Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Από τη ”συμφωνία-πρότυπο” των Πρεσπών στο ”Σχέδιο Διχοτόμησης” της Κύπρου…

Δημοσιεύτηκε στις

Κρινιώ Καλογερίδου

Δεν είμαι μνησίκακος άνθρωπος στην προσωπική μου ζωή. Κάθε άλλο μάλιστα. Σε σημείο που απορώ μ’ εμένα την ίδια για την… αδικαιολόγητη μεγαλοψυχία μου. Ωστόσο, θα ήταν ψέματα αν έλεγα πως δεν νιώθω το συναίσθημα μιας αγιάτρευτης πίκρας για πρόσωπα της πολιτικής μας ζωής σε Ελλάδα και Κύπρο τα οποία – με τον ένα ή άλλο τρόπο – άφησαν αρνητικό αποτύπωμα στην μνήμη μου λόγω της στάσης τους στα εθνικά θέματα…

Ένα τέτοιο πρόσωπο έγινε για μένα απ’ το ’18 και ύστερα ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης, όταν δήλωσε (σε συνέντευξη του στην Πρώτη Εκπομπή του Ράδιο Πρώτο της Κύπρου) νηφάλια και ”εν πλήρη συνειδήσει των λεγομένων του” – όπως θα έλεγαν οι εραστές της καθαρεύουσας – ότι, στην περίπτωση του Μακεδονικού, το όνομα δεν είχε σημασία, όπως και η ταυτότητα του καθενός και πως δεν θα είχε αντίρρηση αν ήθελαν οι Σκοπιανοί να ονομάζουν τη χώρα τους ”Βόρεια Ελλάδα”, αρκεί να διασφαλίζονταν τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα…

Όταν το πρωτάκουσα, είναι αλήθεια, μετά την πρώτη κρυάδα που πήρα, έκανα πέρα την οργή, αν και πολλαπλασιάστηκε αυτή απ’ τα ”καρφιά” του κατά του Αντώνη Σαμαρά, τα οποία υιοθετούσαν το ”βλακώδες επιχείρημα Τσίπρα” (κατά την αναπληρώτρια καθηγήτρια φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ Βάσω Κιντή) ότι το όνομα είχε δοθεί απ’ το ’92, όταν ο Σαμαράς αποδέχτηκε την ένταξη στον ΟΗΕ των Σκοπίων με το όνομα ΠΓΔΜ, πράγμα αναληθές στην δικαιολόγησή του που δυσφημούσε άδικα τον π. υπουργό Εξωτερικών της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και μετέπειτα πρωθυπουργό μας.

Κι αυτό γιατί – πέραν του ότι σ’ εκείνη τη συμφωνία είχε αποκλειστεί οποιαδήποτε αναφορά σε γλώσσα και ”μακεδονική” εθνότητα για να μην δημιουργηθεί ντε φάκτο μια μόνιμη, ιστορική διεκδίκηση για την περιοχή της ελληνικής Μακεδονίας – η επιλογή της ονοματολογίας ΠΓΔΜ προκρίθηκε γιατί η λέξη ”πρώην” σήμαινε άρνηση της αποδοχής ότι το όνομα που εμφανιζόταν ως μέρος της Γιουγκοσλαβίας (”Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία”) ήταν όνομα της οντότητας ενός αυτόνομου κράτους..

Αυτό, φυσικά, το αγνοούσε – ηθελημένα ή μη – ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και γι’ αυτό απέδιδε εύσημα στον Αλέξη Τσίπρα αποκαλώντας ”συμφωνία-πρότυπο” αυτήν των Πρεσπών ”καρφώνοντας” ταυτόχρονα τον πολιτικό του αντίπαλο στις εκλογές του 2015 Αντώνη Σαμαρά.

Εγώ, απ’ την μεριά μου, εκτίμησα καλοπροαίρετα ακούγοντάς τον τότε ότι τα είπε για λόγους ”συμπαράστασης” προς την τότε ελληνική κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό ο οποίος είχε εντείνει την… ”μάχη” – στο πλευρό του ΥΠΕΞ του Νίκου Κοτζιά απ’ τον Ιανουάριο του ’18, για να πετύχει τη ”Συμφωνία των Πρεσπών και να κάνει ”Βορειομακεδόνες” (”Μακεδόνες”, στην πραγματικότητα, πέρα απ’ τον φερετζέ του γεωγραφικού προσδιορισμού) τους Σκοπιανούς.

Εκτίμησα επίσης ότι ο κ. Αναστασιάδης τα είπε αγνοώντας πως η πλαστογραφημένη υιοθέτηση του όρου ”Μακεδονία” απ’ τους Σκοπιανούς – με επιπρόσθετη αναγνώριση ”μακεδονικής” γλώσσας και εθνότητας – τους άνοιγε τον δρόμο για εδαφικές διεκδικήσεις σε βάρος μας, δεδομένης και της πρόσβασής τους στην ελληνική ΑΟΖ.

Εκείνη ωστόσο η αρχική μου εκτίμηση για τον Κύπριο Πρόεδρο αποδείχθηκε λανθασμένη, γιατί το ίδιο βιολί της εξύμνησης της ”Συμφωνίας Πρεσπών” και των συγχαρητηρίων στον κ. Τσίπρα λόγω του ξεπουλήματος του ονόματος της Μακεδονίας στους παραχαράκτες της ιστορίας της συνεχίστηκε και το ’19, παρ’ όλο που ο κ. Αναστασιάδης έβλεπε να διαψεύδονται μία προς μία οι προβλέψεις του για άσκηση ελληνικής επιρροής στα Σκόπια (μέσα από επενδύσεις) και έλεγχο του ”λιλιπούτειου κράτους τους”…

Κι αυτό όχι μόνο λόγω ικανότητας της τουρκικής διπλωματίας, αλλά και λόγω ανικανότητας της ελληνικής. Πράγμα που είχε σαν αποτέλεσμα να μην εκτοπίσουμε – όπως ελπίζαμε – την επιρροή της Τουρκίας στα Σκόπια και να μη σταματήσουμε τον απογαλακτισμό τους από αυτήν, αλλά αντίθετα να την βλέπουμε να συνεχίζει να κινείται σε γραμμή… ”μουσουλμανικού τόξου”.

Να συνεχίζει να εκπαιδεύει, δηλαδή, τις Ένοπλες Δυνάμεις των Σκοπίων και να εξαπλώνει την επιρροή της πέραν των 80.000 μουσουλμάνων της Τουρκικής Μειονότητας (4% του συνολικού πληθυσμού, στο οποίο προσθέτει αυθαίρετα η Τουρκία και 100.000 Τορμπέσηδες (τους εξισλαμισμένους Σλάβους δηλαδή) επωφελούμενη απ’ το γεγονός ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν αναγνώρισαν ακόμη ως Ελληνική Μειονότητα τους 300.000 Βλάχους (κυρίως) Έλληνες των Σκοπίων, όπως είχα γράψει στο άρθρο μου ”Ο Παύλος Μελάς και οι ξεχασμένοι Έλληνες των Σκοπίων”.

Αλλά ας επιστρέψουμε στα της Κύπρου και του Προέδρου της, οι δηλώσεις του οποίου περί της σκοπιανής ”Μακεδονίας” ήχησαν ενοχλητικά στα αυτιά μου, για να χρησιμοποιήσω ηπιότατη έκφραση. Και δεν είμαι υπερβολική ούτε… κατευθυνόμενη έξωθεν για να τον στοχοποιήσω, όπως ακούω ότι κάνουν εναντίον του οι… εχθροί της Κύπρου (αορίστως) βάλλοντας κατά του Προέδρου της. Λες και αυτός ύψωσε το ανάστημά του για να πει ή να κάνει κάτι το ηρωικό…

Και ο πικρός καγχασμός μου δεν είναι συνοδευτικός μιας άδικης κριτικής, αλλά τεκμηριωμένης, με βάση τα γεγονότα που προηγήθηκαν. Γεγονότα που ”μίλησαν” και είπαν ότι ο κ. Αναστασιάδης είχε ταχθεί απ’ το ’18 με την πλευρά των Ευρωπαϊκών κρατών (προεξάρχουσας της Γερμανίας) τα οποία για τα δικά τους συμφέροντα (γεωπολιτικά και οικονομικά) προωθούσαν… εμμονικά τη ”συμφωνία των Πρεσπών”.

”Συμφωνία εθνικά ασύμφορη” για μας και ”ισοδύναμη με εθνική ήττα” (κατά προεκλογική δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη, πριν την μετεκλογική του κυβίστηση που γύρισε την πλάτη στην αλήθεια). Ναι, έλεγε την αλήθεια προεκλογικά ο νυν πρωθυπουργός. Γι’ αυτό ας μην ξεγελιούνται όσοι την υπερασπίζονται σήμερα, γιατί ”πίσω έχει η αχλάδα την ουρά” με τους Σκοπιανούς, καθώς προοικονομείται δυσοίωνο μέλλον για την ελληνική Μακεδονία.

Μέλλον που, κατά τη γνώμη μου, συνεξαρτάται με εκείνο της Θράκης, γιατί τυχόν αναγνώριση ”τουρκικής” μειονότητας σ’ αυτήν, θα ανοίξει την όρεξη των Σκοπιανών για αλυτρωτικές διεκδικήσεις (αρχής γενομένης με το αίτημα για αναγνώριση ”μακεδονικής” μειονότητας) παράλληλα με εκείνες των Τούρκων για αυτονομία και ανεξαρτησία της, που έχουν απώτερο στόχο την ένωση της Δυτικής με την Ανατολική Θράκη υπό την τουρκική κυριαρχία…

Αυτά, ωστόσο, και πολλά άλλα που κυοφορούσε η υποχωρητικότητά μας στις Πρέσπες – προ των πιέσεων των ”Μεγάλων” (Αμερικανών και Γερμανών) – θα έπρεπε να τα γνώριζε ο Κύπριος Πρόεδρος Αναστασιάδης πριν αρχίσει να μοιράζει συγχαρητήρια για τη ”συμφωνία-πρότυπο”, όπως έλεγε, κατηγορώντας ως ακροδεξιούς τους Έλληνες που την είχαν καταδικάσει με χίλιες φωνές στη συνείδησή τους και συμμετείχαν μαζικά στα συλλαλητήρια για την Μακεδονία.

Φευ!.. Πώς τα φέρνει η ατυχής συγκυρία καμιά φορά… Ο αρχηγός του ΔΗΣΥ (Δημοκρατικού Συναγερμού) και Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας – που είχε ταχθεί αναφανδόν υπέρ της εκχώρησης του ονόματος της Μακεδονίας στους Σκοπιανούς μαζί με τα συνακόλουθα δώρα μας προς αυτούς (γλώσσα-εθνότητα) – καλείται τώρα, με συμμάχους τους ”Ανανιστές” (οι οποίοι υπερασπίζονταν στο παρελθόν σχέδιο τουρκοποίησης της Κύπρου συγκρουόμενοι με τον Τάσσο Παπαδόπουλο), να διαμοιράσει τα ιμάτιά της (με πρώτα αυτά των υδρογονανθράκων) επί τη βάσει ενός Σχεδίου Ανάν Β’, που είναι ήδη επί θύραις και μιλάει για διχοτόμηση…

Οι συμπτώσεις είναι, πράγματι, διαβολικές και σε διεθνές επίπεδο, καθώς τον ρόλο του Ιαβέρη της Κύπρου Χένρι Κίσσιγκερ τον παίζει εργολαβικά – πλην όμως ανεπίσημα – τώρα ο… διαβόητος Τζωρτζ Σόρος, ο ”θείος Σαμ” των τυχοδιωκτών εξ Αμερικής και χορηγός των αλυτρωτιστών Σκοπιανών σε βάρος της ελληνικής Μακεδονίας.

Με δεδομένα αυτά και, προπάντων, την ελλείψει σχεδίου ”στρατηγική της θολούρας” του Νίκου Αναστασιάδη (ο οποίος έχει συμπαραστάτη το ΑΚΕΛ στο ζήτημα της συνέχισης των συνομιλιών για το Κυπριακό, αν και σε δυσμενές για την Κύπρο διεθνές περιβάλλον), φτάσαμε απ’ την αδέσμευτη, ανεξάρτητη δικοινοτική Ομόσπονδη Δημοκρατία στην ”χαλαρή ομοσπονδία” (ένα βήμα πριν απ’ τη διχοτόμηση) και τη ”διζωνική με ισχυρή ομοσπονδιακή κυβέρνηση” (πρόταση ΑΚΕΛ), για να καταλήξουμε στα χέρια-μαχαίρια των νυν κυβερνώντων, που ετοιμάζονται να υπογράψουν Σχέδιο Ανάν Β’ για διχοτόμηση της Κύπρου υιοθετώντας πλήρως την πρόταση της Τουρκίας.

Το… σύνθημα για άτακτη εθνική υποχώρηση και προσαρμογή της κυπριακής Εξωτερικής πολιτικής στα δυσάρεστα που διαμορφώνονται για την Κύπρο το έδωσε προ ημερών κορυφαίο μέλος της κυπριακής κυβέρνησης και συγκεκριμένα ο υπουργός Οικονομικών και Αναπληρωτής Προέδρου του κυβερνώντος κόμματος ΔΗΣΥ Χάρης Γεωργιάδης, ο οποίος – ελαφρά τη καρδία – έκανε την παραδοχή ότι η διχοτόμηση της Κύπρου προκύπτει εκ των πραγμάτων. Είναι σχεδόν τετελεσμένη…

Αντίδραση στην ηττοπαθή αυτή παραδοχή δεν υπήρξε εκ μέρους του Προέδρου του κόμματός του και Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη, ο οποίος – πέραν της συναντίληψης που έχει με τον υπουργό του για τη λύση Κυπριακό – αντιμετωπίζει, σημειωτέον, κατηγορίες για ενδεχόμενη συμμετοχή του στο σκάνδαλο με τις ”Χρυσές Βίζες”, αφού όχι μόνο συζητούσε με Ευρωπαίους ομολόγους του – όπως λέγεται – για την αγορά κυπριακού διαβατηρίου από ευκατάστατους πολίτες τρίτων χωρών, αλλά επεδίωκε και τη συναίνεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης…

Η διαφθορά πάει κι έρχεται στην Κύπρο. Είναι παγκοίνως γνωστό, άλλωστε. Μέσα σ’ αυτούς που την προβάλλουν με παντοίους τρόπους στα ξένα ΜΜΕ είναι και φιλοτουρκικοί θύλακες επικοινωνίας, όπως το Al Jazeera, το οποίο έχει διασύρει σε συνέχειες την Κύπρο με αφορμή τα ”χρυσά διαβατήρια”.

Σ’ αυτήν την περίπτωση, δυστυχώς, το καταριανό Μέσο – εν αντιθέσει με τον προπαγανδιστικό ρόλο του στην περίπτωση της Θράκης (τον οποίο κατήγγειλα στο άρθρο μου ”Πριν να μετατραπεί η τουρκόφιλη ήρα σε φίδι στον κόρφο μας…”) – έχει δίκιο, έστω κι αν το κάνει υποστηρικτικά στην Τουρκία για να αδυνατίσει την διπλωματική άμυνα της κυπριακής πλευράς στο Κυπριακό ενόψει δικοινοτικών διαβουλεύσεων για την επίλυσή του.

Έτερον εκάτερον. Όταν πρόκειται για διαφθορά, κοιτάμε να καθαρίσουμε πρώτα τον ”στάβλο” του οίκου μας από την ”κόπρο του Αυγεία”, για να μη δίνουμε δικαιώματα στους εχθρούς και τους φίλους τους κι ύστερα ανταποκρινόμαστε θετικά στο κάλεσμα για διαπραγματεύσεις.

Έτσι μόνο θα πετύχουμε τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα προς όφελος της πατρίδας μας – της Κύπρου, εν προκειμένω – με βάση την στρατηγική και την φερεγγυότητα, την αξιοπιστία μας. Την αξιοπιστία της χώρας που εκπροσωπείτε κ. Πρόεδρε της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη…

Φευ!.. Τίποτα απ’ αυτά δεν έχετε κατοχυρώσει, δυστυχώς, για να εκπέμπετε αισιοδοξία και σιγουριά σήμερα για το μέλλον των διαπραγματεύσεων με τον τουρκόφιλο ηγέτη των Τουρκοκυπρίων Ερσίν Τατάρ. Η αλήθεια είναι μάλιστα ότι κάνατε μια τρύπα στο νερό σε όλα και στα της Εθνικής Φρουράς συμπεριλαμβανομένης, την οποία – όπως μαθαίνω – αφήσατε ”ρακένδυτη” (ίσως γιατί είχατε άλλες προτεραιότητες…), σε βαθμό διάλυσής της.

Γιατί για διάλυση μιλάμε όταν αναγκάζονται οι γονείς να πληρώσουν από την τσέπη τους για το ντύσιμο των νεοσυλλέκτων παιδιών τους. Όταν χρησιμοποιούν αυτά για σκοποβολή τα G3 των πατεράδων τους απ’ τα χρόνια της δικής τους θητείας.

Όταν οι σφαίρες σκοποβολής είναι μετρημένες και τα άρματα των ασκήσεων μισοδιαλυμένα και με ελάχιστα καύσιμα, ενώ κάποια από αυτά είναι ακινητοποιημένα έξω από Ταξιαρχίες. Και μη μου πείτε ότι δεν είναι προς αποκάλυψη αυτά για εθνικούς λόγους, όταν η διαφθορά χτύπησε ήδη στο μαλακό υπογάστριο τις ΚΕΔ με κίνδυνο να χάσουμε απ’ τα αποδυτήρια ως Έλληνες (Ελλαδίτες και Ελληνοκύπριοι) το παιχνίδι υπεράσπισης της Άμυνας της Κύπρου.

Να χάσουμε το παιχνίδι λόγω των άδειων ταμείων της Εθνικής Φρουράς που δεν έχουν στόμα να μιλήσουν…Να το χάσουμε λόγω απομείωσης του προϋπολογισμού για τις κυπριακές Ένοπλες Δυνάμεις (όπου η κατάταξη γίνεται με… όπλο το ”μέσον”), σε βαθμό που να καλύπτονται μόλις και μετά βίας οι μισθοί των υπαξιωματικών και αξιωματικών της ΕΦΚ, οι οποίοι πλέον λειτουργούν ως απλοί δημόσιοι υπάλληλοι…

Τώρα, αν προσθέσει κανείς σε όλα αυτά τα θλιβερά την μείωση της στρατιωτικής θητείας από 24 σε 14 μήνες (με τον Τούρκο έξω απ’ την πόρτα σας) και την κατάργηση της μιας απ’ τις δυο σειρές οπλιτών, θα καταλάβει για ποια έλλειψη δυναμικού μιλάμε στις ΚΕΔ. Έλλειψη ταυτόσημη με διάλυση.

Και διάλυση σημαίνει νέα Προδοσία της Κύπρου, κ. Νίκο Αναστασιάδη, για την λύση του θέματος επιβίωσης της οποίας δεν φαίνεται να πολυνοιαστήκατε ποτέ, γιατί – παράλληλα με τις απαράδεκτες δηλώσεις σας σχετικά με την Μακεδονία και την εκποίηση του ονόματός της στους Σκοπιανούς – κάνατε το ’18 ανεπίτρεπτες δηλώσεις και για την ίδια σας την πατρίδα λέγοντας χαρακτηριστικά: ”Μιλάμε για λύση του Κυπριακού και η εισβολή έχει ξεχαστεί εδώ και χρόνια”…

Κι αυτό – πέρα απ’ το ότι δείχνει πως έχετε ξεχάσει το ”ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ” του πολύπαθου λαού σας – δένει οδυνηρά με τα λόγια που είπε προ ημερών ο εκτελών χρέη… λαγού σας υπουργός Οικονομικών της Κύπρου Χάρης Γεωργιάδης προαναγγέλλοντας υπαινικτικά την πορεία προς την τελική ευθεία διχοτόμησης του νησιού: ”Η διχοτόμηση, χωρίς να είναι ποτέ επιλογή της ελληνοκυπριακής πλευράς, προκύπτει εκ των πραγμάτων… Υφίσταται εδώ και μισό αιώνα”…

Για την αποδοχή των τουρκικών τετελεσμένων του ’74 εκ μέρους σας ανησυχούσα – για να πω την αλήθεια – απ’ το ’17 ακόμα, κ. Αναστασιάδη. Και την αφορμή μού τη δώσατε εσείς, όταν – μιλώντας από γραπτό κείμενο στην Σύνοδο Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης στην Κύπρο – κάνατε ό,τι ακριβώς και ο ΥΠΕΞ της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου.

Επιλέξατε, δηλαδή, να ”ξεχάσετε” την τουρκική εισβολή και κατοχή στην Κύπρο (για να… απαλύνετε, ίσως, τις αρνητικές εντυπώσεις σε βάρος του εισβολέα με την ελπίδα αναγνώρισης εκ μέρους του της ΚΔ) περιοριζόμενος στην λιτή περιγραφή του Αττίλα 1&2 σε τέσσερις μόνο λέξεις: ”τραγικά γεγονότα του 1974”…

Με τα δεδομένα αυτά, κ. Πρόεδρε της Κυπριακής Δημοκρατίας, φοβάμαι μήπως – ενόψει των διερευνητικών επαφών σας με την Τουρκία για το Κυπριακό – επαληθεύσετε τους φόβους και την καχυποψία μεγάλης μερίδας συμπατριωτών σας πως ”τα χειρότερα έπονται για την Κύπρο, γιατί αυτή δεν κυβερνάται από πατριώτες πολιτικούς, αλλά από τυχοδιώκτες της πολιτικής οι οποίοι κινούνται όχι με βάση την εθνική στρατηγική, αλλά την προσωπική τους ατζέντα…”

Κρινιώ Καλογερίδου (Βούλα Ηλιάδου, συγγραφέας)

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Μάικλ Ρούμπιν: Ο Τομ Μπάρακ θα Καταστρέψει την κληρονομιά του Τραμπ;

Ο Μπάρακ έχει αναδιαμορφώσει σχεδόν μόνος του την πολιτική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος της Τουρκίας

Δημοσιεύτηκε

στις

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει διαλύσει χωρίς ενδοιασμούς τη σταδιοδρομία του διπλωματικού σώματος υπέρ των επιλεγμένων από τον ίδιο πολιτικών διορισμών και απεσταλμένων. Πολλά από αυτά τα άτομα είναι μακροχρόνιοι φίλοι και επιχειρηματικοί συνεργάτες. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Ορισμένοι υπηρεσιακοί παράγοντες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ διαμαρτύρονται υπερβολικά όταν προσποιούνται τους σοκαρισμένους και μιλούν για το πώς η υπηρεσία τους ήταν πάντα πάνω από την πολιτική, ενώ πολλοί από τους ίδιους διοχέτευαν τακτικά διαρροές για να υπονομεύσουν πρωτοβουλίες με τις οποίες διαφωνούσαν προσωπικά.

Ο Τομ Μπάρακ, πρέσβης του Τραμπ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του για τη Συρία, το Ιράκ και ορισμένες φορές το Λίβανο, είναι ανάμεσα στους πιο ισχυρούς συμβούλους του. Ακόμη και οι επικριτές του Μπάρακ αναγνωρίζουν ότι έχει, σχεδόν μόνος του, αναδιαμορφώσει την πολιτική των ΗΠΑ προς την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος της Τουρκίας.

Ο Μπάρακ υπήρξε πρωτεργάτης στη φωνή για την πώληση των μαχητικών αεροσκαφών F-35 Joint Strike Fighter στην Τουρκία και την άρση των κυρώσεων για την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 από την Τουρκία. Έχει υποβαθμίσει τόσο την εθνοκάθαρση της Τουρκίας στη Συρία όσο και την παραβίαση της κυριαρχίας της Ελλάδας. Επικριτές τόσο στην Τουρκία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες ισχυρίζονται ότι έχει χρησιμοποιήσει τη θέση του για να πλουτίσει ο ίδιος.

Όπως και να έχει, η σύγχυση σχετικά με την προέλευση της πολιτικής αναπαράγει τις χειρότερες πτυχές της θητείας της Υπουργού Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον, όταν ξένοι αξιωματούχοι πίστευαν ότι η πρόσβαση απαιτούσε δωρεές τύπου «πληρώνω για να επηρεάσω» (pay-to-play) στο Ίδρυμα Κλίντον. Ενώ ο Τραμπ και ο Μπάρακ μπορούν να επικαλεστούν τα ηθικά ατοπήματα της Κλίντον ως προηγούμενο, τα ερωτήματα γύρω από την προέλευση της πολιτικής για την Τουρκία διαβρώνουν την αξιοπιστία των ΗΠΑ όχι μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Ο Μπάρακ, φυσικά, μπορεί επίσης να πιστεύει ειλικρινά ότι η Ουάσινγκτον θα πρέπει να βασιστεί στην Άγκυρα ως πληρεξούσιο (proxy) για την υπεράσπιση των συμφερόντων ασφαλείας των ΗΠΑ στην περιοχή. Το πρόβλημα με μια τέτοια θέση είναι ότι η Τουρκία σήμερα υποστηρίζει μερικές από τις χειρότερες σουνιτικές τρομοκρατικές οργανώσεις, από τη Γάζα μέχρι τη Λιβύη. Ο Μπάρακ φαίνεται να πιστεύει ότι μια περιφερειακή ισορροπία μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει αρκετή σταθερότητα ώστε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να αποχωρήσουν από την περιοχή.

Σας θυμίζει κάτι; Είναι μια επανάληψη της θεωρίας του Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα ότι η ειρήνη στη Μέση Ανατολή απαιτούσε μια ισορροπία μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Ολόκληρη η λογική του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης (JCPOA), της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, ήταν η ιδέα ότι η επανένταξη του Ιράν στο διεθνές προσκήνιο θα δημιουργούσε σταθερότητα αναπαράγοντας την αμοιβαία εξασφαλισμένη καταστροφή σε περιφερειακό επίπεδο.

Αυτό που απέτυχε να καταλάβει ο Ομπάμα ήταν ότι η ιδεολογία που τροφοδοτούσε το μίσος της Ισλαμικής Δημοκρατίας ήταν αυτή που καθιστούσε τη σταδιοδρομία της σταθερότητας αδύνατη. Η άρση των κυρώσεων και η ενθάρρυνση των επενδύσεων επέτρεψαν απλώς στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης να γεμίσει ξανά τα ταμεία του, να τροφοδοτήσει τον πόλεμο μέσω πληρεξουσίων και να επανεκκινήσει τα προγράμματα πυραύλων και drones. Μέσα σε μια δεκαετία, η περιοχή γνώρισε έναν μεγάλο πόλεμο.

Η επιθυμία του Μπάρακ να μετατρέψει την Τουρκία στη μόνη δύναμη ικανή να εξισορροπήσει την ισχύ του Ισραήλ είναι πιθανό να ακολουθήσει την ίδια τροχιά. Ο Μπάρακ μπορεί να βλέπει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως σύμμαχο, αλλά ο Τούρκος ηγέτης είναι ένας ιδεολόγος τόσο αφοσιωμένος στην οικοδόμηση της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας, την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας και την καταστροφή του Ισραήλ όσο ήταν και ο αείμνηστος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.

Οι καμώματα του Μπάρακ, οι προσπάθειες να βοηθήσει την Τουρκία να παρακάμψει τις κυρώσεις και η μονομερής προώθηση των ιμπεριαλιστικών φιλοδοξιών της Τουρκίας έχουν την προφανή υποστήριξη του Τραμπ και θα φτάσουν στο σημείο να σκιάσουν την περιφερειακή κληρονομιά του Τραμπ. Όπως κάθε λογικός ιστορικός βλέπει τις ρίζες του σημερινού πολέμου στις αποφάσεις του Ομπάμα και των υπουργών Εξωτερικών του, έτσι και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε μια δεκαετία από τώρα θα καταλάβουν ότι οι ρίζες των μελλοντικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή βρίσκονται στις αφελέις και λανθασμένες πολιτικές που προώθησε ο Πρέσβης και Ειδικός Απεσταλμένος Τομ Μπάρακ στο όνομα του Τραμπ.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Ο Πούτιν χτυπά την οικονομία, ο Τραμπ περιπλέκει το παιχνίδι: Η Ευρώπη μπροστά στη μεγάλη δοκιμασία της Ουκρανίας

Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα εξαιτίας της εμπλοκής των ΗΠΑ σε συγκρούσεις με το Ιράν υπό την προεδρία Τραμπ. Για να καλυφθούν τα κενά στην αεράμυνα, απαιτούνται νέες χρηματοδοτικές λύσεις. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή κεφαλαίων για την ταχεία αποκατάσταση της χαμένης παραγωγικής ικανότητας, πιθανώς μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μια παρέμβαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ αυτή την εβδομάδα δημιούργησε και πάλι προβλήματα στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας. Η συμφωνία του με τη Μόσχα, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση εκατομμυρίων βαρελιών ρωσικού ντίζελ στις παγκόσμιες αγορές, καταδικάστηκε από τους Δημοκρατικούς αλλά και από ορισμένους επιφανείς Ρεπουμπλικάνους στις ΗΠΑ. Ο Τραμπ παρουσίασε ανοιχτά τη συμφωνία ως μια προσπάθεια να εξασφαλιστούν «χαμηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς», καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Παραμένει αβέβαιο αν η συμφωνία θα βοηθήσει ουσιαστικά το κόμμα του προέδρου να ανακτήσει ψήφους. Ωστόσο, δημιούργησε μια ακόμη ανοιχτή διαμάχη μεταξύ του Τραμπ και του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ακριβώς τη στιγμή που η Ουκρανία χρειάζεται ανανεωμένη και στοχευμένη υποστήριξη από τους συμμάχους της.

Μια κλιμακούμενη ρωσική επίθεση

Τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρείται μια αισθητή αλλαγή στη στρατηγική της Ρωσίας στον πόλεμο. Πολλοί ανέμεναν ότι ο Πούτιν θα διέταζε νέο κύμα επιστράτευσης και μια ανανεωμένη επίθεση στο Ντονμπάς. Αντί γι’ αυτό, επέλεξε να εντείνει τις επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones, με στόχο να διαλύσει την ουκρανική οικονομία.

Παρατηρείται σημαντική αύξηση των επιθέσεων σε λιμάνια, αποθήκες σιτηρών και πλοία μεταφοράς, προφανώς με σκοπό να εμποδιστούν οι ουκρανικές αγροτικές εξαγωγές. Σημαντικές γέφυρες πάνω από τον ποταμό Δνείπερο στο Κίεβο έχουν πληγεί, όπως επίσης και σιδηροδρομικά δίκτυα σε ολόκληρη τη χώρα.

Οι επιθέσεις στο ενεργειακό δίκτυο της Ουκρανίας συνεχίζονται, παρά την υποτιθέμενη «ενεργειακή εκεχειρία» που, σύμφωνα με τον Τραμπ, αποτελούσε μέρος της συμφωνίας του με τη Μόσχα. Πλέον δεν στοχεύονται μόνο οι μονάδες παραγωγής ενέργειας αλλά και οι υποδομές μεταφοράς και διανομής.

Παράλληλα, επιθέσεις σε ουκρανικά χαλυβουργεία έθεσαν οριστικά εκτός λειτουργίας πέντε υψικαμίνους. Στο στόχαστρο έχουν επίσης βρεθεί μονάδες λιανικού εμπορίου, αποθηκευτικοί χώροι και κέντρα logistics.

Η πρόθεση της Ρωσίας είναι να οδηγήσει την ουκρανική οικονομία ξανά σε ύφεση, να προκαλέσει δυσχέρειες στον πληθυσμό και να υπονομεύσει το ηθικό των Ουκρανών. Ενδεχομένως μάλιστα να ελπίζει ότι θα προκαλέσει ένα νέο μεταναστευτικό κύμα εκτός της χώρας.

Τι ζητά η Ουκρανία από τους συμμάχους της

Η επιδείνωση του κρατικού προϋπολογισμού της Ουκρανίας, καθώς το ΑΕΠ παραμένει στάσιμο, τα δημόσια έσοδα δεν αυξάνονται και το δημοσιονομικό έλλειμμα διευρύνεται, θα αυξήσει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας και τις απαιτήσεις της προς τους Ευρωπαίους συμμάχους της.

Πρόκειται για σοβαρό πρόβλημα. Η Ουκρανία είχε ήδη προειδοποιήσει ότι το 2026 αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό 27 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τις αμυντικές δαπάνες, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2027 αναμένεται να φτάσει τα 32 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η κατάσταση είναι τόσο κρίσιμη ώστε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο πιθανόν να καθυστερήσει περαιτέρω εκταμιεύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος Extended Financing Facility (EFF), ύψους 7 δισ. δολαρίων, εάν δεν καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό ή δεν δοθούν νέες εγγυήσεις χρηματοδότησης.

Η εντατικοποίηση των ρωσικών επιθέσεων κατά της ουκρανικής οικονομίας, σε συνδυασμό με την παράταση του πολέμου, θα αυξήσει ακόμη περισσότερο αυτές τις ανάγκες.

Η στρατηγική του Πούτιν είναι σαφής. Επιδιώκει να αυξήσει το κόστος υποστήριξης της Ουκρανίας τη στιγμή που τα δημόσια οικονομικά πολλών ευρωπαϊκών χωρών βρίσκονται υπό πίεση και η ακροδεξιά, η οποία γενικά αντιτίθεται στη χρηματοδότηση της ουκρανικής πολεμικής προσπάθειας, ενισχύεται σε αρκετά κράτη.

Με σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις να πλησιάζουν, ιδιαίτερα στη Γαλλία τον επόμενο Μάιο, ο Πούτιν ελπίζει να παρουσιάσει την ουκρανική υπόθεση ως χαμένη, υπερβολικά δαπανηρή και ως βάρος για τους Ευρωπαίους φορολογούμενους.

Το ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσουν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για διήμερη σύνοδο κορυφής.

Τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία

Η Ευρώπη χρειάζεται να επιδείξει φιλοδοξία και δημιουργικότητα στον τρόπο χρηματοδότησης της Ουκρανίας.

Το μήνυμα προς τον Πούτιν θα πρέπει να είναι ότι, ανεξάρτητα από τον πρόεδρο Τραμπ, η Ευρώπη παραμένει προσηλωμένη μακροπρόθεσμα και είναι έτοιμη να προσφέρει στην Ουκρανία το οικονομικό «βαρύ πυροβολικό» που απαιτείται για να κερδίσει τον πόλεμο.

Αρχικά, το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας (Ukraine Support Loan – USL) ύψους 90 δισ. δολαρίων, το οποίο συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, θα μπορούσε να αυξηθεί.

Ακόμη καλύτερη λύση θα ήταν η κατάσχεση των 210 δισ. ευρώ παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας στην ΕΕ, κυρίως στο Βέλγιο, καθώς και άλλων 25 δισ. ευρώ στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Για τους Ευρωπαίους ηγέτες, θα έπρεπε να είναι προφανές ότι η Ρωσία οφείλει να πληρώσει για αυτόν τον πόλεμο αντί των Ευρωπαίων φορολογουμένων.

Η βελγική κυβέρνηση, η οποία μέχρι σήμερα αντιστέκεται στην κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων, δεν θα πρέπει να διαθέτει δικαίωμα ουσιαστικού βέτο σε ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας. Παράλληλα όμως, οι ανησυχίες της σχετικά με τις πιθανές νομικές ευθύνες πρέπει να ληφθούν υπόψη, μέσω ευρωπαϊκών εγγυήσεων που θα καλύπτουν τους σχετικούς κινδύνους.

Πρώτο βήμα θα μπορούσε να είναι η μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων από τη βελγική δικαιοδοσία σε έναν κοινό ευρωπαϊκό φορέα ειδικού σκοπού (SPV). Τα κεφάλαια αυτά θα μπορούσαν στη συνέχεια να επενδυθούν αποδοτικότερα, δημιουργώντας υψηλότερες αποδόσεις οι οποίες θα χρηματοδοτούσαν ακόμη μεγαλύτερα πακέτα στήριξης προς την Ουκρανία.

Τελικά, η αναγκαιότητα της ευρωπαϊκής ασφάλειας θα πρέπει να υπερισχύσει των νομικών και οικονομικών επιχειρημάτων κατά της κατάσχεσης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.

Θωρακίζοντας την Ουκρανία

Απαιτούνται επίσης επείγοντα μέτρα για την προστασία της ουκρανικής οικονομίας από τις ρωσικές επιθέσεις.

Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα εξαιτίας της εμπλοκής των ΗΠΑ σε συγκρούσεις με το Ιράν υπό την προεδρία Τραμπ.

Για να καλυφθούν τα κενά στην αεράμυνα, απαιτούνται νέες χρηματοδοτικές λύσεις. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή κεφαλαίων για την ταχεία αποκατάσταση της χαμένης παραγωγικής ικανότητας, πιθανώς μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Δύο πρωτοβουλίες βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο:

1. Μηχανισμός αποζημίωσης πρώτων ζημιών (First-Loss Compensation Scheme)

Στόχος είναι η μείωση του κινδύνου που αντιμετωπίζουν οι ασφαλιστικές εταιρείες.

Υπάρχει ο φόβος ότι ακόμη και η περιορισμένη ασφαλιστική κάλυψη που είναι σήμερα διαθέσιμη στην Ουκρανία θα μειωθεί περαιτέρω εάν αυξηθούν οι απώλειες λόγω πολέμου.

Εάν όμως η ουκρανική κυβέρνηση και οι διεθνείς δωρητές αναλάβουν να καλύπτουν τις πρώτες ζημιές από επιθέσεις σε παραγωγικά περιουσιακά στοιχεία, τότε οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες θα είναι πιο πρόθυμες να παρέχουν ασφαλιστική κάλυψη.

Έτσι θα εξασφαλιστούν πόροι για την ταχεία ανοικοδόμηση εργοστασίων, αγροτικών εκμεταλλεύσεων, ενεργειακών εγκαταστάσεων, καθώς και υποδομών μεταφορών και logistics.

2. Επέκταση του Ukrainian Recovery and Reconstruction Guarantee Facility (URGF)

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης προωθεί την επέκταση του υφιστάμενου μηχανισμού εγγυήσεων URGF.

Ο μηχανισμός αυτός χρησιμοποιείται ήδη για την ασφάλιση αγροτικών εξαγωγών της Ουκρανίας, αλλά διαθέτει σημαντικούς περιορισμούς:

  • Κάλυψη έως 2 εκατ. ευρώ ανά αποστολή.
  • Μέγιστο 5 εκατ. ευρώ ανά πελάτη.
  • Κάλυψη μόνο για 60 ημέρες μεταφοράς.
  • Δεν καλύπτει αποθήκευση.
  • Περιορίζεται στους όρους “Free on Board” (FOB).

Αυτό σημαίνει ότι οι αγρότες δεν προστατεύονται όταν τα σιτηρά βρίσκονται σε λιμάνια ή αποθηκευτικούς χώρους, δηλαδή ακριβώς στα σημεία όπου η Ρωσία εντείνει σήμερα τις επιθέσεις της.

Οι εξαγωγές σιτηρών αποφέρουν στην Ουκρανία ετήσια έσοδα ύψους 10-11 δισ. δολαρίων.

Οι διεθνείς δωρητές πρέπει να καταστήσουν ξανά οικονομικά βιώσιμη τη ναυτιλία από τα ουκρανικά λιμάνια. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βοηθήσουν την αγορά να βρει λύσεις.

Ως πρώτο βήμα, η ουκρανική κυβέρνηση και οι δωρητές θα μπορούσαν να αυξήσουν το μέγεθος και το εύρος του URGF, ώστε να καλύπτει και την αποθήκευση σε τερματικούς σταθμούς λιμένων.

Μια συμφωνία που θα υποχρέωνε τη Ρωσία να επιστρέψει στην προηγούμενη συμφωνία ναυσιπλοΐας της Μαύρης Θάλασσας θα αποτελούσε την ιδανική λύση για την προστασία αυτού του εμπορίου. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να εξεταστεί κάποια μορφή αεροπορικής ή αμυντικής προστασίας του ΝΑΤΟ για τα πλοία που εκτελούν αυτές τις μεταφορές.

Συμπέρασμα

Η συμφωνία του Τραμπ με τον Πούτιν αποδυναμώνει την Ουκρανία, αλλά δεν πρόκειται να αλλάξει θεμελιωδώς την πορεία του πολέμου.

Αυτό που θα αποδειχθεί καθοριστικό είναι αν η ουκρανική οικονομία καταφέρει να αντέξει έναν δύσκολο χειμώνα, ώστε η χώρα να επιβιώσει από τον πόλεμο και παράλληλα να συμβάλει στη διατήρηση της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες γίνονται ολοένα και πιο απρόβλεπτες, απαιτείται ευρωπαϊκή ηγεσία για να επιτευχθεί αυτό.

Το ερώτημα παραμένει: θα ανταποκριθεί η Ευρώπη;

chathamhouse.org

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία

Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το Ιράν ή οι Χούθι θα αισθάνονται ολοένα και πιο ενθαρρυμένοι να επιτίθενται σε πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Από τον Μάρτιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν σταθμεύσει δώδεκα βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς B-1 Lancer στη βάση RAF Fairford στη νότια Αγγλία, προς υποστήριξη του αεροπορικού τους πολέμου εναντίον του Ιράν. Τα αεροσκάφη αυτά είναι ιδιαίτερα πολύτιμα επειδή μπορούν να πετούν με υπερηχητικές ταχύτητες μεταφέροντας τεράστια φορτία κατευθυνόμενων και μη κατευθυνόμενων όπλων. Τα βομβαρδιστικά που είχαν σταθμεύσει στο Fairford αποτιμώνται σε περίπου 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια και αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο του στόλου B-1 της Ουάσιγκτον.

Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου της 3ης Οκτωβρίου, στρατιωτικοί διοικητές απομάκρυναν αιφνιδιαστικά ολόκληρο τον στόλο των B-1 από το Fairford, λόγω φόβων για επικείμενη ιρανική επίθεση. Η εντολή απομάκρυνσης ήταν τόσο ξαφνική ώστε το Πεντάγωνο φέρεται να μην διέθετε αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού για τα βομβαρδιστικά τη στιγμή που αυτά απογειώνονταν. Όπως το περιέγραψε ένας δημοσιογράφος:

«Ήταν απλώς μια λογική του τύπου “βγάλτε τα από το Fairford τώρα και θα βρούμε αργότερα πώς θα τα ανεφοδιάσουμε για να περάσουν τον Ατλαντικό και να επιστρέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες”.»

Τι ήταν αυτό που ανησύχησε τόσο το Πεντάγωνο;

Ευαίσθητες πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών υπεδείκνυαν ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) σχεδίαζε μια σύνθετη, πολυφασική επίθεση με drones εναντίον της βάσης. Σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδίαζαν να χρησιμοποιήσουν βαν χωρίς σήμανση, σταθμευμένα σε απόσταση περίπου τετρακοσίων μέτρων από την περίφραξη του Fairford, για την εκτόξευση οπλισμένων drones εναντίον των B-1, τα οποία βρίσκονταν εκτεθειμένα σε ανοικτούς χώρους, καθώς και εναντίον των αρκετών εκατοντάδων Αμερικανών στρατιωτικών που υπηρετούσαν στη βάση.

Η ιρανική επιχείρηση παρουσίαζε εντυπωσιακές ομοιότητες με μια παρόμοια προσπάθεια που πραγματοποίησε η Ουκρανία πέρυσι εναντίον της Ρωσίας, γνωστή ως «Operation Spider’s Web» (Επιχείρηση Ιστός της Αράχνης).

Ουκρανοί πράκτορες πέρασαν λαθραία εξαρτήματα drones σε δύο συνεργάτες τους στην βιομηχανική πόλη Τσελιάμπινσκ, περίπου 1.450 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας. Οι δύο πράκτορες συναρμολόγησαν τα εξαρτήματα δημιουργώντας 150 drones και προσέλαβαν ανυποψίαστους οδηγούς φορτηγών για να μεταφέρουν τα αεροσκάφη σε τοποθεσίες κοντά σε πέντε διαφορετικές ρωσικές αεροπορικές βάσεις που βρίσκονταν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Την προκαθορισμένη χρονική στιγμή, απομακρυσμένοι χειριστές εξαπέλυσαν ταυτόχρονα τα drones προς τους στόχους τους.

Τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά. Σύμφωνα με πληροφορίες, σαράντα ένα ρωσικά αεροσκάφη επλήγησαν και δώδεκα καταστράφηκαν ολοσχερώς, μεταξύ των οποίων επτά στρατηγικά βομβαρδιστικά Tu-95 με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικών όπλων.

Συνολικά, η Ουκρανία εξουδετέρωσε το 20% του επιχειρησιακού στόλου βομβαρδιστικών μεγάλου βεληνεκούς της Ρωσίας, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, χρησιμοποιώντας τοπικά παραγόμενα τετρακόπτερα Osa που κόστιζαν λιγότερο από 1.000 δολάρια το καθένα.

Η Ουκρανία δεν ήταν η μόνη χώρα που πραγματοποίησε μια τέτοια επιχείρηση. Μόλις λίγες εβδομάδες μετά την Επιχείρηση Ιστός της Αράχνης, το Ισραήλ εξαπέλυσε την «Operation Rising Lion» στο Ιράν.

Για μήνες, η Μοσάντ είχε τοποθετήσει κρυφά οπλισμένα drones και εκρηκτικά μέσα σε συνηθισμένα οχήματα, με στόχο στρατιωτικούς αξιωματούχους, πυρηνικούς επιστήμονες και ανώτερα στελέχη του IRGC.

Με το προκαθορισμένο σήμα, το Ισραήλ ενεργοποίησε τα όπλα, εξαπολύοντάς τα εναντίον στόχων που βρίσκονταν «ακόμη στα κρεβάτια τους, στα σπίτια τους», όπως δήλωσε Ισραηλινός αξιωματούχος στην Washington Post.

Η αποστολή σημείωσε μεγάλη τακτική επιτυχία, οδηγώντας στον θάνατο του στρατηγού Μοχαμάντ Μπαγκερί, του ανώτατου στρατιωτικού αξιωματικού του Ιράν, του στρατηγού Χοσεΐν Σαλαμί, επικεφαλής του IRGC, και του Μοχαμάντ Μεχντί Τεχραντσί, ενός από τους κορυφαίους πυρηνικούς επιστήμονες του Ιράν. Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις εξελίξεις, το Πεντάγωνο θεώρησε ότι δεν μπορούσε να διακινδυνεύσει μια αντίστοιχη ιρανική επίθεση εναντίον των βομβαρδιστικών B-1.

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν, αλλά δεν παραδέχονται δημόσια, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ευπάθειες απέναντι σε μικρότερους και πιο ευέλικτους αντιπάλους.

Τι εξηγεί αυτή τη μεταβολή και ποιες είναι οι επιπτώσεις της;

Η εξήγηση είναι απλή:

Οι στρατιωτικές καινοτομίες διαδίδονται ταχύτερα από ποτέ.

Οι οργανισμοί μπορούν πλέον να αποκτούν γνώση και τεχνογνωσία με πρωτοφανή ταχύτητα. Μπορούν να κατεβάσουν σχέδια drones από το διαδίκτυο ή να χρησιμοποιήσουν ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης για να δημιουργήσουν εξειδικευμένα σχέδια και στη συνέχεια να τα περάσουν σε έναν τρισδιάστατο εκτυπωτή ώστε να παράγουν προσαρμοσμένα οπλικά συστήματα.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ένα ευρύ φάσμα δρώντων διαθέτει ολοένα και περισσότερο τα μέσα για να αμφισβητήσει την κυριαρχία των μεγάλων δυνάμεων.

Η διάδοση των στρατιωτικών καινοτομιών δεν είναι κάτι νέο, αλλά οι συνθήκες αλλάζουν

Η στρατιωτική διάχυση δεν αποτελεί νέα έννοια. Όπως περιγράφω στο βιβλίο μου Bytes and Bullets, είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία και έχει διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο τα έθνη αναδείχθηκαν ή κατέρρευσαν στο πέρασμα των αιώνων.

Από τη χρήση του αγγλικού μακρού τόξου από τον βασιλιά Ερρίκο Ε΄ εναντίον της γαλλικής αριστοκρατίας στη μάχη του Αζενκούρ το 1415, μέχρι την ανάπτυξη ταχύπλοων θωρηκτών με βαριά πυροβόλα από το ιαπωνικό ναυτικό το 1905, που συνέτριψαν τον ρωσικό στόλο της Βαλτικής, οι αυτοκρατορίες και τα κράτη αποκτούσαν βραχυπρόθεσμα πλεονεκτήματα μέσω νέων τεχνολογιών, μόνο για να τα χάσουν αργότερα όταν οι αντίπαλοί τους μελετούσαν τις μεθόδους τους και κάλυπταν το τεχνολογικό χάσμα.

Σε πρακτικό επίπεδο, η διάχυση είναι μια διαδικασία καινοτομίας, μίμησης και προσαρμογής που ξεκινά όταν μια σημαντική καινοτομία, όπως τα drones, φτάνει σε ένα κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης και αναγνωρίζεται από μια ευρύτερη κοινότητα.

Αυτό εγκαινιάζει έναν κύκλο τριών σταδίων.

Η διάχυση ξεκινά σταδιακά, καθώς οι πρώτοι χρήστες αξιοποιούν την καινοτομία στην πράξη. Το 2010, μόνο λίγες χώρες, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, χρησιμοποιούσαν συστηματικά οπλισμένα drones στις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις.

Με την πάροδο του χρόνου, η υιοθέτηση εξαπλώνεται και φτάνει σε κρίσιμη μάζα καθώς περισσότεροι δρώντες εφαρμόζουν την καινοτομία.

Μέχρι το 2019, χώρες όπως το Ιράν και η Τουρκία είχαν κατακτήσει τη διαδικασία παραγωγής drones και διέδιδαν φθηνά μοντέλα, από τα τουρκικά TB2 που χρησιμοποιήθηκαν από το Αζερμπαϊτζάν εναντίον των αρμενικών δυνάμεων μέχρι τα ιρανικά Shahed που αναπτύχθηκαν από τους αντάρτες Χούθι εναντίον των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Saudi Aramco.

Στο τρίτο στάδιο, ακόμη και οι πιο καθυστερημένοι ή μεταγενέστεροι χρήστες υιοθετούν την καινοτομία. Καθώς αυτή εξαπλώνεται, οι χρήστες την τροποποιούν ώστε να ανταποκρίνεται στις δικές τους ανάγκες και συνθήκες.

Οι προσαρμογές που προέκυψαν από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τρίτης φάσης.

Όταν οι ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ουκρανία το 2022, η Ουκρανία διέθετε ελάχιστη βιομηχανία παραγωγής drones. Κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε στρατιωτικές εισαγωγές από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Τουρκία και άλλες χώρες για να συνεχίσει την αντίσταση απέναντι στις δυνάμεις της Μόσχας.

Σύντομα, όμως, άρχισε να δημιουργεί τη δική της βιομηχανική βάση παραγωγής drones.

Ουκρανοί μηχανικοί τροποποίησαν εμπορικά τετρακόπτερα και δοκίμασαν σε πραγματικές συνθήκες μάχης νέα σχέδια, όπως:

  • drones πρώτου προσώπου (FPV),
  • μη επανδρωμένα αεροσκάφη οπτικών ινών,
  • ακόμη και αεροσκάφη κρούσης μεγάλου βεληνεκούς.

Με την πάροδο του χρόνου, οι προσαρμογές αυτές όχι μόνο επέτρεψαν στην Ουκρανία να αντέξει τις ρωσικές επιθέσεις, αλλά ενέπνευσαν και άλλους να τις μιμηθούν σε ολόκληρο τον κόσμο, από τη Μιανμάρ μέχρι το Μάλι.

Σήμερα, η διαδικασία καινοτομίας και προσαρμογής έχει επιταχυνθεί, με πολλούς δρώντες να μπορούν να αξιοποιήσουν ισχυρές τεχνολογικές δυνατότητες μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.

Μπορούν να χρησιμοποιήσουν την τρισδιάστατη εκτύπωση (3D printing) για να δημιουργήσουν «στιγμιαίες αλυσίδες εφοδιασμού», κατασκευάζοντας ηλεκτρονικά εξαρτήματα, drones και ακόμη και πυρομαχικά.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποίησε τρισδιάστατη εκτύπωση για να παράγει τη νέα πολεμική κεφαλή BRAKER, μια βόμβα διάτρησης οχυρωμένων στόχων που προσαρμόζεται σε drone αυτοκτονίας.

Τα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν έναν ακόμη καταλύτη αυτής της διάδοσης.

Για παράδειγμα, η έκθεση πληροφοριών απειλών της εταιρείας Anthropic τον Σεπτέμβριο του 2026 αποκάλυψε πώς μια ομάδα μηχανικών των Χούθι χρησιμοποίησε το Claude Code για να αναπτύξει πολυβάθμιους βαλλιστικούς πυραύλους και κατευθυνόμενες ρουκέτες, φτάνοντας τελικά μέχρι τη δοκιμαστική εκτόξευση πυραύλου ακριβείας.

Φαίνεται μάλιστα ότι η δοκιμή απέτυχε και η ομάδα επέστρεψε στο Claude Code για να καταλάβει τι είχε πάει στραβά.

Παράλληλα, στο Μάλι, ένα μόνο άτομο που εργαζόταν για την εθνική υπηρεσία ασφαλείας χρησιμοποίησε το Claude για να δημιουργήσει μια «πλατφόρμα μαζικών υποκλοπών», ικανή να παρακολουθεί επικοινωνίες από όλους τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας της χώρας και να καταρτίζει λίστες στόχων.

Ό,τι άλλοτε απαιτούσε μια ολόκληρη ομάδα μηχανικών για να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί, συχνά με τη βοήθεια κρατών όπως η Κίνα, μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί από έναν μόνο σύμβουλο που πειραματίζεται με ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης.

Η διάχυση λειτουργεί ολοένα και περισσότερο με αποκεντρωμένη λογική

Ιστορικά, οι ειδικοί θεωρούσαν ότι η τεχνολογική καινοτομία ακολουθούσε μια πορεία από πάνω προς τα κάτω.

Οι καινοτομίες αναπτύσσονταν αρχικά στις προηγμένες οικονομίες και στη συνέχεια εξαπλώνονταν προς την περιφέρεια.

Τα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη θεωρούνταν ωφελημένα επειδή εισέρχονταν αργότερα στο παιχνίδι, αξιοποιώντας καινοτομίες που είχαν ήδη αναπτυχθεί από άλλους.

Ωστόσο, ένα αναδυόμενο σώμα ερευνών αμφισβητεί την άποψη ότι οι καινοτομίες ρέουν κυρίως από τους τεχνολογικούς πρωτοπόρους προς τους υπόλοιπους.

Αντίθετα, λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη αλλά και μη κρατικοί δρώντες έχουν δημιουργήσει δικά τους οικοσυστήματα καινοτομίας, τα οποία επέτρεψαν σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ ή οι Χούθι να φτάσουν σε «σημεία καμπής δυνατοτήτων».

Σύμφωνα με τον αναλυτή Πίτερ Σάλισμπερι, σε αυτά τα σημεία η «εσωτερική γνώση, τα δίκτυα και η πρόσβαση στις αλυσίδες εφοδιασμού» συνενώνονται σε συστήματα που προσφέρουν σε αυτές τις οργανώσεις μακροχρόνια ανθεκτικότητα και τη δυνατότητα να αμφισβητούν πολύ ισχυρότερες δυνάμεις.

Τι σημαίνει αυτό για το περιστατικό με τα B-1;

Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το Ιράν ή οι Χούθι θα αισθάνονται ολοένα και πιο ενθαρρυμένοι να επιτίθενται σε πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους.

Ο επικεφαλής της βρετανικής υπηρεσίας εσωτερικών πληροφοριών MI5, Κεν ΜακΚάλουμ, προειδοποιεί ότι «η ένταση, η κλίμακα και η μορφή» αυτών των απειλών «μεταβάλλονται αυτή τη στιγμή».

Στη νέα εποχή της τεχνολογικής διάχυσης, δεν είναι πλέον ασυνήθιστο:

  • μαχητές των Χούθι να χρησιμοποιούν το Claude για να σχεδιάζουν drones και πυραύλους,
  • το Ιράν να απειλεί αμερικανικά βομβαρδιστικά B-1 που βρίσκονται βαθιά στην αγγλική ύπαιθρο,
  • ή μαχητές της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο να χρησιμοποιούν drones οπτικών ινών, εξελιγμένα στα πεδία μάχης της Ουκρανίας, για να επιτίθενται σε Ισραηλινούς στρατιώτες.

Ο κόσμος πρέπει να αναμένει περισσότερες συγκρούσεις, εντονότερο ανταγωνισμό και αυξανόμενα κόστη που θα βρίσκονται όλο και πιο πέρα από τον έλεγχο των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους.

Τι σημαίνει αυτό για τους Αμερικανούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής;

Οι εξελίξεις αυτές επιβάλλουν δύσκολες συζητήσεις.

Καθώς το στρατηγικό περιβάλλον μεταβάλλεται, μπορεί άραγε οι Ηνωμένες Πολιτείες να προσαρμοστούν;

Μέχρι στιγμής, η απάντηση είναι αποθαρρυντική.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να επενδύουν σε εξαιρετικά ακριβά, υψηλής τεχνολογίας οπλικά συστήματα των οποίων η χρησιμότητα μειώνεται στη νέα εποχή της διάχυσης.

Η πρόταση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για ένα αντιπυραυλικό σύστημα «Golden Dome», του οποίου το κόστος θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 500 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς και η προώθηση ενός πυρηνοκίνητου θωρηκτού «Trump-class», μιας πλατφόρμας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που θεωρείται ξεπερασμένη, προκαλούν απορία.

Το Πεντάγωνο θα εξυπηρετούνταν καλύτερα εάν επένδυε τους πόρους του στο να μετατραπεί σε έναν πιο προσαρμοστικό και πειραματικό οργανισμό, ικανότερο να αντιμετωπίζει τις απειλές που προέρχονται από ανερχόμενες δυνάμεις και αποκεντρωμένες ομάδες-πληρεξούσιους.

Άλλες χώρες κινούνται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση.

Ένα από τα βασικά διδάγματα του πολέμου με το Ιράν ήταν ότι τα χαμηλού κόστους, αναλώσιμα συστήματα αντιμετώπισης drones, όπως αυτά που αναπτύχθηκαν στην Ουκρανία, αποδείχθηκαν πολύ αποτελεσματικότερα στην αποτροπή ιρανικών επιθέσεων με drones και στην προστασία κρίσιμων υποδομών από ό,τι τα ακριβότερα αμερικανικά συστήματα.

Το παγκόσμιο περιβάλλον ασφαλείας υφίσταται έναν βαθύ μετασχηματισμό. Η διάδοση της τεχνολογίας, η τεχνητή νοημοσύνη, η τρισδιάστατη εκτύπωση και οι ταχύτατα εξελισσόμενες αλυσίδες καινοτομίας επιτρέπουν πλέον σε μικρότερους δρώντες να αναπτύσσουν στρατιωτικές δυνατότητες που άλλοτε ήταν αποκλειστικό προνόμιο των μεγάλων δυνάμεων. Το περιστατικό με τα B-1 στην Αγγλία αποτελεί ένα ισχυρό σημάδι αυτής της αλλαγής.

Και, σύμφωνα με τον συγγραφέα, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν προσαρμοστούν εγκαίρως στη νέα αυτή πραγματικότητα, ενδέχεται να πληρώσουν βαρύ τίμημα στο μέλλον.

Steve Feldstein

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Αναλύσεις51 δευτερόλεπτα πριν

Μάικλ Ρούμπιν: Ο Τομ Μπάρακ θα Καταστρέψει την κληρονομιά του Τραμπ;

Ο Μπάρακ έχει αναδιαμορφώσει σχεδόν μόνος του την πολιτική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος...

Απόψεις16 λεπτά πριν

Γεωπολιτική και Προφητεία: Ο γέροντας Σίμων της Λατινικής Αμερικής, οι «τρεις ημέρες σκοταδιού» στην ανθρωπότητα

Η πραγματική εγρήγορση δεν είναι ο φόβος για το αύριο· είναι η υπεύθυνη, η φροντίδα της οικογένειας για τον άνθρωπό...

Αναλύσεις31 λεπτά πριν

Ο Πούτιν χτυπά την οικονομία, ο Τραμπ περιπλέκει το παιχνίδι: Η Ευρώπη μπροστά στη μεγάλη δοκιμασία της Ουκρανίας

Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα...

Αναλύσεις1 ώρα πριν

Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία

Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το...

Άμυνα2 ώρες πριν

Παρέλαση από το μέλλον: Τα υπερσύγχρονα συστήματα «Spyder» και «David’s Sling»

Η φετινή παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου δεν θα έχει σχέση με τις προηγούμενες, αναφέρουν από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας, καθώς...

Δημοφιλή