Γράφει η Φανούλα Αργυρού, ΣΗΜΕΡΙΝΗ

Την Κυριακή, 1/3/2026, ο Βρετανός Πρωθυπουργός, Sir Keir Starmer, με βιντεογραφημένη δήλωσή του στις 9 μ.μ. ώρα Λονδίνου, ανακοίνωσε: «…Οι ΗΠΑ ζήτησαν άδεια να χρησιμοποιήσουν βρετανικές Βάσεις και πήραμε την απόφαση να δεχθούμε το αίτημα…».

https://www.gov.uk/government/speeches/pm-statement-on-iran-1-march-2026

To ίδιο βράδυ, ένα drone κτύπησε τη Βάση Ακρωτηρίου στις 10.03 μ.μ. ώρα Λονδίνου.

Την επομένη, 2/3/2026, η Υπουργός Εξωτερικών Yvette Cooper δήλωσε στο “Times Radio” και “Sky News” ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής δεν έχουν υποβάλει αίτημα για χρήση των Βρετανικών στρατιωτικών Βάσεων στην Κύπρο».

https://simerini.sigmalive.com/article/2026/3/2/upeks-bretanias-oi-epa-den-upebalan-aitema-gia-khrese-tes-bases-akroteriou/

Starmer στη Βουλή, 2/3/2026

«Είναι σημαντικό για μένα να πω ότι οι Βάσεις μας στην Κύπρο δεν χρησιμοποιούνται από τα αμερικανικά βομβαρδιστικά. Η ασφάλεια των φίλων και συμμάχων μας στην Κύπρο είναι υψίστης σημασίας, και θέλω να είναι ξεκάθαρο: η επίθεση στη RAF Ακρωτηρίου στην Κύπρο δεν ήταν απάντηση στην απόφαση που πήραμε. Σύμφωνα με τη δική μας εκτίμηση, το drone εκτοξεύθηκε πριν από την ανακοίνωσή μας…

»Θα είμαι απολύτως ξεκάθαρος και πάλι, γιατί πραγματικά είναι ανάγκη, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν χρησιμοποιούν την Κύπρο, είναι δική μας η Βάση (εννοείται Ακρωτήρι)…».

[The Prime Minister: …] «Last night, a drone hit RAF Akrotiri in Cyprus. There were no casualties in this strike. It is important for me to say that our bases in Cyprus are not being used by US bombers. The security of our friends and partners in Cyprus is of critical importance, and I want to be clear: the strike on RAF Akrotiri in Cyprus was not in response to any decision that we have taken. In our assessment, the drone was launched prior to our announcement…

»I will be absolutely clear again, because it really matters, that the US is not using Cyprus; it is our base… I spoke to the President yesterday, and I hope to speak to him again later this afternoon…».

https://hansard.parliament.uk/commons/2026-03-02/debates/C3BE6001-08B4-4DF8-8193-A4BFF0C57E9B/MiddleEast

https://parliamentlive.tv/event/index/839af3d9-d683-4bbb-b4de-bf57545cfa45?in=15:33:50

1) Ο Πρωθυπουργός στην ανακοίνωσή του, 1/3/2026, ΔΕΝ ΞΕΚΑΘΑΡΙΣΕ ποιες Βάσεις και πού είχαν ζητήσει να χρησιμοποιήσουν οι Αμερικανοί. Ενώ επρόκειτο για Βάσεις της RAF στο Ηνωμένο Βασίλειο (Fairford στο Gloustershire, όπου ο αεροδιάδρομος έχει 2 μίλια μήκος και μπορούν να προσγειώνονται τα αμερικανικά βομβαρδιστικά B-52s) και τη στρατιωτική εγκατάσταση στο Diego Garcia στα νησιά Chagos.

2) Αντιλαμβάνομαι πως μια αεροπορική πτήση με ταχύτητα 500 μιλίων την ώρα από Βηρυτό προς Λάρνακα διαρκεί 48 λεπτά. Ενημερώνομαι ότι τα drones τρέχουν από 60-100 χιλιόμετρα την ώρα, οπόταν χρειάζονταν περισσότερο από μία ώρα να φθάσουν στο Ακρωτήρι. Οπόταν, ίσως η δήλωση του Πρωθυπουργού να είναι σωστή.

Από Ιανουάριο/Φεβρουάριο ενίσχυαν τις Βρετανικές Βάσεις

Στις 5/3/2026, ο Sir Keir Starmer «αποκάλυψε» ότι καθ’ όλη τη διάρκεια του Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου (2026) μετέφερναν οπλισμό και προσωπικό στην Κύπρο και το Κατάρ, ονομάζοντας πολεμικά αεροπλάνα, πυραύλους αεράμυνας, προηγμένα ραντάρ και συστήματα για κατάρριψη drones. «Αμέσως μετά το ξεκίνημα των επιθέσεων το Σάββατο (28.2.2026) βγάλαμε τα αεροπλάνα στον αέρα, σε αποστολή για προστασία των πολιτών μας και των συμμάχων μας στην περιοχή», είπε.

https://www.gov.uk/government/speeches/pm-remarks-on-the-situation-in-the-middle-east-5-march-2026

Επιβεβαίωση, 9/3/2026, και από τον Greg Bagwell, πρώην ανώτατο διοικητή της Βασιλικής Αεροπορίας και νυν πρόεδρο της UK Air & Space Power Association, σε εκτενή ανάλυση στο X, θέτοντας το ερώτημα: «Υπερασπιστήκαμε επαρκώς το Ακρωτήρι;».

https://www.sigmalive.com/news/local/1306022/sto-mikroskopio-i-amina-tis-raf-akrotiri

Αντιδράσεις κυπριακής Κυβέρνησης – Δρ Κυριακός Κούρος

Ο Ύπατος Αρμοστής της Κυπριακής Δημοκρατίας στο Λονδίνο, Δρ Κυριακός Κούρος, ήταν ξεκάθαρος στις δηλώσεις του στα βρετανικά Μέσα Ενημέρωσης, εκφράζοντας έντονα τη δυσαρέσκεια της Κυβέρνησής του για τη βρετανική στάση.

«Είμαι διπλωμάτης και πρέπει να προσέχω τα λόγια μου, μόνο τις τρεις τελευταίες μέρες ανταποκρίθηκαν για συνεργασία. Μόνο τις τελευταίες τρεις μέρες… Για μέρες ζητούσαμε επαφή και δεν ανταποκρίνονταν… Αν δεν μπορούν να υπερασπιστούν τις Βάσεις… τότε έχουμε πρόβλημα», είπε στο BBC, 4/3/2026.

«Η Κύπρος θέλει ‘‘συντονισμό’’ με τη βρετανική κυβέρνηση ώστε να μην παίρνουν αποφάσεις που επηρεάζουν τις ζωές μας».

https://news.sky.com/video/cyprus-we-dont-want-to-be-dragged-into-this-conflict-13515329 4/3/2026

Ο ΄Υπ. Αρμοστής της Κύπρου Κυριακός Κούρος είπε ότι οι Κύπριοι είναι «απογοητευμένοι» για την έλλειψη προστασίας από το ΗΒ έναντι κτυπημάτων στις Βάσεις στο νησί. Ερωτηθείς αν ο κόσμος στην Κύπρο νιώθει προστατευμένος από το ΗΒ, ο κ. Κούρος είπε μετά από κάποια σιωπή: «Ας πούμε ο κόσμος είναι απογοητευμένος, ο κόσμος είναι φοβισμένος, ο κόσμος αναμένει περισσότερα».

Περισσότερη συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο για να μην ξανασυμβούν τέτοια

https://x.com/BBCNewsnight/status/2029331928470397298

Η δε εφημερίδα «Guardian», 6/3/2026, έγραψε: «Η Κύπρος προβάλλει αμφιβολίες για το μέλλον των Βρετανικών Βάσεων στο νησί μετά το κτύπημα με drone – Ο Κύπριος Υπ. Εξωτερικών ζητά ‘‘συζήτηση’’ για κλείσιμο των βρετανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων μετά που η βρετανική κυβέρνηση δεν προειδοποίησε για την επικείμενη επίθεση στη RAF Ακρωτηρίου…

»Ο Κύπριος Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης επέκρινε ανοικτά την αποτυχία να αναχαιτιστεί η επίθεση με το drone. Ο εκπρόσωπός του είπε: ‘‘Θα παρθούν όλα τα αναγκαία βήματα για να μεταφέρουμε τη δυσαρέσκειά μας, τόσο για τον τρόπο που μεταδόθηκε το μήνυμα,όσο και για την μη έγκαιρη προειδοποίηση στους πολίτες της Κύπρου που ζουν κοντά στις Βάσεις Ακρωτηρίου…’’».

https://www.theguardian.com/world/2026/mar/06/cyprus-raises-doubts-about-future-of-british-bases-on-island-after-drone-strike

Παραμένει το ερώτημα: Εφόσον ομολόγησαν ότι από τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο έστελναν επιπλέον στρατιώτες, αεροπλάνα, εξοπλισμό στις Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο, και από το Σάββατο (28/2/2026) είχαν βγάλει στον αέρα τα αεροπλάνα, γιατί δεν εντόπισαν το drone; Και γιατί δεν ανταποκρίνονταν στις εκκλήσεις της «συμμάχου» κυπριακής Κυβέρνησης για διαβούλευση; Αυτό έγινε τις τρεις τελευταίες μέρες, μετά το κτύπημα…

Υπενθυμίζεται:

Αποικιακά κατάλοιπα οι Βάσεις

Τη Συμβουλευτική Γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου στις 25.2.2019 (υπόθεση Μαυρικίου) είχε ήδη προκαταλάβει η σημαντικότατη και δεσμευτική, για το Ηνωμένο Βασίλειο, απόφαση στις 30 Ιουλίου 2018, του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Supreme Court) στο Λονδίνο. Το οποίο με 7 Δικαστές απέρριψε τη θέση του Υπουργού Εσωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου ότι το 1960 οι «Κυρίαρχες Περιοχές των Βάσεων» μετατράπηκαν σε νέες οντότητες (new entities), που δημιουργήθηκαν το 1960 και που απέκτησαν ξεχωριστό καθεστώς και γνωμοδότησε ότι οι περιοχές των Βάσεων είναι αποικιακά κατάλοιπα.

Απόφαση – σταθμός Ανωτάτου Δικαστηρίου Η.Β. για Βρετανικές Βάσεις

https://www.sigmalive.com/news/politics/522440/apofasi-stathmos-anotatou-dikastiriou-iv-gia-vretanikes-vaseis , 2.8.2018, Φ.Α.

Βρετανικές Βάσεις, δικαστικές αποφάσεις και το Βρετανικό Αρχείο

https://www.sigmalive.com/news/opinions_sigmalive/558813/vretanikes-vaseis-dikastikes-apofaseis-kai-to-vretaniko-arxeio 13.3.2019, Φ.Α.

Αποικιακά κατάλοιπα οι Βρετανικές Βάσεις – με απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου

https://simerini.sigmalive.com/article/2026/1/23/apoikiaka-kataloipa-oi-bretanikes-baseis-me-apophase-tou-anotatou-dikasteriou/ 23.1.2026, Φ.Α.
*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος

του Καθηγητή Μιχάλη Κ. Χουρδάκη
Βουλευτή Α΄ Θεσσαλονίκης, Εκπροσώπου Τύπου των «Δημοκρατές – Προοδευτικού Κέντρο»

Η δεύτερη εβδομάδα του πολέμου στον Περσικό Κόλπο διέψευσε τις αρχικές προσδοκίες για ταχεία εκτόνωση. Οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί «άνευ όρων παράδοσης» του Ιράν δεν επιβεβαιώνονται από την πραγματικότητα του πεδίου. Αντίθετα, η κρίση παραμένει ανοιχτή, το ενδεχόμενο διεύρυνσης είναι υπαρκτό και η Ουάσιγκτον αναζητεί πλέον διεθνή συνδρομή για να παραμείνουν ανοικτά τα Στενά του Ορμούζ.

Αυτό είναι από μόνο του αποκαλυπτικό. Δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνική συζήτηση περί ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, αλλά για προσπάθεια διάχυσης του κόστους και της ευθύνης μιας κρίσης που κλιμακώθηκε πρωτίστως από αμερικανικές επιλογές.

Το πρώτο σαφές συμπέρασμα είναι ότι η κρίση δεν κλείνει· βαθαίνει. Η κατάσταση δεν δείχνει κατάρρευση της ιρανικής βούλησης, αλλά συνέχιση της αντιπαράθεσης με περιφερειακές επιπτώσεις, απειλές κατά ενεργειακών υποδομών και διαρκή αβεβαιότητα για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών. Με απλά λόγια, όποιος εισέρχεται τώρα στο Ορμούζ δεν εισέρχεται σε μια ουδέτερη επιχείρηση αστυνόμευσης, αλλά σε ένα ενεργό πεδίο γεωπολιτικής κλιμάκωσης.

Το δεύτερο, και ίσως σημαντικότερο, συμπέρασμα αφορά την ενέργεια. Η πρώτη ανάγνωση της κρίσης ήθελε το βασικό γεωοικονομικό πλήγμα να κατευθύνεται προς την Κίνα. Όμως τα δεδομένα δείχνουν κάτι πιο σύνθετο: η Κίνα εμφανίζει μεγαλύτερη ικανότητα απορρόφησης ενεργειακών κραδασμών, ενώ η Ευρώπη παραμένει πιο ευάλωτη στις ανατιμήσεις, στις διαταραχές των μεταφορών και στη γενικότερη ανασφάλεια της διεθνούς αγοράς ενέργειας.Πρόσφατη κινεζική έκθεση ανέφερε ότι η ενεργειακή αυτάρκεια της χώρας αναμένεται να φτάσει το 84,6% το 2026, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εισαγόμενη ενέργεια.

Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν η Ευρώπη δεν είναι ο κύριος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, είναι εκείνη που κινδυνεύει να υποστεί το βαρύτερο «πολεμικό premium» σε τιμές, πληθωρισμό, μεταφορικό κόστος και ανταγωνιστικότητα. Η ασυμμετρία είναι προφανής: οι ΗΠΑ είναι κορυφαία ενεργειακή δύναμη, ενώ η Ευρώπη είναι πολύ πιο εκτεθειμένη στις συνέπειες μιας παρατεταμένης αναταραχής στον Κόλπο.

Για αυτό και η αμερικανική έκκληση για αποστολή πλοίων στο Ορμούζ δεν συνιστά ένα ουδέτερο σύστημα συλλογικής ασφάλειας. Συνιστά, στην πράξη, μεταφορά μέρους του στρατιωτικού και πολιτικού βάρους στους συμμάχους. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το ευρωπαϊκό δίλημμα: αν αποδεχθεί χωρίς σαφή στρατηγικά όρια μια τέτοια εμπλοκή, κινδυνεύει να βρεθεί ταυτόχρονα ενεργειακά εκτεθειμένη και στρατιωτικά μπλεγμένη σε μια κρίση που δεν διαμόρφωσε η ίδια.

Υπό αυτή την έννοια, η ευρωπαϊκή στάση οφείλει να παραμείνει προσανατολισμένη στην αποκλιμάκωση, στην προστασία της ενεργειακής της ασφάλειας και στην άμυνα του ίδιου του ευρωπαϊκού χώρου. Κάθε βήμα πέρα από αυτό το όριο ενέχει τον κίνδυνο να μετατρέψει την Ευρώπη από παράγοντα σταθερότητας σε μέρος της στρατιωτικής επέκτασης της κρίσης.

Για την Ελλάδα, το συμπέρασμα είναι ακόμη πιο συγκεκριμένο. Η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να διαχέει στρατηγική προσοχή και επιχειρησιακούς πόρους σε ζώνες που υπερβαίνουν τον πυρήνα της άμεσης εθνικής και ευρωπαϊκής άμυνας. Η γεωγραφία και το πλέγμα των απειλών υπενθυμίζουν ότι το κέντρο βάρους της ελληνικής στρατηγικής παραμένει στην Ανατολική Μεσόγειο, στο Αιγαίο και στην Κύπρο.

Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση για την επανενεργοποίηση, με σύγχρονους όρους, του ενιαίου αμυντικού δόγματος Ελλάδας-Κύπρου αποκτά εκ νέου σημασία. Όχι ως επιστροφή στο παρελθόν, αλλά ως υπενθύμιση ότι η ελληνική εξωτερική και αμυντική πολιτική οφείλει να παραμένει προσηλωμένη εκεί όπου κρίνεται άμεσα η αποτροπή και η σταθερότητα του Ελληνισμού.

Τελικά, η κρίση στο Ορμούζ δεν είναι μόνο μια δοκιμασία για τη Μέση Ανατολή ή για τις αγορές ενέργειας. Είναι και ένας καθρέφτης στρατηγικής ωριμότητας για την Ευρώπη και την Ελλάδα. Δείχνει ποιοι παράγουν το κόστος, ποιοι καλούνται να το μοιραστούν και ποιοι κινδυνεύουν να το πληρώσουν δυσανάλογα.

Αυτό είναι και το βασικό δίδαγμα των τελευταίων εξελίξεων: η στρατηγική σοβαρότητα δεν μετριέται με τη βιασύνη συμμετοχής σε κάθε κρίση, αλλά με την ικανότητα διάκρισης ανάμεσα σε αυτό που είναι πράγματι ζωτικό και σε αυτό που επιχειρείται να παρουσιαστεί ως τέτοιο. Και για την Ελλάδα, αυτή η διάκριση παραμένει απολύτως καθαρή.

Σοκ στα Στενά του Ορμούζ: Οι αγορές πετρελαίου τιμολογούν τον φόβο, όχι τη σπανιότητα

Γράφει ο Σάι Γκα, LevantIntel

Περίληψη που δημιουργήθηκε με χρήση του AI

• Οι τιμές του πετρελαίου κοντά στα 120 δολάρια αντανακλούν ένα σοκ στις μεταφορές λόγω των φόβων γύρω από τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, όχι μια παγκόσμια έλλειψη προσφοράς.

• Το Ιράν μπορεί να διαταράξει τη ναυσιπλοΐα, αλλά δεν μπορεί να κλείσει μόνιμα τα Στενά του Ορμούζ. Υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές μέσω αγωγών που μπορούν να περιορίσουν τους κινδύνους.

• Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου αυξάνονται, κάτι που δείχνει προσαρμοστικότητα της προσφοράς και ενδέχεται να οδηγήσει σε σταθεροποίηση των τιμών καθώς οι αγορές προσαρμόζονται.

Η αγορά πετρελαίου δεν τιμολογεί μια διαρθρωτική έλλειψη. Τιμολογεί ένα σοκ στις μεταφορές.

Αυτές είναι οι ημέρες κατά τις οποίες το Brent επιστρέφει κοντά στα 120 δολάρια, τα ναύλα εκτοξεύονται, η ασφαλιστική κάλυψη πολεμικού κινδύνου εκτοξεύεται και η κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ αραιώνει μπροστά στα μάτια όλων. Αυτή δεν είναι μια νέα ισορροπία. Είναι ένα πολεμικό ασφάλιστρο πάνω στη διέλευση, στα φορτία, στην εφοδιαστική αλυσίδα και στην εμπιστοσύνη.

Ούτε πρόκειται για το 1973. Ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια βίαιη θαλάσσια διαταραχή, όχι με ένα συντονισμένο εμπάργκο από ένα ενιαίο μπλοκ παραγωγών εναντίον μιας Δύσης εξαρτημένης από εισαγωγές. Η προσφορά είναι ευρύτερη, τα αποθέματα είναι υψηλότερα και το παγκόσμιο σύστημα έχει πολύ μεγαλύτερη ικανότητα να απορροφήσει ένα ξαφνικό σοκ απ’ όσο υποδηλώνει η κίνηση των τιμών.

Το στρατηγικό βάρος του Ορμούζ

Η κλίμακα του Ορμούζ εξακολουθεί να δικαιολογεί τον φόβο. Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και περισσότερο από το ένα τέταρτο του θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου περνά μέσα από τα Στενά. Περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών LNG περνά από εκεί επίσης.

Το 2024 περίπου το 84% του αργού και των συμπυκνωμάτων που διήλθαν από τα Στενά του Ορμούζ και το 83% των φορτίων LNG είχαν προορισμό την Ασία, ιδιαίτερα την Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα.

Το Κατάρ μόνο του έστελνε περίπου 9,3 δισεκατομμύρια κυβικά πόδια LNG την ημέρα μέσω αυτού του περάσματος. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή, επομένως, προκαλεί επιπτώσεις πολύ πέρα από τις αγορές πετρελαίου. Αγγίζει τις ασιατικές επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, τα ναύλα LNG και το ευρωπαϊκό κλίμα στην αγορά φυσικού αερίου, ακόμη κι αν η Ευρώπη σήμερα είναι λιγότερο εκτεθειμένη απ’ όσο ήταν κατά την κρίση του ρωσικού φυσικού αερίου.

Ωστόσο, το κεντρικό γεγονός είναι απλούστερο από τους τίτλους.

Το Ιράν μπορεί να διαταράξει βίαια το Ορμούζ. Μπορεί να το ναρκοθετήσει, να το απειλήσει και να καταστήσει τη διέλευση εξαιρετικά ακριβή. Δεν μπορεί να το κλείσει για πολύ.

Διαταραχή έναντι κλεισίματος

Η ναυσιπλοΐα προσαρμόζεται ήδη. Τα τάνκερ αποφεύγουν τα ιρανικά ύδατα και προτιμούν διαδρομές κοντά στις ακτές του Ομάν.

Τα Στενά παραμένουν επικίνδυνα, αλλά η ιδέα ότι το Ιράν μπορεί απλώς να «κλείσει το Ορμούζ» αγνοεί την επιχειρησιακή πραγματικότητα της θαλάσσιας κυκλοφορίας, των ναυτικών αντιμέτρων και της φυσικής γεωγραφίας της υδάτινης οδού.

Η ναρκοθέτηση δείχνει ακριβώς αυτή τη διάκριση. Οι ναυτικές νάρκες είναι το πιο αποτελεσματικό εργαλείο του Ιράν. Επιβραδύνουν την κυκλοφορία, αυξάνουν το κόστος ασφάλισης και επιβάλλουν συνοδείες. Μπορούν να κρατήσουν το ασφάλιστρο σε υψηλά επίπεδα για κάποιο διάστημα. Αλλά ακόμη και έντονα ναρκοθετημένα ύδατα μπορούν να εκκαθαριστούν. Οι νάρκες επιβάλλουν καθυστερήσεις και κόστος, όχι μόνιμο σφράγισμα.

Ούτε η γεωγραφία προσφέρει στην Τεχεράνη μια εύκολη λαβή στραγγαλισμού.

Τα στενά περάσματα ανάμεσα στα νησιά Μουσαντάμ αναφέρονται μερικές φορές ως εναλλακτικές διελεύσεις, όμως δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως ρεαλιστική παράκαμψη για μεγάλα τάνκερ. Τα πλοία με μεγάλο βύθισμα βασίζονται στο καθιερωμένο σύστημα διαχωρισμού κυκλοφορίας που εκτείνεται κατά μήκος των υδάτων του Ομάν και των ΗΑΕ.

Στην πράξη, η επιχειρησιακή απάντηση είναι η πειθαρχημένη δρομολόγηση, όχι η αυτοσχέδια πλοήγηση μέσα από τα περάσματα των νησιών.

Αγωγοί: το πραγματικό σύστημα παράκαμψης

Η πραγματική δυνατότητα παράκαμψης δεν βρίσκεται σε κρυφές θαλάσσιες οδούς αλλά στους αγωγούς.

Ο αγωγός ανατολής-δύσης της Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα και ο αγωγός Habshan–Fujairah των ΗΑΕ παρέχουν μαζί εξαγωγική δυναμικότητα αρκετών εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως που δεν περνά από το Ορμούζ.

Υπό συνθήκες έκτακτης ανάγκης, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι η σαουδαραβική και εμιρατινή δυνατότητα παράκαμψης μπορεί να φτάσει περίπου τα 3,5 έως 5,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.

Τα σαουδαραβικά φορτία μπορούν να κινηθούν δυτικά προς το Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Το εμιρατινό αργό μπορεί να κινηθεί ανατολικά προς τη Φουτζάιρα στον Κόλπο του Ομάν. Οι δύο παραγωγοί με τη μεγαλύτερη πλεονάζουσα δυναμικότητα είναι επίσης οι δύο που διαθέτουν υποδομές ειδικά σχεδιασμένες για να παρακάμπτουν τα Στενά.

Το Τζέμπελ Άλι εντάσσεται σε αυτή την εικόνα με διαφορετικό τρόπο. Το λιμάνι είναι κόμβος εφοδιαστικής αλυσίδας και όχι οδός διαφυγής για το πετρέλαιο.

Τα ΗΑΕ μπορούν να μετακινούν εμπορευματοκιβώτια μεταξύ των λιμανιών τους στον Κόλπο και της ανατολικής ακτής τους μέσω εσωτερικών οδικών και σιδηροδρομικών διαδρόμων που συνδέουν το Τζέμπελ Άλι, το Χορ Φακκάν και τη Φουτζάιρα. Αυτή η διάταξη βοηθά στη διατήρηση της συνέχειας του εμπορίου όταν οι θαλάσσιες διαδρομές βρίσκονται υπό πίεση.

Για το πετρέλαιο, ωστόσο, η καθοριστική υποδομή παραμένει το σύστημα αγωγών που τροφοδοτεί τη Φουτζάιρα.

Ο εμπορικός περιορισμός του Ιράν

Η Τεχεράνη αντιμετωπίζει επίσης έναν εμπορικό περιορισμό που λαμβάνει λιγότερη προσοχή.

Οι ιρανικές εξαγωγές είναι σε μεγάλο βαθμό συγκεντρωμένες σε έναν και μόνο αγοραστή.

Το 2024 το Ιράν εξήγαγε περίπου 1,5 εκατομμύριο βαρέλια αργού και συμπυκνωμάτων ημερησίως. Περίπου 1,44 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως κατευθύνθηκαν προς την Κίνα, με το μεγαλύτερο μέρος τους να απορροφάται από ανεξάρτητα διυλιστήρια που έλκονται από εκπτώσεις που συχνά ξεπερνούν τα οκτώ δολάρια ανά βαρέλι.

Αυτά δεν είναι τα βαρέλια πάνω στα οποία γίνεται η ελεύθερη εκκαθάριση της παγκόσμιας αγοράς. Είναι βαρέλια υπό κυρώσεις, με έκπτωση και σε μεγάλο βαθμό περιορισμένα σε έναν κυρίαρχο προορισμό.

Έχουν τεράστια σημασία για τα έσοδα του Ιράν και για ένα συγκεκριμένο τμήμα της κινεζικής διύλισης. Έχουν πολύ μικρότερη σημασία για τη διαμόρφωση των παγκόσμιων τιμών απ’ όσο υπονοούν οι τίτλοι.

Το Ιράν μπορεί να φοβίσει τον μεγαλύτερο πελάτη του. Έχει ελάχιστο κίνητρο να τον παραλύσει για πολύ.

Αποθέματα και ο μεταβαλλόμενος χάρτης του πετρελαίου

Η άνοδος των τιμών, επομένως, αντανακλά περισσότερο συνθήκες στο σύστημα μεταφοράς παρά μια διαρθρωτική έλλειψη προσφοράς.

Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου αυξήθηκαν κατά περίπου 470 εκατομμύρια βαρέλια το 2025. Τα βιομηχανικά αποθέματα του ΟΟΣΑ μπήκαν στο 2026 πάνω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

Η αύξηση της προσφοράς από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βραζιλία και τη Γουιάνα έχει διαφοροποιήσει τις πηγές των οριακών βαρελιών, ενώ οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες εισάγουν πλέον μόνο ένα μικρό κλάσμα των υγρών τους μέσω του Ορμούζ.

Τα Στενά παραμένουν αναντικατάστατα. Δεν είναι πλέον το μοναδικό σημείο ασφυξίας που ήταν κάποτε.

Αυτό που πληρώνουν σήμερα οι αγορές δεν είναι απλώς το πετρέλαιο που λείπει. Πληρώνουν για διαταραγμένα προγράμματα φόρτωσης, υψηλότερα ναύλα, εκτοξευμένα ασφαλιστικά κόστη και αβεβαιότητα σχετικά με την ασφαλή διέλευση.

Καθώς τα συστήματα συνοδειών σταθεροποιούνται, οι διαδρομές προσαρμόζονται και οι υποδομές παράκαμψης απορροφούν μέρος της ροής, ένα τμήμα αυτού του ασφαλίστρου μπορεί να υποχωρήσει ακόμη και πριν επιστρέψει κάθε βαρέλι στην αγορά.

Όταν ο φόβος δίνει τη θέση του στην προσαρμογή

Η ιστορία δείχνει το ίδιο μοτίβο.

Το πετρέλαιο εκτινάχθηκε μετά την Ιρανική Επανάσταση, μετά την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ, μετά την επίθεση του 2019 στις σαουδαραβικές εγκαταστάσεις και μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Σε κάθε περίπτωση, η αρχική τιμή αντανακλούσε τον φόβο. Η μόνιμη τιμή αντανακλούσε το πόσο γρήγορα προσαρμόστηκε η προσφορά.

Η ίδια λογική ισχύει και σήμερα.

Το Ιράν μπορεί να πλήξει το Ορμούζ. Δεν μπορεί να το σφραγίσει απέναντι στη συνδυασμένη πραγματικότητα της θαλάσσιας ναυσιπλοΐας, των σαουδαραβικών και εμιρατινών υποδομών παράκαμψης, της διεθνούς ναυτικής παρουσίας και της δικής του εξάρτησης από την κινεζική ζήτηση.

Μόλις οι αγορές διαχωρίσουν τη διακοπή της διέλευσης από τη μόνιμη απώλεια της παγκοσμίως εμπορεύσιμης προσφοράς, οι τιμές θα πρέπει να σταθεροποιηθούν και τελικά να υποχωρήσουν.

Ακόμη και με στενά οικονομικούς όρους, ένα προσωρινό ασφάλιστρο στο πετρέλαιο είναι διαχειρίσιμο κόστος, εάν το αποτέλεσμα είναι η απομάκρυνση ενός καθεστώτος που επανειλημμένα επιχειρεί να μετατρέψει τον σημαντικότερο ενεργειακό διάδρομο του κόσμου σε όπλο.