Η ολοένα και στενότερη σύμπλευση Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου δεν είναι μια συγκυριακή διπλωματική εξέλιξη, αλλά η απαρχή μιας νέας περιφερειακής πραγματικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, γράφει σε άρθρο του στην εφημερίδα «Γεντιότ Αχρονότ» ο Ισραηλινός πανεπιστημιακός και αναλυτής Νιλ Μπαρ.

Η Τουρκία, αναφέρει, έχει αντιληφθεί πως ο άξονας Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου αποκτά πλέον ουσιαστικό στρατηγικό βάθος και συνιστά πραγματικό αντίβαρο στις περιφερειακές της φιλοδοξίες. Κατά την ανάλυσή του, η αυξανόμενη τουρκική ενόχληση δεν υπονομεύει τη σημασία αυτής της συνεργασίας, αλλά λειτουργεί ως έμμεση επιβεβαίωσή της.

Ο Μπαρ εντάσσει αυτή τη μετατόπιση στο νέο περιβάλλον, που διαμορφώθηκε μετά την 7η Οκτωβρίου, εκτιμώντας ότι η εξασθένηση του Ιράν και το στρατηγικό κενό που ακολούθησε όξυναν τον ανταγωνισμό για περιφερειακή ηγεμονία. Όπως σημειώνει, η Άγκυρα για μεγάλο διάστημα έβλεπε το Ισραήλ να φθείρεται σε πολλαπλά μέτωπα και να μην είναι σε θέση να συγκροτήσει αποτελεσματικό γεωπολιτικό ανάχωμα απέναντι στην τουρκική ισχύ. Αυτό ακριβώς, αναφέρει, αρχίζει τώρα να αλλάζει.

Στην ανάγνωσή του, ο ακαδημαϊκός, με ειδίκευση στις ριζοσπαστικές ιδεολογίες, τον πολιτικό εξτρεμισμό, τα ακροδεξιά κόμματα και τα υπερεθνικιστικά κινήματα, στέκεται ιδιαίτερα στο ότι αυτή η τριμερής συνεργασία έχει ήδη ξεπεράσει το επίπεδο της τεχνογνωσίας, της οικονομικής συνεργασίας και των αμυντικών επαφών και εξελίσσεται σε βαθύτερη στρατηγική σχέση με σαφές πολιτικό αποτύπωμα.

Ο Μπαρ θεωρεί ότι η Τουρκία έχει αναγνωρίσει τη μεταβολή αυτή και επιχειρεί να την αναχαιτίσει, κυρίως μέσω πολιτικής και επικοινωνιακής πίεσης προς την Αθήνα και τη Λευκωσία. Ως ενδεικτικό παράδειγμα, παραπέμπει σε άρθρο της φιλοκυβερνητικής τουρκικής εφημερίδας «Γενί Σαφάκ», το οποίο, όπως σημειώνει, ήταν γραμμένο στα αγγλικά και παρουσίαζε την Ελλάδα ως «Δούρειο Ίππο» του Ισραήλ για την αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Το γεγονός ότι το κείμενο απευθυνόταν σε διεθνές και όχι σε τουρκικό κοινό, δείχνει, θεωρεί, οργανωμένη προσπάθεια διαμόρφωσης ευρύτερης αφήγησης κατά της τριμερούς.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και τις προειδοποιήσεις του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν προς Ελλάδα και Κύπρο. Ο Μπαρ σημειώνει ότι τόσο η Αθήνα όσο και η Λευκωσία απέρριψαν τη ρητορική αυτή, επιμένοντας στην ανεξαρτησία των επιλογών τους. Όσο πιο έντονα αντιδρά η Άγκυρα στη σύσφιγξη των σχέσεων Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου, υπογραμμίζει, τόσο περισσότερο αποκαλύπτει ότι θεωρεί τον συγκεκριμένο άξονα σοβαρό στρατηγικό παράγοντα και όχι απλώς ένα προσωρινό διπλωματικό σχήμα.

Στην εκπομπή «DIRECT NEWS με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια», ο παρουσιαστής επιχείρησε μια συνολική αποτίμηση των τελευταίων γεωπολιτικών εξελίξεων, με βασικούς άξονες την Τουρκία, το Ισραήλ, την Ελλάδα, τη Γαλλία και το μέτωπο του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα βρίσκεται σε φάση αυξημένης πίεσης και νευρικότητας λόγω των νέων συσχετισμών που διαμορφώνονται στην περιοχή.

Η εκπομπή ξεκίνησε με αναφορά στις δηλώσεις του Τομ Μπάρακ στο φόρουμ της Αττάλειας, με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια να στέκεται κυρίως στις τοποθετήσεις που αφορούσαν την πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, αλλά και στη σύγκριση που έγινε με την Ελλάδα και τους S-300. Κατά την παρουσίαση, υπογραμμίστηκε ότι τέτοιες δηλώσεις δεν αλλάζουν επί του παρόντος τα δεδομένα, ενώ εκφράστηκε η εκτίμηση πως το ζήτημα επανέρχεται κάθε φορά που η Ουάσιγκτον θέλει να «καλοπιάσει» την Άγκυρα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει πραγματική δυνατότητα άμεσης υλοποίησης.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και σε άρθρο του Αμερικανού αναλυτή Michael Rubin, το οποίο παρουσιάστηκε ως ιδιαίτερα σκληρό μήνυμα προς την Τουρκία. Ο παρουσιαστής ανέφερε ότι, σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, το Ισραήλ θα μπορούσε να εξετάσει ακόμη και προληπτικό χτύπημα κατά της Τουρκίας, εφόσον κρίνει ότι η στρατιωτική της ισχύς εξελίσσεται σε υπαρξιακή απειλή. Η σχετική συζήτηση συνδέθηκε με το ισραηλινό δόγμα ασφαλείας και με την ιστορική αναφορά στο 1967, με την εκπομπή να επιμένει ότι τα μηνύματα από ισραηλινής και αμερικανικής πλευράς προς την Άγκυρα πυκνώνουν.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι αυξάνονται τα δημοσιεύματα και οι παρεμβάσεις από ισραηλινούς κύκλους υπέρ της στρατηγικής σχέσης Ελλάδας–Ισραήλ και κατά της Τουρκίας, με την Άγκυρα να εμφανίζεται όλο και πιο ανήσυχη απέναντι σε αυτόν τον άξονα. Όπως τονίστηκε, τουρκικά δημοσιεύματα μιλούν πλέον ανοιχτά για «στρατηγικό στραγγαλισμό» της Τουρκίας από Ελλάδα και Ισραήλ, με ειδική αναφορά και στην «Ασπίδα του Αχιλλέα».

Το ρεπορτάζ της εκπομπής επεκτάθηκε και στο Κυπριακό μέτωπο, με αναφορές σε πιθανή παραχώρηση Leopard από την Ελλάδα προς την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά και στην τουρκική αντίδραση σε αυτό το ενδεχόμενο. Παράλληλα, ο παρουσιαστής επανέφερε πληροφορίες περί τουρκικών σχεδίων για δημιουργία νέων ταξιαρχιών και ανάπτυξη νέας δύναμης κομάντο κοντά στην κατεχόμενη Κερύνεια, συνδέοντας τις εξελίξεις αυτές με προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων στην Κύπρο και στη νεκρή ζώνη.

Σημαντικό μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε και στις ελληνογαλλικές σχέσεις, με αφορμή την επικείμενη επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Ελλάδα. Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσίασε ως κομβικό ζήτημα την ανανέωση της ελληνογαλλικής αμυντικής συμφωνίας, ενώ αναφέρθηκε και στις γαλλικές προτάσεις για νέα υποβρύχια, νέες φρεγάτες Belharra και ναυπήγηση σε ελληνικά ναυπηγεία. Κατά την εκπομπή, η γαλλική στήριξη προς την Ελλάδα και την Κύπρο αξιολογείται ως σταθερή και ουσιαστική, ιδιαίτερα μέσα στο τρέχον περιβάλλον αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο μέτωπο του Ιράν, η εκπομπή έκανε αναφορά στις τελευταίες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, στις συζητήσεις περί συμφωνίας, αλλά και στις εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Ο παρουσιαστής σημείωσε ότι το τοπίο παραμένει απόλυτα ρευστό και ότι τα δεδομένα αλλάζουν από ώρα σε ώρα, ενώ μετέφερε πληροφορίες και εκτιμήσεις για τις εσωτερικές ισορροπίες στο Ιράν, τη στάση της Κίνας και τα πρόσωπα που ενδέχεται να διαδραματίσουν ρόλο στην επόμενη ημέρα.

Η εκπομπή στάθηκε ακόμη σε πληροφορίες περί διαρροής προσωπικών δεδομένων πρακτόρων της MIT, σε αμερικανικές πιέσεις για αύξηση της αμυντικής χρηματοδότησης προς Ελλάδα και Κύπρο, αλλά και σε ρωσική προειδοποίηση προς την Τουρκία λόγω της στήριξής της στην Ουκρανία με drones. Όλα αυτά εντάχθηκαν σε ένα συνολικό αφήγημα, σύμφωνα με το οποίο η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με πολλαπλά ανοικτά μέτωπα, την ώρα που η Ελλάδα ενισχύει τη θέση της μέσω συμμαχιών και αμυντικών επιλογών.

Συνολικά, το βασικό μήνυμα που επιχείρησε να περάσει η εκπομπή ήταν ότι η περιοχή εισέρχεται σε μια νέα φάση έντονων ανακατατάξεων, με την Ελλάδα να εμφανίζεται ενισχυμένη λόγω των σχέσεών της με Ισραήλ και Γαλλία, ενώ η Τουρκία, κατά την εκτίμηση του παρουσιαστή, αντιδρά νευρικά απέναντι σε ένα σκηνικό που δεν ελέγχει πλήρως.

Σε μια εκτενή και βαθιά συγκινητική συνέντευξη στην εκπομπή «Γνώση δια λόγου» του Star Κεντρικής Ελλάδας, ο διεθνούς φήμης σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής συνομίλησε με τη δημοσιογράφο Όλγα Λαθύρη. Με αφορμή την παγκόσμια πορεία της ταινίας του για τον Ιωάννη Καποδίστρια, ο δημιουργός μοιράστηκε σκέψεις για την ελληνική ταυτότητα, τις αξίες που αντέχουν στον χρόνο και τα μελλοντικά του σχέδια για την ταινία που αφορά τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.

Η συζήτηση ξεκίνησε με την εντυπωσιακή πορεία της ταινίας «Καποδίστριας» στο εξωτερικό. Η Όλγα Λαθύρη σημείωσε: «Η ταινία Καποδίστριας συνεχίζει… χθες στο Σικάγο υπήρξε το αδιαχώρητο και είναι sold out σε όσους κινηματογράφους στο εξωτερικό έχει προβληθεί».

Ο Γιάννης Σμαραγδής επιβεβαίωσε την επιτυχία, αναφέροντας χαρακτηριστικά για την προβολή στο Σικάγο: «Στην ιστορία αυτού του κινηματογράφου που είναι 50 χρόνια στο Σικάγο, δεν είχε ξανασυμβεί αυτό ποτέ. Να είναι μέσα πλήρως από θεατές… ο ιδιοκτήτης μας έγραψε περιχαρής ότι ο κινηματογράφος έκανε δικό του ρεκόρ με την ταινία Καποδίστριας».

Στην ερώτηση της δημοσιογράφου, «Σε τι πιστεύετε ότι οφείλεται αυτή η θερμή ανταπόκριση της ταινίας και στο εξωτερικό;», ο σκηνοθέτης απάντησε με ειλικρίνεια:

«Νομίζω ότι η επιτυχία οφείλεται στο ότι είναι μια βαθιά ειλικρινής ταινία και είναι ταινία αγάπης… Εγώ αγάπησα τον Καποδίστρια τόσο πολύ που στη διάρκεια των γυρισμάτων πολλές φορές από τη συγκίνηση ξεσπούσα σε λυγμούς».

Συνεχίζοντας, ο κ. Σμαραγδής εξήγησε ότι η ταινία αγγίζει και τους ξένους θεατές επειδή ο δυτικός πολιτισμός είναι θεμελιωμένος στις ελληνικές αξίες. Η Όλγα Λαθύρη αναρωτήθηκε: «Ο ξένος πώς το αντιλαμβάνεται; Πώς αντιλαμβάνεται αυτή τη βαθιά ελληνική ιστορική προσωπικότητα του Καποδίστρια και συγκινείται;». «Οι μεγάλοι διανοούμενοι της Ευρώπης έλεγαν “κατά βάθος είμαστε Έλληνες”», απάντησε ο σκηνοθέτης, προσθέτοντας ότι η ταινία «τους θυμίζει τον ανώτερό τους εαυτό, είτε είναι Έλληνες είτε είναι ξένοι».

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σύγχρονη πραγματικότητα, με την Όλγα Λαθύρη να ρωτά: «Θεωρείτε ότι η πολιτική σκέψη του Καποδίστρια μπορεί να εφαρμοστεί σήμερα;». Ο Γιάννης Σμαραγδής εξέφρασε την αισιοδοξία του παρά τις δυσκολίες: «Εάν οι νέοι Έλληνες αποκτήσουμε συναίσθηση του ποιοι είμαστε, θα ξαναγίνουμε μεγάλοι… Αυτό που σου δίνει ευτυχία είναι να υπηρετείς και να είσαι σε καλή σχέση με τον ανώτερό σου εαυτό».

Η συζήτηση στράφηκε και στο επόμενο μεγάλο έργο του, την ταινία για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Η δημοσιογράφος ρώτησε: «Τι θα έλεγε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στους σημερινούς Έλληνες;». Ο σκηνοθέτης αποκάλυψε μια σκηνή από το σενάριο: «Η ταινία θα τελειώνει με την ομιλία του Κολοκοτρώνη στην Πνύκα… “Παιδιά να μορφωθείτε, να γίνετε σοφοί”. Ο άνθρωπος που δεν ήξερε καν να γράφει, είπε μόρφωση, δηλαδή γνώση εις βάθος».

Επίλογος Ο Γιάννης Σμαραγδής, μέσα από την παρέμβασή του, δεν μίλησε μόνο ως κινηματογραφιστής αλλά ως ένας βαθιά σκεπτόμενος Έλληνας που αναζητά το «μέτρο» και το «θείο» στην τέχνη και τη ζωή. Η υπόσχεσή του για τη συνέχεια της ανάδειξης των ελληνικών αξιών μέσω της μεγάλης οθόνης αφήνει μια αίσθηση ελπίδας και εθνικής αυτοπεποίθησης, καθώς η τέχνη του συνεχίζει να ταξιδεύει την Ελλάδα σε όλο τον κόσμο.