Σε μια κίνηση με σαφές γεωπολιτικό βάρος, ανώτατοι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν συναντήθηκαν το Σάββατο στο Ισλαμαμπάντ, στην πρώτη απευθείας επαφή τέτοιου επιπέδου εδώ και σχεδόν 50 χρόνια, με στόχο τον τερματισμό του εξάβδομου πολέμου που συγκλόνισε τη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με πακιστανική πηγή, οι συνομιλίες μεταξύ του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ από αμερικανικής πλευράς, και του προέδρου της ιρανικής Βουλής Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ μαζί με τον ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί από την Τεχεράνη, διήρκεσαν περίπου δύο ώρες. Παρών ήταν και ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, γεγονός που υπογραμμίζει τον ρόλο του Ισλαμαμπάντ ως μεσολαβητή.

Ωστόσο, ήδη από την έναρξη των επαφών, οι διαρροές ήταν αντικρουόμενες, αποτυπώνοντας το βαθύ χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών.

Αντιφατικά μηνύματα για τον Ορμούζ

Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι πολεμικά πλοία του αμερικανικού ναυτικού διέσχισαν το Σάββατο τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν έχει μπλοκάρει, προκαλώντας τη μεγαλύτερη διαταραχή στην παγκόσμια αγορά ενέργειας που έχει καταγραφεί ποτέ. Την ίδια ώρα, ιρανική κρατική τηλεόραση αλλά και πακιστανικές πηγές διέψευσαν κατηγορηματικά τον ισχυρισμό.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε ανάρτησή του, δήλωσε ότι «ξεκινά η διαδικασία εκκαθάρισης των Στενών του Ορμούζ», υποστηρίζοντας μάλιστα ότι έχουν ήδη καταστραφεί και τα 28 ιρανικά πλοία ναρκοθέτησης. Οι δηλώσεις αυτές, ωστόσο, δεν επιβεβαιώνονται πλήρως από ανεξάρτητες πηγές, ενώ αμερικανικά μέσα επισημαίνουν ότι ακόμη και οι ίδιες οι ιρανικές αρχές δυσκολεύονται να εντοπίσουν όλα τα ναρκοπέδια.

Διαπραγματεύσεις με «κόκκινες γραμμές»

Οι απευθείας συνομιλίες προηγήθηκαν επαφών με τη διαμεσολάβηση του πρωθυπουργού του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, κατά τις οποίες η Τεχεράνη έθεσε σαφείς όρους.

Μεταξύ αυτών:

• Αναγνώριση της κυριαρχίας της στο Στενό του Ορμούζ και δικαίωμα επιβολής τελών διέλευσης
• Πλήρης εκεχειρία Ισραήλ–Χεζμπολάχ στον Λίβανο
• Άρση των οικονομικών κυρώσεων
• Δέσμευση για μη μελλοντικές επιθέσεις

Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον κατέθεσε πρόταση 15 σημείων που περιλαμβάνει περιορισμούς στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και άνοιγμα των θαλάσσιων διαύλων.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε πληροφορία ιρανικής πηγής ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων σε τράπεζες του εξωτερικού, κάτι που διαψεύστηκε άμεσα από Αμερικανό αξιωματούχο.

Ο ρόλος του Ισραήλ και το «κενό» της εκεχειρίας

Το Ισραήλ, αν και αποτέλεσε βασικό μέρος της στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν, δεν συμμετέχει στις συνομιλίες. Το Πακιστάν, που φιλοξενεί τις διαπραγματεύσεις, δεν διατηρεί διπλωματικές σχέσεις με το Τελ Αβίβ.

Η εκεχειρία που ανακοίνωσε ο Τραμπ την Τρίτη άφησε ανοικτά βασικά ζητήματα:

• το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν
• το βαλλιστικό του οπλοστάσιο
• και την πολιτική σταθερότητα στο εσωτερικό της χώρας

Πίεση και επιδείξεις ισχύος πριν το τραπέζι

Λίγο πριν τις συνομιλίες, οι δύο πλευρές αντάλλαξαν σκληρά μηνύματα. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν «δεν έχει κανένα χαρτί» στις διαπραγματεύσεις, ενώ κατηγόρησε την Τεχεράνη για «εκβιασμό» μέσω του Ορμούζ.

Από την πλευρά του, ο Αραγτσί μίλησε για «βαθιά δυσπιστία» και προειδοποίησε ότι το Ιράν θα απαντήσει σε οποιαδήποτε νέα επίθεση.

Το Ισλαμαμπάντ μετατράπηκε ουσιαστικά σε φρούριο, με κλειστούς δρόμους και δρακόντεια μέτρα ασφαλείας.

Ορμούζ: το μεγάλο διακύβευμα

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το βασικό διαπραγματευτικό χαρτί του Ιράν. Από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και LNG.

Η διακοπή της ναυσιπλοΐας έχει εκτινάξει την τιμή του Brent πάνω από τα 94 δολάρια, σημειώνοντας αύξηση άνω του 30% από την έναρξη του πολέμου.

Πριν τη σύγκρουση, πάνω από 100 πλοία ημερησίως περνούσαν από τα Στενά. Σήμερα, μόλις 12 έχουν καταγραφεί, παρά την εκεχειρία.

Η πρόταση του Ιράν για επιβολή διοδίων στη διέλευση απορρίπτεται από ΗΠΑ και περιφερειακές δυνάμεις, όπως το Ομάν.

Επιφυλακτικότητα στην Τεχεράνη

Στο εσωτερικό του Ιράν, η κοινωνία εμφανίζεται διχασμένη. Κάτοικοι της Τεχεράνης εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία, αλλά και έντονη ανησυχία για το μέλλον.

«Η ειρήνη από μόνη της δεν αρκεί. Το κόστος είναι τεράστιο και θα το πληρώσει ο λαός», δήλωσε χαρακτηριστικά 62χρονος κάτοικος της ιρανικής πρωτεύουσας.

Ανοιχτό αποτέλεσμα

Οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ αποτελούν την πιο σοβαρή προσπάθεια αποκλιμάκωσης μέχρι σήμερα. Ωστόσο, οι βαθιές διαφορές, τα αντικρουόμενα μηνύματα και η γεωπολιτική ένταση γύρω από τον Ορμούζ δείχνουν ότι η πορεία προς μια συνολική συμφωνία θα είναι μακρά και αβέβαιη.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι το αποτέλεσμα αυτών των διαπραγματεύσεων δεν θα κρίνει μόνο το τέλος ενός πολέμου, αλλά και τη νέα ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.

Σημαντικές είναι οι εξελίξεις στο Πακιστάν, όπου, σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το Al Jazeera και άλλα διεθνή πρακτορεία, ξεκίνησαν απευθείας συνομιλίες μεταξύ της ιρανικής και της αμερικανικής αντιπροσωπείας στο Ισλαμαμπάντ.

Νωρίτερα, είχε γίνει γνωστό ότι οι αντιπροσωπείες ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονταν σε ξεχωριστούς χώρους, με το Πακιστάν να έχει ρόλο διαμεσολαβητή.

Πρόκειται για τις πρώτες απευθείας συνομιλίες υψηλού επιπέδου μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης από την Ισλαμική επανάσταση του 1979, σύμφωνα με το Al Jazeera.

Υπενθυμίζεται ότι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς ηγείται της αμερικανικής αντιπροσωπείας.

Ενδείξεις ότι η Κίνα ετοιμάζεται να παραδώσει νέα συστήματα αεράμυνας στο Ιράν  μέσα στις επόμενες εβδομάδες διαθέτουν οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, σύμφωνα με τρία άτομα που γνωρίζουν πρόσφατες σχετικές εκθέσεις.

Την πληροφορία μεταδίδει το CNN σε αποκλειστικό του δημοσίευμα.

Οι πληροφορίες υπογραμμίζουν επίσης ότι το Ιράν μπορεί να χρησιμοποιεί την κατάπαυση πυρός ως ευκαιρία για την αναπλήρωση ορισμένων συστημάτων όπλων με τη βοήθεια ξένων εταίρων.

Δύο από τις πηγές δήλωσαν στο CNN ότι υπάρχουν ενδείξεις ότι το Πεκίνο εργάζεται για να δρομολογήσει τις αποστολές μέσω τρίτων χωρών για να αποκρύψει την πραγματική τους προέλευση.

Διαψεύδει η Κίνα

Πάντως, εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον  δήλωσε: «Η Κίνα δεν έχει παράσχει ποτέ όπλα σε κανένα από τα εμπλεκόμενα μέρη της σύγκρουσης· οι εν λόγω πληροφορίες είναι αναληθείς».

«Ως υπεύθυνη μεγάλη χώρα, η Κίνα εκπληρώνει με συνέπεια τις διεθνείς υποχρεώσεις της. Προτρέπουμε την αμερικανική πλευρά να αποαστεί από αβάσιμες κατηγορίες· ελπίζουμε ότι τα εμπλεκόμενα μέρη θα κάνουν περισσότερα για να βοηθήσουν στην αποκλιμάκωση των εντάσεων».

Τι είχε δηλώσει ο Τραμπ

Σημειωτέον ότι ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου τη Δευτέρα ότι το μαχητικό αεροσκάφος F-15 που καταρρίφθηκε πάνω από το Ιράν την περασμένη εβδομάδα χτυπήθηκε από έναν «φορητό πύραυλο ώμου, έναν πύραυλο θερμικής στόχευσης», ενώ και το Ιράν δήλωσε ότι χρησιμοποίησε ένα «νέο» σύστημα αεράμυνας για να χτυπήσει το αεροσκάφος χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Δεν είναι σαφές εάν το σύστημα αυτό ήταν κινεζικής κατασκευής.

Κινεζικές εταιρείες συνεχίζουν να πωλούν στους Ιρανούς τεχνολογία διπλής χρήσης που επιτρέπει στο Ιράν να συνεχίσει να κατασκευάζει όπλα και να βελτιώνει τα συστήματα πλοήγησης, ανέφεραν οι πηγές στο CNN, αλλά μια άμεση αποστολή οπλικών συστημάτων από την κινεζική κυβέρνηση θα σηματοδοτούσε ένα νέο επίπεδο βοήθειας.

Μία από τις πηγές που είναι εξοικειωμένες με τις πληροφορίες ανέφερε ότι η Κίνα δεν βλέπει καμία πραγματική στρατηγική αξία στο να εισέλθει ανοιχτά στη σύγκρουση και να προσπαθήσει να προστατεύσει το Ιράν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, μαχη που γνωρίζει ότι θα ήταν αδύνατο να κερδηθεί. Αντίθετα, το Πεκίνο προσπαθεί να στέκεται ως σταθερός φίλος του Ιράν – από το πετρέλαιο του οποίου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό, ενώ παραμένει φαινομενικά ουδέτερο.

Πηγές ανέφεραν ότι οι Κινέζοι θα μπορούσαν επίσης να προβάλουν το επιχείρημα ότι τα συστήματα αεράμυνας είναι αμυντικού και όχι επιθετικού χαρακτήρα, διαφοροποιώντας την υποστήριξή τους από αυτήν της Ρωσίας. Η Μόσχα παρέχει υποστήριξη στο ιρανικό καθεστώς καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου με τη μορφή ανταλλαγής πληροφοριών που βοήθησε το Ιράν να στοχεύσει προληπτικά αμερικανικά στρατεύματα και περιουσιακά στοιχεία στη Μέση Ανατολή, σημειώνει το CNN επικαλούμενο παλαιότερα δημοσιεύματά του.

Naftemporiki.gr