουμε συνολικά την ισορροπία ανάμεσα «στο βούτυρο και στα κανόνια». Πρέπει να ξαναδούμε τάχιστα και ολιστικά τις αμυντικές μας δυνατότητες (και δαπάνες), πριν να είναι πολύ αργά. Πρέπει να αλλάξουμε επίσης και νοοτροπία ως προς το μέγεθος της ξεκάθαρης απειλής που αντιμετωπίζουμε σήμερα και τις δυσάρεστες προβολές για το μέλλον. Η ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος είναι ίσως το πιο κρίσιμο στοιχείο.
Διότι, φευ, αν χρειαστεί, πολύ δύσκολα θα έρθει κάποιος άλλος να πολεμήσει για μας.
ΠΗΓΗ: euro2day.gr
Άμυνα
Ελλάδα–Ινδία: Ανοίγει ο δρόμος για αμυντική συνεργασία και ναυπηγεία – Η στρατηγική σημασία του IMEC
Στο επίκεντρο της συνάντησης του Έλληνα υφυπουργού Ναυτιλίας Στέφανου Γκίκα με τον γραμματέα Άμυνας της Ινδίας Rajesh Kumar Singh βρέθηκαν η ναυτική συνεργασία, η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και η ναυπηγική βιομηχανία. Οι συνομιλίες στο Νέο Δελχί αναδεικνύουν τη διεύρυνση των ελληνοϊνδικών σχέσεων σε τομείς στρατηγικής σημασίας, την ώρα που Αθήνα και Νέο Δελχί εξετάζουν τις προοπτικές συνεργασίας τους στον οικονομικό διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC).
Ένα ακόμη βήμα στην ανάπτυξη των στρατηγικών σχέσεων Ελλάδας και Ινδίας πραγματοποιήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2026, με τη συνάντηση του γραμματέα Άμυνας της Ινδίας Rajesh Kumar Singh και του υφυπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Στέφανου Γκίκα στο Νέο Δελχί.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ινδικού υπουργείου Άμυνας, οι δύο πλευρές εξέτασαν τις δυνατότητες ενίσχυσης της αμυντικής και στρατηγικής συνεργασίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη θαλάσσια ασφάλεια, στην προστασία των ακτών και στη ναυπηγική βιομηχανία.
Η ινδική πλευρά υπογράμμισε ότι Ελλάδα και Ινδία, ως δύο χώρες με ισχυρή ναυτική παράδοση και σημαντικά συμφέροντα στις θαλάσσιες μεταφορές, έχουν κοινό ενδιαφέρον για την ασφάλεια των ναυτικών και τη διατήρηση ασφαλών θαλάσσιων διαδρομών.
Defence Secretary Shri Rajesh Kumar Singh met Deputy Minister of Maritime Affairs & Insular Policy of Greece Mr Stefanos Gkikas in New Delhi on October 08, 2026. The two sides discussed #IndiaGreece defence and strategic cooperation with emphasis on #maritimecooperation, coastal security and shipbuilding. As two prominent maritime nations, India and Greece have common interest and stakes in the maritime sector including the need to ensure safety and security of seafares.
@EmbIndiaAthens
@MEAIndia— Ministry of Defence, Government of India (@SpokespersonMoD) October 8, 2026
Η ναυτική διάσταση της στρατηγικής συνεργασίας
Το ενδιαφέρον της συνάντησης δεν περιορίζεται στη ναυτιλία. Η συμμετοχή του ανώτατου υπηρεσιακού αξιωματούχου του ινδικού υπουργείου Άμυνας καταδεικνύει ότι η συνεργασία εξετάζεται και μέσα από το πρίσμα της περιφερειακής ασφάλειας.
Για την Ινδία, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα και η προστασία των θαλάσσιων εμπορικών διαδρόμων αποτελούν ζωτικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα. Η Ελλάδα διαθέτει σημαντική εμπορική ναυτιλία, υποδομές λιμένων και ναυπηγικές εγκαταστάσεις, στοιχεία που μπορούν να δημιουργήσουν περιθώρια συνεργασίας με το Νέο Δελχί.
Στο επίπεδο της αμυντικής βιομηχανίας, η αναφορά στα ναυπηγεία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία για διερεύνηση κοινών τεχνικών προγραμμάτων, συνεργασίας σε επισκευές πλοίων, θαλάσσια επιτήρηση και τεχνολογίες ναυτικής ασφάλειας.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη σύμβαση ή συμφωνία συμπαραγωγής.
Στο βάθος ο οικονομικός διάδρομος IMEC
Η επίσκεψη του Στέφανου Γκίκα στην Ινδία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του διεθνούς φόρουμ «Sagarmanthan: The Great Oceans Dialogue 2026».
Στις επαφές του τέθηκαν επίσης οι προοπτικές ελληνικής συμμετοχής στον οικονομικό διάδρομο IMEC, ο οποίος σχεδιάζεται να συνδέσει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής.
Για την Αθήνα, η συμμετοχή σε αυτή τη γεωοικονομική πρωτοβουλία θα μπορούσε να αναβαθμίσει τον ρόλο ελληνικών λιμένων ως κόμβων διακίνησης αγαθών και να ενισχύσει τη θέση της χώρας στις εμπορικές συνδέσεις Ασίας και Ευρώπης.
Ωστόσο, η υλοποίηση του IMEC εξαρτάται από επενδύσεις, διακρατικές συμφωνίες και τις συνθήκες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Η γεωπολιτική παράμετρος
Η αναβάθμιση των ελληνοϊνδικών σχέσεων αποκτά πρόσθετη σημασία στο περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου και του Ινδικού Ωκεανού.
Η Ελλάδα αναζητεί δυνατότητες διεύρυνσης των στρατηγικών της συνεργασιών πέρα από το παραδοσιακό ευρωατλαντικό πλαίσιο, ενώ η Ινδία επιδιώκει μεγαλύτερη παρουσία στις εμπορικές και ενεργειακές διαδρομές προς την Ευρώπη.
Σε αυτή την εξίσωση πρέπει να συνεκτιμηθούν και οι στενές αμυντικές σχέσεις Τουρκίας–Πακιστάν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ελληνοϊνδική προσέγγιση αποτελεί επίσημα αντίβαρο σε αυτές.
Το ουσιαστικό ζητούμενο για την Αθήνα είναι να μετατραπεί η πολιτική σύγκλιση σε συγκεκριμένα προγράμματα οικονομικής, τεχνολογικής και αμυντικής συνεργασίας.
Η συνάντηση στο Νέο Δελχί δείχνει ότι υπάρχουν πεδία κοινού ενδιαφέροντος. Το επόμενο βήμα θα είναι η διαμόρφωση συμφωνιών με μετρήσιμα αποτελέσματα.
GEOPOLITICO
Σχέδιο για παραγωγή X-BAT στην Ελλάδα! Το μαχητικό της τεχνητής νοημοσύνης και η στρατηγική του Αιγαίου
Στρατηγική συμφωνία της αμερικανικής Shield AI με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ για τη δημιουργία βιομηχανικής βάσης του μη επανδρωμένου μαχητικού X-BAT στην Ελλάδα – Το αεροσκάφος κάθετης απογείωσης, η τεχνολογία Hivemind, τα 400 εκατ. δολάρια από τις ΗΠΑ και η προοπτική ελληνικής συμπαραγωγής. Γιατί το Πεντάγωνο ενδιαφέρεται για ένα σύστημα που μπορεί να επιχειρεί από νησιά και πλοία χωρίς αεροδιαδρόμους.
Μια συμφωνία με σημαντικές προοπτικές για την ελληνική αμυντική βιομηχανία και τη μελλοντική επιχειρησιακή αρχιτεκτονική των Ενόπλων Δυνάμεων υπεγράφη στην Αθήνα στις 8 Οκτωβρίου 2026, σε μια περίοδο ενίσχυσης της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Η αμερικανική εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας Shield AI και ο ελληνικός όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ υπέγραψαν στρατηγική συμφωνία για τη διερεύνηση της ανάπτυξης παραγωγικών εγκαταστάσεων, υποδομών συναρμολόγησης και κέντρων τεχνικής υποστήριξης του X-BAT στην Ελλάδα, ενός αυτόνομου μη επανδρωμένου μαχητικού αεροσκάφους που ενσωματώνει τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.
Η συμφωνία ανακοινώθηκε στο περιθώριο της ευρύτερης ενίσχυσης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, μετά και την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα. Δεν έχει, ωστόσο, τεκμηριωθεί ότι αποτελεί μέρος συγκεκριμένης εξοπλιστικής συμφωνίας που διαπραγματεύτηκε ο Ρούμπιο.
Πρόκειται για εξέλιξη που μπορεί να προσφέρει στην Ελλάδα συμμετοχή στην αλυσίδα παραγωγής μιας νέας κατηγορίας αυτόνομων πολεμικών αεροσκαφών, με προοπτικές αξιοποίησης τόσο από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις όσο και από άλλες χώρες της ευρύτερης περιοχής.
Τι είναι το X-BAT και γιατί ενδιαφέρει την Ελλάδ
Το X-BAT αποτελεί ένα υπό ανάπτυξη μη επανδρωμένο αεροσκάφος μάχης, σχεδιασμένο να επιχειρεί χωρίς πιλότο στο εσωτερικό του και χωρίς την ανάγκη συμβατικού αεροδιαδρόμου.
Η δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (VTOL) επιτρέπει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της κατασκευάστριας εταιρείας, την ανάπτυξή του από πλοία, απομακρυσμένες χερσαίες εγκαταστάσεις και νησιωτικές περιοχές.
Αυτό είναι το στοιχείο που αποκτά ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία για την Ελλάδα.
Σε ένα ενδεχόμενο πολεμικής σύγκρουσης στο Αιγαίο, τα αεροδρόμια και οι υποδομές απογείωσης αποτελούν πιθανούς στόχους εχθρικών επιθέσεων. Ένα αεροσκάφος που δεν εξαρτάται από συμβατικούς διαδρόμους μπορεί, εφόσον αποδώσει επιχειρησιακά όπως σχεδιάζεται, να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στη διασπορά και ανάπτυξη της αεροπορικής ισχύος.
Η ίδια η Shield AI στην επίσημη ανακοίνωσή της αναφέρεται ειδικά στη γεωγραφία του Αιγαίου, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα καλείται να υπερασπιστεί εκατοντάδες νησιά και μια ιδιαίτερα εκτεταμένη ακτογραμμή.
Η δυνατότητα ανάπτυξης μη επανδρωμένων αεροσκαφών από μικρές, διάσπαρτες εγκαταστάσεις θα μπορούσε να περιορίσει την επιχειρησιακή εξάρτηση από μεγάλες αεροπορικές βάσεις.
Εμβέλεια 1.000 ναυτικών μιλίων και οπλισμός βαρέων μαχητικών
Η Shield AI σχεδιάζει το X-BAT ως αεροσκάφος κρούσης μεγάλης εμβέλειας, με δυνατότητες που παραπέμπουν σε επανδρωμένα μαχητικά υψηλών επιδόσεων.
X-BAT | Σχεδιαζόμενα τεχνικά χαρακτηριστικά
Ακτίνα μάχης
1.000 ν.μ.
Επιδιωκόμενη επίδοση
Μέγιστη εμβέλεια
2.000+ ν.μ.
Στόχος κατασκευαστή
Κατηγορία οπλισμού
2.000 lb
Εσωτερικοί χώροι οπλισμού
Κινητήρας
F110
GE Aerospace
Προβλέπονται αποστολές αέρος–αέρος, αέρος–εδάφους, ηλεκτρονικού πολέμου και ISR (πληροφορίες, επιτήρηση, αναγνώριση).
Οι επιδόσεις αποτελούν σχεδιαστικούς στόχους της Shield AI, όχι αποτελέσματα ολοκληρωμένων πτητικών δοκιμών.
Το X-BAT προβλέπεται να διαθέτει εσωτερικούς χώρους μεταφοράς οπλισμού κατηγορίας έως 2.000 λιβρών, με διαστάσεις συγκρίσιμες με εκείνες των αντίστοιχων χώρων του F-35.
Στο πλαίσιο των πιθανών επιχειρησιακών εφαρμογών του έχουν αναφερθεί όπλα όπως οι AGM-154 JSOW και AGM-158C LRASM. Ωστόσο, η ενσωμάτωση και πιστοποίηση των συγκεκριμένων πυραύλων στο X-BAT δεν έχει επιβεβαιωθεί ως ολοκληρωμένη δυνατότητα.
Η σχεδίαση προβλέπει επίσης αποστολές ηλεκτρονικού πολέμου και αναγνώρισης, με το αεροσκάφος να μπορεί να δρα σε περιοχές όπου η πρόσβαση επανδρωμένων μαχητικών ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Hivemind: Ο ψηφιακός πιλότος της Shield AI
Στην καρδιά του X-BAT βρίσκεται το Hivemind, το λογισμικό αυτονομίας που αναπτύσσει η Shield AI.
Το σύστημα επιδιώκει να παρέχει δυνατότητα αυτόνομης πτήσης και εκτέλεσης αποστολών, ακόμη και σε περιβάλλοντα με παρεμβολές στα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης και στις επικοινωνίες.
Αυτή η λειτουργία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε επιχειρησιακές συνθήκες όπου ο αντίπαλος χρησιμοποιεί μέσα ηλεκτρονικού πολέμου για να διακόψει τις επικοινωνίες και να δυσχεράνει τη λειτουργία μη επανδρωμένων συστημάτων.
Η τεχνολογία Hivemind έχει ήδη εφαρμοστεί σε άλλα συστήματα της εταιρείας, μεταξύ των οποίων το V-BAT.
Η επέκτασή της στο X-BAT αποτελεί ένα σημαντικότερο τεχνολογικό βήμα, καθώς αφορά πλέον ένα αεροσκάφος σχεδιασμένο να μεταφέρει ισχυρότερο οπλισμό και να εκτελεί αποστολές υψηλότερης επιχειρησιακής πολυπλοκότητας.
Παράλληλα, δημιουργεί προϋποθέσεις συνεργατικών αποστολών με επανδρωμένα αεροσκάφη, όπως τα F-35, στο πλαίσιο της φιλοσοφίας loyal wingman.
Αυτή η χρήση αποτελεί πιθανή μελλοντική εφαρμογή και όχι ήδη πιστοποιημένη συνεργασία του X-BAT με την ελληνική έκδοση των F-35.
Ο ρόλος της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και η ελληνική συμπαραγωγή
Η συμφωνία με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ προβλέπει τη διερεύνηση δημιουργίας μιας εγχώριας βιομηχανικής βάσης για την παραγωγή εξαρτημάτων, την ολοκλήρωση αεροσκαφών και τη μακροπρόθεσμη συντήρηση του X-BAT.
Όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ της Ελευθερίας Πιπεροπούλου στο Capital.gr, στις 9 Οκτωβρίου, οι δύο εταιρείες βρίσκονται ήδη σε διαπραγματεύσεις για τις οριστικές συμφωνίες που θα καθορίσουν το εύρος της ελληνικής συμμετοχής.
Πριν αρχίσει οποιαδήποτε παραγωγική δραστηριότητα, θα πρέπει να εντοπιστούν και να πιστοποιηθούν οι ελληνικές επιχειρήσεις που μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του προγράμματος.
Θα ακολουθήσει η αξιολόγηση των εγκαταστάσεων και των παραγωγικών δυνατοτήτων, ενώ απαραίτητη προϋπόθεση αποτελούν οι κυβερνητικές και εξαγωγικές εγκρίσεις.
Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ αναλαμβάνει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τον συντονισμό του ελληνικού δικτύου προμηθευτών και τη λειτουργία του τοπικού γραφείου του προγράμματος. Η Shield AI θα διατηρήσει την ευθύνη ανάπτυξης του αεροσκάφους, του λογισμικού αυτονομίας και των συστημάτων αποστολής.
Σημαντική είναι και η προοπτική συνεργασίας με ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, δημιουργώντας δυνατότητες ανάπτυξης εξειδικευμένου προσωπικού και νέων τεχνολογιών.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί ημερομηνία έναρξης παραγωγής ή οριστική κατανομή του βιομηχανικού έργου.
Η Ελλάδα ως περιφερειακό κέντρο για Κύπρο, Βαλκάνια και Νοτιοανατολική Ευρώπη
Ο σχεδιασμός των δύο εταιρειών δεν περιορίζεται στις ανάγκες της ελληνικής αγοράς.
Η συμφωνία προβλέπει τη διερεύνηση υποδομών που θα μπορούσαν να καταστήσουν την Ελλάδα περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης, συντήρησης και εφοδιαστικής υποστήριξης των X-BAT.
Στην ανακοίνωσή της, η Shield AI προσδιορίζει ως δυνητική περιοχή εξυπηρέτησης την Κύπρο, τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή θα μπορούσε να αποκτήσει εξαγωγικό προσανατολισμό, δημιουργώντας δραστηριότητες που δεν θα εξαρτώνται αποκλειστικά από παραγγελίες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Ανάλογες πρωτοβουλίες αναπτύσσει η Shield AI και στην Πολωνία, όπου τον Σεπτέμβριο υπέγραψε επιστολή προθέσεων με τις PGZ και WZL-2 για συμμετοχή στην ανάπτυξη, παραγωγή και υποστήριξη του X-BAT.
Η εξέλιξη δείχνει ότι η αμερικανική εταιρεία επιδιώκει να διαμορφώσει ένα ευρύτερο δίκτυο συνεργαζόμενων βιομηχανιών στην Ευρώπη.
Η Shield AI έχει ήδη παρουσία στην Ελλάδα
Η νέα συμφωνία δεν αποτελεί την πρώτη συνεργασία της αμερικανικής εταιρείας με την ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Το μη επανδρωμένο V-BAT χρησιμοποιείται ήδη από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις για αποστολές επιτήρησης. Τον Ιούνιο του 2026, ο Ελληνικός Στρατός υπέγραψε συμφωνία επέκτασης του στόλου των V-BAT, ενώ η Shield AI ανακοίνωσε τη δημιουργία γραφείου στην Αθήνα.
Παράλληλα, η εταιρεία συνεργάζεται με το EFA Group στον τομέα των τεχνολογιών αυτονομίας και έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με την ALTUS LSA για την ενσωμάτωση ελληνικής ανάπτυξης συστημάτων στο V-BAT.
Η διεύρυνση αυτής της συνεργασίας προς το X-BAT δημιουργεί προοπτικές συμμετοχής ελληνικών επιχειρήσεων σε ένα τεχνολογικά πιο απαιτητικό πρόγραμμα.
Ψήφος εμπιστοσύνης 400 εκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ
Σχεδόν ταυτόχρονα με τη συμφωνία στην Αθήνα, η Shield AI ανακοίνωσε νέα χρηματοδότηση από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό.
Στις 8 Οκτωβρίου επιβεβαιώθηκε πρόσθετη κυβερνητική χρηματοδότηση 150 εκατ. δολαρίων, την οποία η εταιρεία θα συμπληρώσει με ισόποση ιδιωτική επένδυση.
Τον Αύγουστο είχε προηγηθεί ξεχωριστή χρηματοδότηση 50 εκατ. δολαρίων από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό, επίσης με αντίστοιχη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων της Shield AI.
Έτσι, οι συνολικές ανακοινωμένες δεσμεύσεις για την ανάπτυξη του X-BAT ανέρχονται στα 400 εκατ. δολάρια, μοιρασμένα ισόποσα μεταξύ αμερικανικής κρατικής χρηματοδότησης και κεφαλαίων της εταιρείας.
Η χρηματοδότηση υποστηρίζει την ανάπτυξη και τις δοκιμές του προγράμματος και δεν πρέπει να συγχέεται με εγκεκριμένο ποσό για κατασκευή εργοστασίου στην Ελλάδα.
Οι πρώτες πτητικές δοκιμές μέσα στο 2026
Η ανάπτυξη του X-BAT βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής πρωτοτύπων.
Περίπου 500 μηχανικοί της Shield AI και συνεργαζόμενων επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων η GE Aerospace, εργάζονται στην ανάπτυξη των πρώτων αεροσκαφών.
Σύμφωνα με την εταιρεία, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δοκιμές κινητήρα, ενσωμάτωση του συστήματος κατεύθυνσης ώσης και αεροδυναμικές δοκιμές των χώρων οπλισμού.
Οι πρώτες πτητικές δοκιμές πλήρους κλίμακας προγραμματίζονται για το τέλος του 2026.
Παράλληλα, η Shield AI έχει ανακοινώσει ότι οι βασικές εγκαταστάσεις παραγωγής και δοκιμών στις Ηνωμένες Πολιτείες θα βρίσκονται στις πολιτείες της Ουάσιγκτον και του Κάνσας, αντίστοιχα.
Επομένως, η προοπτική ελληνικής συμμετοχής αφορά ένα πρόσθετο βιομηχανικό και υποστηρικτικό σκέλος του προγράμματος και δεν αντικαθιστά την αμερικανική παραγωγική βάση.
Τι μπορεί να σημαίνει για το Αιγαίο
Από ελληνικής πλευράς, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συνδέεται με τη δυνατότητα ανάπτυξης αεροπορικής ισχύος χωρίς την αποκλειστική χρήση συμβατικών αεροπορικών βάσεων.
Η γεωγραφία του Αιγαίου δημιουργεί ιδιαίτερες απαιτήσεις για την άμυνα των νησιών, τη διατήρηση επιχειρησιακής ετοιμότητας και την προστασία στρατηγικών υποδομών.
Ένα αυτόνομο αεροσκάφος που μπορεί να επιχειρεί από εναλλακτικές εγκαταστάσεις θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στον σχεδιασμό, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με επανδρωμένα μαχητικά, συστήματα επιτήρησης και δίκτυα διοίκησης και ελέγχου.
Ωστόσο, η επιχειρησιακή αξία του X-BAT θα εξαρτηθεί από τις πραγματικές επιδόσεις του, την αξιοπιστία του λογισμικού αυτονομίας, τη δυνατότητα συντήρησης και επανεξοπλισμού σε προωθημένες θέσεις και την ανθεκτικότητά του απέναντι σε σύγχρονες αντιαεροπορικές απειλές.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι η συμφωνία Shield AI–ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ δεν αποτελεί ακόμη ανακοίνωση αγοράς X-BAT από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Η απόκτηση του συστήματος θα αποτελούσε ξεχωριστή εξοπλιστική απόφαση, με διαφορετικές οικονομικές και επιχειρησιακές παραμέτρους.
Το μεγάλο διακύβευμα για την ελληνική αμυντική βιομηχανία
Η συμφωνία για το X-BAT δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία, αλλά η αξιοποίησή της θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο των οριστικών συμβάσεων.
Για την Ελλάδα, η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στη δυνατότητα συναρμολόγησης ενός προηγμένου αεροσκάφους. Βρίσκεται στη συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στην παραγωγή εξαρτημάτων, στην ανάπτυξη τεχνολογίας, στην τεχνική υποστήριξη και στη δημιουργία εγχώριας τεχνογνωσίας.
Η εμπλοκή του ελληνικού βιομηχανικού οικοσυστήματος σε προγράμματα που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, τον ηλεκτρονικό πόλεμο και την αυτονομία μπορεί να προσφέρει μακροπρόθεσμα οφέλη, εφόσον εξασφαλιστεί ουσιαστικό βιομηχανικό έργο.
Ειδικά για την ελληνική άμυνα, η δυνατότητα εγχώριας υποστήριξης και συντήρησης ενός συστήματος αποκτά στρατηγική σημασία σε περιόδους κρίσης, όταν η εξάρτηση από εξωτερικές εφοδιαστικές αλυσίδες μπορεί να δημιουργήσει επιχειρησιακούς περιορισμούς.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν το αρχικό μνημόνιο συνεργασίας θα μετατραπεί σε συγκεκριμένο πρόγραμμα βιομηχανικής παραγωγής με ουσιαστική ελληνική προστιθέμενη αξία.
Το X-BAT δεν έχει ακόμη αποδείξει τις πλήρεις επιχειρησιακές δυνατότητές του. Η συμφωνία, όμως, ανοίγει στην Ελλάδα μια νέα δυνατότητα συμμετοχής στην αμυντική τεχνολογία της επόμενης δεκαετίας — και αυτό είναι το πραγματικό στρατηγικό της ενδιαφέρον.
GEOPOLITICO
Αναβρασμός στην Τουρκία για τις δηλώσεις Ρούμπιο! Τα F-35, η κριτική στον Ερντογάν και το παρασκήνιο του καλωδίου
Αντιδράσεις στην Άγκυρα προκαλούν οι δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο για τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει η Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35. Ο τουρκικός Τύπος αναδεικνύει το ζήτημα, ενώ η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση Ερντογάν για τη διαχείριση των εξοπλιστικών προτεραιοτήτων. Την ίδια στιγμή, τουρκικές πηγές επιχειρούν να ερμηνεύσουν υπέρ των θέσεων της Άγκυρας τις αναφορές Ρούμπιο στη διακριτική διπλωματία για το Great Sea Interconnector.
Πολιτική συζήτηση στην Τουρκία προκάλεσαν οι τοποθετήσεις του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο, κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, σχετικά με την προοπτική επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35.
Οι δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού προκάλεσαν ενόχληση στην τουρκική πλευρά, καθώς επανέφεραν στο προσκήνιο τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει η Τουρκία στην πρόσβαση σε συγκεκριμένα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα.
Habertürk, Haber Global και T24 αναδεικνύουν το ζήτημα
Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης Habertürk, Haber Global και T24 έδωσαν δημοσιότητα στις δηλώσεις Ρούμπιο, εστιάζοντας στα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν στην αμερικανοτουρκική αμυντική συνεργασία.
Το βασικό πρόβλημα παραμένει η απόκτηση των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από την Άγκυρα, που οδήγησε στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35.
Παρά τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης της κυβέρνησης Ερντογάν με την Ουάσιγκτον, δεν έχει ανακοινωθεί οριστική συμφωνία που να επιτρέπει την επιστροφή της χώρας στο πρόγραμμα.
Η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει επειγόντως τις αεροπορικές της δυνατότητες, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα προχωρά στην προμήθεια F-35 και στην αναβάθμιση των F-16.
Κριτική από το CHP στην κυβέρνηση Ερντογάν
Η υπόθεση απέκτησε και εσωτερική πολιτική διάσταση.
Ο αντιπρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Yankı Bağcıoğlu, άσκησε κριτική στην τουρκική κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι οι άμεσες ανάγκες της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας δεν μπορούν να εξαρτώνται από χρονοβόρες διαδικασίες και υποσχέσεις Αμερικανών αξιωματούχων.
Η παρέμβαση αυτή αναδεικνύει τις ανησυχίες που υπάρχουν στην Τουρκία για τον χρόνο που απαιτείται προκειμένου η χώρα να ανανεώσει τον στόλο των μαχητικών της.
Η επίλυση του ζητήματος των S-400 εξακολουθεί να αποτελεί βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε ουσιαστική μεταβολή της αμερικανικής στάσης.
Η τουρκική ανάγνωση για το Great Sea Interconnector
Αξιοσημείωτο είναι ότι η Άγκυρα εμφανίζεται να αντιμετωπίζει διαφορετικά τις δηλώσεις Ρούμπιο για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.
Σύμφωνα με την Καθημερινή, τουρκικές πηγές αξιολόγησαν θετικά την αναφορά του Αμερικανού υπουργού στη διακριτική διπλωματία για τα ζητήματα που αφορούν τρίτες χώρες.
Η τουρκική πλευρά επιχειρεί να παρουσιάσει την τοποθέτηση αυτή ως επιβεβαίωση της δικής της επιδίωξης να προηγείται συντονισμός πριν από την πραγματοποίηση εργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, η αμερικανική αναφορά στη διπλωματική αντιμετώπιση διαφορών δεν συνιστά αναγνώριση των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων ούτε αποδοχή απαίτησης για προηγούμενη τουρκική άδεια.
Αυτή η διάκριση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της πιθανής επανέναρξης των ερευνών ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου.
Γκιουλέρ: Κύπρος και Ανατολική Μεσόγειος στην πρώτη γραμμή
Στο ίδιο περιβάλλον, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ χαρακτήρισε την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο ζητήματα ύψιστης σημασίας για την τουρκική εθνική ασφάλεια.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η Άγκυρα παρακολουθεί στενά την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας με τη βοήθεια ξένων χωρών.
Οι δηλώσεις αυτές δείχνουν ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την αμυντική και ενεργειακή δραστηριότητα Ελλάδας και Κύπρου μέσα από το πρίσμα της δικής της στρατηγικής ασφάλειας.
Δύο παράλληλα μέτωπα για την Άγκυρα
Οι εξελίξεις αποτυπώνουν δύο διαφορετικές προκλήσεις για την τουρκική κυβέρνηση.
Η πρώτη αφορά την προσπάθεια αποκατάστασης της πρόσβασης στην αμερικανική αμυντική τεχνολογία, με αιχμή τα F-35.
Η δεύτερη σχετίζεται με την επιδίωξη της Άγκυρας να διατηρήσει ρόλο στις ενεργειακές εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου, ακόμη και σε έργα στα οποία δεν συμμετέχει.
Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα ανέδειξε εκ νέου αυτές τις εκκρεμότητες, χωρίς να προκύπτει από τις δημόσιες δηλώσεις κάποια καθοριστική μεταβολή στην αμερικανική πολιτική.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται πλέον στον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία θα επιχειρήσει να διαχειριστεί τα δύο ζητήματα στις επόμενες επαφές της με την Ουάσιγκτον.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας