Γενικά θέματα
Άντρη Μάρκου Χριστοδουλίδου– Πάρις Μάρκου: Ο ήρωας πατέρας μας, Τάσος Μάρκου
Τα παιδιά ενός ήρωα της Κύπρου, μιλούν για τον πατέρα τους
47 χρόνια μετά την 15η Αυγούστου 1974, τη μέρα που ένας από τους κορυφαίους Κύπριους ήρωες-αξιωματικούς του ’74 έδωσε για τελευταία φορά σημεία ζωής, τα δύο παιδιά του, Άντρη και Πάρις, δίνουν την πρώτη τους κοινή συνέντευξη και παρουσιάζουν σπάνιο φωτογραφικό υλικό, φόρος τιμής στον Κύπριο αγωνιστή που έγινε θρύλος.
– Ποια είναι η πρώτη εικόνα που έχετε από τον πατέρα σας, τον Υποστράτηγο Τάσο Μάρκου;
Πάρις: Δυστυχώς, για μένα, τα βιώματα και οι εικόνες από τη ζωή μου με τον πατέρα μου είναι λιγοστές. Γεννήθηκα το 1968, οπότε αντιλαμβάνεστε ότι λίγα πράγματα πρόλαβα να ζήσω μαζί του. Κρατώ, όμως, ως πολύτιμο φυλακτό, τις ελάχιστες αυτές θύμισες με εικόνες του πατέρα μου στο σπίτι, με την μητέρα μου, την αδελφή μου κι εμένα· εικόνες που σημάδεψαν τη ζωή μου.
Άντρη: Στα παιδικά μου μάτια, ο πατέρας μας φάνταζε τεράστιος: Ψηλός, επιβλητικός, με λεβέντικη κορμοστασιά μάς προσέδιδε το αίσθημα της ασφάλειας. Ήμουν σχεδόν 11 ετών το ’74… Τον θυμάμαι να μπαίνει στο σπίτι ένστολος, να βγάζει το πηλήκιό του, να με κοιτάζει… Τα μάτια του πράσινα, έντονα, σπινθηροβόλα· η παρουσία του γέμιζε τον χώρο, σε μαγνήτιζε η όλη προσωπικότητά του.
Πάρις: Ο πατέρας μας ήταν αυστηρός – ήθελε να υπάρχει τάξη, και πειθαρχία μέσα στο σπίτι. Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι είχαμε συγκεκριμένες ώρες που παίζαμε, που δειπνούσαμε, που διάβαζε η αδελφή μου, την ώρα που θα κοιμόμασταν. Εκείνο, όμως, που θυμάμαι έντονα, παρά τη μικρή μου ηλικία, ήταν η ηρεμία μέσα στο σπίτι μας – ποτέ δεν ακούσαμε φωνές, αλλά μας περιέβαλλε η αγάπη και ο σεβασμός.
Άντρη: Θυμάμαι όμορφες, καθημερινές, οικογενειακές στιγμές στο σπίτι μας, τα Κυριακάτικα τραπέζια, τις γιορτές των Χριστουγέννων. Οι επισκέψεις π.χ. στο χωριό Μανδριά Αμμοχώστου, στο σπίτι της θείας μας, το Πάσχα, ήταν για μας μια μυσταγωγία που μας μύησε στα ήθη και τα έθιμα του τόπου μας. Θυμάμαι να στεκόμαστε δίπλα του στη διάρκεια της λειτουργίας, να μας κρατά το χέρι στο προαύλιο της εκκλησίας γύρω από την λαμπρατζιά, το πασχαλινό τραπέζι… Εικόνες πολύτιμες που έχουμε αποθηκεύσει σαν φυλακτό στο θησαυροφυλάκιο της μνήμης.
Παρις: Ο πατέρας μας ήταν ένας άνθρωπος με αρχές και ιδανικά: Το τρίπτυχο πατρίδα-θρησκεία-οικογένεια χαρακτήριζε ολόκληρη τη ζωή του. Το ζήσαμε έντονα και στο σπίτι μας. Τις αρχές και τα ιδανικά αυτά, άλλωστε, τα μετέφερε σε κάθε μικρή ή μεγάλη δραστηριότητά του μεταδίδοντας τα και σ’ εμάς: Κυριακές στην εκκλησία για να λάβουμε την Θεία Κοινωνία… Παρελάσεις για να γιορτάσουμε εθνικές επετείους…
Άντρη: Στα ταξίδια μας με τη μητέρα και τον πατέρα μας στην Ελλάδα, θυμάμαι ότι πηγαίναμε σε μουσεία και στην Ακρόπολη. Καθόμασταν εκεί κοντά στον Παρθενώνα κι εκείνος μας διηγείτο την ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας, τονίζοντάς μας ότι λίκνο της δημοκρατίας υπήρξε η αρχαία Αθήνα. Κατάφερε, στο λιγοστό διάστημα που ζήσαμε μαζί, να μας μεταλαμπαδεύσει τις αξίες και τα ιδανικά του, την αγάπη του για κάθετί Ελληνικό και, κυρίως, για τη γαλανόλευκη. Είμαστε ευγνώμονες και νιώθουμε ευλογημένοι με τον Παρι. Τα πέντε- δέκα χρόνια που ζήσαμε με τον πατέρα μας μάς έδωσαν τα εφόδια και τις εμπειρίες που διαμόρφωσαν το χαρακτήρα μας, αλλά και τις μετέπειτα επιλογές μας στη ζωή.
– Σας μιλούσε για τον ίδιο; Για τη δική του ιστορία;
Άντρη: Τον θυμάμαι, να μου λέει ιστορίες – για τους ήρωες του ’21, για τον Παλληκαρίδη, τον Αυξεντίου, τον Μάτση, τον Καραολή, για την Ελλάδα… Ωστόσο, για τον ίδιο δεν γνωρίζαμε τίποτα, δεν μας μίλησε ποτέ για την ενεργό του δράση στην ΕΟΚΑ, επί Αγγλοκρατίας, ούτε για τη θητεία του στον Ελληνικό στρατό. Όλα αυτά τα μάθαμε αργότερα, μέσα από διηγήσεις της μητέρας μας και των συναγωνιστών του, μέσα από έρευνα και μελέτη. Για εμάς, ο πατέρας μας ήταν ένας πατέρας σαν όλους τους άλλους· δεν ξέραμε τι «κουβαλούσε» στην ιστορία του. Ακόμη κι όταν ο ίδιος ο Γρίβας είχε ζητήσει από ηγετικά στελέχη της οργάνωσης να του στείλουν γραπτώς έκθεση για τη δράση τους, για να τα συμπεριλάβει στα απομνημονεύματά του, ο πατέρας μας αρνήθηκε και απάντησε: «Ό,τι έκανα, Αρχηγέ, ήταν μια υποχρέωσή μου προς την πατρίδα. Επομένως, δεν έχω να πω οτιδήποτε για τον εαυτό μου». Το ίδιο έκανε και μ’ εμάς: Δεν μας μιλούσε ποτέ για τον εαυτό του!
– Ήταν χαρούμενος άνθρωπος ο πατέρας σας;
Άντρη: Ναι. Είναι χαρακτηριστική εκείνη η φωτογραφία του με τη στολή που χαμογελά· έτσι τον θυμόμαστε εμείς μέσα στο σπίτι. Η χαρά του ήταν όταν ήταν μαζί μας! Κοιτάζοντας, ωστόσο, πίσω, προσπαθώντας να ξεκαθαρίσω τις εικόνες μέσα στο μυαλό μου, μπορούσες να διακρίνεις και μια ανεπαίσθητη θλίψη στα μάτια του, μια κρυμμένη έγνοια, σαν κάτι να τον «βασάνιζε». Μεγαλώνοντας, η μητέρα μου μας εκμυστηρεύτηκε ότι τον προβλημάτιζε η έκρυθμη κατάσταση στην Κύπρο και στην Ελλάδα, δεν απεκρυβε, ούτως ή άλλως, την απαρέσκειά του για το στρατιωτικό πραξικόπημα στην Ελλάδα. Ήταν, άλλωστε, ένας άνθρωπος βαθιά δημοκρατικός. Η διαίσθηση και οι φόβοι του τελικά επαληθεύτηκαν. Γνώστης των πραγμάτων, μπορούσε να αξιολογήσει τα «μηνύματα» που έφταναν κοντά του. Ξέρετε, ο πατέρας μας ήταν βέβαιος πως ήταν ταγμένος για την πατρίδα και πως θα θυσιαζόταν για την Κύπρο– ήταν έτοιμος γι’ αυτό και η απόφαση του ήταν ήδη ειλημμένη.
Πάρις: Θυμάμαι το γέλιο του… Αληθινό… Αυθεντικό. Ναι, πράγματι, συνομιλώντας με τη μητέρα μου αλλά και με συναγωνιστές του, τον απασχολούσαν έντονα τα γεγονότα στην Κύπρο. Άλλωστε, ο πατέρας μας ήταν από τους πιο υψηλόβαθμους ελληνοκύπριους αξιωματικούς της Εθνικής Φρουράς εκείνη την εποχή, ήταν μέσα στα πράγματα και γνώριζε, ήξερε δηλαδή την περίοδο του ’74 πως οδηγούμασταν σε κάτι κακό· το είχε αντιληφθεί. Χαρακτηριστικό ήταν το γεγονός ότι δύο εβδομάδες πριν από το πραξικόπημα, είχε πει σε φίλους: «Παιδιά, πιθανόν αυτή να είναι η τελευταία φορά που συναντιόμαστε έτσι, όλοι μαζί». Ήταν οξυδερκής και διορατικός άνθρωπος ο πατέρας μας, ταγμένος να υπηρετήσει, παραμένοντας πιστός στον ιερό όρκο του Έλληνα αξιωματικού. Γνώριζε και ήξερε ακόμη και τις θυσίες που θα έπρεπε να κάνει ο ίδιος. Άλλωστε, η πατρίδα ήταν για τον ίδιο η υπέρτατη αξία ζωής.
– Μιλούσε ποτέ μέσα στο σπίτι για τον Μακάριο, τον Γρίβα, για τη Χούντα στην Ελλάδα;
Πάρις: Ποτέ! Μέσα στο σπίτι δεν υπήρχε καμία απολύτως αναφορά σε όλα αυτά. Οι πολιτικές καταστάσεις της εποχής δεν είχαν καμία θέση στον σπίτι μας. Δεν ήταν φανατισμένος και ενταγμένος σε «ομάδες»· ήταν νομοταγής. Γι’ αυτό και ο ίδιος τύγχανε σεβασμού από όλες τις παρατάξεις.
Άντρη: Τον θυμάμαι να τονίζει ότι «η διχόνοια είναι η μεγαλύτερη αρρώστια του ελληνισμού». «Να μη φανατίζεστε ποτέ σας!», μας έλεγε, «να μπορείτε να βλέπετε καθαρά την αλήθεια, και να κρίνετε ανεπηρέαστα από μόνοι σας».
– Σας έδειξε ποτέ να φοβάται ο ίδιος για τη ζωή του;
Άντρη: Ο πατέρας μας δεν γνώριζε τι θα πει η λέξη «φόβος»! Θυμάμαι, την περίοδο του πραξικοπήματος, την μητέρα μου να προσπαθεί να μεταπείσει τον πατέρα μας από το να μεταβεί στο προεδρικό, φοβούμενη για τη ζωή του. Ο πατέρας μας, όμως, δεν λογάριαζε τον κίνδυνο. Θυμάμαι, επίσης, όταν εισέβαλαν στο σπίτι μας κάποιοι νεαροί της ΕΟΚΑ Β’ ντυμένοι στρατιωτικά και οπλισμένοι, για να τον συλλάβουν. Φώναζαν το όνομα του πατέρα μας. Εγώ και ο Πάρις ήμασταν κρυμμένοι πίσω από τη μητέρα μας, την κρατούσαμε σφικτά. Πρώτη φορά είδαμε τον πατέρα μας σε τέτοια κατάσταση· ήταν θηρίο ανήμερο: «Φύγετε, αλήτες, εξαφανιστείτε από τα μάτια μου! Τολμάτε να βεβηλώνετε το σπίτι μου με την παρουσία σας! Εξαφανιστείτε τώρα!», τους είχε πει. Χαμηλώσαν το βλέμμα και έφυγαν! Τότε συνειδητοποίησα την τεράστια δύναμη του πατέρα μας· ίσως εκείνη τη στιγμή να αντιλήφθηκα ότι ο Τάσος Μάρκου ήταν πρώτα στρατιωτικός και μετά πατέρας και σύζυγος. Ο πατέρας μας έφυγε μετά για την Αρχιεπισκοπή. Στο ραδιόφωνο ακούγαμε ότι «ο Μακάριος είναι νεκρός», ή από άλλους ότι «έγινε πραξικόπημα»· θυμάμαι έντονα την απόγνωση της μητέρας μας… Ξέρετε, με τον πατέρα μας είχαμε πάντοτε το αίσθημα της ασφάλειας μέσα στο σπίτι, νιώθαμε ότι τίποτα δεν μπορούσε να μας αγγίξει – το πραξικόπημα ανέτρεψε ό,τι μέχρι στιγμής θεωρούσαμε δεδομένο.
Πάρις: Ο πατέρας μας δεν ήταν άνθρωπος που φοβόταν· ήταν άνθρωπος που αψηφούσε το κίνδυνο, με άποψη που δεν φοβόταν να διατυπώσει και να υπερασπίσει, άνθρωπος που υποστήριζε πλήρως τα ιδανικά του και τις αξίες του. Αυτό, άλλωστε, επιβεβαιώνεται και από την πορεία και τις πράξεις του σε όλα τα χρόνια της ζωής του· ένας άνθρωπος με έντονα ανεπτυγμένο το αίσθημα της ευθύνης.
Άντρη: Νομίζω πως όχι. Δεν θυμάμαι καθαρά. Θυμάμαι, όμως, την ημέρα της εισβολής… Ξυπνήσαμε από τον εκκωφαντικό ήχο των σειρήνων…Αμέσως μετά, χτύπησε το τηλέφωνο. Ήταν ο πατέρας μας: «Μαίρη, όπου να ’ναι οι Τούρκοι θα κάνουν απόβαση στην Κερύνεια. Θα πάρεις τα παιδιά μας και θα πας στη Λεμεσό, στους γονείς σου, και αν χρειαστεί θα πάτε στις βάσεις. Από αυτή τη στιγμή είσαι και μάνα και πατέρας, αναλαμβάνεις εσύ τα παιδιά μας. Από σήμερα, τα δικά μου παιδιά είναι οι στρατιώτες μου!»…Φτάσαμε στη Λεμεσό, στο σπίτι του παππού μας. Στη διάρκεια της πρώτης εισβολής, θυμάμαι ότι διάβαζα κρυφά τις εφημερίδες, άκουγα ραδιόφωνο, προσπαθούσα να καταλάβω τι γίνεται. Με την ανακοίνωση της εκεχειρίας επέμενα να επιστρέψουμε στη Λευκωσία και η μητέρα μου, εισακούοντας την επιθυμία μου, διευθέτησε τη μεταφορά μας αφήνοντας τον Πάρι στη Λεμεσό. Στο μεσοδιάστημα δεν είχαμε καμία επικοινωνία με τον πατέρα μας, δεν ξέραμε πού ήταν. Με το που μπήκαμε σπίτι, ο πατέρας μας ήταν εκεί. Είχε έρθει να κάνει μπάνιο και να πάρει κάποια είδη πρώτης ανάγκης. Στο πάτωμα, θυμάμαι, το ραδιόφωνο ήταν σπασμένο σε χίλια κομμάτια· θυμάμαι την ένταση στο βλέμμα του, ένα μείγμα θυμού, πίκρας και απογοήτευσης, αλλά ταυτόχρονα και μια ήρεμη αποφασιστικότητα – «Μαίρη όλα είναι προδομένα, όλα είναι προδομένα… οι…». Πρώτη φορά τον άκουσα να βρίζει. Τον αγκάλιασα -του είχα, βλέπετε, και μου είχε μεγάλη αδυναμία-, στιγμιαία τον καθησύχασα… Ντύθηκε, έβαλε τη στολή του, σταθήκαμε στο σαλόνι, με έπιασε από τα χέρια και με στριφογύρισε γύρω από το σώμα του σαν σβούρα, όπως συνήθιζε, μας φίλησε και μας αποχαιρέτησε… Αυτή ήταν η τελευταία φορά που είδα τον πατέρα μου… Αυτή είναι και η τελευταία εικόνα που έχω από εκείνον.
– Η μητέρα σας πώς λειτουργούσε μέσα στο σπίτι;
Πάρις: Ήταν μια ήρεμη δύναμη, στεκόταν πάντα δίπλα από τον πατέρα μας, τον στήριζε σε κάθε του απόφαση. Ήταν μια γυναίκα πολύ προοδευτική, μορφωμένη, μιλούσε επτά γλώσσες, και υπήρξε πάντοτε στήριγμα για την οικογένεια αλλά και για όποιον είχε ανάγκη.
Άντρη: Η μητέρα μας υπήρξε σε όλα τα χρόνια της ζωής μας ο δικός μας άνθρωπος. Στάθηκε σαν μάνα και σαν πατέρας. Υπήρξε πηγή δύναμης για τον πατέρα μου και αργότερα για μας. Πότε δεν την είδα να κλαίει μπροστά μας· την θλίψη και την πίκρα της την κρατούσε για τις ώρες που ήταν μόνη. Κανείς μας, τόσο εγώ όσο και ο Πάρις, δεν μπορούσαμε να αντιληφθούμε -τουλάχιστον στην αρχή- τι ακριβώς συνέβαινε, την έννοια της απώλειας αλλά και την λέξη «αγνοούμενος» – έννοιες που για τις παιδικές ψυχές μας υπήρξαν τραυματικές και δυσνόητες. Με το πέρασμα του χρόνου, βέβαια, αντιληφθήκαμε τι ακριβώς είχε συμβεί. Η μητέρα μας, μέχρι και το θάνατό της, το 2004, αναλαμβάνοντας κάθε ευθύνη στους δικούς της ώμους, στάθηκε ο δικός μας στυλοβάτης· αξιοπρεπής πάντοτε και περήφανη για τον πατέρα μας, μάς μετέδωσε τις δικές του αρχές και αξίες.
– Τι πληροφορίες υπήρχαν, στο μεταξύ, για τον πατέρα σας;
Πάρις: Εκείνο που αρχικά είχαμε πληροφορηθεί, ως οικογένεια, ήταν πώς η γραμμή άμυνας στην περιοχή της Μιας Μηλιάς είχε διασπαστεί και τα Τουρκικά άρματα είχαν κινηθεί προς την Αμμόχωστο. Σύμφωνα με διάφορες μαρτυρίες, ο πατέρας μας διέταξε τους στρατιώτες του να οπισθοχωρήσουν προκειμένου να σωθούν, ενώ ο ίδιος, μαζί με άλλους τέσσερεις στρατιώτες, προωθήθηκε προς τον Κουτσοβέντη. Έκτοτε αγνοείται η τύχη και των πέντε…Αργότερα, ξεκίνησε η ανταλλαγή των αιχμαλώτων. Η μητέρα μας προσπάθησε να μάθει, μέσω του Μακαρίου, μέσω του Τάσσου Παπαδόπουλου, μέσω του Γλαύκου Κληρίδη, αλλά, δυστυχώς, δεν υπήρξε οποιαδήποτε θετική έκβαση. Βάσει μαρτυριών από τον Φάκελό του η τελευταία επαφή του πατέρα μας έγινε, μέσω ασυρμάτου, από το Διοικητή του Τακτικού Συγκροτήματος Κυθραίας, το απόγευμα της 15ης Αυγούστου 1974. Δυστυχώς, έκτοτε δεν υπάρχουν άλλα στοιχεία που να μπορούμε να αξιοποιήσουμε για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε στην ανεύρεσή τους.
– Η ζωή σας μετά τον Αύγουστο του ‘74 πώς ήταν;
Άντρη: Δύσκολο να περιγράψεις το «μετά» σε τέτοιες περιπτώσεις… Χάνεις ένα δικό σου άνθρωπο και ο καθένας προσπαθεί να το διαχειριστεί με το δικό του τρόπο. Αντλείς δύναμη από τις αναμνήσεις και τις εικόνες που έχεις στη μνήμη σου, από την οικογένεια σου… Η υπερηφάνεια που νιώθεις προσπαθεί να ισορροπήσει με το αίσθημα της απώλειας. Πιστεύω ότι είναι δύσκολο να αντιληφθεί κάνεις τι ακριβώς σημαίνει η λέξη «αγνοούμενος» εάν δεν το έχει ζήσει. Μαζεύαμε για πολλά χρόνια την κάθε πληροφορία που αφορούσε το θέμα των αγνοουμένων, τη δράση του πατέρα μας, όπως και των στρατιωτών του. Δυστυχώς, πολλά ερωτήματα παραμένουν ακόμη αναπάντητα, όπως και η απονομή ευθυνών για την προδοσία που μας οδήγησε στα τετελεσμένα μιας ημικατεχόμενης πατρίδας.
Πάρις: Θεωρούσαμε σίγουρο, ιδιαίτερα στα παιδικά μας χρόνια, ότι κάποια στιγμή θα επέστρεφε ο πατέρας μας ή έστω θα μαθαίναμε για το τι έγινε. Εντούτοις, όπως και άλλες οικογένειες αγνοουμένων, περιμένουμε μέχρι σήμερα να μάθουμε για την τύχη του δικού μας ανθρώπου… Ξέρετε, εμείς μεγαλώσαμε γρηγορότερα. Μάθαμε να εκτιμούμε την κάθε στιγμή. Η μητέρα μας, τόσο για μένα όσο και για την αδελφή μου, ήταν η προτεραιότητά μας, ανταποδίδοντας, όσο μπορούσαμε, τη διπλή αγάπη ως μητέρα αλλά και ως πατέρας που μας πρόσφερε τα πάντα. Κάποια στιγμή, θυμάμαι, αρκετά χρόνια μετά το ‘74, είχα πει στη μητέρα μας: «Ως Πάρις, αντιλαμβάνομαι πόσο σου λείπει ο πατέρας και ότι αναμένεις την επιστροφή του. Άλλωστε, η απώλεια είναι τεράστια και για μας. Ως στρατιωτικός όμως, μαθαίνοντας ποιος είναι ο αντίπαλος μας και τι σημαίνει Τούρκος, δεν υπήρχε περίπτωση να μείνει έστω κι ένας από τους δικούς μας ανθρώπους ζωντανός». Υπήρχε, άλλωστε, ποτέ περίπτωση ο Τάσος Μάρκου να άφηνε τον εαυτό του να τον πιάσουν αιχμάλωτο οι Τούρκοι; Αλλά, ακόμη και να τον έπιαναν, πιθανόν να άφηνε μία σφαίρα στο τέλος για τον εαυτό του.
Άντρη: Ο πατέρας μας δεν θα επέτρεπε ποτέ να τον έπιαναν ζωντανό οι Τούρκοι! Δεν ήταν στον χαρακτήρα του μία τέτοια ενέργεια.
– Πώς σας αντιμετώπιζε ο περίγυρός σας, αργότερα, όταν μάθαινε ότι ήσασταν τα παιδιά του Τάσου Μάρκου;
Άντρη: Οι φίλοι μου ήταν διακριτικοί, ο καθένας με στήριζε με τον τρόπο του. Ποτέ δεν μίλησα στη δουλειά μου για τον πατέρα μου· εξυπακούεται πως ποτέ δεν χρησιμοποίησα το επώνυμό μου στο παραμικρό, γιατί κάτι τέτοιο δεν θα το επέτρεπε ούτε ο ίδιος. Στις εκδηλώσεις που πηγαίναμε για να τον τιμήσουν, θέλαμε να είμαστε προσεκτικοί, διακριτικοί, όπως ακριβώς ήταν και ο πατέρας μας. Νιώθουμε μεγάλη περηφάνια, τόσο εγώ όσο και ο Πάρις, για το όνομα που φέρουμε.
Πάρις: Παρά το γεγονός ότι ποτέ δεν χρησιμοποίησα το όνομα του πατέρα μου, εντούτοις για μένα -λόγω επαγγέλματος (σ.σ. Συνταγματάρχης πεζικού στην Εθνική Φρουρά)- τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Στη Σχολή Ευελπίδων, οι αξιωματικοί ήξεραν ποιος ήταν, για τη δράση του, και πώς χάθηκε. Κάποιοι δε από αυτούς, που είχαν υπάρξει και συμμαθητές του πατέρα μου, έβλεπαν σε μένα τον γιο του φίλου τους. Εδώ ακριβώς αντιλαμβάνεσαι και τη βαρύτητα του ονόματος που φέρεις, βλέποντας την εκτίμηση και τον σεβασμό που έτρεφαν όλοι οι συνάδελφοι του πατέρα μου προς το πρόσωπο του. Δεν είναι απλό να φέρεις ένα τέτοιο επίθετο. Είναι τιμή να είσαι ο γιος ενός ήρωα· του οποιουδήποτε ήρωα.
– Πόσο συχνά σκέφτεστε σήμερα τον πατέρα σας;
Άντρη: Κάθε μέρα… Με το που θα ξυπνήσω σκέφτομαι τον πατέρα μου. Και τον σκέφτομαι όπως ήταν τότε… Η προσωποποίηση της λεβεντιάς και της αντρειοσύνης που θα παραμείνει άφθαρτη και αναλλοίωτη στο πέρασμα του χρόνου. Συχνά περνώ με τον γιο μου από τον ανδριάντα του, στον κυκλικό κόμβο του Κολοκασίδη για να τον δούμε να ατενίζει αγέρωχος τον Πενταδάκτυλο, μπρούντζινος, στιβαρός και ανυποχώρητος, για να υπενθυμίζει, τόσο σ’ εμάς, όσο και στις επόμενες γενιές, ότι το δικό μας χρέος παραμένει ακόμη ανεκπλήρωτο.
Πάρις: Ο πατέρας μου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της δικής μου καθημερινότητας. Πέρα από το γεγονός ότι για μένα αποτελεί τον προσωπικό μου ήρωα, τον άνθρωπό για τον οποίο νιώθω απίστευτη περηφάνια, αποτελεί και τον προσωπικό μου «φάρο» στον επαγγελματικό τομέα. Θεωρώ ότι η κάθε μου απόφαση θα πρέπει να στηρίζεται στην παρακαταθήκη που μας άφησε.
– Έχετε επαφή με άλλες οικογένειες αγνοουμένων;
Άντρη: Ξέρετε, εμάς, τους συγγενείς των αγνοουμένων του 1974, Κύπριους και Ελλαδίτες, μάς ενώνουν αόρατοι δεσμοί. Μπορεί να μην γνωριζόμαστε όλοι μεταξύ μας, αλλά υπάρχει μια «συγγένεια»· καταλαβαίνουμε η μία οικογένεια την άλλη, είμαστε ένα. Έχουμε, όχι μόνο δικαίωμα, αλλά και την άρρηκτη ανάγκη να μάθουμε τι έγιναν οι δικοί μας άνθρωποι, και η πολιτεία έχει παράλληλα ένα ανεκπλήρωτο χρέος προς αυτούς τους ανθρώπους που έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα, αλλά και σ’ εμάς. Θα ήθελα πραγματικά το όλο θέμα των αγνοουμένων να κλείσει όσο είμαστε εμείς εν ζωή, ώστε να μη μεταφέρουμε την αβεβαιότητα αυτή και στα παιδιά μας.
Ξέρετε, έχουμε πάει αρκετές φορές σε κηδείες αγνοουμένων· ως ένδειξη σεβασμού για τους ανθρώπους με τους οποίους έχουμε μοιραστεί ακούσια την ίδια μοίρα, όχι ως «οικογένεια Τάσου Μάρκου» αλλά διακριτικά, για να συμπαρασταθούμε απλά με την παρουσία μας. Θυμάμαι την πρώτη φορά που μετέφεραν τα οστά ενός αγνοούμενου που θα κηδευόταν, μέσα στο μικρό κιβώτιο, στην εκκλησία, γύρισα και είπα στον Πάρι: «Πώς να χωρέσει τόση λεβεντιά και αντρειοσύνη σε ένα τέτοιο μικρό κουτί; Τους αγνοούμενούς μας, πρέπει να τους θάβουμε μέσα σε φέρετρο, να έχει τέτοιο βάρος, να μην μπορείς να το σηκώσεις…».
Πάρις: Είναι αλήθεια ότι μπορεί να μη γνωρίζουμε όλες τις οικογένειες αγνοουμένων, αλλά σίγουρα υπάρχει ένας τεράστιος σεβασμός στο πρόσωπο του καθενός. Θεωρώ χρέος και καθήκον να εντείνουμε τις πιέσεις ώστε το Κράτος και η Πολιτεία να εντατικοποιήσουν τις προσπάθειές τους για εξακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων. Επίσης, πιστεύω ότι όλοι εμείς, οι οικογένειες των αγνοουμένων, θα πρέπει να βρούμε τρόπους να πιέσουμε την Ευρώπη και τα άλλα κράτη, ώστε να ασκήσουν πιέσεις προς την Τουρκία προκειμένου να σεβαστεί τις θεμελιώδης αρχές και διακηρύξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
– Γιατί χρησιμοποιείς στην κουβέντα μας τη λέξη «αγνοούμενος» για τον Τάσο Μάρκου και δεν λες «έπεσε μαχόμενος», Άντρη;
Γιατί δεν ξέρουμε. Δεν ξέρουμε τι έγινε. Η ιστορία δεν έχει ακόμη επίλογο. Μέχρι να εξευρεθούν τα οστά του πατέρα μας, για εμάς παραμένει αγνοούμενος.
– Πώς είναι το συναίσθημα, ακόμη και στα πιο απλά, ακούγοντας π.χ έναν αθλητικό αγώνα το σαββατοκύριακο, να ακούγεται το όνομα του πατέρα σας, στην πρόταση «συνδεόμαστε τώρα με το “Τάσος Μάρκου”»;
Άντρη: Κάθε φορά συγκινούμαστε… Κάθε φορά… Δεν είναι κάτι που συνηθίζεται. Όπως και το να περνώ κάθε φορά από τον ανδριάντα του πατέρα μας, είτε στο κυκλικό κόμβο του Κολοκασίδη, είτε στην πλατεία στο Παραλίμνι, είτε όταν γίνεται αναφορά στο στρατόπεδο «Τάσου Μάρκου». Φέροντας το όνομα του Τάσου Μάρκου, εκτός από περηφάνια, νιώθω και μια απίστευτη δύναμη! Ο Τάσος Μάρκου τίμησε τον όρκο του Έλληνα αξιωματικού, δεν λιποτάκτησε, δεν παραδόθηκε. Ως άνθρωπος, ήταν έντιμος και καθαρός – αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορούσε να μας προσφέρει ο πατέρας μας: Να μπορούμε να περπατάμε πάντοτε με το κεφάλι ψηλά!
– Πιστεύετε ότι ο πατέρας σας χάθηκε κάνοντας το καθήκον του ή ήταν άδικος ο χαμός του;
Πάρις: Ο πατέρας μου, όπως σας έχω πει, πίστευε στο τρίπτυχο πατρίς-θρησκεία-οικογένεια. Αγαπούσε την πατρίδα του και σε ό,τι αγώνες είχε να δώσει αυτός ο τόπος κλήθηκε και έδωσε το παρών του. Πιστεύω ότι ο πατέρας μου πολέμησε για τα ιδανικά και τα πιστεύω του, ενάντια στο τι έλεγαν οι υπόλοιποι. Έκανε το καθήκον του στο ακέραιο, δίδοντας, μέσα από το παράδειγμα του, την χαμένη αξιοπρέπεια ενός πολέμου, ο οποίος ήταν προδομένος και χαμένος από την αρχή. Μπορεί εμείς, ως οικογένεια, να χάσαμε το δικό μας άνθρωπο, τον πατέρα μας, αλλά πιστεύω ότι η νέα γενιά κέρδισε μια ακτίδα φωτός για το αύριο. Ο πατέρας μου αντιπροσωπεύει τον κάθε ένα Έλληνα-Κύπριο ο οποίος πολέμησε με στόχο να κρατήσει αυτόν τον τόπο ελεύθερο. Άλλωστε, η κάθε νέα γενιά χρειάζεται τους δικούς της ήρωες, τους δικούς της «φάρους», και πάνω σε αυτούς πρέπει να στηρίζεται και να καθοδηγείται για να έχει λόγο ύπαρξης και συνέχειας.
Κεντρική φωτο. 1961. Ανθυπολοχαγός στην Ελλάδα.
xatzigeorgiou@yahoo.com
Φιλελεύθερα, 15.8.2021.
Γενικά θέματα
Θρίλερ στα βάθη της Τουρκίας με 58χρονο Έλληνα μοναχό από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών! Αγνοείται από τον Ιούλιο
Ο 58χρονος μοναχός έφυγε από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, με προορισμό την Τουρκία, αποφασισμένος να φτάσει στον Πόντο και την Καππαδοκία, τόπους που συνδέονταν βαθιά με τις ρίζες του και το όραμά του να ζήσει ως ασκητής. Τα ίχνη του όμως χάθηκαν μέσα στην απέραντη τουρκική επικράτεια, βυθίζοντας την οικογένειά του στην αγωνία.
Πρόκειται για τον μοναχό Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαο Τσιγκόζη, ο οποίος έφυγε στις 23 Ιουλίου από τον Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, χωρίς έκτοτε να έχει επικοινωνήσει με την οικογένειά του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απάντηση του ελληνικού Προξενείου στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με την οποία ένα άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο εμφανίστηκε στα γραφεία του στις 25 Ιουλίου, αναζητώντας πληροφορίες για το πώς θα μπορούσε να ταξιδέψει προς τον Πόντο.
Το όνειρο να επιστρέψει στις πατρογονικές εστίες και να ζήσει ως ασκητής
Η απόφαση του 58χρονου να ταξιδέψει στην Τουρκία δεν ήταν, σύμφωνα με τους συγγενείς του, μια παρορμητική ενέργεια. Αντίθετα, αποτελούσε μια βαθιά προσωπική επιθυμία που είχε εκφράσει επανειλημμένα.
Ο μοναχός Ιωσήφ ήθελε να επισκεφθεί τον Πόντο και την Καππαδοκία, περιοχές με τις οποίες συνδεόταν η οικογενειακή του καταγωγή, αλλά και το όραμά του να ακολουθήσει μια πιο απομονωμένη ασκητική ζωή.
«Είχε διακαή πόθο να πάει στον Πόντο. Έλεγε ότι θέλει να γίνει ασκητής», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία, στην εκπομπή.
Η ίδια μίλησε και για την πορεία του αδελφού της στον μοναχισμό, εξηγώντας ότι είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του στη μοναστική κοινότητα.
«Ο αδελφός μου ανήκει στο σχήμα του μοναχισμού. Το 2003 ήταν στο Άγιον Όρος και μετέβη μετά στην Αγία Τριάδα Λαγκαδά. Ακολούθησε τον ηγούμενό του στην Ελασσόνα και έκανε και κουρά. Από Νικόλαος μετονομάστηκε σε Ιωσήφ αλλά το μοναστήρι ορφάνεψε από ηγούμενο και το διάστημα της μετάβασης του σε άλλο μοναστήρι, έμενε μαζί μου στο πατρικό μας», περιέγραψε.
Έτσι, ο 58χρονος βρισκόταν το τελευταίο διάστημα στο οικογενειακό σπίτι στον Νέο Μυλότοπο, περιμένοντας να μεταβεί σε άλλο μοναστήρι. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, είχε ήδη αρχίσει να σχεδιάζει το ταξίδι του στην Τουρκία.
Η αναχώρηση στις 23 Ιουλίου και το εισιτήριο για την Τουρκία
Η εξαφάνιση του μοναχού έγινε αντιληπτή την Πέμπτη 23 Ιουλίου, όταν οι συγγενείς του διαπίστωσαν ότι είχε φύγει από το χωριό χωρίς να γνωρίζουν τον προορισμό του.
Η αδελφή του, Ευτυχία, που κατοικεί στη Θεσσαλονίκη, κινητοποιήθηκε άμεσα και ξεκίνησε να τον αναζητά. «Το πρωί της 23ης Ιουλίου, ημέρα Πέμπτη, έφυγε ο αδερφός μου. Πήγα στο χωριό μας το Μυλότοπο στα Γιαννιτσά. Ξεκινήσαμε να τον ψάχνουμε αλλά δεν τον βρίσκαμε πουθενά. Πήγα στην αστυνομία, το δήλωσα αλλά έκανα και τον συνειρμό στο μυαλό μου ότι ανέφερε συνέχεια την Κωνσταντινούπολη και πήγαμε να ψάξουμε στα τρένα. Εκεί ήταν ένα ταξιδιωτικό γραφείο και βρήκαμε ότι ένα εισιτήριο κόπηκε στο όνομά του. Επιβεβαιώσαμε αργότερα ότι ανέβηκε στο λεωφορείο για Τουρκία», ανέφερε.
Η επίσκεψη στο ελληνικό Προξενείο και η αναζήτηση διαδρομής προς την Τραπεζούντα
Οι προσπάθειες των συγγενών οδήγησαν και σε επικοινωνία με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε η Ευτυχία, ο αδελφός τους που ζει στον Καναδά επικοινώνησε με τις προξενικές Αρχές, αναζητώντας πληροφορίες για τον αγνοούμενο.
«Ο αδελφός μου από τον Καναδά πήρε τηλέφωνο στο προξενείο της Κωνσταντινούπολης. Εγώ είχα ενημερώσει και την αστυνομία και μας είπαν ότι όντως ήρθε ένας κύριος που δεν φορούσε ράσα, με ταξί και έψαχνε πώς να πάει στην Τραπεζούντα», ανέφερε.
Κατά την οικογένεια, οι υπάλληλοι του Προξενείου είδαν το διαβατήριο του άνδρα και του έδωσαν οδηγίες για να μεταβεί στον σταθμό υπεραστικών λεωφορείων, ώστε να συνεχίσει το ταξίδι του. Η πληροφορία αυτή ενίσχυσε την εκτίμηση των συγγενών ότι ο μοναχός είχε φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και προσπαθούσε να βρει τρόπο να μετακινηθεί προς τον Πόντο. Ωστόσο, κανείς δεν γνωρίζει αν τελικά επιβιβάστηκε σε άλλο λεωφορείο, ποια διαδρομή ακολούθησε ή αν έφτασε στην Τραπεζούντα.
Η επίσημη απάντηση του Προξενείου
Στην προσπάθεια να συγκεντρώσει περισσότερες πληροφορίες για την εξαφάνιση, η εκπομπή «Φως στο Τούνελ» επικοινώνησε με το ελληνικό Προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο έδωσε γραπτή απάντηση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε το Προξενείο, το μεσημέρι του Σαββάτου 25 Ιουλίου εμφανίστηκε στα γραφεία του ένα άτομο που έμοιαζε με τον αγνοούμενο μοναχό.
Ο άνδρας αναζητούσε πληροφορίες σχετικά με τους τρόπους μετάβασης στην περιοχή του Πόντου.
Στην απάντησή του, το Προξενείο ανέφερε: «Ζητούσε πληροφορίες σχετικά με τρόπους μετάβασής του στην περιοχή του Πόντου. Καθώς επρόκειτο για μη εργάσιμη ημέρα, κατόρθωσε να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον αρμόδιο υπάλληλο στον αριθμό έκτακτης ανάγκης της Αρχής, με χρήση κινητού τηλεφώνου που ανήκε, ωστόσο, σε τρίτο πρόσωπο. Αργά το βράδυ της ίδιας μέρας, αδελφός του αγνοούμενου επικοινώνησε για πρώτη φορά μαζί μας».
Η αναφορά στη χρήση κινητού τηλεφώνου τρίτου προσώπου αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που ενδεχομένως θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναζήτηση του μοναχού. Παράλληλα, η χρονική ακολουθία των γεγονότων δείχνει ότι η εμφάνιση του άνδρα στο Προξενείο έγινε δύο ημέρες μετά την αναχώρηση του 58χρονου από τα Γιαννιτσά. Πάντως, στην απάντηση του Προξενείου γίνεται λόγος για άτομο που μοιάζει με τον αγνοούμενο και όχι για οριστική ταυτοποίηση του μοναχού Ιωσήφ.
Η ενημέρωση της Interpol και η αγωνία των συγγενών
Η οικογένεια συνεχίζει τις προσπάθειες εντοπισμού του μοναχού, έχοντας απευθυνθεί τόσο στις ελληνικές Αρχές όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες που μπορούν να συνδράμουν στη διασυνοριακή αναζήτηση. «Η Ίντερπολ και το ελληνικό προξενείο στην Τουρκία έχουν ενημερωθεί», ανέφερε η αδελφή του, Ευαγγελία.
Οι συγγενείς θεωρούν ότι οι έρευνες θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, στην Τραπεζούντα και στις υπόλοιπες περιοχές του Πόντου, καθώς εκεί σκόπευε να κατευθυνθεί ο 58χρονος. Παράλληλα, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να προσπάθησε να μεταβεί στην Καππαδοκία, την οποία επίσης επιθυμούσε να επισκεφθεί. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για το πού μπορεί να βρίσκεται ή αν έχει εγκατασταθεί σε κάποια μοναστική κοινότητα. Η μεγαλύτερη αγωνία των συγγενών του είναι να μάθουν αν είναι καλά στην υγεία του και αν βρίσκεται σε ασφαλές περιβάλλον.
«Θέλουμε να μάθουμε… Ζει; Είναι καλά;», λένε χαρακτηριστικά.
Τα χαρακτηριστικά του αγνοούμενου μοναχού
Ο μοναχός Ιωσήφ, κατά κόσμον Νικόλαος Τσιγκόζης, είναι 58 ετών και έχει ύψος περίπου 1,64 μέτρα. Έχει μακριά γκρίζα μαλλιά, τα οποία συνήθως πιάνει σε κοτσίδα, γκρίζο μουστάκι, κοντοκουρεμένο μούσι και πράσινα μάτια. Είναι κανονικού σωματικού βάρους. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, κατά την επίσκεψη του άνδρα που του έμοιαζε στο ελληνικό Προξενείο δεν φορούσε μοναχικά ράσα, στοιχείο που ενδέχεται να δυσχεραίνει την αναγνώρισή του από ανθρώπους που γνωρίζουν μόνο τη μοναχική του εμφάνιση.
Η οικογένεια απευθύνει έκκληση σε όποιον μπορεί να έχει πληροφορίες για τις κινήσεις του στην Τουρκία ή γνωρίζει εάν βρίσκεται σε κάποιο μοναστήρι ή ασκητήριο να επικοινωνήσει με τις αρμόδιες Αρχές. Σχεδόν τρεις μήνες μετά την αναχώρησή του, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Κατάφερε ο μοναχός Ιωσήφ να φτάσει στον Πόντο και να πραγματοποιήσει το όνειρό του ή συνέβη κάτι που διέκοψε το ταξίδι του; Για τους δικούς του ανθρώπους, το μόνο που έχει σημασία είναι να υπάρξει ένα σημάδι ζωής και να μάθουν ότι ο 58χρονος είναι ασφαλής.
Γενικά θέματα
Η πετρελαϊκή «μάχη» που ενώνει Τραμπ-Πούτιν και δισεκατομμυριούχους του Κόλπου
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Οι συνομιλίες της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχουν διευρυνθεί και περιλαμβάνουν πλέον μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξαγορά διεθνών περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times».
Η συμφωνία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και τελεί υπό την αίρεση της έγκρισης της αμερικανικής κυβέρνησης και του Κρεμλίνου, αφορά ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο πετρελαιοπηγών, διυλιστηρίων και πρατηρίων καυσίμων της Lukoil σε διάφορες χώρες.
Σύμφωνα με τους «New York Times», στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται κοινοπραξία με επικεφαλής τον Αμερικανό επενδυτή Τοντ Μπόελι, στην οποία συμμετέχουν επίσης επενδυτικοί όμιλοι από τη Μέση Ανατολή. Στην προτεινόμενη συμφωνία συμμετέχει και η αμερικανική κυβέρνηση, μέσω της U.S. International Development Finance Corporation (DFC).
Στο τραπέζι των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν
Οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με οκτώ πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης που επικαλούνται οι «New York Times», συνδέονται με την ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ζήτημα της Lukoil φέρεται να τέθηκε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο Κρεμλίνο, στις 5 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε την προώθηση της συμφωνίας ως ένδειξη ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συνεργαστούν επιχειρηματικά.
Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές φέρεται να απάντησαν ότι θα εργαστούν για την προώθηση της συμφωνίας, τόσο ως ένδειξη «καλής θέλησης» προς το Κρεμλίνο όσο και με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας.
Η ενδεχόμενη συμφωνία παρουσιάζει ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον για τους υποψήφιους αγοραστές. Η έγκρισή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων από τις αμερικανικές κυρώσεις, αυξάνοντας παράλληλα την αξία τους.
Οι διασυνδέσεις των επενδυτών
Στην κορυφή της κοινοπραξίας βρίσκεται ο Αμερικανός επενδυτής Τοντ Μπόελι, συνιδιοκτήτης των Los Angeles Dodgers και γνωστός υποστηρικτής του Τραμπ. Στο επενδυτικό σχήμα συμμετέχουν επίσης επιχειρηματικοί όμιλοι από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι «New York Times» επισημαίνουν ότι ορισμένοι από τους επενδυτές διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.
Μεταξύ αυτών είναι οι αδελφοί Μουτάζ και Ράμεζ αλ-Χαγιάτ από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνεργαστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ για τη χρηματοδότηση επενδυτικού σχεδίου στην Αλβανία.
Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης επενδυτικό ταμείο με έδρα το Αμπού Ντάμπι, το οποίο ελέγχεται από τον σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος συνδέεται με επενδύσεις στην World Liberty Financial, την εταιρεία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας Τραμπ.
Παράλληλα, επενδυτικό ταμείο που συνδέεται με τον σεΐχη Ταχνούν αποτελεί σημαντικό μέτοχο της εταιρείας private equity που ίδρυσε ο Κούσνερ μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.
Τα ερωτήματα για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων
Οι διασυνδέσεις αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο προσωπικές επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να διασταυρώνονται με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια συμφωνία που συνδέεται με την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Οι «New York Times» αναφέρουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ο Γουίτκοφ ή ο Κούσνερ πρόκειται να αποκομίσουν προσωπικό οικονομικό όφελος από τη συμφωνία. Ωστόσο, η υπόθεση έχει εγείρει ζητήματα σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων επιχειρηματιών και προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ.
Η Χούι Τσεν, πρώην εισαγγελέας και σύμβουλος σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και δεοντολογίας, χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις «ανησυχητικές» και έθεσε το ερώτημα κατά πόσο προσωπικά συμφέροντα θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση των υποψήφιων αγοραστών.
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του Γουίτκοφ απέρριψε οποιοδήποτε ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός διαπραγματευτής δεν λαμβάνει μισθό και καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα των ταξιδιών του στο πλαίσιο της αποστολής του για λογαριασμό του Τραμπ.
Η κούρσα για τα περιουσιακά στοιχεία της Lukoil
Η Lukoil είχε θέσει προς πώληση τα διεθνή περιουσιακά της στοιχεία μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Αρκετοί υποψήφιοι αγοραστές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι.
Τον Ιανουάριο, η επενδυτική εταιρεία Carlyle είχε καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για την εξαγορά σημαντικού μέρους του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν ολοκληρώθηκε, καθώς απαιτούσε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Στη συνέχεια, ο όμιλος υπό τον Μπόελι εμφανίστηκε ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές των περιουσιακών στοιχείων.
Η αξία των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil είχε υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε περίπου 20 δισ. δολάρια στις αρχές του έτους. Ωστόσο, οι οικονομικοί όροι της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας δεν έχουν γίνει γνωστοί.
Ο ρόλος της αμερικανικής κυβέρνησης
Η αμερικανική κυβέρνηση συμμετέχει στην προτεινόμενη συμφωνία μέσω της U.S. International Development Finance Corporation, η οποία επενδύει και παρέχει χρηματοδότηση για έργα στο εξωτερικό.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για τη Lukoil θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, να εξυπηρετήσει στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους Αμερικανούς.
Η συμφωνία, ωστόσο, χρειάζεται την έγκριση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η ενεργειακή διάσταση
Στο υπό διαπραγμάτευση χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται διυλιστήρια της Lukoil στην Ολλανδία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, καθώς και άλλες ενεργειακές υποδομές και πρατήρια καυσίμων σε διάφορες χώρες.
Η ενεργειακή διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη Μόσχα ώστε να προχωρήσει σε συμβιβασμούς για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Ρώσος οικονομικός απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ έχει επίσης εμπλακεί στη διαδικασία, ενώ, σύμφωνα με τους «New York Times», έχει δηλώσει ότι ο διάλογος ΗΠΑ-Ρωσίας συνεχίζεται σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων και η ενέργεια.
Η συμφωνία για τη Lukoil παραμένει, πάντως, ανοικτή και δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις απαιτούμενες εγκρίσεις των αμερικανικών αρχών και της ρωσικής πλευράς.
skpress.gr
Γενικά θέματα
Πώς μια «Ελληνίδα» έγινε το «θεμέλιο» της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουγγαρίας
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Πριν λίγο καιρό επισκεφθήκαμε την Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη, ένα από τα πλέον σημαντικά μουσεία της χώρας, στο οποίο παρουσιάζεται με μοναδικό τρόπο η εξέλιξη της ουγγρικής εικαστικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο Βασιλικό Ανάκτορο του Κάστρου της Βούδας και ιδρύθηκε το 1957 με βάση κυρίως τις ουγγρικές συλλογές του Μουσείου Καλών Τεχνών. Η συλλογή της περιλαμβάνει περίπου 110.00 έργα.
Στον πρώτο όροφο της Πινακοθήκης συναντήσαμε την «Ελληνίδα». Πρόκειται για ένα έργο του Jakob Marastoni (1804-1860), ενός ζωγράφου ιταλικής καταγωγής που εγκαταστάθηκε και εργάστηκε στην Πέστη και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ουγγρικής τέχνης.
Το έργο του με τίτλο «Ελληνίδα», φιλοτεχνημένο το 1845, θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό για τη δημιουργία της συλλογής της Ουγγρικής Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι το πρώτο έργο που σηματοδότησε την έναρξη της συστηματικής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής στα εθνικά ιδρύματα. Είναι επίσης το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του ζωγράφου.
Οι διαστάσεις του είναι 77Χ61,5 cm περίπου. Το μοντέλο δεν είναι Ελληνίδα, αλλά η σύζυγος του Marastoni, η Giovanna Bianchi, με καταγωγή από τη Βενετία. Ο ζωγράφος την απεικόνισε με παραδοσιακή (ή φανταστική) ελληνική φορεσιά της εποχής, σύμφωνα με τη μόδα του ρομαντισμού. Η εικόνα συνδυάζει εξωτισμό, ελαφρύ ερωτισμό και ιδανική ομορφιά.
Η ιστορία
Το 1845 η Pest Art Society — η πρώτη καλλιτεχνική εταιρεία στην Ουγγαρία — αγόραζε κάθε χρόνο ένα έργο από την ετήσια έκθεσή της για να το δωρίσει στο Ουγγρικό Εθνικό Μουσείο, το οποίο τότε περιλάμβανε και την πινακοθήκη.
Η «Ελληνίδα» του Marastoni ήταν αυτό που επέλεξαν και δώρισαν τον Νοέμβριο του 1845. Έτσι, καταγράφηκε ως το πρώτο έργο στη συλλογή ζωγραφικής του μουσείου. Το Εθνικό Μουσείο είχε ήδη κάποιες δωρεές, αλλά η συστηματική συλλογή ουγγρικής τέχνης ξεκινάει ουσιαστικά με αυτό το έργο. Η Εθνική Πινακοθήκη κληρονόμησε αυτή τη συλλογή από το Εθνικό Μουσείο.
Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αποτέλεσε το «πρώτο καλλιτεχνικό σκάνδαλο» της εποχής, λόγω του ερωτισμού που απέπνεε το μοντέλο. Ωστόσο ο πίνακας αυτός ήταν και ιδιαίτερα δημοφιλής, κάτι που ενίσχυσε την εθνική συζήτηση για την τέχνη.
Σήμερα, το έργο παραμένει εμβληματικό και εκτίθεται συχνά ως αφετηρία της συλλογής ζωγραφικής του 19ου αιώνα στην Πινακοθήκη. Συμβολίζει το πώς η ουγγρική τέχνη χτίστηκε με συνεισφορές από ξένους καλλιτέχνες που ενσωματώθηκαν στη χώρα, όπως ο Marastoni.
Η δημιουργία της Πινακοθήκης
Αν κάνετε περίπατο στην οδό Deák Ferenc στο κέντρο της πόλης ίσως αξίζει κάποιες φορές να σηκώσετε το βλέμμα πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Το βλέμμα σας θα συναντήσει όχι μόνο κλασικές προσόψεις, αλλά και αναμνηστικές πλάκες, όπως για παράδειγμα εκείνη στον αριθμό 21, όπου αναγράφεται: «Η Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής – ιδρυθείσα από τον Jakab Marastoni».
Η Πέστη του 19ου αιώνα ήταν μια πραγματικά πολυπολιτισμική πόλη. Γερμανοί, Ούγγροι, Έλληνες, Ιταλοί, Σέρβοι και πολλές άλλες μικρότερες εθνότητες ζούσαν εδώ δίπλα-δίπλα ειρηνικά. Ο καθένας καλλιεργούσε τον δικό του πολιτισμό, αλλά ένα πράγμα τους ένωνε: όλοι ήθελαν να είναι και Ούγγροι και επιδίωκαν να υπηρετήσουν τον ουγγρικό πολιτισμό με τις δραστηριότητές τους.
Εκείνη την εποχή ο Marastoni υπέβαλε την αίτησή του για την ακαδημία ζωγραφικής στο Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών, όταν ιδρύθηκε εντός του Ουγγρικού Εθνικού Μουσείου ο Σύλλογος Εθνικής Πινακοθήκης, ένα «τμήμα που συνέλεγε αποκλειστικά ουγγρική ζωγραφική».
Όλα αυτά συνέβησαν το 1845 και αυτή η μεγάλη πολιτιστική δραστηριότητα μπορεί να ήταν αποτέλεσμα του γεγονότος ότι εκείνη τη χρονιά το Εθνικό Μουσείο ήθελε να τιμήσει δεόντως την πεντηκοστή επέτειο της ανάληψης καθηκόντων του αρχιδούκα Ιωσήφ της Αυστρίας.
Ο σύλλογος που έφερε το όνομα του αρχιδούκα εγκρίθηκε τελικά από το Βασιλικό Συμβούλιο των Κυβερνητών τον Σεπτέμβριο του 1845. Η Εθνική Πινακοθήκη του αρχιδούκα Ιωσήφ μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως το πρώτο εθνικό ίδρυμα που συνέλεγε ουγγρικούς πίνακες.
Η πινακοθήκη δέχθηκε δωρεές έργων τόσο από συλλόγους, όσο και από ιδιώτες, και ανάμεσά τους το σημαντικότερο ήταν το έργο του Jakab Marastoni «H Ελληνίδα», το οποίο δωρήθηκε στην πινακοθήκη τον Νοέμβριο του 1845 από την Καλλιτεχνική Εταιρεία της Πέστης. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι η ιστορία της μουσειακής συλλογής ουγγρικής ζωγραφικής ξεκίνησε με την «Ελληνίδα».
Αλλά γιατί μια Ελληνίδα; Το σύγχρονο (όχι αρχαίο) ελληνικό θέμα εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή ζωγραφική με την Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τη δεκαετία του 1820. Φυσικά, οι συμπάθειες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού προς τους Έλληνες άσκησαν επιρροή και στην ουγγρική τέχνη.
Οι Έλληνες, και ιδιαίτερα οι Ελληνίδες, αποτελούσαν συχνά θέμα στην ουγγρική ζωγραφική του 19ου αιώνα, και κατά μία έννοια η «Ελληνίδα» κατέληξε να αντιπροσωπεύει ένα εξωτικό θέμα αρωματισμένο με ερωτισμό.
Και αν σήμερα βρίσκουμε την «Ελληνίδα» να αποκαλύπτει ανοιχτά την ομορφιά και τη γοητεία της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι επρόκειτο για θέμα μόδας. Και όσο κι αν μας γνέφει σαγηνευτικά αυτή η όμορφη γυναίκα, με την ιστορική έννοια το έργο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα της ουγγρικής μουσειολογίας.
Ο ζωγράφος
Ο Jakab Marastoni (Giacomo Marastoni) γεννήθηκε το 1804 στη Βενετία και σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών.
Ταξίδεψε στη Βιέννη στις αρχές της δεκαετίας του 1830, πέρασε από τη σημερινή Μπρατισλάβα το 1833 και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Πέστη το 1836. Έγινε περιζήτητος πορτρετίστας μεταξύ αριστοκρατικών και αστικών οικογενειών, αλλά και κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.
Το 1846 ίδρυσε την Πρώτη Ουγγρική Ακαδημία Ζωγραφικής στην Πέστη – την πρώτη ιδιωτική σχολή αποκλειστικά για ζωγραφική στην Ουγγαρία. Ανάμεσα στους μαθητές του περιλαμβάνονται σημαντικοί Ούγγροι καλλιτέχνες όπως ο Károly Lotz, ο Mihály Zichy, ο Soma Orlai Petrich κ.ά. Το 1846 έγινε Επίτιμος Πολίτης της Πέστης.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε με την δαγκεροτυπία ήταν ο πρώτος επαγγελματίας αυτής της τεχνικής στην Ουγγαρία. Πέθανε σε ψυχιατρική κλινική και η σχολή του έκλεισε λίγο μετά.
tovima.gr
Αζερμπαϊτζάν – Τουρκία: Κηρύχθηκε ο πόλεμος για την ισλαμική μαντίλα
Το Αζερμπαϊτζάν, μια χώρα με μουσουλμανικό πληθυσμό σε ποσοστό 98%, μόλις απαγόρευσε τη χρήση της χιτζάμπ στα σχολεία, επικαλούμενο την...
Μάικλ Ρούμπιν: Ο Τομ Μπάρακ θα Καταστρέψει την κληρονομιά του Τραμπ;
Ο Μπάρακ έχει αναδιαμορφώσει σχεδόν μόνος του την πολιτική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος...
Γεωπολιτική και Προφητεία: Ο γέροντας Σίμων της Λατινικής Αμερικής, οι «τρεις ημέρες σκοταδιού» στην ανθρωπότητα
Η πραγματική εγρήγορση δεν είναι ο φόβος για το αύριο· είναι η υπεύθυνη, η φροντίδα της οικογένειας για τον άνθρωπό...
Ο Πούτιν χτυπά την οικονομία, ο Τραμπ περιπλέκει το παιχνίδι: Η Ευρώπη μπροστά στη μεγάλη δοκιμασία της Ουκρανίας
Από στρατιωτικής άποψης, η προφανής λύση είναι η παροχή περισσότερων και καλύτερων συστημάτων αεράμυνας. Ωστόσο, αυτά βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα...
Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία
Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας