Καθώς ο σχεδιασμός και η εκπαίδευση για μελλοντικούς πολέμους σε μεγάλο βαθμό αντανακλούν τα μαθήματα του παρελθόντος, τότε η μελέτη των πολέμων και της εξέλιξης του τρόπου των συγκρούσεων τους τελευταίους μήνες είναι πολύ σημαντική
Η ηλεκτρονική πληροφόρηση ήταν επίσης σημαντική για τις επιθέσεις με πυραύλους Τόμαχωκ. Αυτοί έκαναν χρήση διαθέσιμων από πριν χαρτών μεγάλης ακριβείας για τη μορφολογία και γεωγραφία του εδάφους στη διαδρομή του πυραύλου, που χρησιμοποιούνταν σαν σημεία αναφοράς στην καθοδήγησή του. Αυτά τα ψηφιακά χαρτογραφικά μοντέλα της σκοπούμενης πορείας του πυραύλου καθιστούσαν δυνατή την προσβολή με δύναμη πυρός από μακρινή απόσταση.Η δύναμη πυρός ενισχυόταν επίσης και με άλλες μεθόδους. Συστήματα θερμικά καθοδηγήσεως με λέιζερ χρησιμοποιήθηκαν για την καθοδήγηση βομβών ακριβείας, ενώ και τα άρματα μάχης στις βολές τους χρησιμοποίησαν την τεχνολογία των θερμικών εικόνων. Άλλα μέσα υψηλής τεχνολογίας περιελάμβαναν τα βομβαρδιστικά stealth B52, που μπορούσαν έτσι να βομβαρδίσουν τη Βαγδάτη, μιαν από τις πιο οχυρωμένες πόλεις στον κόσμο, με καταλυτική ακρίβεια, και να το κάνουν αυτό με απόλυτη ατιμωρησία και θαυμαστή αποτελεσματικότητα. Η τεχνολογία Stealth ελαχιστοποίησε, εξάλλου, τις δυνατότητες εντοπισμού από εχθρικά ραντάρ.Πόσο καθοριστική η ηλεκτρονική υπεροπλία σε έναν πόλεμο;Η νοημοσύνη των αυτοκαθοδηγούμενων πυραύλων cruise και η χωρίς ιστορικό προηγούμενο ακρίβεια στην καταστροφή των στόχων τους αποτέλεσε ένα καθοριστικό όσο και θεαματικό χαρακτηριστικό της αμερικανικής συντριπτικής υπεροχής τόσο στον πόλεμο του Κόλπου όσο και στο Κόσοβο. Το στοιχείο της θεαματικότητας, όπως π.χ. στις αναφορές Ιρακινών να βλέπουν έντρομοι πυραύλους να στρίβουν στα στενά σαν ταξί αναζητώντας τον στόχο τους, αποτελούσε κρίσιμη στρατηγική πρόθεση για τους Αμερικανούς ώστε να προξενήσουν το «δέος» εκείνο, το «shock and awe», που θα απεθάρρυνε εξουθενωτικά τους αντιπάλους ώστε να παραδοθούν στην εξωκοσμική, φουτουριστική ανωτερότητα των Αμερικανών επικυριάρχων. Παράλυση κάθε θέλησης για αντίσταση μαρτυρείται, π.χ., για τα κατά τα άλλα άρτια ταμπουρωμένα και καλά εξοπλισμένα ιρακινά στρατεύματα στο Κουβέιτ, που απλώς προσέφεραν καθήμενους στόχους για τα νοήμονα, «έξυπνα» αμερικανικά πυρομαχικά.Το «δέος» και η αποθάρρυνση από τη συντριπτική ανωτερότητα των Αμερικανών στις νικητήριες συγκρούσεις τους στο Ιράκ και το Κόσοβο, δεν θα πρέπει εξ αυτού να επιμετρά το απόλυτο της υπεροπλίας που έδωσε η ηλεκτρονική «νοημοσύνη» στα κατευθυνόμενα αμερικανικά όπλα, και το «ακατανίκητο» του ρόλου τους σε μια σύγκρουση. Στο Κόσοβο οι στεντόρειες ΝΑΤΟϊκές διακηρύξεις για την καταστροφικότητα της αεροπορικής τους δύναμης απεδείχθησαν παραπλανητικές, καθώς η χρήση της εναντίον λιγότερο προβεβλημένων μονάδων, όπως όλμων, πολυβόλων και μεμονωμένων στρατιωτών ήταν ακόμη λιγότερο επιτυχής. Χρησιμοποιώντας απλές τεχνικές καμουφλάζ -όπως μαύρες πλαστικές σακούλες σκουπιδιών που ζωγράφιζαν δρόμους και οχήματα (!!!)- οι Σέρβοι κατόρθωσαν να διατηρήσουν τον μέγιστο αριθμό του εξοπλισμού τους. Η υποχώρησή τους οφείλεται μάλλον στη συμβουλευτική παρέμβαση της Ρωσίας, τη συνοχή του ΝΑΤΟ και την προοπτική πολυαίμακτης χερσαίας δράσης του, παρά στις 10.000 και πλέον αεροπορικές επιδρομές και τους βομβαρδισμούς ακριβείας του (δεκαπλάσιες οι αεροπορικές επιδρομές στο Ιράκ και 88.000 τόνοι οι βόμβες που ρίχθηκαν εκεί), όσο «δέος» κι αν προκαλούσαν τα τηλεοπτικά προβεβλημένα «χειρουργικά πλήγματα», διαφημίζοντας προς πάσαν κατεύθυνση – και συμμόρφωση – την αμερικανική τεχνολογική υπεροπλία.Και στους δύο πολέμους ένα παράπλευρο συμπέρασμα είναι ότι η χρήση της αμερικανικής τεχνολογικής υπεροπλίας των κατευθυνόμενων πληγμάτων και της συντριπτικής αεροπορικής υπεροχής έγινε προς αποφυγήν της παραδοσιακής στρατιωτικής σύγκρουσης μαχίμων τμημάτων και των αιματηρών απωλειών από αυτή, με παράλληλη παραίτηση όμως από την κατάληψη, κατοχή και αποφασιστικό έλεγχο της γης του αντιπάλου, ό,τι δηλαδή, παραδοσιακά σήμαινε η ήττα και παράδοση ενός των αντιπάλων. Ο πόλεμος επιστρέφει, όμως, σε μια ψιλή εκδοχή του ορισμού του Κλαούζεβιιτς, ως επιβολή της θέλησης του νικητή πάνω σε αυτήν του ηττημένου. Ό,τι επιχειρούν οι Τούρκοι να επιτύχουν χωρίς να ρίψουν τουφεκιά στο Αιγαίο. Απάντησή μας, να μην παραδινόμαστε «αντουφέκιστοι».Σημερινή
