Διεθνή
Νέα πρόταση του Άσαντ προς τους Κούρδους
Από τις αποφάσεις Άσαντ θα κριθεί η πορεία του Κουρδικού και η αρχιτεκτονική της περιοχής
του Musa Özuğurlu
Οι συνομιλίες μεταξύ των Κούρδων και της Δαμασκού ενδέχεται να ξαναρχίσουν μετά τις δηλώσεις Άσαντ. Όμως η ανασφάλεια και οι κόκκινες γραμμές από το παρελθόν απλώς στέκονται εκεί και συνεχίζουν να είναι πρόβλημα στη λύση του Κουρδικού στη Συρία. Οι Κούρδοι ανησυχούν ότι η κυβέρνηση θα επιστρέψει στα «παλιά αντανακλαστικά» της όταν ανακτήσει την πλήρη εξουσία της. Η Δαμασκός, από την άλλη πλευρά, δεν έχει αποδεχθεί μέχρι τώρα την πολιτική αυτονομία των Κούρδων.
Ενώ ο κόσμος είναι απασχολημένος με το Αφγανιστάν, σημαντικές εξελίξεις λαμβάνουν χώρα στη Συρία. Στην πρώτη γραμμή αυτών των εξελίξεων βρίσκονται οι δηλώσεις του προέδρου της Συρίας Μπασάρ Άσαντ που αφορούν άμεσα τους Κούρδους, οι οποίοι αποτελούν σημαντικό κόμβο στη συριακή κρίση. Ο Μπασάρ Άσαντ ηγήθηκε πρόσφατα του νέου υπουργικού συμβουλίου. Το πιο εντυπωσιακό μέρος των δηλώσεων του Άσαντ, που απευθύνεται στους υπουργούς, αφορά άμεσα τους Κούρδους. Ο Άσαντ δήλωσε ότι η αποκέντρωση πρέπει να εφαρμοστεί και υποστήριξε ότι αυτό θα επιτρέψει «να εξαλειφθεί η ανισότητα μεταξύ των πλούσιων και των φτωχών περιοχών και μεταξύ της υπαίθρου και του κέντρου. (1)
Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για κάτι νέο. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι ένας νόμος που θεσπίστηκε πριν από τον πόλεμο αποκτά νέο νόημα από την πιο έγκυρη φωνή. Ο νόμος αρ. 107, που επιτρέπει μια αποκεντρωμένη πολιτική-διοικητική δομή, θεσπίστηκε πριν από τον πόλεμο. Ωστόσο, με την έναρξη του πολέμου, σταμάτησε και δεν εφαρμόστηκε μαζί με άλλες μεταρρυθμιστικές αποφάσεις.
Τώρα έχει «αποκτήσει νέο νόημα» επειδή πριν από τον πόλεμο υπήρχε μια κυβέρνηση που ενεργούσε με πλήρη εξουσία, επομένως δεν περιλάμβανε κανένα πολιτικό δικαίωμα για τους Κούρδους, αλλά αυτό δεν συμβαίνει τώρα, αφού οι Κούρδοι έχουν κερδίσει μια μεγάλη περιοχή. Επομένως, το ζήτημα της αποκέντρωσης εκφράζεται/γίνεται αντιληπτό σε διαφορετικό πλαίσιο.
Γι’ αυτούς τους λόγους, αυτή η δήλωση θα πρέπει να θεωρηθεί ότι απευθύνεται σε “όλους που ζουν στη Συρία” αλλά αφορά “τους Κούρδους”.
Η σχέση Κούρδων-Συρίας (αν και όχι τόσο σκληρή και περίπλοκη όσο στην Τουρκία) ήταν προβληματική από το παρελθόν. Οι Κούρδοι υποστήριξαν ότι τα βασικά τους δικαιώματα πρέπει να δοθούν σε πολλά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής αυτονομίας, που θα εξασφάλιζε το δικαίωμα αυτοδιάθεσης. Αλλά το σκληρό σαν πέτρα κράτος δεν απάντησε ποτέ σε τέτοια αιτήματα. Το κενό που δημιουργήθηκε από τις εξελίξεις μετά το 2011 ωφέλησε τους Κούρδους και άρχισαν να αποκτούν δύναμη στη δική τους περιοχή και να γεμίζουν το κενό. Αργότερα, με τη βοήθεια των ΗΠΑ, προέκυψε μια δομή που μπορεί να «κάνει πιο ισχυρές διαπραγματεύσεις, να λειτουργήσει σαν κράτος στις δικές της περιοχές, να αντιμετωπιστεί στη διεθνή σκηνή και να αποκαλύψει την ταυτότητά της ενάντια στη Δαμασκό».
Οι δύο πλευρές απέφυγαν την αντιπαράθεση κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, εκτός από μικρές, περιορισμένες συγκρούσεις. Η ανασφάλεια και η ελεγχόμενη συνεργασία συνεχίστηκαν σε ορισμένους τομείς. Επί του παρόντος, σε ορισμένα μέρη των πυκνών κουρδικών περιοχών, αυτή η συνεργασία συνεχίζεται καθώς η Δαμασκός συνεχίζει να πληρώνει μισθούς στους δημόσιους υπαλλήλους, τα αεροδρόμια διοικούνται από το κράτος και οι πτήσεις συνεχίζονται μεταξύ Δαμασκού και Καμισλί.
Φυσικά, οι άμεσες και έμμεσες πλευρές του ζητήματος δεν είναι μόνο αυτές οι δύο (Δαμασκός και Κούρδοι). Το ζήτημα αφορά επίσης άμεσα τη Ρωσία, την Τουρκία και τις ΗΠΑ. Πριν εξηγήσουμε την κατάσταση σχετικά με τους εξωτερικούς παράγοντες, ας δούμε το ζήτημα από την άποψη των νόμων και πρακτικών της Συρίας.
Το νέο σύνταγμα της Συρίας, που εγκρίθηκε με δημοψήφισμα το 2012, χαλάρωσε τον έλεγχο της κεντρικής κυβέρνησης έναντι των τοπικών διοικήσεων. Οι τοπικές εκλογές στη Συρία διεξάγονται διαφορετικά από τις δικές μας. Προηγουμένως, ως αποτέλεσμα των τοπικών εκλογών, εξελέγετο δημοτικό συμβούλιο αποτελούμενο από συγκεκριμένο αριθμό δημοτικών συμβούλων του BAAS και από συμβούλους που πρόερχονταν από άλλα κόμματα του Εθνικού Προοδευτικού Μετώπου, εκπροσώπους εργαζομένων και αγροτών και ανεξάρτητους. Το δημοτικό συμβούλιο εξέλεγε επίσης ένα όνομα ως δήμαρχο μεταξύ των υποψηφίων του. Φυσικά, δεδομένου ότι το BAAS και τα κόμματα στο ίδιο μέτωπο ήταν πάντα η πλειοψηφία, το αποτέλεσμα ήταν συνήθως προκαθορισμένο.
Αλλά το πιο σημαντικό, η δημοτική διοίκηση ήταν παρόμοια με την πρακτική της δικής μας της “ειδικής επαρχιακής διοίκησης”. Την πόλη διοικούσε ένα συμβούλιο. Ο πρόεδρος αυτού του συμβουλίου ήταν ο κυβερνήτης. Ο εκπρόσωπος του BAAS, ο σχετικός τοπικός αξιωματικός πληροφοριών και ο δήμαρχος ήταν επίσης μέλη του. Έτσι, στην πραγματικότητα, ο δήμαρχος ήταν σαν δημόσιος υπάλληλος που υλοποιούσε έργα και υπηρεσίες που πρότεινε το συμβούλιο και είχε εγκρίνει το αρμόδιο υπουργείο.
Στο σύνταγμα του 2012, το περίφημο 8ο άρθρο του προηγούμενου συντάγματος καταργήθηκε. Αυτό το άρθρο ήταν το άρθρο που έλεγε ότι το “BAAS είναι ο ηγέτης του λαού και του κράτους”, το οποίο και έδινε στο BAAS απόλυτη εξουσία σε όλα τα θέματα. Παράλληλα με την κατάργηση αυτού του άρθρου, η μέθοδος λειτουργίας και εκλογής της τοπικής (δημοτικής) συνέλευσης, την οποία περιγράψαμε παραπάνω, έχει επίσης χαλαρώσει. Το αν αυτό είναι επαρκές είναι συζητήσιμο, αλλά η πρόθεση του Άσαντ να «ανοίξει το δρόμο για την αποκέντρωση», όπως δήλωσε στην τελευταία του ομιλία, βασίζεται σε αυτήν την πρακτική.
Φυσικά, φαίνεται ότι η κουρδική πλευρά δεν βρήκε τόσο πολύ ικανοποιητικά τα όσα συζητήθηκαν στις συνομιλίες που έγιναν με τη Δαμασκό μετά το 2011 ή στις δηλώσεις που έκανε ο Άσαντ.
Στις δηλώσεις που έγιναν από την κουρδική πλευρά, τονίζεται ότι θέλουν να παραμείνουν σε μια εννιαία Συρία, αλλά θέλουν περισσότερα από “το πλαίσιο που ανακοίνωσε ο Άσαντ”.
Παρ’ όλα αυτά, οι δηλώσεις του Άσαντ χαιρετίστηκαν από τους Κούρδους ως ένα βήμα προς το μέλλον, εφόσον μπορούν να διατηρήσουν τα σημερινά τους κέρδη και να πετύχουν το “ιδεατό”.
Ο συμπρόεδρος του Δημοκρατικού Συμβουλίου της Συρίας, Ιλχαμ Εχμέντ, δήλωσε ότι θεωρούν θετικές τις δηλώσεις του Άσαντ, αλλά ότι χρειάζονται “βαθύτερες” συζητήσεις. Ο Ilham Ehmed, ο οποίος δήλωσε ότι επιμένουν ότι η Συρία δεν πρέπει να επιστρέψει στην προ κρίσης κατάσταση, υποστήριξε ότι η αποκέντρωση είναι μία από τις αρχές του σχεδίου αυτόνομης διοίκησης.
Ο Ριάντ Νταράρ, επικεφαλής του Δημοκρατικού Συμβουλίου της Συρίας, δήλωσε επίσης ότι τα μέλη του Συμβουλίου χαιρέτισαν την ανακοίνωση και ότι τα λόγια του Άσαντ ότι η αποκέντρωση θα βοηθήσει στην εξάλειψη της οικονομικής ανισότητας ήταν αληθινά, αλλά το ζήτημα δεν ήταν μόνο οικονομικό. (2)
Αυτές οι δύο δηλώσεις δείχνουν ότι οι Κούρδοι προσεγγίζουν το θέμα με προσεκτική αισιοδοξία, αλλά χωρίς να απομακρυνθούν από τον τελικό τους στόχο.
Αναφέρεται ότι οι συνομιλίες μεταξύ των Κούρδων και της Δαμασκού ενδέχεται να ξαναρχίσουν μετά τις δηλώσεις του Άσαντ. Αλλά η ανασφάλεια και οι κόκκινες γραμμές από το παρελθόν απλώς στέκονται εκεί.
Συνοψίζοντας, οι Κούρδοι ανησυχούν ότι η κυβέρνηση θα επιστρέψει στα «παλιά αντανακλαστικά» της όταν ανακτήσει την πλήρη εξουσία της. Η Δαμασκός, από την άλλη πλευρά, δεν έχει αποδεχθεί μέχρι τώρα την πολιτική αυτονομία. Η παρουσία των ΗΠΑ στο συριακό έδαφος είναι η άλλη κόκκινη γραμμή της Δαμασκού, ενώ οι Κούρδοι βλέπουν τις ΗΠΑ ως ασφάλεια έναντι απειλών όπως η Δαμασκός και το ISIS. Από τεχνικής πλευράς, δεν είναι σαφές τι καταλαβαίνει η Δαμασκός με την αποκέντρωση και αν η εφαρμογή θα είναι προς ικανοποίηση των Κούρδων.
Εάν οι διαπραγματεύσεις ξεκινήσουν και καταλήξουν σε θετικό αποτέλεσμα, ενδέχεται να προκύψουν νέες δυνατότητες. Η Τουρκία βλέπει κάθε κουρδικό κέρδος στη Συρία ως απειλή για τη δική της ασφάλεια. Ένα θετικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να σημαίνει ότι η “αποστολή” των ΗΠΑ έχει ολοκληρωθεί, οπότε θα αποσυρθεί ο Μπάιντεν από τη Συρία μετά το Ιράκ και το Αφγανιστάν; Δεν φαίνεται να υπάρχει πρόβλημα για τη Ρωσία. Η Ρωσία είναι ήδη ένα κράτος με κουλτούρα αυτοκυβέρνησης και βλέπει τα κέρδη της ως επιλυτές προβλημάτων, υπό την προϋπόθεση ότι οι Κούρδοι παραμένουν στη Συρία.
Από τη στιγμή που ο Άσαντ μίλησε για αποκέντρωση, είδαμε το ζήτημα σε επίπεδο δήμων, αλλά υπάρχει πιθανότητα να τεθεί το θέμα σε κοινοβουλευτικό επίπεδο; Αυτό δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο, οι Κούρδοι είχαν τις επιθυμίες τους προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά η κυβέρνηση δεν θέλει μια Λιβανέζικη ή «ομοσπονδιακή Συρία». Δεν είναι ξεκάθαρο το μέγεθος του κοινοβουλίου, αλλά αν υπάρξει συμφωνία, η εσωτερική πολιτική θα χαλαρώσει σε μεγάλο βαθμό και η οικονομία της χώρας θα αρχίσει να αναβιώνει. Από την άλλη πλευρά, η ένωση δυνάμεων δύο «κοσμικών» δυναμικών όπως οι Κούρδοι και η Δαμασκός θα πλήξει επίσης μοντέλα όπως η Μουσουλμανική Αδελφότητα, η Αλ Νούσρα και τώρα οι Ταλιμπάν.
Στο τέλος του άρθρου, πρέπει να τονιστεί ότι οι κόκκινες γραμμές και των δύο πλευρών παραμένουν, οι προσδοκίες, οι στόχοι και τα συμφέροντα παραγότνων όπως η Ρωσία, η Τουρκία και οι ΗΠΑ, ειδικά σε αυτό το θέμα, συνεχίζουν να συγκρούονται. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να τονιστεί ότι όσο είναι πιθανόν να υπάρξουν θετικές εξελίξεις, άλλο τόσο είναι πιθανόν συνεχιστεί η κατάσταση ως έχει. Σε αυτήν την περίπτωση, ακόμη και αν οι σχέσεις μεταξύ των Κούρδων και της Δαμασκού δεν σκληρύνουν, η πραγματική κατάσταση θα συνεχιστεί ως έχει. Αυτό υποδηλώνει ότι η ταλαιπωρία και τα προβλήματα θα συνεχιστούν.
1) https://youtu.be/KopXlPWhBB8
2) https://www.almayadeen.net/ news/politics/قياديوقسد-حديث-ا
Πηγή: gazeteduvar.com.tr
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αναλύσεις
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.
Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.
Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή
Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.
Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.
Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.
Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.
Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις
Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.
Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.
Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.
Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.
Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.
Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.
Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.
Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία
Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.
Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.
Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.
Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.
Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.
Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία
Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.
Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.
Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.
Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.
Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
