Την ώρα που ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ζητεί την αποχώρηση των ευρωπαϊκών δυνάμεων από την Κύπρο μετά το τέλος της κρίσης στο Ιράν, η Άγκυρα προχωρά παράλληλα σε νέα ενίσχυση του κατοχικού στρατιωτικού αποτυπώματος στα Κατεχόμενα, όπως αναφέρει η εφημερίδα «ΣΗΜΕΡΙΝΗ».

Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το τελευταίο διάστημα, και ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη τόσο η περιφερειακή αναταραχή όσο και η συζήτηση για Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και πιθανή επανέναρξη των συνομιλιών στο Κυπριακό, η Τουρκία ενισχύει τον Αττίλα με νέα αντιαεροπορική πυροβολαρχία HISAR και με αυτοκινούμενο σύστημα ραντάρ ALP-100.

Όπως σημειώνεται, το ραντάρ, το οποίο διαθέτει εμβέλεια 185 χιλιομέτρων, έχει αναπτυχθεί στην περιοχή του σταθμού στην Καντάρα, πάνω στην οροσειρά του Πενταδακτύλου, σε θέση με ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία. Το συγκεκριμένο σύστημα φέρεται να έχει τη δυνατότητα ταχείας μετακίνησης και ανάπτυξης και σε άλλα σημεία, ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες.

Ταυτότητα όπλου: HISAR

Το HISAR («Φρούριο») είναι οικογένεια τουρκικών αντιαεροπορικών πυραυλικών συστημάτων εδάφους-αέρος μικρού έως μέσου βεληνεκούς, που αναπτύσσεται από το 2007. Το πρόγραμμα υλοποιείται κυρίως από τη Roketsan, η οποία έχει την ευθύνη των πυραύλων, και την Aselsan, που αναπτύσσει το μεγαλύτερο μέρος των αισθητήρων, των ηλεκτρονικών και των υποσυστημάτων διοίκησης και ελέγχου.

Η οικογένεια περιλαμβάνει το Hisar-A για μικρές αποστάσεις και το Hisar-O για μέσες αποστάσεις. Οι βασικές εκδόσεις των Hisar-A και Hisar-O χρησιμοποιούν υπέρυθρη καθοδήγηση (infrared homing). Αργότερα παρουσιάστηκε και έκδοση με RF seeker, δηλαδή καθοδήγηση μέσω ραντάρ, με την ονομασία Hisar O+ RF, καθώς και η ναυτική παραλλαγή Hisar-D RF. Η μακράς ακτίνας έκδοση Hisar-U εξελίχθηκε τελικά στο πρόγραμμα Siper, που αφορά αντιαεροπορική άμυνα μεγάλου βεληνεκούς.

Η απαρχή του προγράμματος συνδέεται με την τουρκική απαίτηση για σύστημα αεράμυνας χαμηλού και μέσου ύψους στο πλαίσιο του προγράμματος T-LALADMIS. Το πρώτο αίτημα πληροφοριών εκδόθηκε στις 18 Απριλίου 2007, ενώ το αίτημα υποβολής προσφορών ακολούθησε στις 28 Σεπτεμβρίου 2008. Οι πρώτες δοκιμές έγιναν το 2013 για το Hisar-A και το 2014 για το Hisar-O. Το τελικό συμβόλαιο ανατέθηκε στην Aselsan ως κύριο ανάδοχο στις 20 Ιουνίου 2015. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν επίσης η Tübitak SAGE για κεφαλή και μπαταρία και η Meteksan Savunma για το data link.

Σημαντικό ορόσημο ήρθε στις 7 Δεκεμβρίου 2017, όταν πραγματοποιήθηκε δοκιμή απότομης τροχιάς και επιβεβαιώθηκε η κάλυψη 360 μοιρών, μαζί με ελέγχους στα ραντάρ, στο σύστημα διοίκησης και ελέγχου, στα ηλεκτροοπτικά και στις επικοινωνίες. Το 2020 ανακοινώθηκε ότι τα πρώτα προϊόντα του Hisar-A θα εισέρχονταν στο τουρκικό οπλοστάσιο. Στις 20 Δεκεμβρίου 2022 ελήφθη η απόφαση για μαζική παραγωγή των συστημάτων αεράμυνας της Τουρκίας.

Στις 15 Δεκεμβρίου 2023 υπογράφηκε σύμβαση άνω των 1,5 δισ. δολαρίων μεταξύ Aselsan, Roketsan, Tübitak SAGE, των Τουρκικών Χερσαίων Δυνάμεων και της Τουρκικής Αεροπορίας για τη μαζική παραγωγή των Hisar, Siper και άλλων αντιαεροπορικών πυραύλων. Οι παραδόσεις προβλέπεται να γίνουν την περίοδο 2025-2029. Το 2024 η Aselsan δήλωσε ότι η παραγωγή συνεχίζεται και ότι τα τσιπ των πυραύλων, των ραντάρ και άλλων ηλεκτρονικών μερών έχουν σχεδιαστεί εγχώρια. Στις 15 Αυγούστου 2024, μπαταρία μαζικής παραγωγής Hisar-O/RF κατέρριψε επιτυχώς αεροσκάφος-στόχο σε απόσταση 40 χιλιομέτρων. Τον Ιανουάριο του 2025, και η υπέρυθρη έκδοση του Hisar-O πέτυχε επιτυχή κατάρριψη στόχου σε νέα δοκιμή.

Συνοπτικά, το HISAR είναι ο βασικός κορμός της τουρκικής πολυεπίπεδης αεράμυνας στα μικρά και μεσαία βεληνεκή, με εγχώρια βιομηχανική στήριξη, πολλαπλές εκδόσεις καθοδήγησης και σαφή πορεία από την ανάπτυξη προς τη μαζική παραγωγή και επιχειρησιακή ένταξη.

Ταυτότητα συστήματος: ALP 100-G

Το ALP 100-G είναι τουρκικό ραντάρ χαμηλού ύψους έγκαιρης προειδοποίησης, τεχνολογίας AESA και αρχιτεκτονικής GaN, που αναπτύσσεται από την Aselsan. Πρόκειται για πολυλειτουργικό σύστημα επιτήρησης αέρος, σχεδιασμένο για τρισδιάστατο εντοπισμό και παρακολούθηση μαχητικών αεροσκαφών, ελικοπτέρων, UAV και πυραύλων cruise. Διαθέτει επίσης ειδική λειτουργία weapon locating, δηλαδή μπορεί να εντοπίζει σημείο εκτόξευσης και πιθανό σημείο πρόσκρουσης εχθρικών πυρών, κάτι που το συνδέει όχι μόνο με αεράμυνα αλλά και με αποστολές έγκαιρης προειδοποίησης και αντεπιβολής πυρών.

Στην ουσία, το ALP 100-G παίζει τον ρόλο του “χαμηλού στρώματος αισθητήρα” μέσα στην τουρκική αρχιτεκτονική αεράμυνας. Σύμφωνα με εξειδικευμένες αμυντικές πηγές, λειτουργεί συμπληρωματικά προς το ALP 300-G, με έμφαση στους στόχους χαμηλού ίχνους και χαμηλού ύψους, όπως ελικόπτερα σε αιώρηση, drones και απειλές που πετούν κοντά στο έδαφος. Αναφέρεται επίσης ότι είναι S-band AESA ραντάρ, με δυνατότητα παρακολούθησης έως και 1.000 στόχων, στοιχείο που δείχνει ότι δεν μιλάμε για απλό τακτικό ραντάρ σημείου αλλά για σοβαρό κόμβο αεράμυνας.

Το σύστημα μπήκε επίσημα στο τουρκικό οπλοστάσιο στις 8 Απριλίου 2025, μετά την ολοκλήρωση δοκιμών και διαδικασιών αποδοχής. Η ένταξή του παρουσιάστηκε ως σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της τουρκικής επιτήρησης αεροπορικών απειλών σε χαμηλό ύψος.

Στις 27 Αυγούστου 2025, στο πλαίσιο της παρουσίασης του τουρκικού πλέγματος αεράμυνας Steel Dome, η Aselsan ανακοίνωσε την παράδοση 47 κρίσιμων υποσυστημάτων αξίας περίπου 460 εκατ. δολαρίων στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις. Στις παραδόσεις αυτές περιλαμβάνονταν συστήματα των οικογενειών SİPER, HİSAR, KORKUT, ALP και PUHU, πράγμα που δείχνει ότι το ALP 100-G εντάσσεται σε ευρύτερο δικτυοκεντρικό σχήμα και δεν λειτουργεί ως μεμονωμένο ραντάρ.

Ως προς τις εξαγωγές, η εικόνα είναι πιο θολή. Αμυντικά δημοσιεύματα του 2026 ανέφεραν ότι η Aselsan κατέγραψε την πρώτη εξαγωγή των ALP 300-G και ALP 100-G, χωρίς όμως να κατονομάζεται επίσημα ο πελάτης. Ξεχωριστά δημοσιεύματα του Φεβρουαρίου 2026 συνέδεσαν το ALP-100G με παράδοση στη Σομαλία, αλλά στις πηγές που εξέτασα δεν βρήκα επίσημη τουρκική επιβεβαίωση που να κατονομάζει ρητά τη Σομαλία ως τελικό χρήστη του συγκεκριμένου συστήματος.

Συνοπτικά: το ALP 100-G είναι ένα σύγχρονο τουρκικό ραντάρ αεράμυνας χαμηλού ύψους, με σαφή αποστολή στην ανίχνευση δύσκολων χαμηλά ιπτάμενων απειλών και με ρόλο-κλειδί μέσα στο Steel Dome. Δεν είναι “άλλο ένα ραντάρ”. Είναι κρίκος της τουρκικής προσπάθειας να στήσει πολυεπίπεδη, εγχώρια και δικτυωμένη αεράμυνα.

Η ενίσχυση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς, κατά τη «ΣΗΜΕΡΙΝΗ», δεν πρόκειται για μεμονωμένη κίνηση, αλλά για τμήμα ευρύτερης αναβάθμισης της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πληροφορία ότι το Σύνταγμα Καταδρομών των κατοχικών δυνάμεων, με έδρα τη Χαλεύκα, έχει πλέον αναβαθμιστεί σε Ταξιαρχία.

Οι κινήσεις αυτές, σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρει η κυπριακή εφημερίδα, έρχονται να υπογραμμίσουν την αντίφαση ανάμεσα στη ρητορική της Άγκυρας περί αποστρατιωτικοποίησης της παρουσίας τρίτων δυνάμεων στην Κύπρο και στην ίδια στιγμή τη δική της συστηματική στρατιωτική ενίσχυση των κατοχικών δομών.

Σε μια περίοδο κατά την οποία γίνεται λόγος για διάλογο, αποκλιμάκωση και επαναπροσέγγιση, η τουρκική πλευρά δείχνει, στην πράξη, να επενδύει στην περαιτέρω θωράκιση των κατοχικών της θέσεων, ενισχύοντας τόσο την αεράμυνα όσο και τις χερσαίες δυνάμεις της στα Κατεχόμενα.

Στην Αθήνα θα βρεθεί την ερχόμενη εβδομάδα ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, σε μια επίσκεψη με ισχυρό διπλωματικό, στρατηγικό και εξοπλιστικό αποτύπωμα. Σύμφωνα με το Defence Review, ο Γάλλος πρόεδρος θα έχει επίσημη συνάντηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τους στενούς συνεργάτες του, με βασικό αντικείμενο την ανανέωση και διεύρυνση της ελληνογαλλικής αμυντικής συμφωνίας, αλλά και τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα που συνδέουν Αθήνα και Παρίσι.

Η επίσκεψη αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, ότι το επόμενο βήμα στις σχέσεις των δύο χωρών δεν περιορίζεται πλέον σε μια απλή συνεργασία αγορών οπλικών συστημάτων, αλλά αφορά ένα πολύ ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο κοινής παρουσίας και συνεννόησης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Καταλυτικό ρόλο στις συζητήσεις αναμένεται να παίξουν και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα, η Κυπριακή Δημοκρατία, η Γαλλία και το Ισραήλ φέρονται να έχουν οικοδομήσει ένα περιβάλλον στρατηγικής συνεργασίας με σαφή αναφορά στα συμφέροντα του ελληνισμού και στην ανάγκη σταθερότητας απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο γαλλικός στόλος έχει ήδη συνεχή παρουσία στην Κυπριακή Δημοκρατία και στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ από την πλευρά του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και του ΓΕΕΘΑ έχει καταβληθεί προσπάθεια ώστε η συνεργασία Ελλάδας και Γαλλίας να αποκτήσει ακόμη πιο επιχειρησιακό χαρακτήρα. Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνεται και η πολύ καλή σχέση του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ με τον Γάλλο Αρχηγό Ενόπλων Δυνάμεων, πτέραρχο Fabien Mandon, κάτι που θεωρείται ότι ενισχύει ακόμη περισσότερο το επίπεδο της συνεννόησης.

Προοπτική ναυπήγησης Belharra στην Ελλάδα

Στο μέτωπο των εξοπλισμών, το Παρίσι επανέρχεται δυναμικά στο τραπέζι. Το Defence Review αναφέρει πως η γαλλική πλευρά έχει επαναφέρει προς το Μέγαρο Μαξίμου και το ΥΠΕΘΑ μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα, με κορυφαίο αυτό της ναυπήγησης νέων υποβρυχίων, αλλά και την προοπτική νέων φρεγατών FDI HN με ναυπήγηση στην Ελλάδα για το Πολεμικό Ναυτικό.

Αν και το πρόγραμμα των νέων υποβρυχίων εμφανίζεται ώριμο σε επίπεδο Πολεμικού Ναυτικού, το ίδιο δημοσίευμα σημειώνει ότι οι πολιτικές εξελίξεις και η εκλογική περίοδος που αναμένεται το επόμενο διάστημα θα καθυστερήσουν τις τελικές αποφάσεις, οι οποίες δεν τοποθετούνται πριν από το 2028.

Νέα υποβρύχια Barracuda

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η γαλλική πρόταση αφορά τα νέα υποβρύχια Blacksword Barracuda, τα οποία ήδη αξιολογούνται από το Πολεμικό Ναυτικό. Παράλληλα, η Naval Group βρίσκεται σε προχωρημένες συζητήσεις με τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, με στόχο, εφόσον προχωρήσει το πρόγραμμα, τα νέα γαλλικά υποβρύχια να ναυπηγηθούν στην Ελλάδα.

Το γαλλικό ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στη ναυπήγηση. Το Defence Review επισημαίνει ότι η Naval Group συνομιλεί ήδη με δεκάδες ελληνικές εταιρείες, επιδιώκοντας την ένταξή τους στην εφοδιαστική αλυσίδα του προγράμματος και τη συμμετοχή τους σε ποσοστό που θα μπορούσε να φτάσει το 25%. Πρόκειται για μια παράμετρο που συνδέεται άμεσα με την επιδίωξη της ελληνικής πλευράς να υπάρξει ουσιαστικό βιομηχανικό αποτύπωμα και όχι απλή αγορά έτοιμου υλικού.

Αντικατάσταση Mirage 2000-5 και τεθωρακισμένα Philoctetes

Η γαλλική κινητικότητα δεν σταματά όμως στο Πολεμικό Ναυτικό. Το δημοσίευμα σημειώνει ότι το ενδιαφέρον του Παρισιού απλώνεται και στην Πολεμική Αεροπορία, με φόντο τη μελλοντική αντικατάσταση των Mirage 2000-5 Mk2, αλλά και στον Στρατό Ξηράς. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στο Γενικό Επιτελείο Στρατού διεξάγονται συζητήσεις για γαλλικά πυραυλικά συστήματα αλλά και για νέα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης Philoctetes.

Αντίστοιχη κινητικότητα καταγράφεται και στη Λευκωσία, όπου σύμφωνα με το Defence Review γίνονται υψηλού επιπέδου συζητήσεις στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς για την απόκτηση νέων γαλλικών οπλικών συστημάτων για την Κυπριακή Δημοκρατία. Το στοιχείο αυτό ενισχύει ακόμη περισσότερο την εικόνα μιας συνολικής γαλλικής στρατηγικής επένδυσης στον άξονα Αθήνας-Λευκωσίας.

Το νέο αυτό πλαίσιο της ελληνογαλλικής στρατηγικής συνεργασίας αναμένεται, κατά το δημοσίευμα, να επικυρωθεί και σε πολιτικό επίπεδο από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Εμανουέλ Μακρόν κατά την επίσημη επίσκεψη του Γάλλου προέδρου στην Αθήνα στις 24 και 25 Απριλίου.

Σε επίπεδο υπουργείου Εθνικής Άμυνας, ο στόχος του Νίκου Δένδια εμφανίζεται να είναι η ενίσχυση της συνεργασίας σε τομείς όπως η αμυντική βιομηχανία, η συμπαραγωγή, η καινοτομία και η ανάπτυξη κρίσιμων τεχνολογιών. Στο επίκεντρο αυτών των συνομιλιών βρίσκονται, όπως αναφέρεται, τα πυραυλικά συστήματα, τα μέσα ηλεκτρονικού πολέμου, η αεράμυνα και τα δορυφορικά συστήματα.

Τέλος, το Defence Review μεταφέρει με επιφύλαξη μια πληροφορία που δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί: ότι ο Εμανουέλ Μακρόν ενδέχεται κατά την επίσκεψή του να επιβιβαστεί και στη φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ» F-601 του Πολεμικού Ναυτικού, σε μια κίνηση με σαφή συμβολισμό για το βάθος της ελληνογαλλικής συνεργασίας.

Σε κάθε περίπτωση, η επικείμενη επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα δεν μοιάζει με μια τυπική διπλωματική στάση. Αντιθέτως, διαμορφώνεται ως σταθμός για την επόμενη φάση της ελληνογαλλικής στρατηγικής σχέσης, με αιχμή τα εξοπλιστικά, τη συμπαραγωγή, την επιχειρησιακή συνεργασία και το συνολικό αποτύπωμα ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τί λέει το Bloomberg

Σε ανανέωση της αμυντικής τους συμφωνίας προχωρούν Ελλάδα και Γαλλία, με φόντο τη νέα ευρωπαϊκή ανάγκη για ισχυρότερη αποτροπή και βαθύτερες στρατηγικές συνεργασίες. Όπως μεταδίδει το Bloomberg, η επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να σφραγίσει μια νέα πενταετή συμφωνία, με ευρύτερο αποτύπωμα και πέρα από το καθαρά αμυντικό πεδίο.

Η Ελλάδα και η Γαλλία ετοιμάζονται να περάσουν σε νέα φάση τη στρατηγική τους σχέση, ανανεώνοντας την αμυντική συμφωνία που είχαν υπογράψει το 2021. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι δύο χώρες σχεδιάζουν να επεκτείνουν τη συμφωνία για ακόμη πέντε χρόνια, σε μια περίοδο όπου η ευρωπαϊκή ασφάλεια βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο.

Καθοριστικό σταθμό σε αυτή τη διαδικασία αποτελεί η επικείμενη επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα την επόμενη εβδομάδα. Μετά τη σύνοδο ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κύπρο, ο Μακρόν αναμένεται να βρεθεί στην ελληνική πρωτεύουσα, όπου θα έχει συνάντηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη για να επικυρωθεί η ανανέωση της διμερούς αμυντικής συμφωνίας.

Το δημοσίευμα του Bloomberg σημειώνει ότι η νέα συμφωνία δεν θα περιορίζεται μόνο στο αμυντικό σκέλος. Αθήνα και Παρίσι αναμένεται να υπογράψουν και συμπληρωματικές συμφωνίες για περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας σε τομείς όπως η εξωτερική πολιτική, η πολιτική προστασία και η οικονομία. Αυτό δείχνει ότι οι δύο πλευρές δεν βλέπουν πλέον τη σχέση τους ως μια στενή στρατιωτική συνεννόηση, αλλά ως ένα ευρύτερο πλαίσιο στρατηγικής σύμπλευσης.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω του νέου διεθνούς περιβάλλοντος. Από την εποχή που υπογράφηκε η πρώτη συμφωνία, το τοπίο έχει αλλάξει δραματικά. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ο πόλεμος στο Ιράν, αλλά και η γενικότερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή έχουν μετατρέψει την άμυνα και την αποτροπή σε κορυφαία προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ταυτόχρονα, η αβεβαιότητα γύρω από τις διατλαντικές σχέσεις και οι συζητήσεις για το μέλλον του ΝΑΤΟ ενισχύουν ακόμη περισσότερο τη σημασία τέτοιων διμερών στρατηγικών συμφωνιών. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Αθήνα και το Παρίσι επιχειρούν να θωρακίσουν τη συνεργασία τους και να της δώσουν πιο σταθερό και μόνιμο χαρακτήρα.

Σύμφωνα πάντα με το Bloomberg, η νέα συμφωνία αναμένεται να περιλαμβάνει και μια επιπλέον πρόβλεψη με ιδιαίτερο βάρος: ρήτρα αυτόματης ανανέωσης στο μέλλον. Αν αυτή επιβεβαιωθεί, τότε η ελληνογαλλική αμυντική σχέση θα αποκτήσει ακόμη πιο ισχυρή θεσμική βάση, μειώνοντας την ανάγκη διαρκών επαναδιαπραγματεύσεων και στέλνοντας μήνυμα συνέχειας και στρατηγικού βάθους.

Η άφιξη Μακρόν στην Αθήνα, λοιπόν, δεν θα έχει μόνο συμβολικό χαρακτήρα. Θα σηματοδοτεί την πρόθεση Ελλάδας και Γαλλίας να εμβαθύνουν μια σχέση που ήδη θεωρείται από τις πιο ισχυρές στην Ευρώπη, σε μια εποχή όπου η γεωπολιτική αβεβαιότητα επιστρέφει με ένταση και η ανάγκη για σταθερές συμμαχίες γίνεται πιο πιεστική από ποτέ.