Νέα σοβαρή ένταση προκαλεί στις ήδη εύθραυστες σινοβρετανικές σχέσεις η υπόθεση κατασκοπείας υπέρ της Κίνας που αποκαλύφθηκε στο Λονδίνο, με βρετανικό δικαστήριο να κρίνει ένοχους δύο άνδρες για παρακολούθηση φιλοδημοκρατικών ακτιβιστών από το Χονγκ Κονγκ που ζουν στη Βρετανία.

Η υπόθεση θεωρείται ιστορικής σημασίας, καθώς σύμφωνα με βρετανικά μέσα ενημέρωσης πρόκειται για τις πρώτες καταδίκες στη Βρετανία για κατασκοπεία υπέρ της Κίνας.

Στο εδώλιο κάθισαν ο 65χρονος Τσανγκ Μπιού «Μπιλ» Γιουέν και ο 40χρονος Τσι Λέουνγκ «Πίτερ» Γουάι, οι οποίοι κρίθηκαν ένοχοι για παροχή βοήθειας σε ξένη υπηρεσία πληροφοριών μέσω επιχειρήσεων παρακολούθησης που πραγματοποιήθηκαν από τον Δεκέμβριο του 2023 έως τον Μάιο του 2024.

Ο πρώτος ήταν πρώην υψηλόβαθμος αξιωματικός της αστυνομίας του Χονγκ Κονγκ και εργαζόταν στο επίσημο εμπορικό γραφείο της κυβέρνησης του Χονγκ Κονγκ στο Λονδίνο. Ο δεύτερος υπηρετούσε στη βρετανική συνοριοφυλακή και είχε επίσης διατελέσει αστυνομικός της Μητροπολιτικής Αστυνομίας του Λονδίνου.

Οι δύο άνδρες, που διαθέτουν βρετανική και κινεζική υπηκοότητα, αρνήθηκαν όλες τις κατηγορίες, ενώ η κινεζική πρεσβεία στο Λονδίνο έκανε λόγο για πολιτικά υποκινούμενη δίωξη και «κατασκευασμένες κατηγορίες».

Στόχος οι ακτιβιστές του Χονγκ Κονγκ

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη δίκη, οι δύο καταδικασθέντες φέρονται να συμμετείχαν σε επιχειρήσεις παρακολούθησης και συλλογής πληροφοριών εις βάρος μελών της κοινότητας των φιλοδημοκρατικών ακτιβιστών του Χονγκ Κονγκ που έχουν εγκατασταθεί στη Βρετανία μετά τις εξελίξεις του 2019.

Η υπόθεση έρχεται να επιβεβαιώσει τους φόβους της βρετανικής κυβέρνησης και των υπηρεσιών ασφαλείας ότι το Πεκίνο επιχειρεί να επεκτείνει τις δραστηριότητες επιρροής και παρακολούθησης ακόμη και εντός βρετανικού εδάφους.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι ο ένας εκ των καταδικασθέντων υπηρετούσε σε κρίσιμο κρατικό μηχανισμό ασφαλείας της Βρετανίας, αποκτώντας πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες.

Οι δύο άνδρες αναμένεται να καταδικαστούν στις 15 Μαΐου και αντιμετωπίζουν ποινές που μπορεί να φτάσουν έως και τα 14 χρόνια κάθειρξης.

Μυστήριο με τον θάνατο τρίτου κατηγορούμενου

Η υπόθεση αποκτά ακόμη πιο σκοτεινή διάσταση λόγω του θανάτου του τρίτου κατηγορούμενου στην ίδια υπόθεση.

Ο 37χρονος Μάθιου Τρίκετ, πρώην μέλος των Βρετανών πεζοναυτών και πρώην εργαζόμενος στην υπηρεσία μετανάστευσης, βρέθηκε νεκρός λίγο μετά την απαγγελία κατηγοριών εις βάρος του.

Οι βρετανικές αρχές ανέφεραν ότι ο θάνατός του δεν θεωρείται ύποπτος, ωστόσο η υπόθεση συνεχίζει να προκαλεί ερωτήματα και έντονο ενδιαφέρον στη Βρετανία.

Ο Τρίκετ είχε εργαστεί και ως ιδιωτικός ερευνητής, ενώ φερόταν να συνδέεται με το δίκτυο παρακολούθησης των ακτιβιστών.

Οργισμένη αντίδραση από το Πεκίνο

Η αντίδραση της Κίνας ήταν άμεση και ιδιαίτερα επιθετική.

Ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Λιν Ζιάν, κατηγόρησε ανοιχτά τη Βρετανία για «χειραγώγηση των δικαστικών διαδικασιών» και «κατάχρηση του νόμου» με στόχο την καταδίκη ανθρώπων που –κατά το Πεκίνο– στοχοποιήθηκαν πολιτικά.

Ο ίδιος έκανε λόγο για «στήριξη σε αντικινεζικά στοιχεία και αποσταθεροποιητικές δυνάμεις του Χονγκ Κονγκ», ενώ κάλεσε το Λονδίνο να προστατεύσει τη «θετική δυναμική» των σινοβρετανικών σχέσεων.

Η αντίδραση αυτή δείχνει ότι η υπόθεση έχει ήδη μετατραπεί σε διπλωματικό επεισόδιο υψηλής έντασης ανάμεσα στις δύο χώρες.

Οι σκιές του Χονγκ Κονγκ επιστρέφουν

Οι εξελίξεις επαναφέρουν στο προσκήνιο το βαθύ ρήγμα που δημιουργήθηκε μετά την καταστολή των φιλοδημοκρατικών κινητοποιήσεων του 2019 στο Χονγκ Κονγκ.

Η πρώην βρετανική αποικία, που επέστρεψε στην Κίνα το 1997 έπειτα από 156 χρόνια βρετανικής διοίκησης, εξελίχθηκε τα τελευταία χρόνια σε βασικό σημείο αντιπαράθεσης ανάμεσα στο Λονδίνο και το Πεκίνο.

Η Βρετανία κατηγόρησε επανειλημμένα την Κίνα ότι παραβίασε τις δεσμεύσεις της για το καθεστώς αυτονομίας του Χονγκ Κονγκ, ενώ το Πεκίνο απάντησε κατηγορώντας το Λονδίνο για παρέμβαση στις εσωτερικές του υποθέσεις.

Χιλιάδες κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ εγκαταστάθηκαν τα τελευταία χρόνια στη Βρετανία, αξιοποιώντας ειδικά προγράμματα μετανάστευσης που δημιούργησε η κυβέρνηση του Λονδίνου.

Πλέον, όμως, μεγάλο μέρος αυτής της κοινότητας δηλώνει ότι ζει υπό συνεχή φόβο.

«Ο φόβος ήταν πραγματικός»

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν η αντίδραση του ακτιβιστή Φιν Λάου, ο οποίος είχε στοχοποιηθεί από το δίκτυο παρακολούθησης.

«Επί χρόνια, τα μέλη της διασποράς του Χονγκ Κονγκ στη Βρετανία ζούσαν μέσα στον φόβο. Η σημερινή καταδίκη επιβεβαιώνει ότι αυτός ο φόβος δεν ήταν παρανοϊκός. Ήταν πραγματικός», δήλωσε μετά την ανακοίνωση της απόφασης.

Η δήλωση αποτυπώνει το κλίμα ανησυχίας που επικρατεί πλέον στη βρετανική κοινωνία σχετικά με πιθανές επιχειρήσεις ξένων υπηρεσιών πληροφοριών στο εσωτερικό της χώρας.

Η MI5 είχε προειδοποιήσει

Η υπόθεση έρχεται λίγους μήνες μετά τις δημόσιες προειδοποιήσεις της MI5 για κινεζική δραστηριότητα επιρροής στο βρετανικό πολιτικό σύστημα.

Τον Νοέμβριο, η βρετανική υπηρεσία ασφαλείας είχε ενημερώσει βουλευτές ότι Κινέζοι πράκτορες επιχειρούσαν να συλλέξουν πληροφορίες και να επηρεάσουν πολιτικές δραστηριότητες στο Γουέστμινστερ.

Παράλληλα, τον Μάρτιο –την ημέρα που ξεκίνησε η δίκη– η βρετανική αστυνομία ανακοίνωσε νέες συλλήψεις υπόπτων για συνεργασία με κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών, ανάμεσά τους και ο σύντροφος εν ενεργεία βουλευτή.

Νέα κρίση στις σχέσεις Λονδίνου – Πεκίνου

Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ είχε επισκεφθεί την Κίνα τον Ιανουάριο, επιχειρώντας επανεκκίνηση των διμερών σχέσεων.

Ωστόσο, οι επαναλαμβανόμενες υποθέσεις κατασκοπείας και κινεζικής επιρροής δημιουργούν νέο κύμα δυσπιστίας στο Λονδίνο.

Μετά τις καταδίκες, ο Βρετανός υπουργός Ασφαλείας Νταν Τζάρβις ανακοίνωσε ότι ο Κινέζος πρέσβης θα κληθεί για εξηγήσεις, ξεκαθαρίζοντας ότι τέτοιες δραστηριότητες «είναι και θα παραμείνουν απαράδεκτες σε βρετανικό έδαφος».

Το μήνυμα που εκπέμπεται πλέον από το Λονδίνο είναι σαφές: η Βρετανία θεωρεί ότι η κινεζική δραστηριότητα στο εσωτερικό της χώρας ξεπερνά τα όρια της διπλωματίας και αγγίζει πλέον ευθέως ζητήματα εθνικής ασφάλειας.