Σκιά πολέμου πάνω από τον Πανάγιο Τάφο – Στο τραπέζι ακόμη και το ενδεχόμενο να μη φτάσει φέτος το Άγιο Φως στην Ελλάδα

Βαρύ προβληματισμό και έντονη ανησυχία προκαλούν οι εξελίξεις στην Ιερουσαλήμ, καθώς ο πόλεμος που μαίνεται στην περιοχή αγγίζει πλέον, έστω και έμμεσα, το πιο ιερό σημείο της Χριστιανοσύνης. Ο Ναός της Αναστάσεως, ο Πανάγιος Τάφος, εκεί όπου κορυφώνεται κάθε χρόνο το συγκλονιστικό τελετουργικό της αφής του Αγίου Φωτός, βρέθηκε κοντά σε περιοχή όπου εντοπίστηκαν θραύσματα από ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους που αναχαιτίστηκαν πάνω από την Ιερουσαλήμ.

Ο Ναός της Αναστάσεως, στη χριστιανική συνοικία της παλαιάς πόλης, δεν είναι ένας απλός προσκυνηματικός τόπος. Είναι το κέντρο της ίδιας της χριστιανικής πίστης, καθώς περιλαμβάνει τον Γολγοθά, όπου σταυρώθηκε ο Ιησούς Χριστός, και τον κενό Τάφο, όπου ετάφη και αναστήθηκε. Γι’ αυτό και κάθε αναφορά σε κίνδυνο ή πολεμική απειλή στην ευρύτερη περιοχή του προκαλεί παγκόσμιο σοκ.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έγιναν γνωστές, κατά τη 17η ημέρα του πολέμου στο Ιράν, νέα ομοβροντία βαλλιστικών πυραύλων που εκτοξεύτηκαν κατά του Ισραήλ αναχαιτίστηκε στον ουρανό της Ιερουσαλήμ. Ωστόσο, τα θραύσματα από τις αναχαιτίσεις έπεσαν σε διάφορα σημεία της πόλης. Η Πυροσβεστική ανακοίνωσε ότι μεγάλο τμήμα πυραύλου έπληξε κατοικία στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, προκαλώντας υλικές ζημιές, χωρίς ευτυχώς να σημειωθούν τραυματισμοί. Άλλα θραύσματα εντοπίστηκαν κοντά στην Εθνική Βιβλιοθήκη, σε μικρή απόσταση από την Κνεσέτ, αλλά και κοντά στον ίδιο τον Ναό της Αναστάσεως, εξέλιξη που προκάλεσε ανατριχίλα σε εκατομμύρια Ορθόδοξους και όχι μόνο πιστούς.

Για την Ελλάδα το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη συναισθηματική και εκκλησιαστική φόρτιση. Ο Πανάγιος Τάφος είναι άρρηκτα δεμένος στη συλλογική συνείδηση του λαού με την αφή του Αγίου Φωτός το Μεγάλο Σάββατο, μια στιγμή που έχει προσλάβει σχεδόν εθνική διάσταση, καθώς η φλόγα μεταφέρεται με ειδική πτήση στην Αθήνα και από εκεί διαχέεται σε όλη την ελληνική επικράτεια για να σημάνει το Αναστάσιμο μήνυμα.

Ακριβώς εδώ γεννιέται πλέον ένα κρίσιμο και πρωτοφανές ερώτημα: τι θα συμβεί εάν ο πόλεμος συνεχιστεί και τις επόμενες εβδομάδες; Στις 11 Απριλίου, οπότε πέφτει φέτος το Μεγάλο Σάββατο, χιλιάδες προσκυνητές συγκεντρώνονται παραδοσιακά στον Πανάγιο Τάφο για την τελετή της αφής. Κανείς, όμως, δεν μπορεί από τώρα να διαβεβαιώσει ότι μια τόσο μεγάλη συγκέντρωση θα επιτραπεί υπό συνθήκες πολέμου, ούτε ότι θα υπάρχουν οι ελάχιστες εγγυήσεις ασφαλείας για να πραγματοποιηθεί ομαλά η τελετή.

Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα είναι πρακτικό αλλά εξίσου σοβαρό: ακόμη κι αν η αφή πραγματοποιηθεί, ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι το αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν θα παραμείνει ανοιχτό και λειτουργικό, ώστε να μπορέσει να αναχωρήσει η ελληνική αποστολή με το Άγιο Φως; Αν η σύγκρουση κλιμακωθεί κι άλλο, δεν αποκλείεται να υπάρξουν περιορισμοί, αναστολές ή ακόμη και πλήρης αδυναμία αεροπορικής σύνδεσης.

Έτσι, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, μπαίνει ανοιχτά στο τραπέζι ένα σενάριο που μέχρι πρότινος έμοιαζε αδιανόητο: να μην καταφέρει φέτος το Άγιο Φως, στην υλική του μορφή, να ταξιδέψει από τα Ιεροσόλυμα στην Ελλάδα. Πρόκειται για ενδεχόμενο που, αν επιβεβαιωθεί, θα είναι ιστορικό, καθώς η οργανωμένη αεροπορική μεταφορά του Αγίου Φωτός στη χώρα μας έχει καθιερωθεί από το 1988, ενώ από το 2002 το ελληνικό κράτος έχει αναλάβει επίσημα τον συντονισμό της διαδικασίας σε συνεργασία με την Εκκλησία της Ελλάδος.

Η μεταφορά του Αγίου Φωτός ακολουθεί κάθε χρόνο μια συγκεκριμένη, καλά οργανωμένη διαδικασία. Μετά την αφή στον Πανάγιο Τάφο, η φλόγα τοποθετείται σε ειδικά λυχνάρια ασφαλείας και παραδίδεται στην ελληνική κρατική και εκκλησιαστική αποστολή, η οποία βρίσκεται στα Ιεροσόλυμα ειδικά για τον σκοπό αυτό. Από εκεί μεταφέρεται αεροπορικώς, συνήθως με ειδικά προγραμματισμένη πτήση charter, που κατά καιρούς έχει πραγματοποιηθεί από εταιρείες όπως η Aegean, ενώ στο παρελθόν έχουν χρησιμοποιηθεί και αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η φλόγα ταξιδεύει σε ειδικό φανάρι συνεχούς καύσης, εντός της καμπίνας του αεροσκάφους, υπό τη συνοδεία κληρικών και μελών της αποστολής. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, η στιγμή της πτήσης αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς το πλήρωμα χαμηλώνει τα φώτα και οι λαμπάδες ανάβουν μέσα στην καμπίνα. Με την προσγείωση στην Αθήνα ακολουθεί επίσημη υποδοχή και αμέσως μετά ξεκινά η διανομή του Αγίου Φωτός σε όλη την Ελλάδα, είτε με ειδικές είτε με προγραμματισμένες πτήσεις προς μεγάλες πόλεις και νησιά, και στη συνέχεια με οχήματα προς τις κατά τόπους μητροπόλεις και τις ενορίες.

Αυτός ο ολόκληρος μηχανισμός, ο οποίος κάθε χρόνο λειτουργεί σχεδόν τελετουργικά, φέτος απειλείται από την αβεβαιότητα του πολέμου. Δεν πρόκειται απλώς για ένα επιχειρησιακό πρόβλημα μεταφοράς, αλλά για ένα ζήτημα με βαθύ θρησκευτικό, εθνικό και συμβολικό αποτύπωμα, ειδικά για την Ελλάδα, όπου η άφιξη του Αγίου Φωτός έχει αποκτήσει ξεχωριστή βαρύτητα στη δημόσια ζωή.

Το επόμενο διάστημα, λοιπόν, τα βλέμματα δεν θα είναι στραμμένα μόνο στις στρατιωτικές εξελίξεις του πολέμου, αλλά και στις αποφάσεις που θα κληθούν να λάβουν οι ισραηλινές αρχές για την ασφάλεια στην Ιερουσαλήμ, τη λειτουργία του αεροδρομίου και, τελικά, τη δυνατότητα να διατηρηθεί ζωντανή μια παράδοση που για τους Ορθόδοξους πιστούς δεν είναι απλώς ένα έθιμο, αλλά μέρος της ίδιας της πασχαλινής τους ταυτότητας.

Σφοδρή επίθεση εναντίον όσων εμφανίζονται ως φιλελεύθεροι ή μετριοπαθείς επικριτές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αλλά στην πράξη -όπως υποστηρίζει- διευκολύνουν τη μακροημέρευση του καθεστώτος του, εξαπέλυσε με ανάρτησή του στο Χ ο αναλυτής Σινάν Τζιντί.

Αφορμή για την τοποθέτησή του στάθηκε η κίνηση του δημοσιογράφου Ρουσέν Τσακίρ να σφίξει το χέρι του Τούρκου προέδρου, μια εικόνα που ο Τζιντί αντιμετωπίζει όχι ως μια απλή συμβολική χειρονομία, αλλά ως πολιτική πράξη με βαρύ φορτίο. Στο σχόλιό του, ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι, κατά την άποψή του, δεν μπορεί κάποιος να δηλώνει πως αντιτίθεται στον Ερντογάν, να επικαλείται τη δημοκρατία και την ελευθερία της δημοσιογραφίας, και ταυτόχρονα να επιλέγει τέτοιου τύπου κινήσεις δημόσιας νομιμοποίησης.

Ο Τζιντί προχωρά ακόμη πιο μακριά, υποστηρίζοντας ότι ένα σημαντικό τμήμα όσων αυτοπροσδιορίζονται ως φιλελεύθεροι ή αριστεροί διανοούμενοι στην Τουρκία έχει στην πράξη συμβιβαστεί με το καθεστώς. Όπως αναφέρει, πολλοί είναι έτοιμοι να υποχωρήσουν από τις διακηρυγμένες ιδεολογικές τους αρχές, προκειμένου να εξασφαλίσουν χώρο επιβίωσης και προσωπικής προσαρμογής στο σύστημα Ερντογάν. Κατά τη δική του ανάγνωση, το δίλημμα είναι απόλυτο: είτε στέκεσαι με εντιμότητα και συνέπεια απέναντι στις βασικές σου πεποιθήσεις, είτε τελικά «ξεπουλιέσαι».

Στην ανάρτησή του περιγράφει δύο βασικές κατηγορίες. Από τη μία, εκείνους που στηρίζουν ευθέως το καθεστώς Ερντογάν, είτε επειδή πιστεύουν πραγματικά στην υπόθεσή του είτε επειδή επέλεξαν να ενταχθούν σε αυτήν για λόγους σκοπιμότητας. Από την άλλη, εντοπίζει μια ενδιάμεση κατηγορία, την οποία θεωρεί ακόμη πιο προβληματική: αναλυτές, σχολιαστές και πρόσωπα με δημόσιο λόγο, που εμφανίζονται να κρατούν αποστάσεις από την αυταρχική διολίσθηση της Τουρκίας, αλλά περιορίζονται -όπως λέει- σε μια ήπια, «μετρημένη» κριτική, η οποία στην ουσία εξηγεί και εξομαλύνει τον ερντογανισμό αντί να τον αποδομεί.

Εκεί ακριβώς εντοπίζει και τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Ο Τζιντί υποστηρίζει ότι αυτοί οι «μετριοπαθείς» επικριτές είναι οι πιο ανειλικρινείς και οι πιο επικίνδυνοι, επειδή καταλαμβάνουν θέσεις κύρους, ντύνονται με τον μανδύα της σοβαρότητας και αντιμετωπίζουν αφ’ υψηλού όσους ασκούν ανοιχτή και σκληρή κριτική στο καθεστώς. Κατά τον ίδιο, δεν απαξιώνουν τους πραγματικούς αντιπάλους του Ερντογάν επειδή διαφωνούν ουσιαστικά μαζί τους, αλλά επειδή βλέπουν σε αυτούς τη στάση που οι ίδιοι δεν τολμούν να κρατήσουν.

Σύμφωνα με τη συλλογιστική του, πρόκειται για πρόσωπα που φοβούνται ότι η ξεκάθαρη αντιπολιτευτική φωνή θα καταστήσει τη δική τους «μετρημένη» τοποθέτηση περιττή και πολιτικά άνευρη. Με άλλα λόγια, ο Τζιντί θεωρεί πως πίσω από αυτή τη στάση δεν υπάρχει μόνο πολιτική ατολμία, αλλά και ένα βαθύ σύμπλεγμα ανασφάλειας: η αγωνία ότι δεν θα ελέγχουν πλέον τη συζήτηση για την Τουρκία και δεν θα κατέχουν τον ρόλο του αποδεκτού, καθεστωτικά ανώδυνου συνομιλητή.

Γι’ αυτό και καταλήγει με έναν σχεδόν τελεσίδικο διαχωρισμό. Όπως τονίζει, στο τέλος της ημέρας δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια για γκρίζες ζώνες: είτε είσαι με τον Ερντογάν είτε είσαι με μια δημοκρατική Τουρκία. Κατά την άποψή του, δεν μπορεί κανείς να δηλώνει υπέρ μιας Τουρκίας χωρίς Ερντογάν, την ίδια ώρα που με τη στάση, τη ρητορική ή τις συμβολικές του κινήσεις διευκολύνει, εξωραΐζει ή παρατείνει την κυριαρχία του καθεστώτος.

Το μήνυμά του προς όσους ακολουθούν αυτή τη γραμμή είναι ωμό και άμεσο: να παραμερίσουν. Όπως γράφει, όσοι εξακολουθούν να παλεύουν πραγματικά για τα τελευταία υπολείμματα της δημοκρατικής ψυχής της Τουρκίας δεν έχουν την πολυτέλεια να προσαρμόζουν τον αγώνα τους στις φιλοδοξίες, τις ισορροπίες και τις ματαιοδοξίες των δήθεν «μετρημένων» επικριτών. Και, κατά τον ίδιο, όποιος στέκεται εμπόδιο σε αυτή τη δυναμική, στην πράξη εξυπηρετεί την αποστολή του ίδιου του Ερντογάν.

https://t.co/KvkVvNRpLP

— Sinan Ciddi (@SinanCiddi) February 27, 2026

Την κατάργηση των βρετανικών στρατιωτικών βάσεων στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια ζητούν με κοινή τους δήλωση η Ευρωπαϊκή Ένωση Δικηγόρων για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ELDH) και ο Σύνδεσμος Δημοκρατικών Δικηγόρων Κύπρου (CDLA), χαρακτηρίζοντάς τες «αποικιακό κατάλοιπο» που, όπως υποστηρίζουν, πλήττει την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σύμφωνα με τις δύο οργανώσεις, περισσότερα από εξήντα χρόνια μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου, η χώρα εξακολουθεί να είναι «μόνο μερικώς αποαποικιοποιημένη». Όπως σημειώνουν, οι βρετανικές βάσεις δεν δημιουργήθηκαν με τη βούληση του κυπριακού λαού, αλλά επιβλήθηκαν το 1960 ως προϋπόθεση για την αναγνώριση της ανεξαρτησίας του νησιού. Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζουν, το Ηνωμένο Βασίλειο διατήρησε στρατιωτικό και στρατηγικό έλεγχο σε τμήματα του κυπριακού εδάφους.

Στη δήλωσή τους απορρίπτουν επίσης τον ισχυρισμό ότι το Ακρωτήρι και η Δεκέλεια αποτελούν κυρίαρχο βρετανικό έδαφος, τονίζοντας ότι η συγκεκριμένη κυριαρχία είναι «νομικά και πολιτικά κενή περιεχομένου». Κατά την άποψή τους, η απόσπαση των περιοχών αυτών από την κυπριακή επικράτεια έγινε υπό συνθήκες ανισότητας και εξαναγκασμού και παραβιάζει το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των λαών.

Οι οργανώσεις επικαλούνται, μεταξύ άλλων, τη Διακήρυξη του ΟΗΕ για τη Χορήγηση Ανεξαρτησίας σε Αποικιακές Χώρες και Λαούς (Ψήφισμα 1514 του 1960), η οποία απαγορεύει τη διατάραξη της εδαφικής ακεραιότητας αποικιακών περιοχών κατά τη διαδικασία αποαποικιοποίησης. Παράλληλα, κάνουν αναφορά και στη συμβουλευτική γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης το 2019 για το αρχιπέλαγος Τσάγκος, όπου κρίθηκε παράνομος ο διαχωρισμός του από τον Μαυρίκιο κατά την αποαποικιοποίηση.

Σύμφωνα με τους συντάκτες της δήλωσης, η παρουσία των βάσεων μετατρέπει την Κύπρο σε στρατιωτική πλατφόρμα για διεθνείς επιχειρήσεις και ενδέχεται να την εμπλέξει σε συγκρούσεις, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται για στρατιωτικές δραστηριότητες τρίτων χωρών. Όπως επισημαίνουν, μια τέτοια κατάσταση μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους για την ασφάλεια και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας.

Οι δύο οργανώσεις καλούν την κυπριακή κυβέρνηση να επανεξετάσει τη στάση της απέναντι στις βρετανικές βάσεις και να προχωρήσει σε διάλογο με το Ηνωμένο Βασίλειο για την κατάργηση των «αποικιακών προνομίων» και την επιστροφή των συγκεκριμένων περιοχών στον κυπριακό λαό.

Παράλληλα, τονίζουν ότι το ζήτημα των βάσεων συνδέεται άμεσα με το διεθνές δίκαιο, τη διαδικασία αποαποικιοποίησης και την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας, καλώντας τη Λευκωσία να θέσει το θέμα και σε διεθνή φόρα.

politis.com.cy