Αναλύσεις
Tι Είπαν Μπάιντεν-Πούτιν στην Γενεύη – Μοναδικό Ρεπορτάζ από Ασφαλείς Πηγές
ISRAEL SHAMIR • 15-7-21
Μετάφραση: Μ.Στυλιανού
Το ραντεβού δύο προέδρων στη Γενεύη παραμένει αίνιγμα. Γιατί τελικά συναντήθηκαν; Συμφώνησαν ότι ο πυρηνικός πόλεμος είναι κακός για όλους. Θαυμάσια! Δεν το ήξεραν αυτό; Έλεγξαν την ψυχή του συνομιλητή τους μήπως κοιτάζοντάς τον στα μάτια;
Τώρα έχουμε κάποιες απαντήσεις, βασισμένες σε συνομιλίες με τους Ισραηλινούς φίλους μου που είχαν το πλεονέκτημα να ακούσουν και τις δύο πλευρές, τους Ρώσους και τους Αμερικανούς. Οι πιστοί αναγνώστες μας αξίζουν να μάθουν τι πραγματικά συνέβη στη Γενεύη.
Εν ολίγοις: Ο Μπάιντεν ήρθε να πει στον Πούτιν ότι οι ΗΠΑ είναι σε καλή κατάσταση, έχουν ανακάμψει από την πανδημία, η οικονομία τους είναι καλύτερη από την κινεζική και ότι είναι επικεφαλής. Η συνάντηση ήταν αρκετά ειρηνική. Ο Μπάιντεν ήταν μάλλον ήρεμος, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μπλίνκεν ήταν σε στάση επίθεσης. μάλωσε με τον ίδιο του τον πρόεδρο και προσπάθησε να τον διατάζει.
Οι Ρώσοι ήταν προετοιμασμένοι για χειρότερα, πολύ χειρότερα. Πίστευαν ότι οι συναντήσεις του Μπάιντεν με τους G7 και με το ΝΑΤΟ θα οδηγούσαν σε κρεσέντο στη Γενεύη και ανακουφίστηκαν όταν έμαθαν ότι αυτή η συνάντηση δεν ήταν παράταξη μιας ενωμένης δυτικής θέσης απέναντι στη Ρωσία.
Πρόλογος: Προετοιμασία για τη σύνοδο κορυφής
Ο Πούτιν παραχώρησε συνέντευξη στον Κιρ Σίμονς του NBC. Η ιδέα ήταν να προετοιμαστεί για το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί στη σύνοδο κορυφής. Ένας άλλος θα έλεγε στον Σίμονς μετά τις πρώτες ερωτήσεις, να ξεκουμπιστεί, αλλά ο Πούτιν υπέμεινε την αγένεια και τις προσβολές με χαμόγελο, σαν ένας γενναίος Ινδιάνος που αιχμαλωτίστηκε από εχθρούς. Ποτέ δεν κατέβηκε στην αγένεια. Ο Σίμονς μίλησε στον Πούτιν όπως θα μιλούσαν οι Ρωμαίοι σε ένα βασιλιά που έφεραν αλυσοδεμένο στη Ρώμη. Ο Πούτιν υπέμεινε τα πάντα και έγινε διανοητικά προετοιμασμένος για σκληρή μεταχείριση στη Γενεύη. Δεν ήταν τελικά απαραίτητο. Η σύνοδος κορυφής πέρασε πολύ καλύτερα από ό,τι ανέμεναν τα δυτικά ΜΜΕ.
Πιστεύω ότι ο κόσμος χρειάζεται τη Ρωσία, όχι επειδή είναι υπέροχη, αλλά για να μην πέσει ο κόσμος κάτω από τη σιδερένια φτέρνα του Πενταγώνου / CIA / Wall Street / NY Times. Η Ρωσία αποτελεί εγγύηση για την πολυμορφία. Ο Μαρξ στις μέρες του υποστήριζε τον αποικισμό της Καλιφόρνιας. νόμιζε ότι θα ήταν προοδευτικό. Ο Τρότσκι, στην εποχή του, αρνήθηκε τον Μαρξ, λέγοντας ότι θα υποστήριζε τον οπισθοδρομικό Ινδιάνο αρχηγό που πολεμούσε έναν προοδευτικό αποικιστή. Ο Μαρξ ήταν με το μέρος της προόδου, αλλά νομίζω ότι ο Τρότσκι είχε δίκιο, φτύσε την πρόοδο, η διαφορετικότητα είναι πιο σημαντική.
Στη σύνοδο κορυφής
Το μόνο θέμα για το οποίο μίλησε ο Μπάιντεν εξ ονόματος της ενωμένης Δύσης ήταν η Λευκορωσία. Είπε ότι η Δύση συμφώνησε να τιμωρήσει τον Λουκασένκο για την προσγείωση του αεροσκάφους και τη σύλληψη των αντιφρονούντων. Ο Πούτιν απάντησε χωρίς δισταγμό: η Ρωσία στηρίζει πλήρως τη Λευκορωσία. Έκαναν αυτό που τους επιτρέπεται να κάνουν από το διεθνές δίκαιο· ήταν μέσα στα δικαιώματά τους. Και κανείς δεν μπορεί να τιμωρήσει τη Λευκορωσία χωρίς τη συγκατάθεση της Ρωσίας.
Σχετικά με την Ουκρανία, ο Πούτιν «έκανε κήρυγμα» στους Αμερικανούς (φράση του Μπλίνκεν). Είπε ότι η Ρωσία θα συμφωνήσει με τη συμμετοχή των ΗΠΑ στη διαδικασία της Νορμανδίας (αυτή είναι μια διαδικασία διαμεσολάβησης από τη Ρωσία, τη Γερμανία και τη Γαλλία), αλλά η Μέρκελ και ο Μακρόν δεν είναι πρόθυμοι να αφήσουν τις ΗΠΑ να ανακατευτεί. Ο Μπάιντεν δήλωσε ότι οι ΗΠΑ μπορούν να βοηθήσουν στην εφαρμογή των συμφωνιών του Μινσκ. (Οι συμφωνίες του Μινσκ υπεγράφησαν μεταξύ του Ντονμπάς και του Κιέβου μετά τη στρατιωτική ήττα που υπέστη ο στρατός του Κιέβου από τους εθελοντές του Ντονμπάς. Με αυτές τις συμφωνίες, η Ουκρανία θα γινόταν μια ομόσπονδη δημοκρατία με μεγαλύτερες εξουσίες να μεταβιβάζονται σε όλες τις επαρχίες της – και στο Ντονμπάς. Στη συνέχεια, το Ντόνμπας θα επανενταχθεί στην Ουκρανία.
Οι συμφωνίες του Μινσκ δεν εφαρμόστηκαν ποτέ, καθώς το Κίεβο με διαφορετικές υπεκφυγές αρνήθηκε να εκχωρήσει τις εξουσίες του. Η Ρωσία επιθυμεί την εφαρμογή των συμφωνιών του Μινσκ και ο Πούτιν τις χαρακτήρισε ως τον μόνο τρόπο διευθέτησης στην Ουκρανία). Τα λόγια του Μπάιντεν ενόχλησαν τον υπουργό Εξωτερικών Μπλίνκεν. Είπε: θα είναι χάσιμο χρόνου, δεν χρειάζεται να μπούμε σε αυτό.
Αναφερόμενος στην αποχώρηση από το Αφγανιστάν, ο Μπάιντεν υπέβαλε ένα απροσδόκητο αίτημα. Οι ΗΠΑ ζήτησαν να δημιουργηθούν προσωρινές στρατιωτικές βάσεις στο Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν, για δύο σκοπούς: (1) να διευκολυνθεί η απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων και (2) να συνεχίσει να προμηθεύει την κυβέρνηση της Καμπούλ με όπλα και πυρομαχικά μετά την απόσυρση. Αυτό το αίτημα ήταν (σχεδόν) απροσδόκητο, αλλά ο Πούτιν το αρνήθηκε αμέσως για τους ακόλουθους λόγους. Τέτοιες βάσεις θα προκαλούσαν την οργή των Ταλιμπάν, με αποτέλεσμα να τους επιτεθούν αναγκαστικά, και αυτά τα δύο κράτη θα εμπλακούν σε πόλεμο. Αυτό είναι απαράδεκτο για τη Ρωσία, καθώς η Ρωσία έχει στρατιωτικές υποχρεώσεις εκεί, και αυτά τα κράτη είναι πολύ κοντά στη Ρωσία. Επιπλέον, η Κίνα θα θεωρούσε την τοποθέτηση στρατιωτικών βάσεων κοντά στα σύνορα της ως εχθρική πράξη.
Ο Μπάιντεν τόνισε τον προσωρινό χαρακτήρα μιας τέτοιας συμφωνίας. Ο Πούτιν θα μπορούσε να πει ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο μόνιμο όσο μια προσωρινή ρύθμιση. Αρνήθηκε κατηγορηματικά. Αυτό είναι πιθανώς σοφό: η Ρωσία αποσύρθηκε από το Αφγανιστάν το 1989 και δεν υπήρχε λόγος να εισαχθεί ο αφγανικός πόλεμος σε παλιά σοβιετικά εδάφη προκειμένου να ευχαριστήσει τον παλιό αντίπαλο. Ο Πούτιν θα μπορούσε επίσης να προσθέσει ότι το σύνταγμα του Ουζμπεκιστάν απαγορεύει ρητά την τοποθέτηση ξένων βάσεων στο έδαφός του, για καλό λόγο: Όταν υπήρχε μια αμερικανική βάση στο Ουζμπεκιστάν, χρησιμοποιήθηκε από τους Αμερικανούς για την προώθηση αμερικανόφιλων πολιτικών ηγετών που αντιτάχθηκαν στον τότε πρόεδρο κ. Karimov. Αλλά ο Πούτιν δεν μπήκε σε αυτό, για να αποφύγει την εντύπωση ότι θα μεταθέσει το κόστος στον ηγέτη του Ουζμπεκιστάν. Το κόστος σταματάει στο Κρεμλίνο.
Η αναφορά του στα κινεζικά συμφέροντα έκανε μια έντονη εντύπωση, λένε οι Αμερικανοί. Το 2001, ο ίδιος Πούτιν επέτρεψε στις ΗΠΑ τις εγκαταστάσεις για να επιτεθούν στο Αφγανιστάν και να μεταφέρουν εξοπλισμό μέσω της Ρωσίας. Πέρασαν είκοσι χρόνια και ο Πούτιν είχε μάθει ότι το να παίζει με την Αυτοκρατορία δεν έχει καμία ανταμοιβή. Στη συνέχεια βοήθησε τις ΗΠΑ. Σε ανταπόδοση οι ΗΠΑ υποκίνησαν τις αυξανόμενες και τρομοκρατικές επιθέσεις της Τσετσενίας. Ο Πούτιν το είπε στο Μόναχο,το 2007.
Η ομάδα Μπάιντεν προσπάθησε να αιφνιδιάσει και να πιέσει τους Ρώσους σχετικά με τη Συρία. Ακόμη και πριν από τη σύνοδο κορυφής, η ομάδα των ΗΠΑ προσπάθησε να προσθέσει στις τρεις παραγράφους της κοινής τους δήλωσης (αρκετά ασαφή και ανούσια από μόνη της) μια πολύ ουσιαστική και περιεκτική τέταρτη παράγραφο. Στην πραγματικότητα ζητούσε τη διαιώνιση της σημερινής συριακής αναταραχής, τη διαρκή διάλυση της Συρίας, καλύπτοντας την με ανειλικρινή λόγια για την κάλυψη των ανθρωπιστικών αναγκών. Υπήρχαν διασυνοριακές ρυθμίσεις στο Μπαμπ αλ-Χάουα που χρησιμοποιούσαν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους για να ανεφοδιάζουν τους ισλαμιστές αντάρτες στη Συρία και να τους αποσύρουν σε περίπτωση ανάγκης. Μέσω αυτών των ρυθμίσεων, οι Αμερικανοί απομάκρυναν τους μαχητές του ISIS και τους μετέφεραν στο Αφγανιστάν, ώστε να πολεμήσουν τους Ταλιμπάν. Η διατήρηση αυτών των ρυθμίσεων θα οδηγούσε στον μόνιμο διαχωρισμό του θύλακα του Ιντλίμπ. Η Ρωσία ήταν αντίθετη, και έτσι οι Ρώσοι δήλωσαν και εξήγησαν στο ΣΑΗΕ (Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ).
Καθώς το θέμα αυτό θα τεθεί ενώπιον του ΣΑΗΕ στις 10 Ιουλίου, η Ρωσία σκοπεύει να ασκήσει βέτο (εάν χρειαστεί) σε οποιοδήποτε ψήφισμα που θα διαιωνίσει αυτή την ανοιχτή πύλη προς τη Συρία. Οι Σύροι χρειάζονται πράγματι ανθρωπιστική βοήθεια, αλλά η συριακή κυβέρνηση είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει την κρίση και τη διανομή βοήθειας από τους Τζιχαντιστές που κλέβουν τα πάντα και πωλούν τα κλεμμένα στις τουρκικές αγορές. Ο Πούτιν το είπε αυτό. Θα μπορούσε να προσθέσει ότι εάν οι ΗΠΑ ανησυχούν για την ευημερία των Σύρων, θα όφειλαν να άρουν τις κυρώσεις που λιμοκτονούν τους Σύρους.
Η Συρία δυναστεύεται από δυτικές κυρώσεις που απαγορεύουν ακόμη και την εισαγωγή τροφίμων, φαρμάκων και καυσίμων. Επιπλέον, οι ΗΠΑ κλέβουν συριακό πετρέλαιο και το ιρανικό πετρέλαιο που μεταφέρεται στη Συρία. Οι εκκλήσεις των ΗΠΑ για την ανθρωπιστική κρίση στη Συρία θυμίζουν τον πατροκτόνο που ζητά επιείκεια γιατί είναι ορφανός. Δεν θα υπήρχε κρίση στη Συρία αν η Δύση δεν είχε υποστηρίξει τους ισλαμιστές αντάρτες και δεν είχε επιβάλει κυρώσεις στη Συρία μέχρι θανάτου.
Ο Πούτιν δεν μπήκε σε αυτό. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Λαβρώφ πρότεινε τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων για ολόκληρη την περιοχή MENA (Μέση Ανατολή – Βόρεια Αφρική), συμπεριλαμβανομένης της Συρίας και της Λιβύης. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, θα μπορούσε να συζητηθεί το ζήτημα του Bab al-Hawa. Πρότεινε επίσης η Δύση να σταματήσει να προσπαθεί να απομακρύνει τον Πρόεδρο Ασάντ. Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά αρνήθηκε αυτή την πρόταση. Δεν επιτεύχθηκε συμφωνία και ο Μπάιντεν αναφέρθηκε σε αυτό στη συνέντευξη Τύπου, επαναλαμβάνοντας όλες τις υποκριτικές τύψεις για τη συριακή κρίση.
Οι πλευρές συζήτησαν και για την κυβέρνο-ασφάλεια. Όπως γνωρίζουμε, ο Μπάιντεν πρότεινε μια λίστα με 16 στοιχεία υποδομής ζωτικής σημασίας που δεν πρέπει να δέχονται επίθεση από χάκερ. Οι πλευρές θα πρέπει να συλλάβουν όλους τους χάκερ που τα στοχοποιούν. Ο Μπάιντεν δεν προσπάθησε να κατηγορήσει τον Πούτιν, είτε προσωπικά είτε τη Ρωσία, για παραβίαση των αμερικανικών υποδομών. Ο Μπάιντεν τόνισε ότι αναφερόταν σε μεμονωμένους αδίστακτους χάκερ που διαπράττουν αυτά τα αδικήματα. Ο Πούτιν απάντησε ότι στην πραγματικότητα το έδαφος των ΗΠΑ είναι η κύρια πηγή επιθέσεων χάκερ, με τον Καναδά να είναι στη δεύτερη θέση. (Το ρωσικό έδαφος διατηρεί την πέμπτη ή έκτη θέση σε αυτή την κατάταξη). Ο Πούτιν δήλωσε ότι η Ρωσία έλαβε δέκα αιτήματα των ΗΠΑ για βοήθεια σε σχέση με τις επιθέσεις χάκερ. και οι δέκα απαντήθηκαν και αντιμετωπίστηκαν. Η Ρωσία είχε υποβάλει 45 αιτήματα το προηγούμενο έτος και 35 αιτήματα αυτό το έτος αναφερόμενη σε επιθέσεις από τις ΗΠΑ σε Ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Όλα αυτά τα αιτήματα έμειναν αναπάντητοι. Οι ΗΠΑ απλά δεν ανταποκρίνονται ποτέ.
Ο Μπάιντεν αναφέρθηκε στην Κίνα, αλλά χωρίς (όπως ήταν συνηθισμένο για τον Τραμπ) αντι-κινεζική σφοδρότητα. Είπε ότι η αμερικανική οικονομία είναι πολύ ισχυρότερη από την κινεζική. ότι έχουν αναρρώσει από την κρίση του Covid. Εξέφρασε την συμπόνια του προς τη Ρωσία που μοιράζεται σύνορα μήκους χιλίων μιλίων με την Κίνα. Κάτι που θα πρέπει, είπε, να ενοχλεί τους Ρώσους πάρα πολύ. Επανέλαβε αυτή τη δήλωση στη συνέντευξη Τύπου. Οι Ρώσοι έμειναν έκπληκτοι από αυτή την αφελή προσπάθεια των Αμερικανών να βάλουν μια σφήνα μεταξύ Ρωσίας και Κίνας. Ο Πούτιν είπε ότι η Κίνα είναι φίλη της Ρωσίας· Η φιλία τους δεν έχει στόχο τις ΗΠΑ, αλλά προκλήθηκε από τις προσπάθειες της προηγούμενης κυβέρνησης των ΗΠΑ να ανταγωνιστεί τόσο τη Ρωσία όσο και την Κίνα, κηρύσσοντας τη Ρωσία εχθρό.
Στη συνέντευξη Τύπου, ο Πούτιν δήλωσε ότι η Ρωσία δεν ανησυχεί για τα κινεζικά αεροπλανοφόρα, καθώς τα σύνορά τους είναι κυρίως στην ξηρά· και ούτως ή άλλως η Κίνα έχει τόσο λίγα αεροπλανοφόρα σε σύγκριση με τις ΗΠΑ που δεν αξίζει να αναφερθεί.
Μιλώντας για την οικονομία, ο Πούτιν είπε ότι οι αμερικανικές εταιρείες υποφέρουν στη ρωσική αγορά λόγω των αμερικανικών κυρώσεων. Πρότεινε ίδρυση διμερούς επιτροπής για προώθηση των οικονομικών σχέσεων. Ο Μπάιντεν το εξέτασε ευνοϊκά, αλλά άλλαξε θέμα , στρέφοντας το στους τρεις Αμερικανούς που βρίσκονται τώρα σε ρωσικές φυλακές, ένας για κατασκοπεία, ένας για οικονομικά εγκλήματα και ένας για μεθυσμένο καυγά με την αστυνομία. Θα πρέπει να αφεθούν ελεύθεροι, δήλωσε ο Μπάιντεν, για να προχωρήσουν οι επιχειρήσεις. Ο Πούτιν αντέκρουσε ότι οι ΗΠΑ απάγουν Ρώσους πολίτες σε τρίτες χώρες και τους μεταφέρουν στην Αμερική για να δικαστούν σε αμερικανικά δικαστήρια.
Ο Μπάιντεν αναφέρθηκε στον Ναβάλνι και στην πολιτική αντιπολίτευση στη Ρωσία. Ο Πούτιν αντέκρουσε ότι οι διαδηλωτές στο Καπιτώλιο (6 Ιανουαρίου 2021) έχουν διωχθεί ποινικά και αναμένουν μεγάλες ποινές στις φυλακές των ΗΠΑ. Πώς μπορείτε να συγκρίνετε, είπε ο Μπλίνκεν, αυτούς τους εσωτερικούς τρομοκράτες που εισέβαλαν στο Καπιτώλιο με μιαν ειρηνική αντιπολίτευση. Ο Πούτιν θα μπορούσε να είχε δείξει τα βίντεο της ειρηνικής εισόδου στο Καπιτώλιο, όταν οι διαδηλωτές χαιρετήθηκαν από την αστυνομία, θα μπορούσε επίσης να δείξει τα βίντεο των άγριων επιθέσεων κατά της αστυνομίας από υποστηρικτές του Ναβάλνι στη Ρωσία. Σε αυτό αναφέρθηκε στη συνέντευξη Τύπου.
Ο Μπάιντεν αναφέρθηκε στην Αρκτική, σε μάλλον ευνοϊκό (για τη Ρωσία) τόνο. Ο Μπλίνκεν παρενέβη και κατηγόρησε τους Ρώσους ότι στρατιωτικοποιούν την Αρκτική. Ο Πούτιν αντιτάχθηκε. Είπε ότι η Ρωσία είναι κατά της στρατιωτικοποίησης της Αρκτικής. Η Ρωσία επισκευάζει τις στρατιωτικές υποδομές της στην Αρκτική που υπήρχαν στις σοβιετικές ημέρες και έκτοτε αποσυντίθεται. Οι Ρώσοι πρότειναν να συνέλθουν εκ νέου τακτικές συναντήσεις των Αρχηγών Επιτελείων που πραγματοποιούνταν μέχρι το 2014, για να αντιμετωπίσουν το ζήτημα. Η αμερικανική πλευρά δεν απάντησε σε αυτή την πρόταση.
Οι πλευρές συμφώνησαν να επιστρέψουν οι πρεσβευτές αντίστοιχα σε Μόσχα και Ουάσινγκτον. Μένει να δούμε πώς θα πάει αυτό. Πριν ο Ρώσος πρέσβης ανακληθεί στη Μόσχα για διαβουλεύσεις, αντιμετωπιζόταν με περιφρόνηση στην Ουάσιγκτον. Δεν μπορούσε να επικοινωνήσει με Αμερικανούς αξιωματούχους. Λόγω των κατηγοριών για ανάμειξη του Κρεμλίνου στις αμερικανικές εκλογές φοβόντουσαν να συναντηθούν με Ρώσους διπλωμάτες. Αν συνεχιστεί αυτή η συμπεριφορά, η επιστροφή του πρέσβη δεν θα είναι χρήσιμη.
Οι πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις τους τον Ιούλιο· πιθανώς η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και άλλα θέματα θα συζητηθούν στη συνέχεια. Ο Πούτιν πρότεινε να κανονιστεί σύνοδος κορυφής των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας· Αυτή είναι η παλιά του ιδέα που έχει εκφράσει πολλές φορές, αλλά δεν έτυχε καλής υποδοχής από την ομάδα του Μπάιντεν.
Η σύνοδος κορυφής δεν είχε απτά αποτελέσματα. Ωστόσο, οι πρόεδροι συναντήθηκαν. Ο Μπάιντεν ήταν διαυγής και συνεπής. Είναι πιθανό να διαρκέσει και να επιβιώσει περισσότερο από πολλούς από εκείνους που μίλησαν για την άνοια του. Ήταν επίσης αρκετά φιλικός με τον Πούτιν· Τον ρόλο του «κακού μπάτσου» ανέλαβε ο υπουργός των Εξωτερικών Μπλίνκεν, ο οποίος συνοδευόταν από τη Βικτόρια («f*ck EU») Nuland.
Η αναφορά του Μπάιντεν στα λόγια της μητέρας του ήταν αρκετά λογική και καλοδεχούμενη. Ο Μπάιντεν ανέφερε τη μητέρα του λέγοντας ότι η ακούσια σύγκρουση θα μπορούσε να είναι χειρότερη από σκόπιμη. Που σημαίνει ότι η Ρωσία και οι ΗΠΑ θα πρέπει να προσπαθήσουν να αποφύγουν ακούσιες συγκρούσεις με συναντήσεις και διαπραγματεύσεις. Αυτή είναι και η ρωσική άποψη. Ο Μπάιντεν κουράστηκε αρκετά γρήγορα και η σύνοδος κορυφής διακόπηκε πριν από την προβλεπόμενη ώρα.
Συνέντευξη τύπου
Μετά τη συνάντηση, είχαν τις αντίστοιχες συνεντεύξεις Τύπου. Παραδόξως, οι συνεντεύξεις Τύπου ήταν εντελώς ξεχωριστές και πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές τοποθεσίες. Αμερικανοί και άλλοι ξένοι δημοσιογράφοι παρευρέθηκαν στη διάσκεψη του Πούτιν. έκαναν αυθάδεις και προσβλητικές ερωτήσεις. Ο Πούτιν απάντησε σε κάθε ερώτηση. Ρώσοι δημοσιογράφοι δεν έγιναν δεκτοί στη συνέντευξη Μπάιντεν. Στον Μπάιντεν διατυπώθηκαν ερωτήσεις που είχαν εκ των προτέρων υποβληθεί. Δεν υπήρχε ούτε μια τολμηρή ή ακόμα και δύσκολη ερώτηση. Υποσχέθηκε ο Πούτιν να συμπεριφερθεί σωστά; – αυτού του είδους τις ερωτήσεις. Καμία από τις σκληροπυρηνικές ερωτήσεις που έκαναν οι Αμερικανοί δημοσιοκάφροι στον Τραμπ. Ο Μπάιντεν είχε το επιπλέον πλεονέκτημα να μιλήσει μετά τον Πούτιν, οπότε ήξερε τις απαντήσεις του Πούτιν.
Ο Πούτιν δεν δίσταζε να απαντήσει σε ερωτήσεις, δεν μουρμούριζε και απάντησε σκληρά, αλλά όχι αγενώς – αν και ορισμένες ερωτήσεις πρακαλούσαν για αμοιβαία αγένεια.
Ο Σίμονς μίλησε στον Πούτιν όπως θα μιλούσαν οι Ρωμαίοι σε ένα βασιλιά που έφεραν αλυσοδεμένο στη Ρώμη. Ο Πούτιν υπέμεινε τα πάντα και έγινε διανοητικά προετοιμασμένος για σκληρή μεταχείριση στη Γενεύη. Δεν ήταν απαραίτητο, στο τέλος. Η σύνοδος κορυφής πέρασε πολύ καλύτερα από ό,τι ανέμεναν τα δυτικά ΜΜΕ.
Πιστεύω ότι ο κόσμος χρειάζεται τη Ρωσία, όχι επειδή είναι υπέροχη, αλλά για να μην πέσει ο κόσμος κάτω από τη σιδερένια φτέρνα του Πενταγώνου / CIA / Wall Street / NY Times.Η Ρωσία αποτελεί εγγύηση για την πολυμορφία. Ο Μαρξ στις μέρες του υποστήριζε τον αποικισμό της Καλιφόρνια. νόμιζε ότι θα ήταν προοδευτικό. Ο Τρότσκι, στην εποχή του, αρνήθηκε τον Μαρξ, λέγοντας ότι θα υποστήριζε τον οπισθοδρομικό Ινδιάνο αρχηγό που πολεμούσε έναν προοδευτικό αποικιστή. Ο Μαρξ ήταν με το μέρος της προόδου, αλλά νομίζω ότι ο Τρότσκι είχε δίκιο. Φτύσε την πρόοδο, η διαφορετικότητα είναι πιο σημαντική.
Στη σύνοδο κορυφής
Το μόνο θέμα για το οποίο μίλησε ο Μπάιντεν εξ ονόματος της ενωμένης Δύσης ήταν η Λευκορωσία. Είπε ότι η Δύση συμφώνησε να τιμωρήσει τον Λουκασένκο για την προσγείωση του αεροσκάφους και τη σύλληψη των αντιφρονούντων. Ο Πούτιν απάντησε χωρίς δισταγμό: η Ρωσία στηρίζει πλήρως τη Λευκορωσία. Έκαναν αυτό που τους επετράπη να κάνουν από το διεθνές δίκαιο· ήταν μέσα στα δικαιώματά τους. Και κανείς δεν μπορεί να τιμωρήσει τη Λευκορωσία χωρίς τη συγκατάθεση της Ρωσίας.
Σχετικά με την Ουκρανία, ο Πούτιν «έκανε κήρυγμα» στους Αμερικανούς (η φράση του Μπλίνκεν). Είπε ότι η Ρωσία θα συμφωνήσει με τη συμμετοχή των ΗΠΑ στη διαδικασία της Νορμανδίας (αυτή είναι μια διαδικασία διαμεσολάβησης από τη Ρωσία, τη Γερμανία και τη Γαλλία), αλλά η Μέρκελ και ο Μακρόν δεν είναι πρόθυμοι να αφήσουν τις ΗΠΑ να αναμιχθούν. Ο Μπάιντεν δήλωσε ότι οι ΗΠΑ μπορούν να βοηθήσουν στην εφαρμογή των συμφωνιών του Μινσκ. (Οι συμφωνίες του Μινσκ υπεγράφησαν μεταξύ του Ντονμπάς και του Κιέβου μετά τη στρατιωτική ήττα που υπέστη ο στρατός του Κιέβου από τους εθελοντές του Ντονμπάς. Με αυτές τις συμφωνίες, η Ουκρανία θα γινόταν μια ομόσπονδη δημοκρατία με μεγαλύτερες εξουσίες να μεταβιβάζονται σε όλες τις επαρχίες της, συμπεριλαμβανομένου του Ντονμπάς. Στη συνέχεια, το Ντόνμπας θα επανενταχθεί στην Ουκρανία.
Οι συμφωνίες του Μινσκ δεν εφαρμόστηκαν ποτέ, καθώς το Κίεβο από διαφορετικές υπεκφυγές αρνήθηκε να εκχωρήσει τις εξουσίες του. Η Ρωσία επιθυμεί την εφαρμογή των συμφωνιών του Μινσκ και ο Πούτιν τις χαρακτήρισε ως τον μόνο τρόπο διευθέτησης στην Ουκρανία). Τα λόγια του Μπάιντεν ενόχλησαν τον υπουργό Εξωτερικών Μπλίνκεν. Είπε: θα είναι χάσιμο χρόνου, δεν χρειάζεται να μπούμε σε αυτό.
Αναφερόμενος στην αποχώρηση από το Αφγανιστάν, ο Μπάιντεν υπέβαλε ένα απροσδόκητο αίτημα. Οι ΗΠΑ ζήτησαν να δημιουργηθούν προσωρινές στρατιωτικές βάσεις στο Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν, για δύο σκοπούς: (1) να διευκολυνθεί η απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων και (2) να συνεχίσει να προμηθεύει την κυβέρνηση της Καμπούλ με όπλα και πυρομαχικά μετά την απόσυρση. Αυτό το αίτημα ήταν (σχεδόν) απροσδόκητο, αλλά ο Πούτιν το αρνήθηκε αμέσως για τους ακόλουθους λόγους. Τέτοιες βάσεις θα προκαλούσαν την οργή των Ταλιμπάν, με αποτέλεσμα να τους επιτεθούν αναγκαστικά, και αυτά τα δύο κράτη θα εμπλακούν σε πόλεμο. Αυτό είναι απαράδεκτο για τη Ρωσία, καθώς η Ρωσία έχει στρατιωτικές υποχρεώσεις εκεί, και αυτά τα κράτη είναι πολύ κοντά στη Ρωσία. Επιπλέον, η Κίνα θα θεωρούσε εχθρική πράξη την τοποθέτηση στρατιωτικών βάσεων κοντά στα σύνορα της.
Ο Μπάιντεν τόνισε τον προσωρινό χαρακτήρα μιας τέτοιας συμφωνίας. Ο Πούτιν θα μπορούσε να πει ότι δεν υπάρχει τίποτα τόσο μόνιμο όσο μια προσωρινή ρύθμιση. Αρνήθηκε κατηγορηματικά. Αυτό είναι πιθανώς σοφό: η Ρωσία αποσύρθηκε από το Αφγανιστάν το 1989 και δεν υπήρχε λόγος να εισαχθεί ο αφγανικός πόλεμος σε παλιά σοβιετικά εδάφη προκειμένου να ευχαριστήσει τον παλιό αντίπαλο. Ο Πούτιν θα μπορούσε επίσης να προσθέσει ότι το σύνταγμα του Ουζμπεκιστάν απαγορεύει ρητά την τοποθέτηση ξένων βάσεων στο έδαφός του, για καλό λόγο: Όταν υπήρχε μια αμερικανική βάση στο Ουζμπεκιστάν, χρησιμοποιήθηκε από τους Αμερικανούς για την προώθηση αμερικανόφιλων πολιτικών ηγετών που αντιτάχθηκαν στον τότε πρόεδρο κ. Καρίμωφ. Αλλά ο Πούτιν δεν μπήκε σε αυτό, για να αποφύγει την εντύπωση ότι περνάει το κόστος στον ηγέτη του Ουζμπεκιστάν. Το κόστος σταματάει στο Κρεμλίνο.
Η αναφορά του στα κινεζικά συμφέροντα έκανε μια μόνιμη εντύπωση, λένε οι Αμερικανοί. Το 2001, ο ίδιος Πούτιν επέτρεψε στις ΗΠΑ τις εγκαταστάσεις για να επιτεθούν στο Αφγανιστάν και να μεταφέρουν εξοπλισμό μέσω της Ρωσίας. Πέρασαν είκοσι χρόνια και ο Πούτιν είχε μάθει ότι το να παίζει με την Αυτοκρατορία δεν έχει καμία ανταμοιβή. Στη συνέχεια βοήθησε τις ΗΠΑ. Σε ανταπόδοση, οι ΗΠΑ υποκίνησαν τις αυξανόμενες και τρομοκρατικές επιθέσεις της Τσετσενίας. Ο Πούτιν το είπε στο Μόναχο,το 2007.
Η ομάδα Μπάιντεν προσπάθησε να αιφνιδιάσει και να πιέσει τους Ρώσους σχετικά με τη Συρία. Ακόμη και πριν από τη σύνοδο κορυφής, η ομάδα των “ΠΑ προσπάθησε να επισυνάψει στις τρεις δηλωτικές παραγράφους της κοινής τους δήλωσης (αρκετά ασαφή και ανούσια από μόνη της) μια πολύ ουσιαστική και περιεκτική τέταρτη παράγραφο. Στην πραγματικότητα ζήτησε τη διαιώνιση της σημερινής συριακής αναταραχής, τη διαρκή διάλυση της Συρίας, καλύπτοντας την με ανειλικρινή λόγια για την κάλυψη των ανθρωπιστικών αναγκών. Υπήρχαν διασυνοριακές ρυθμίσεις στο Μπαμπ αλ-Χάουα που χρησιμοποιούσαν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους για να ανεφοδιάζουν τους ισλαμιστές αντάρτες στη Συρία και να τους αποσύρουν σε περίπτωση ανάγκης. Μέσω αυτών των ρυθμίσεων, οι Αμερικανοί απομάκρυναν τους μαχητές του ISIS και τους μετέφεραν στο Αφγανιστάν, ώστε να πολεμήσουν τους Ταλιμπάν. Η διατήρηση αυτών των ρυθμίσεων θα οδηγούσε στον μόνιμο διαχωρισμό του θύλακα του Ιντλίμπ. Η Ρωσία ήταν αντίθετη, και έτσι οι Ρώσοι δήλωσαν και εξήγησαν στο ΣΑΗΕ (Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ).
Καθώς το θέμα αυτό θα τεθεί ενώπιον του ΣΑΗΕ στις 10 Ιουλίου, η Ρωσία σκοπεύει να ασκήσει βέτο (εάν χρειαστεί) σε οποιοδήποτε ψήφισμα που θα διαιωνίσει αυτή την ανοιχτή πύλη προς τη Συρία. Οι Σύροι χρειάζονται πράγματι ανθρωπιστική βοήθεια, αλλά η συριακή κυβέρνηση είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει την κρίση και τη διανομή βοήθειας από τους ισλαμιστές που κλέβουν τα πάντα και πωλούν τα κλοπιμαία στις τουρκικές αγορές. Ο Πούτιν το είπε αυτό. Θα μπορούσε να προσθέσει ότι εάν οι ΗΠΑ ανησυχούν για την ευημερία των Σύρων, θα έπρεπε να άρουν τις κυρώσεις που λιμοκτονούν τους Σύρους. Η Συρία βρίσκεται υπό δυτικές κυρώσεις που απαγορεύουν ακόμη και την εισαγωγή τροφίμων, φαρμάκων και καυσίμων. Επιπλέον, οι ΗΠΑ κλέβουν συριακό πετρέλαιο και ιρανικό πετρέλαιο μεταφερόμενο στη Συρία. Οι εκκλήσεις των ΗΠΑ για την ανθρωπιστική κρίση στη Συρία θυμίζουν έναν από τον πατροκτόνο που ζητά επιείκεια γιατί έμεινε ορφανός.
Δεν θα υπήρχε κρίση στη Συρία αν η Δύση δεν είχε υποστηρίξει τους ισλαμιστές αντάρτες και δεν είχε επιβάλει κυρώσεις στη Συρία μέχρι θανάτου.
Ο Πούτιν δεν μπήκε σε αυτό. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Λαβρώφ πρότεινε τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων για ολόκληρη την περιοχή MENA (Μέση Ανατολή – Βόρεια Αφρική), συμπεριλαμβανομένης της Συρίας και της Λιβύης. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, θα μπορούσε να συζητηθεί το ζήτημα του Bab al-Hawa. Πρότεινε επίσης η Δύση να σταματήσει να προσπαθεί να απομακρύνει τον Πρόεδρο Ασάντ. Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά αρνήθηκε αυτή την πρόταση. Δεν επιτεύχθηκε συμφωνία και ο Μπάιντεν αναφέρθηκε σε αυτό στη συνέντευξη Τύπου, επαναλαμβάνοντας όλες τις υποκριτικές τύψεις για τη συριακή κρίση.
Οι πλευρές συζήτησαν και για την κυβερνο-ασφάλεια. Όπως γνωρίζουμε, ο Μπάιντεν πρότεινε μια λίστα με 16 στοιχεία υποδομής ζωτικής σημασίας που δεν πρέπει να δέχονται επίθεση από χάκερ. Οι πλευρές θα πρέπει να συλλάβουν όλους τους χάκερ που στοχοποιούν αυτά τα αντικείμενα. Ο Μπάιντεν δεν προσπάθησε να κατηγορήσει τον Πούτιν, είτε προσωπικά είτε τη Ρωσία για επιθέσεις κατά των αμερικανικών υποδομών. Ο Μπάιντεν τόνισε ότι αναφερόταν σε μεμονωμένους αδίστακτους χάκερ που κάνουν αυτά τα αδικήματα. Ο Πούτιν απάντησε ότι ν κατηγοριών περί ανστην πραγματικότητα το έδαφος των ΗΠΑ είναι η κύρια πηγή επιθέσεων χάκερ, με τον Καναδά να είναι δεύτερος. (Το ρωσικό έδαφος διατηρεί την πέμπτη ή έκτη θέση σε αυτή την κατάταξη). Ο Πούτιν δήλωσε ότι η Ρωσία έλαβε δέκα αιτήματα των ΗΠΑ για βοήθεια σε σχέση με τις επιθέσεις χάκερ. και οι δέκα απαντήθηκαν και αντιμετωπίστηκαν. Αντίθετα, η Ρωσία υπέβαλε 45 αιτήματα το προηγούμενο έτος και 35 αιτήματα αυτό το έτος αναφερόμενη σε επιθέσεις χάκερ με έδρα τις ΗΠΑ σε Ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Όλα τους έμειναν αναπάντητοι. Οι ΗΠΑ απλά δεν ανταποκρίνονται ποτέ.
Ο Μπάιντεν αναφέρθηκε στην Κίνα, αλλά χωρίς (όπως ήταν συνηθισμένο για τον Τραμπ) αντι-κινεζική σφοδρότητα. Είπε ότι η αμερικανική οικονομία είναι πολύ ισχυρότερη από την κινεζική. ότι έχουν αναρρώσει από την κρίση του Covid. Εξέφρασε την συμπόνια του προς τη Ρωσία που μοιράζεται σύνορα μήκους χιλίων μιλίων με την Κίνα, κάτι που θα πρέπει να ανησυχεί ,είπε, τους Ρώσους πάρα πολύ. Επανέλαβε αυτή τη δήλωση στη συνέντευξη Τύπου. Οι Ρώσοι έμειναν έκπληκτοι από αυτή την αφελή προσπάθεια των Αμερικανών να βάλουν μια σφήνα μεταξύ Ρωσίας και Κίνας.
Ο Πούτιν είπε ότι η Κίνα είναι φίλη της Ρωσίας· Η φιλία τους δεν έχει στόχο τις ΗΠΑ, αλλά προκλήθηκε από τις προσπάθειες της προηγούμενης κυβέρνησης των ΗΠΑ να ανταγωνιστεί τόσο τη Ρωσία όσο και την Κίνα, κηρύσσοντας τη Ρωσία εχθρό. Στη συνέντευξη Τύπου, ο Πούτιν δήλωσε ότι η Ρωσία δεν ανησυχεί για τα κινεζικά αεροπλανοφόρα, καθώς τα σύνορά τους είναι κυρίως στην ξηρά· και ούτως ή άλλως η Κίνα έχει τόσο λίγα αεροπλανοφόρα σε σύγκριση με τις ΗΠΑ που δεν αξίζει να γίνεται λόγος.
Μιλώντας για την οικονομία, ο Πούτιν είπε ότι οι αμερικανικές εταιρείες υποφέρουν στη ρωσική αγορά λόγω των αμερικανικών κυρώσεων. Πρότεινε ίδρυση διμερούς επιτροπής για προώθηση των οικονομικών σχέσεων. Ο Μπάιντεν το εξέτασε ευνοϊκά, αλλά άλλαξε θέμα , στρέφοντάς το στους τρεις Αμερικανούς που βρίσκονται τώρα σε ρωσικές φυλακές, ένας για κατασκοπεία, ένας για οικονομικά εγκλήματα και ένας για έναν μεθυσμένο καυγά με την αστυνομία. Θα πρέπει να αφεθούν ελεύθεροι, δήλωσε ο Μπάιντεν, για να προχωρήσουν οι επιχειρήσεις. Ο Πούτιν αντέκρουσε ότι οι ΗΠΑ απάγουν Ρώσους πολίτες σε τρίτες χώρες και τους μεταφέρουν στην Αμερική για να δικαστούν σε αμερικανικά δικαστήρια.
Ο Μπάιντεν αναφέρθηκε στον Ναβάλνι και στην πολιτική αντιπολίτευση στη Ρωσία. Ο Πούτιν αντέκρουσε ότι οι διαδηλωτές στο Καπιτώλιο (6 Ιανουαρίου 2021) έχουν διωχθεί ποινικά και αναμένουν μεγάλες ποινές στις φυλακές των ΗΠΑ. Πώς μπορείτε να συγκρίνετε, είπε ο Μπλίνκεν, αυτούς τους εσωτερικούς τρομοκράτες που εισέβαλαν στο Καπιτώλιο με την ειρηνική αντιπολίτευση. Ο Πούτιν θα μπορούσε να είχε δείξει τα βίντεο της ειρηνικής εισόδου στο Καπιτώλιο, όταν οι διαδηλωτές χαιρετήθηκαν από την αστυνομία. Θα μπορούσε επίσης να δείξει τα βίντεο των άγριων επιθέσεων κατά της αστυνομίας από υποστηρικτές του Ναβάλνι στη Ρωσία. Αναφέρθηκε σε αυτό στη συνέντευξη Τύπου.
Ο Μπάιντεν αναφέρθηκε και στην Αρκτική, σε μάλλον ευνοϊκό (για τη Ρωσία) τόνο. Ο Μπλίνκεν παρενέβη και κατηγόρησε τους Ρώσους ότι στρατιωτικοποιούν την Αρκτική. Ο Πούτιν αντιτάχθηκε. Είπε ότι η Ρωσία είναι κατά της στρατιωτικοποίησης της Αρκτικής. Η Ρωσία επισκευάζει τις στρατιωτικές υποδομές της στην Αρκτική που υπήρχαν στις σοβιετικές ημέρες και έκτοτε αποσυντίθεται. Οι Ρώσοι πρότειναν να συνέλθουν εκ νέου τακτικές συναντήσεις των Αρχηγών Επιτελείων που πραγματοποιούνταν μέχρι το 2014, για να αντιμετωπίσουν το ζήτημα. Η αμερικανική πλευρά δεν απάντησε σε αυτή την πρόταση.
Οι πλευρές συμφώνησαν να επιστρέψουν πρεσβευτές σε Μόσχα και Ουάσινγκτον, αντίστοιχα. Μένει να δούμε πώς θα πάει αυτό. Πριν ο Ρώσος πρέσβης ανακληθεί στη Μόσχα για διαβουλεύσεις, ήταν στόχος περιφρόνησης στην Ουάσιγκτον. Δεν μπορούσε να επικοινωνήσει με Αμερικανούς αξιωματούχους. λόγω κατηγοριών περί ανάμειξης του Κρεμλίνου στις αμερικανικές εκλογές, φοβόντουσαν να συναντηθούν με Ρώσους διπλωμάτες. Αν συνεχιστεί αυτή η στάση, η επιστροφή του πρέσβη δεν θα είναι χρήσιμη.
Οι πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις τους τον Ιούλιο· πιθανώς η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και άλλα θέματα θα συζητηθούν στη συνέχεια. Ο Πούτιν πρότεινε να κανονιστεί σύνοδος κορυφής των πέντε μόνιμων μελών του ΣΑΗΕ· Αυτή είναι η παλιά του ιδέα που έχει εκφράσει πολλές φορές, αλλά δεν έτυχε καλής υποδοχής από την ομάδα του Μπάιντεν. Η σύνοδος κορυφής δεν είχε απτά αποτελέσματα. Ωστόσο, οι πρόεδροι συναντήθηκαν. Ο Μπάιντεν ήταν διαυγής και συνεπής. Είναι πιθανό να διαρκέσει και να επιβιώσει περισσότερο από πολλούς από εκείνους που μίλησαν για την άνοια του. Ήταν επίσης αρκετά φιλικός με τον Πούτιν· Τον ρόλο του «κακού μπάτσου» ανέλαβε ο Μπλίνκεν, ο οποίος συνοδευόταν από τη Βικτόρια («f*ck EU») Nuland.
Η αναφορά του Μπάιντεν στα λόγια της μητέρας του ήταν αρκετά λογική και καλοδεχούμενη. Ο Μπάιντεν ανέφερε τη μητέρα του λέγοντας ότι η ακούσια σύγκρουση θα μπορούσε να είναι χειρότερη από σκόπιμη. Που σημαίνει ότι η Ρωσία και οι ΗΠΑ θα πρέπει να προσπαθήσουν να αποφύγουν ακούσιες συγκρούσεις με συναντήσεις και διαπραγματεύσεις. Αυτή είναι και η ρωσική άποψη. Ο Μπάιντεν κουράστηκε αρκετά γρήγορα και η σύνοδος κορυφής διακόπηκε πριν από την [ροβλεπόμενη ώρα.
Συνέντευξη τύπου
Μετά τη συνάντηση, είχαν τις αντίστοιχες συνεντεύξεις Τύπου. Παραδόξως, οι συνεντεύξεις Τύπου ήταν εντελώς ξεχωριστές και πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές τοποθεσίες. Αμερικανοί και άλλοι ξένοι δημοσιογράφοι παρευρέθηκαν στη διάσκεψη του Πούτιν. έκαναν αυθάδεις και προσβλητικές ερωτήσεις. Ο Πούτιν απάντησε σε κάθε ερώτηση. Οι Ρώσοι δημοσιογράφοι δεν έγιναν δεκτοί στη συνέντευξη Μπάιντεν. Ο Μπάιντεν απάντησε σε ερωτήσεις που είχαν εκ των προτέρων υποβληθεί. Δεν υπήρχε ούτε μια τολμηρή ή ακόμα και δύσκολη ερώτηση. Υποσχέθηκε ο Πούτιν να συμπεριφερθεί σωστά; – αυτού του είδους ήταν οι ερωτήσεις. Καμία από τις σκληροπυρηνικές ερωτήσεις που έκαναν οι Αμερικανοί δημοσιοκάφροι στον Τραμπ. Ο Μπάιντεν είχε το επιπλέον πλεονέκτημα να μιλήσει μετά τον Πούτιν, οπότε ήξερε τις απαντήσεις του Πούτιν.
Ο Πούτιν δεν δίστασε να απαντήσει σε ερωτήσεις, δεν μουρμούριζε και απάντησε σκληρά, αλλά όχι αγενώς – αν και ορισμένες ερωτήσεις προκαλούσαν για αμοιβαία αγένεια.
Προφανώς, τα υψηλά συμβαλλόμενα μέρη δεν έχουν συμφωνήσει σε τίποτα, κάτι που είναι ήδη καλό. Τα δυτικά μέσα ενημέρωσης περίμεναν ότι ο Μπάιντεν θα έσερνε τον Πούτιν να μετανοήσε και να υποσχόταν να συμπεριφέρεται σωστά. Δεν τους βγήκε. Η αλαζονεία της αμερικανικής πλευράς πρόβαλε σε κάθε βήμα. Ήταν αρκετά δύσκολο για τον Ρώσο πρόεδρο, αν και είναι ισχυρός, ενεργητικός και βρίσκει εύκολα τις σωστές λέξεις. Δεν είχε υπηρετικά ΜΜΕ όπως ο Μπάιντεν. Ο Μπάιντεν θύμωσε με μια ερώτηση και πρότεινε στον δημοσιογράφο να αλλάξει το επάγγελμά του. Ο Πούτιν παρέμεινε ψύχραιμος.
Ίσως το πιο ερεθιστικό ήταν το άνοιγμα της συνέντευξης Τύπου του Μπάιντεν όταν μίλησε για τη δέσμευση της Αμερικής στη δημοκρατία και την ειλικρίνεια. Άκουσα τέτοιες ομιλίες όταν ήμουν σαράντα ή πενήντα χρόνια νεότερος, αλλά τώρα ακούγονται σουρεαλιστικές. Δυστυχώς, οι ΗΠΑ δεν είναι η ελεύθερη χώρα που ήταν μια φορά κι έναν καιρό. Ωστόσο, η σύνοδος κορυφής ολοκληρώθηκε χωρίς τραγικές συνέπειες, κάτι που είναι ήδη καλό. Η ζωή συνεχίζεται.
.
Αναλύσεις
Μάικλ Ρούμπιν: Ο Τομ Μπάρακ θα Καταστρέψει την κληρονομιά του Τραμπ;
Ο Μπάρακ έχει αναδιαμορφώσει σχεδόν μόνος του την πολιτική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος της Τουρκίας
Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει διαλύσει χωρίς ενδοιασμούς τη σταδιοδρομία του διπλωματικού σώματος υπέρ των επιλεγμένων από τον ίδιο πολιτικών διορισμών και απεσταλμένων. Πολλά από αυτά τα άτομα είναι μακροχρόνιοι φίλοι και επιχειρηματικοί συνεργάτες. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Ορισμένοι υπηρεσιακοί παράγοντες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ διαμαρτύρονται υπερβολικά όταν προσποιούνται τους σοκαρισμένους και μιλούν για το πώς η υπηρεσία τους ήταν πάντα πάνω από την πολιτική, ενώ πολλοί από τους ίδιους διοχέτευαν τακτικά διαρροές για να υπονομεύσουν πρωτοβουλίες με τις οποίες διαφωνούσαν προσωπικά.
Ο Τομ Μπάρακ, πρέσβης του Τραμπ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του για τη Συρία, το Ιράκ και ορισμένες φορές το Λίβανο, είναι ανάμεσα στους πιο ισχυρούς συμβούλους του. Ακόμη και οι επικριτές του Μπάρακ αναγνωρίζουν ότι έχει, σχεδόν μόνος του, αναδιαμορφώσει την πολιτική των ΗΠΑ προς την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος της Τουρκίας.
Ο Μπάρακ υπήρξε πρωτεργάτης στη φωνή για την πώληση των μαχητικών αεροσκαφών F-35 Joint Strike Fighter στην Τουρκία και την άρση των κυρώσεων για την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 από την Τουρκία. Έχει υποβαθμίσει τόσο την εθνοκάθαρση της Τουρκίας στη Συρία όσο και την παραβίαση της κυριαρχίας της Ελλάδας. Επικριτές τόσο στην Τουρκία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες ισχυρίζονται ότι έχει χρησιμοποιήσει τη θέση του για να πλουτίσει ο ίδιος.
Όπως και να έχει, η σύγχυση σχετικά με την προέλευση της πολιτικής αναπαράγει τις χειρότερες πτυχές της θητείας της Υπουργού Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον, όταν ξένοι αξιωματούχοι πίστευαν ότι η πρόσβαση απαιτούσε δωρεές τύπου «πληρώνω για να επηρεάσω» (pay-to-play) στο Ίδρυμα Κλίντον. Ενώ ο Τραμπ και ο Μπάρακ μπορούν να επικαλεστούν τα ηθικά ατοπήματα της Κλίντον ως προηγούμενο, τα ερωτήματα γύρω από την προέλευση της πολιτικής για την Τουρκία διαβρώνουν την αξιοπιστία των ΗΠΑ όχι μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Ο Μπάρακ, φυσικά, μπορεί επίσης να πιστεύει ειλικρινά ότι η Ουάσινγκτον θα πρέπει να βασιστεί στην Άγκυρα ως πληρεξούσιο (proxy) για την υπεράσπιση των συμφερόντων ασφαλείας των ΗΠΑ στην περιοχή. Το πρόβλημα με μια τέτοια θέση είναι ότι η Τουρκία σήμερα υποστηρίζει μερικές από τις χειρότερες σουνιτικές τρομοκρατικές οργανώσεις, από τη Γάζα μέχρι τη Λιβύη. Ο Μπάρακ φαίνεται να πιστεύει ότι μια περιφερειακή ισορροπία μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει αρκετή σταθερότητα ώστε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να αποχωρήσουν από την περιοχή.
Σας θυμίζει κάτι; Είναι μια επανάληψη της θεωρίας του Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα ότι η ειρήνη στη Μέση Ανατολή απαιτούσε μια ισορροπία μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Ολόκληρη η λογική του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης (JCPOA), της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, ήταν η ιδέα ότι η επανένταξη του Ιράν στο διεθνές προσκήνιο θα δημιουργούσε σταθερότητα αναπαράγοντας την αμοιβαία εξασφαλισμένη καταστροφή σε περιφερειακό επίπεδο.
Αυτό που απέτυχε να καταλάβει ο Ομπάμα ήταν ότι η ιδεολογία που τροφοδοτούσε το μίσος της Ισλαμικής Δημοκρατίας ήταν αυτή που καθιστούσε τη σταδιοδρομία της σταθερότητας αδύνατη. Η άρση των κυρώσεων και η ενθάρρυνση των επενδύσεων επέτρεψαν απλώς στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης να γεμίσει ξανά τα ταμεία του, να τροφοδοτήσει τον πόλεμο μέσω πληρεξουσίων και να επανεκκινήσει τα προγράμματα πυραύλων και drones. Μέσα σε μια δεκαετία, η περιοχή γνώρισε έναν μεγάλο πόλεμο.
Η επιθυμία του Μπάρακ να μετατρέψει την Τουρκία στη μόνη δύναμη ικανή να εξισορροπήσει την ισχύ του Ισραήλ είναι πιθανό να ακολουθήσει την ίδια τροχιά. Ο Μπάρακ μπορεί να βλέπει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως σύμμαχο, αλλά ο Τούρκος ηγέτης είναι ένας ιδεολόγος τόσο αφοσιωμένος στην οικοδόμηση της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας, την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας και την καταστροφή του Ισραήλ όσο ήταν και ο αείμνηστος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.
Οι καμώματα του Μπάρακ, οι προσπάθειες να βοηθήσει την Τουρκία να παρακάμψει τις κυρώσεις και η μονομερής προώθηση των ιμπεριαλιστικών φιλοδοξιών της Τουρκίας έχουν την προφανή υποστήριξη του Τραμπ και θα φτάσουν στο σημείο να σκιάσουν την περιφερειακή κληρονομιά του Τραμπ. Όπως κάθε λογικός ιστορικός βλέπει τις ρίζες του σημερινού πολέμου στις αποφάσεις του Ομπάμα και των υπουργών Εξωτερικών του, έτσι και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε μια δεκαετία από τώρα θα καταλάβουν ότι οι ρίζες των μελλοντικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή βρίσκονται στις αφελέις και λανθασμένες πολιτικές που προώθησε ο Πρέσβης και Ειδικός Απεσταλμένος Τομ Μπάρακ στο όνομα του Τραμπ.
Αναλύσεις
Ο Πούτιν χτυπά την οικονομία, ο Τραμπ περιπλέκει το παιχνίδι: Η Ευρώπη μπροστά στη μεγάλη δοκιμασία της Ουκρανίας
Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα εξαιτίας της εμπλοκής των ΗΠΑ σε συγκρούσεις με το Ιράν υπό την προεδρία Τραμπ. Για να καλυφθούν τα κενά στην αεράμυνα, απαιτούνται νέες χρηματοδοτικές λύσεις. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή κεφαλαίων για την ταχεία αποκατάσταση της χαμένης παραγωγικής ικανότητας, πιθανώς μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Μια παρέμβαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ αυτή την εβδομάδα δημιούργησε και πάλι προβλήματα στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας. Η συμφωνία του με τη Μόσχα, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση εκατομμυρίων βαρελιών ρωσικού ντίζελ στις παγκόσμιες αγορές, καταδικάστηκε από τους Δημοκρατικούς αλλά και από ορισμένους επιφανείς Ρεπουμπλικάνους στις ΗΠΑ. Ο Τραμπ παρουσίασε ανοιχτά τη συμφωνία ως μια προσπάθεια να εξασφαλιστούν «χαμηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς», καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Παραμένει αβέβαιο αν η συμφωνία θα βοηθήσει ουσιαστικά το κόμμα του προέδρου να ανακτήσει ψήφους. Ωστόσο, δημιούργησε μια ακόμη ανοιχτή διαμάχη μεταξύ του Τραμπ και του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ακριβώς τη στιγμή που η Ουκρανία χρειάζεται ανανεωμένη και στοχευμένη υποστήριξη από τους συμμάχους της.
Μια κλιμακούμενη ρωσική επίθεση
Τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρείται μια αισθητή αλλαγή στη στρατηγική της Ρωσίας στον πόλεμο. Πολλοί ανέμεναν ότι ο Πούτιν θα διέταζε νέο κύμα επιστράτευσης και μια ανανεωμένη επίθεση στο Ντονμπάς. Αντί γι’ αυτό, επέλεξε να εντείνει τις επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones, με στόχο να διαλύσει την ουκρανική οικονομία.
Παρατηρείται σημαντική αύξηση των επιθέσεων σε λιμάνια, αποθήκες σιτηρών και πλοία μεταφοράς, προφανώς με σκοπό να εμποδιστούν οι ουκρανικές αγροτικές εξαγωγές. Σημαντικές γέφυρες πάνω από τον ποταμό Δνείπερο στο Κίεβο έχουν πληγεί, όπως επίσης και σιδηροδρομικά δίκτυα σε ολόκληρη τη χώρα.
Οι επιθέσεις στο ενεργειακό δίκτυο της Ουκρανίας συνεχίζονται, παρά την υποτιθέμενη «ενεργειακή εκεχειρία» που, σύμφωνα με τον Τραμπ, αποτελούσε μέρος της συμφωνίας του με τη Μόσχα. Πλέον δεν στοχεύονται μόνο οι μονάδες παραγωγής ενέργειας αλλά και οι υποδομές μεταφοράς και διανομής.
Παράλληλα, επιθέσεις σε ουκρανικά χαλυβουργεία έθεσαν οριστικά εκτός λειτουργίας πέντε υψικαμίνους. Στο στόχαστρο έχουν επίσης βρεθεί μονάδες λιανικού εμπορίου, αποθηκευτικοί χώροι και κέντρα logistics.
Η πρόθεση της Ρωσίας είναι να οδηγήσει την ουκρανική οικονομία ξανά σε ύφεση, να προκαλέσει δυσχέρειες στον πληθυσμό και να υπονομεύσει το ηθικό των Ουκρανών. Ενδεχομένως μάλιστα να ελπίζει ότι θα προκαλέσει ένα νέο μεταναστευτικό κύμα εκτός της χώρας.
Τι ζητά η Ουκρανία από τους συμμάχους της
Η επιδείνωση του κρατικού προϋπολογισμού της Ουκρανίας, καθώς το ΑΕΠ παραμένει στάσιμο, τα δημόσια έσοδα δεν αυξάνονται και το δημοσιονομικό έλλειμμα διευρύνεται, θα αυξήσει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας και τις απαιτήσεις της προς τους Ευρωπαίους συμμάχους της.
Πρόκειται για σοβαρό πρόβλημα. Η Ουκρανία είχε ήδη προειδοποιήσει ότι το 2026 αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό 27 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τις αμυντικές δαπάνες, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2027 αναμένεται να φτάσει τα 32 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η κατάσταση είναι τόσο κρίσιμη ώστε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο πιθανόν να καθυστερήσει περαιτέρω εκταμιεύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος Extended Financing Facility (EFF), ύψους 7 δισ. δολαρίων, εάν δεν καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό ή δεν δοθούν νέες εγγυήσεις χρηματοδότησης.
Η εντατικοποίηση των ρωσικών επιθέσεων κατά της ουκρανικής οικονομίας, σε συνδυασμό με την παράταση του πολέμου, θα αυξήσει ακόμη περισσότερο αυτές τις ανάγκες.
Η στρατηγική του Πούτιν είναι σαφής. Επιδιώκει να αυξήσει το κόστος υποστήριξης της Ουκρανίας τη στιγμή που τα δημόσια οικονομικά πολλών ευρωπαϊκών χωρών βρίσκονται υπό πίεση και η ακροδεξιά, η οποία γενικά αντιτίθεται στη χρηματοδότηση της ουκρανικής πολεμικής προσπάθειας, ενισχύεται σε αρκετά κράτη.
Με σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις να πλησιάζουν, ιδιαίτερα στη Γαλλία τον επόμενο Μάιο, ο Πούτιν ελπίζει να παρουσιάσει την ουκρανική υπόθεση ως χαμένη, υπερβολικά δαπανηρή και ως βάρος για τους Ευρωπαίους φορολογούμενους.
Το ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσουν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για διήμερη σύνοδο κορυφής.
Τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία
Η Ευρώπη χρειάζεται να επιδείξει φιλοδοξία και δημιουργικότητα στον τρόπο χρηματοδότησης της Ουκρανίας.
Το μήνυμα προς τον Πούτιν θα πρέπει να είναι ότι, ανεξάρτητα από τον πρόεδρο Τραμπ, η Ευρώπη παραμένει προσηλωμένη μακροπρόθεσμα και είναι έτοιμη να προσφέρει στην Ουκρανία το οικονομικό «βαρύ πυροβολικό» που απαιτείται για να κερδίσει τον πόλεμο.
Αρχικά, το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας (Ukraine Support Loan – USL) ύψους 90 δισ. δολαρίων, το οποίο συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, θα μπορούσε να αυξηθεί.
Ακόμη καλύτερη λύση θα ήταν η κατάσχεση των 210 δισ. ευρώ παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας στην ΕΕ, κυρίως στο Βέλγιο, καθώς και άλλων 25 δισ. ευρώ στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Για τους Ευρωπαίους ηγέτες, θα έπρεπε να είναι προφανές ότι η Ρωσία οφείλει να πληρώσει για αυτόν τον πόλεμο αντί των Ευρωπαίων φορολογουμένων.
Η βελγική κυβέρνηση, η οποία μέχρι σήμερα αντιστέκεται στην κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων, δεν θα πρέπει να διαθέτει δικαίωμα ουσιαστικού βέτο σε ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας. Παράλληλα όμως, οι ανησυχίες της σχετικά με τις πιθανές νομικές ευθύνες πρέπει να ληφθούν υπόψη, μέσω ευρωπαϊκών εγγυήσεων που θα καλύπτουν τους σχετικούς κινδύνους.
Πρώτο βήμα θα μπορούσε να είναι η μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων από τη βελγική δικαιοδοσία σε έναν κοινό ευρωπαϊκό φορέα ειδικού σκοπού (SPV). Τα κεφάλαια αυτά θα μπορούσαν στη συνέχεια να επενδυθούν αποδοτικότερα, δημιουργώντας υψηλότερες αποδόσεις οι οποίες θα χρηματοδοτούσαν ακόμη μεγαλύτερα πακέτα στήριξης προς την Ουκρανία.
Τελικά, η αναγκαιότητα της ευρωπαϊκής ασφάλειας θα πρέπει να υπερισχύσει των νομικών και οικονομικών επιχειρημάτων κατά της κατάσχεσης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Θωρακίζοντας την Ουκρανία
Απαιτούνται επίσης επείγοντα μέτρα για την προστασία της ουκρανικής οικονομίας από τις ρωσικές επιθέσεις.
Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα εξαιτίας της εμπλοκής των ΗΠΑ σε συγκρούσεις με το Ιράν υπό την προεδρία Τραμπ.
Για να καλυφθούν τα κενά στην αεράμυνα, απαιτούνται νέες χρηματοδοτικές λύσεις. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή κεφαλαίων για την ταχεία αποκατάσταση της χαμένης παραγωγικής ικανότητας, πιθανώς μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Δύο πρωτοβουλίες βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο:
1. Μηχανισμός αποζημίωσης πρώτων ζημιών (First-Loss Compensation Scheme)
Στόχος είναι η μείωση του κινδύνου που αντιμετωπίζουν οι ασφαλιστικές εταιρείες.
Υπάρχει ο φόβος ότι ακόμη και η περιορισμένη ασφαλιστική κάλυψη που είναι σήμερα διαθέσιμη στην Ουκρανία θα μειωθεί περαιτέρω εάν αυξηθούν οι απώλειες λόγω πολέμου.
Εάν όμως η ουκρανική κυβέρνηση και οι διεθνείς δωρητές αναλάβουν να καλύπτουν τις πρώτες ζημιές από επιθέσεις σε παραγωγικά περιουσιακά στοιχεία, τότε οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες θα είναι πιο πρόθυμες να παρέχουν ασφαλιστική κάλυψη.
Έτσι θα εξασφαλιστούν πόροι για την ταχεία ανοικοδόμηση εργοστασίων, αγροτικών εκμεταλλεύσεων, ενεργειακών εγκαταστάσεων, καθώς και υποδομών μεταφορών και logistics.
2. Επέκταση του Ukrainian Recovery and Reconstruction Guarantee Facility (URGF)
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης προωθεί την επέκταση του υφιστάμενου μηχανισμού εγγυήσεων URGF.
Ο μηχανισμός αυτός χρησιμοποιείται ήδη για την ασφάλιση αγροτικών εξαγωγών της Ουκρανίας, αλλά διαθέτει σημαντικούς περιορισμούς:
- Κάλυψη έως 2 εκατ. ευρώ ανά αποστολή.
- Μέγιστο 5 εκατ. ευρώ ανά πελάτη.
- Κάλυψη μόνο για 60 ημέρες μεταφοράς.
- Δεν καλύπτει αποθήκευση.
- Περιορίζεται στους όρους “Free on Board” (FOB).
Αυτό σημαίνει ότι οι αγρότες δεν προστατεύονται όταν τα σιτηρά βρίσκονται σε λιμάνια ή αποθηκευτικούς χώρους, δηλαδή ακριβώς στα σημεία όπου η Ρωσία εντείνει σήμερα τις επιθέσεις της.
Οι εξαγωγές σιτηρών αποφέρουν στην Ουκρανία ετήσια έσοδα ύψους 10-11 δισ. δολαρίων.
Οι διεθνείς δωρητές πρέπει να καταστήσουν ξανά οικονομικά βιώσιμη τη ναυτιλία από τα ουκρανικά λιμάνια. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βοηθήσουν την αγορά να βρει λύσεις.
Ως πρώτο βήμα, η ουκρανική κυβέρνηση και οι δωρητές θα μπορούσαν να αυξήσουν το μέγεθος και το εύρος του URGF, ώστε να καλύπτει και την αποθήκευση σε τερματικούς σταθμούς λιμένων.
Μια συμφωνία που θα υποχρέωνε τη Ρωσία να επιστρέψει στην προηγούμενη συμφωνία ναυσιπλοΐας της Μαύρης Θάλασσας θα αποτελούσε την ιδανική λύση για την προστασία αυτού του εμπορίου. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να εξεταστεί κάποια μορφή αεροπορικής ή αμυντικής προστασίας του ΝΑΤΟ για τα πλοία που εκτελούν αυτές τις μεταφορές.
Συμπέρασμα
Η συμφωνία του Τραμπ με τον Πούτιν αποδυναμώνει την Ουκρανία, αλλά δεν πρόκειται να αλλάξει θεμελιωδώς την πορεία του πολέμου.
Αυτό που θα αποδειχθεί καθοριστικό είναι αν η ουκρανική οικονομία καταφέρει να αντέξει έναν δύσκολο χειμώνα, ώστε η χώρα να επιβιώσει από τον πόλεμο και παράλληλα να συμβάλει στη διατήρηση της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες γίνονται ολοένα και πιο απρόβλεπτες, απαιτείται ευρωπαϊκή ηγεσία για να επιτευχθεί αυτό.
Το ερώτημα παραμένει: θα ανταποκριθεί η Ευρώπη;
chathamhouse.org
Αναλύσεις
Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία
Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το Ιράν ή οι Χούθι θα αισθάνονται ολοένα και πιο ενθαρρυμένοι να επιτίθενται σε πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους.
Από τον Μάρτιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν σταθμεύσει δώδεκα βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς B-1 Lancer στη βάση RAF Fairford στη νότια Αγγλία, προς υποστήριξη του αεροπορικού τους πολέμου εναντίον του Ιράν. Τα αεροσκάφη αυτά είναι ιδιαίτερα πολύτιμα επειδή μπορούν να πετούν με υπερηχητικές ταχύτητες μεταφέροντας τεράστια φορτία κατευθυνόμενων και μη κατευθυνόμενων όπλων. Τα βομβαρδιστικά που είχαν σταθμεύσει στο Fairford αποτιμώνται σε περίπου 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια και αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο του στόλου B-1 της Ουάσιγκτον.
Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου της 3ης Οκτωβρίου, στρατιωτικοί διοικητές απομάκρυναν αιφνιδιαστικά ολόκληρο τον στόλο των B-1 από το Fairford, λόγω φόβων για επικείμενη ιρανική επίθεση. Η εντολή απομάκρυνσης ήταν τόσο ξαφνική ώστε το Πεντάγωνο φέρεται να μην διέθετε αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού για τα βομβαρδιστικά τη στιγμή που αυτά απογειώνονταν. Όπως το περιέγραψε ένας δημοσιογράφος:
«Ήταν απλώς μια λογική του τύπου “βγάλτε τα από το Fairford τώρα και θα βρούμε αργότερα πώς θα τα ανεφοδιάσουμε για να περάσουν τον Ατλαντικό και να επιστρέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες”.»
Τι ήταν αυτό που ανησύχησε τόσο το Πεντάγωνο;
Ευαίσθητες πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών υπεδείκνυαν ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) σχεδίαζε μια σύνθετη, πολυφασική επίθεση με drones εναντίον της βάσης. Σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδίαζαν να χρησιμοποιήσουν βαν χωρίς σήμανση, σταθμευμένα σε απόσταση περίπου τετρακοσίων μέτρων από την περίφραξη του Fairford, για την εκτόξευση οπλισμένων drones εναντίον των B-1, τα οποία βρίσκονταν εκτεθειμένα σε ανοικτούς χώρους, καθώς και εναντίον των αρκετών εκατοντάδων Αμερικανών στρατιωτικών που υπηρετούσαν στη βάση.
Η ιρανική επιχείρηση παρουσίαζε εντυπωσιακές ομοιότητες με μια παρόμοια προσπάθεια που πραγματοποίησε η Ουκρανία πέρυσι εναντίον της Ρωσίας, γνωστή ως «Operation Spider’s Web» (Επιχείρηση Ιστός της Αράχνης).
Ουκρανοί πράκτορες πέρασαν λαθραία εξαρτήματα drones σε δύο συνεργάτες τους στην βιομηχανική πόλη Τσελιάμπινσκ, περίπου 1.450 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας. Οι δύο πράκτορες συναρμολόγησαν τα εξαρτήματα δημιουργώντας 150 drones και προσέλαβαν ανυποψίαστους οδηγούς φορτηγών για να μεταφέρουν τα αεροσκάφη σε τοποθεσίες κοντά σε πέντε διαφορετικές ρωσικές αεροπορικές βάσεις που βρίσκονταν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Την προκαθορισμένη χρονική στιγμή, απομακρυσμένοι χειριστές εξαπέλυσαν ταυτόχρονα τα drones προς τους στόχους τους.
Τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά. Σύμφωνα με πληροφορίες, σαράντα ένα ρωσικά αεροσκάφη επλήγησαν και δώδεκα καταστράφηκαν ολοσχερώς, μεταξύ των οποίων επτά στρατηγικά βομβαρδιστικά Tu-95 με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικών όπλων.
Συνολικά, η Ουκρανία εξουδετέρωσε το 20% του επιχειρησιακού στόλου βομβαρδιστικών μεγάλου βεληνεκούς της Ρωσίας, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, χρησιμοποιώντας τοπικά παραγόμενα τετρακόπτερα Osa που κόστιζαν λιγότερο από 1.000 δολάρια το καθένα.
Η Ουκρανία δεν ήταν η μόνη χώρα που πραγματοποίησε μια τέτοια επιχείρηση. Μόλις λίγες εβδομάδες μετά την Επιχείρηση Ιστός της Αράχνης, το Ισραήλ εξαπέλυσε την «Operation Rising Lion» στο Ιράν.
Για μήνες, η Μοσάντ είχε τοποθετήσει κρυφά οπλισμένα drones και εκρηκτικά μέσα σε συνηθισμένα οχήματα, με στόχο στρατιωτικούς αξιωματούχους, πυρηνικούς επιστήμονες και ανώτερα στελέχη του IRGC.
Με το προκαθορισμένο σήμα, το Ισραήλ ενεργοποίησε τα όπλα, εξαπολύοντάς τα εναντίον στόχων που βρίσκονταν «ακόμη στα κρεβάτια τους, στα σπίτια τους», όπως δήλωσε Ισραηλινός αξιωματούχος στην Washington Post.
Η αποστολή σημείωσε μεγάλη τακτική επιτυχία, οδηγώντας στον θάνατο του στρατηγού Μοχαμάντ Μπαγκερί, του ανώτατου στρατιωτικού αξιωματικού του Ιράν, του στρατηγού Χοσεΐν Σαλαμί, επικεφαλής του IRGC, και του Μοχαμάντ Μεχντί Τεχραντσί, ενός από τους κορυφαίους πυρηνικούς επιστήμονες του Ιράν. Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις εξελίξεις, το Πεντάγωνο θεώρησε ότι δεν μπορούσε να διακινδυνεύσει μια αντίστοιχη ιρανική επίθεση εναντίον των βομβαρδιστικών B-1.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν, αλλά δεν παραδέχονται δημόσια, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ευπάθειες απέναντι σε μικρότερους και πιο ευέλικτους αντιπάλους.
Τι εξηγεί αυτή τη μεταβολή και ποιες είναι οι επιπτώσεις της;
Η εξήγηση είναι απλή:
Οι στρατιωτικές καινοτομίες διαδίδονται ταχύτερα από ποτέ.
Οι οργανισμοί μπορούν πλέον να αποκτούν γνώση και τεχνογνωσία με πρωτοφανή ταχύτητα. Μπορούν να κατεβάσουν σχέδια drones από το διαδίκτυο ή να χρησιμοποιήσουν ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης για να δημιουργήσουν εξειδικευμένα σχέδια και στη συνέχεια να τα περάσουν σε έναν τρισδιάστατο εκτυπωτή ώστε να παράγουν προσαρμοσμένα οπλικά συστήματα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ένα ευρύ φάσμα δρώντων διαθέτει ολοένα και περισσότερο τα μέσα για να αμφισβητήσει την κυριαρχία των μεγάλων δυνάμεων.
Η διάδοση των στρατιωτικών καινοτομιών δεν είναι κάτι νέο, αλλά οι συνθήκες αλλάζουν
Η στρατιωτική διάχυση δεν αποτελεί νέα έννοια. Όπως περιγράφω στο βιβλίο μου Bytes and Bullets, είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία και έχει διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο τα έθνη αναδείχθηκαν ή κατέρρευσαν στο πέρασμα των αιώνων.
Από τη χρήση του αγγλικού μακρού τόξου από τον βασιλιά Ερρίκο Ε΄ εναντίον της γαλλικής αριστοκρατίας στη μάχη του Αζενκούρ το 1415, μέχρι την ανάπτυξη ταχύπλοων θωρηκτών με βαριά πυροβόλα από το ιαπωνικό ναυτικό το 1905, που συνέτριψαν τον ρωσικό στόλο της Βαλτικής, οι αυτοκρατορίες και τα κράτη αποκτούσαν βραχυπρόθεσμα πλεονεκτήματα μέσω νέων τεχνολογιών, μόνο για να τα χάσουν αργότερα όταν οι αντίπαλοί τους μελετούσαν τις μεθόδους τους και κάλυπταν το τεχνολογικό χάσμα.
Σε πρακτικό επίπεδο, η διάχυση είναι μια διαδικασία καινοτομίας, μίμησης και προσαρμογής που ξεκινά όταν μια σημαντική καινοτομία, όπως τα drones, φτάνει σε ένα κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης και αναγνωρίζεται από μια ευρύτερη κοινότητα.
Αυτό εγκαινιάζει έναν κύκλο τριών σταδίων.
Η διάχυση ξεκινά σταδιακά, καθώς οι πρώτοι χρήστες αξιοποιούν την καινοτομία στην πράξη. Το 2010, μόνο λίγες χώρες, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, χρησιμοποιούσαν συστηματικά οπλισμένα drones στις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις.
Με την πάροδο του χρόνου, η υιοθέτηση εξαπλώνεται και φτάνει σε κρίσιμη μάζα καθώς περισσότεροι δρώντες εφαρμόζουν την καινοτομία.
Μέχρι το 2019, χώρες όπως το Ιράν και η Τουρκία είχαν κατακτήσει τη διαδικασία παραγωγής drones και διέδιδαν φθηνά μοντέλα, από τα τουρκικά TB2 που χρησιμοποιήθηκαν από το Αζερμπαϊτζάν εναντίον των αρμενικών δυνάμεων μέχρι τα ιρανικά Shahed που αναπτύχθηκαν από τους αντάρτες Χούθι εναντίον των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Saudi Aramco.
Στο τρίτο στάδιο, ακόμη και οι πιο καθυστερημένοι ή μεταγενέστεροι χρήστες υιοθετούν την καινοτομία. Καθώς αυτή εξαπλώνεται, οι χρήστες την τροποποιούν ώστε να ανταποκρίνεται στις δικές τους ανάγκες και συνθήκες.
Οι προσαρμογές που προέκυψαν από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τρίτης φάσης.
Όταν οι ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ουκρανία το 2022, η Ουκρανία διέθετε ελάχιστη βιομηχανία παραγωγής drones. Κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε στρατιωτικές εισαγωγές από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Τουρκία και άλλες χώρες για να συνεχίσει την αντίσταση απέναντι στις δυνάμεις της Μόσχας.
Σύντομα, όμως, άρχισε να δημιουργεί τη δική της βιομηχανική βάση παραγωγής drones.
Ουκρανοί μηχανικοί τροποποίησαν εμπορικά τετρακόπτερα και δοκίμασαν σε πραγματικές συνθήκες μάχης νέα σχέδια, όπως:
- drones πρώτου προσώπου (FPV),
- μη επανδρωμένα αεροσκάφη οπτικών ινών,
- ακόμη και αεροσκάφη κρούσης μεγάλου βεληνεκούς.
Με την πάροδο του χρόνου, οι προσαρμογές αυτές όχι μόνο επέτρεψαν στην Ουκρανία να αντέξει τις ρωσικές επιθέσεις, αλλά ενέπνευσαν και άλλους να τις μιμηθούν σε ολόκληρο τον κόσμο, από τη Μιανμάρ μέχρι το Μάλι.
Σήμερα, η διαδικασία καινοτομίας και προσαρμογής έχει επιταχυνθεί, με πολλούς δρώντες να μπορούν να αξιοποιήσουν ισχυρές τεχνολογικές δυνατότητες μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.
Μπορούν να χρησιμοποιήσουν την τρισδιάστατη εκτύπωση (3D printing) για να δημιουργήσουν «στιγμιαίες αλυσίδες εφοδιασμού», κατασκευάζοντας ηλεκτρονικά εξαρτήματα, drones και ακόμη και πυρομαχικά.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποίησε τρισδιάστατη εκτύπωση για να παράγει τη νέα πολεμική κεφαλή BRAKER, μια βόμβα διάτρησης οχυρωμένων στόχων που προσαρμόζεται σε drone αυτοκτονίας.
Τα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν έναν ακόμη καταλύτη αυτής της διάδοσης.
Για παράδειγμα, η έκθεση πληροφοριών απειλών της εταιρείας Anthropic τον Σεπτέμβριο του 2026 αποκάλυψε πώς μια ομάδα μηχανικών των Χούθι χρησιμοποίησε το Claude Code για να αναπτύξει πολυβάθμιους βαλλιστικούς πυραύλους και κατευθυνόμενες ρουκέτες, φτάνοντας τελικά μέχρι τη δοκιμαστική εκτόξευση πυραύλου ακριβείας.
Φαίνεται μάλιστα ότι η δοκιμή απέτυχε και η ομάδα επέστρεψε στο Claude Code για να καταλάβει τι είχε πάει στραβά.
Παράλληλα, στο Μάλι, ένα μόνο άτομο που εργαζόταν για την εθνική υπηρεσία ασφαλείας χρησιμοποίησε το Claude για να δημιουργήσει μια «πλατφόρμα μαζικών υποκλοπών», ικανή να παρακολουθεί επικοινωνίες από όλους τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας της χώρας και να καταρτίζει λίστες στόχων.
Ό,τι άλλοτε απαιτούσε μια ολόκληρη ομάδα μηχανικών για να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί, συχνά με τη βοήθεια κρατών όπως η Κίνα, μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί από έναν μόνο σύμβουλο που πειραματίζεται με ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης.
Η διάχυση λειτουργεί ολοένα και περισσότερο με αποκεντρωμένη λογική
Ιστορικά, οι ειδικοί θεωρούσαν ότι η τεχνολογική καινοτομία ακολουθούσε μια πορεία από πάνω προς τα κάτω.
Οι καινοτομίες αναπτύσσονταν αρχικά στις προηγμένες οικονομίες και στη συνέχεια εξαπλώνονταν προς την περιφέρεια.
Τα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη θεωρούνταν ωφελημένα επειδή εισέρχονταν αργότερα στο παιχνίδι, αξιοποιώντας καινοτομίες που είχαν ήδη αναπτυχθεί από άλλους.
Ωστόσο, ένα αναδυόμενο σώμα ερευνών αμφισβητεί την άποψη ότι οι καινοτομίες ρέουν κυρίως από τους τεχνολογικούς πρωτοπόρους προς τους υπόλοιπους.
Αντίθετα, λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη αλλά και μη κρατικοί δρώντες έχουν δημιουργήσει δικά τους οικοσυστήματα καινοτομίας, τα οποία επέτρεψαν σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ ή οι Χούθι να φτάσουν σε «σημεία καμπής δυνατοτήτων».
Σύμφωνα με τον αναλυτή Πίτερ Σάλισμπερι, σε αυτά τα σημεία η «εσωτερική γνώση, τα δίκτυα και η πρόσβαση στις αλυσίδες εφοδιασμού» συνενώνονται σε συστήματα που προσφέρουν σε αυτές τις οργανώσεις μακροχρόνια ανθεκτικότητα και τη δυνατότητα να αμφισβητούν πολύ ισχυρότερες δυνάμεις.
Τι σημαίνει αυτό για το περιστατικό με τα B-1;
Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το Ιράν ή οι Χούθι θα αισθάνονται ολοένα και πιο ενθαρρυμένοι να επιτίθενται σε πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους.
Ο επικεφαλής της βρετανικής υπηρεσίας εσωτερικών πληροφοριών MI5, Κεν ΜακΚάλουμ, προειδοποιεί ότι «η ένταση, η κλίμακα και η μορφή» αυτών των απειλών «μεταβάλλονται αυτή τη στιγμή».
Στη νέα εποχή της τεχνολογικής διάχυσης, δεν είναι πλέον ασυνήθιστο:
- μαχητές των Χούθι να χρησιμοποιούν το Claude για να σχεδιάζουν drones και πυραύλους,
- το Ιράν να απειλεί αμερικανικά βομβαρδιστικά B-1 που βρίσκονται βαθιά στην αγγλική ύπαιθρο,
- ή μαχητές της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο να χρησιμοποιούν drones οπτικών ινών, εξελιγμένα στα πεδία μάχης της Ουκρανίας, για να επιτίθενται σε Ισραηλινούς στρατιώτες.
Ο κόσμος πρέπει να αναμένει περισσότερες συγκρούσεις, εντονότερο ανταγωνισμό και αυξανόμενα κόστη που θα βρίσκονται όλο και πιο πέρα από τον έλεγχο των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους.
Τι σημαίνει αυτό για τους Αμερικανούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής;
Οι εξελίξεις αυτές επιβάλλουν δύσκολες συζητήσεις.
Καθώς το στρατηγικό περιβάλλον μεταβάλλεται, μπορεί άραγε οι Ηνωμένες Πολιτείες να προσαρμοστούν;
Μέχρι στιγμής, η απάντηση είναι αποθαρρυντική.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να επενδύουν σε εξαιρετικά ακριβά, υψηλής τεχνολογίας οπλικά συστήματα των οποίων η χρησιμότητα μειώνεται στη νέα εποχή της διάχυσης.
Η πρόταση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για ένα αντιπυραυλικό σύστημα «Golden Dome», του οποίου το κόστος θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 500 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς και η προώθηση ενός πυρηνοκίνητου θωρηκτού «Trump-class», μιας πλατφόρμας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που θεωρείται ξεπερασμένη, προκαλούν απορία.
Το Πεντάγωνο θα εξυπηρετούνταν καλύτερα εάν επένδυε τους πόρους του στο να μετατραπεί σε έναν πιο προσαρμοστικό και πειραματικό οργανισμό, ικανότερο να αντιμετωπίζει τις απειλές που προέρχονται από ανερχόμενες δυνάμεις και αποκεντρωμένες ομάδες-πληρεξούσιους.
Άλλες χώρες κινούνται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση.
Ένα από τα βασικά διδάγματα του πολέμου με το Ιράν ήταν ότι τα χαμηλού κόστους, αναλώσιμα συστήματα αντιμετώπισης drones, όπως αυτά που αναπτύχθηκαν στην Ουκρανία, αποδείχθηκαν πολύ αποτελεσματικότερα στην αποτροπή ιρανικών επιθέσεων με drones και στην προστασία κρίσιμων υποδομών από ό,τι τα ακριβότερα αμερικανικά συστήματα.
Το παγκόσμιο περιβάλλον ασφαλείας υφίσταται έναν βαθύ μετασχηματισμό. Η διάδοση της τεχνολογίας, η τεχνητή νοημοσύνη, η τρισδιάστατη εκτύπωση και οι ταχύτατα εξελισσόμενες αλυσίδες καινοτομίας επιτρέπουν πλέον σε μικρότερους δρώντες να αναπτύσσουν στρατιωτικές δυνατότητες που άλλοτε ήταν αποκλειστικό προνόμιο των μεγάλων δυνάμεων. Το περιστατικό με τα B-1 στην Αγγλία αποτελεί ένα ισχυρό σημάδι αυτής της αλλαγής.
Και, σύμφωνα με τον συγγραφέα, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν προσαρμοστούν εγκαίρως στη νέα αυτή πραγματικότητα, ενδέχεται να πληρώσουν βαρύ τίμημα στο μέλλον.
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας