Άμυνα
O πιλότος των Spitfire: Οι αναμνήσεις ενός θρύλου 69 χρόνια μετά
Συγκίνησε το πανελλήνιο η αντίδραση του 91χρονου Διογένη Χαρλαύτη, αντιπτέραχου ε.α. και δημιουργού της ομώνυμης οινοποιίας, όταν αντίκρισε τον τύπο αεροπλάνου που πετούσε στα νεανικά του χρόνια – Μιλά στο «protothema» για τη θητεία του στην Πολεμική Αεροπορία, τις επιχειρήσεις στις οποίες συμμετείχε, το κυνήγι των Τούρκων στο Αιγαίο και εξιστορεί περιστατικά στα οποία κινδύνευσε η ζωή του
Είναι τα λόγια με τα οποία συστήθηκε ο 91χρονος, αντιπτέραρχος ε.α. και βετεράνος πιλότος της Π.Α. Διογένης Χαρλαύτης, καθώς με υποδεχόταν στις εγκαταστάσεις του Οινοποιείου Χαρλαύτη της οικογενειακής επιχείρησης στην οποία έμελλε να στρέψει αποκλειστικά σχεδόν το ενδιαφέρον του μετά την αποστρατεία του, το 1979, για την οποία, όπως ανέφερε, τον πίκρανε τόσο που τον έκανε για κάποιο σημαντικό χρονικό διάστημα να απομακρυνθεί από το αεροπορικό περιβάλλον. Η αγάπη και ο σεβασμός του, ωστόσο, για τους ανθρώπους της Αεροπορίας, όπως και για τα ιπτάμενα μέσα, όχι μόνο παρέμειναν, αλλά με το πέρασμα του χρόνου αυξήθηκαν κιόλας, με τις αναμνήσεις, όπως ο ίδιος αναφέρει, να παραμένουν ισχυρές μέσα του.
Ανάμεσα στα πολλά ενθύμια που κυριαρχούν στον χώρο όπου μας φιλοξένησε και μας μίλησε, ξεχωρίζουν ορισμένα από τα πιο πολύτιμα και αγαπημένα του, όπως τα χαρακτηρίζει, αντικείμενα: η φόρμα του πιλότου που φορούσε όταν πετούσε, τα πρώτα ακουστικά που χρησιμοποίησε όταν ξεκίνησε τις πτήσεις στα τέλη της δεκαετίας του 1940 και μία -με έντονο το αποτύπωμα του χρόνου πάνω της- μινιατούρα ενός μαχητικού αεροσκάφους που μεγαλούργησε πετώντας και με τα ελληνικά χρώματα τόσο κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο όσο και λίγο μετά. Επρόκειτο για ένα Spitfire, παρόμοιο, κατ’ αναλογία, με εκείνο που εκτίθεται στο Μουσείο της Πολεμικής Αεροπορίας στο Τατόι.



Το συγκεκριμένο αεροσκάφος ήταν, εξάλλου, και ο λόγος που έκανε τον κ. Χαρλαύτη, στις αρχές της περασμένης εβδομάδας, να επισκεφθεί έπειτα από χρόνια το Τατόι, συνοδευόμενος από τον αντιπτέραρχο ε.α. και πρώην πρόεδρο του Συνδέσμου Αποφοίτων Σχολής Ικάρων Ευάγγελο Γεωργούση. Οι στιγμές που εκτυλίχθηκαν ήταν συγκινητικές. Ο βετεράνος αεροπόρος, βλέποντας το αεροπλάνο, δεν μπορεί να συγκρατήσει τα δάκρυά του. Κατευθυνόμενος προς το μέρος του, βάζει τα χέρια του πάνω στο φτερό και, σαν ικέτης σε αρχαίο ναό, το αγκαλιάζει και το προσκυνά. Ο κ. Γεωργούσης απαθανατίζει τη στιγμή και η φωτογραφία θα βρει μια θέση στην Ιστορία, ως υπέρτατος φόρος τιμής ενός πιλότου σε μία ιπτάμενη μηχανή η οποία σηματοδότησε μια ολόκληρη εποχή τόσο για τον ίδιο όσο και για την Παγκόσμια Ιστορία.
«Με το Spitfire πραγματοποίησα περίπου 100 ώρες πτήσεως. Πρωτοπέταξα με αυτό το αεροσκάφος το καλοκαίρι του 1952 ως Ικαρος και εν συνεχεία ως χειριστής της Μοίρας 335 στο ΣΕΔΕΣ στη Θεσσαλονίκη. Τότε, η πτητική εκπαίδευση των Ικάρων προέβλεπε στο τρίτο έτος φοίτησης πτήση με αεροσκάφος Spitfire. Ηταν ένα πολύ δυνατό αεροσκάφος, θηρίο, μου εντυπώθηκε και μου άρεσε ο χειρισμός του όσο κανένα άλλο από τους πολλούς τύπους που πέταξα στη συνέχεια της σταδιοδρομίας μου. Θα μπορούσα να το παρομοιάσω με ένα περήφανο άτι. Ηταν ένα αεροσκάφος που υπάκουε στον χειριστή του. Αισθανόσουν ασφάλεια και σιγουριά. Μπορούσες να πετάξεις με άνεση και να εκτελέσεις δύσκολες ασκήσεις με ακρίβεια. Ηταν μια τέλεια πολεμική μηχανή», θυμάται ο κ. Χαρλαύτης.

Πετώντας με τον Αποστολάκη
Ξεδιπλώνοντας τις μνήμες του, ο βετεράνος αεροπόρος -ανάμεσα στις πολλές αναφορές του- θα σταθεί σε ένα από τα πολλά, όπως είπε, περιστατικά όπου κινδύνευσε και σώθηκε χάρη στη βοήθεια του Θεού, ενώ πετούσε με ένα διθέσιο αεροσκάφος τύπου F-104 G, έχοντας στο πίσω κάθισμα τον σμηναγό, τότε, Δημήτριο Αποστολάκη, μετέπειτα βουλευτή του ΠΑΣΟΚ και υφυπουργό Εθνικής Αμυνας από τον Σεπτέμβριο του 1996 μέχρι τον Οκτώβριο του 2001.
«Ηταν 18 Ιουλίου 1969 και μαζί με τον Δημήτρη Αποστολάκη απογειωθήκαμε από την Τανάγρα και πετούσαμε με το αεροσκάφος στην περιοχή της Θήβας. Ανεβήκαμε στα 30.000 πόδια, με στόχο να μπει το αεροπλάνο σε αυτό που λέμε κατάσταση απώλειας στηρίξεως. Ενόσω πραγματοποιούσα τη συγκεκριμένη μανούβρα, συνειδητοποιώ ότι αδυνατώ να επαναφέρω το αεροσκάφος σε οριζόντια θέση, αφού τα πηδάλια είχαν σταματήσει να με ακούνε. Χάναμε πολύ γρήγορα ύψος.
Γύρισα προς την πλευρά του Αποστολάκη και του είπα πως στα 13.000 πόδια θα πηδήξουμε. Λίγο πριν φτάσουμε όμως στο συγκεκριμένο ύψος, σαν από θαύμα, τα πηδάλια άρχισαν, ανεξήγητα, να λειτουργούν και πάλι και έτσι μπορέσαμε να προσγειωθούμε. Με τον Αποστολάκη συναντηθήκαμε πάλι μετά από 40 χρόνια και το πρώτο που κάναμε ήταν να θυμηθούμε αυτήν μας την περιπέτεια», αναφέρει ο κ. Χαρλαύτης.
Ελκοντας την καταγωγή του από το χωριό Γκούρα, σε υψόμετρο 1.000 μέτρων στην ορεινή Κορινθία, ο κ. Χαρλαύτης θα κληρονομήσει δύο πράγματα: την ικανότητα να θέτει στόχους και να τους πετυχαίνει και την αγάπη για τη γη και την αμπελουργία. Ως αεροπόρος θα πετύχει να είναι πρώτος σε όλα τα χρόνια φοίτησής του στη Σχολή Ικάρων, ενώ θα αποφοιτήσει και πρώτος, κάτι πρωτόγνωρο, τότε, για κάποιον που δεν κατάγεται ούτε από αεροπορική, αλλά ούτε και από πολιτική οικογένεια…



«Οι γονείς μου δεν ήθελαν να πάω στη Σχολή Ικάρων. Κλαίγοντας προσπαθούσαν να με αποτρέψουν, αλλά εγώ δεν έκανα πίσω με τίποτα. “Ή θα γίνω πιλότος ή θα φύγω στο εξωτερικό και θα κάνετε χρόνια να με δείτε”, τους είχα πει τότε προκειμένου να τους πείσω, γιατί για να πάω θα έπρεπε πρώτα να υπογράψει ο πατέρας μου, όπως και τελικά έγινε. Θυμάμαι μάλιστα πως όταν είχα περάσει στην Ικάρων, είχαμε κάνει στο σπίτι ένα μεγάλο γλέντι όπου είχαν έρθει αρκετοί συγγενείς και φίλοι προκειμένου να μου ευχηθούν καλή σταδιοδρομία, αν και η πραγματικότητα είναι ότι αρκετοί από αυτούς δεν γνώριζαν και πολλά για τη Σχολή…» σημειώνει ο κ. Χαρλαύτης, προσθέτοντας ότι κατά τη διάρκεια της πορείας του στην Πολεμική Αεροπορία πέταξε με πολλά είδη και τύπους αεροσκαφών όπως εκπαιδευτικά αεροσκάφη Tiger Moth, T-6 Harvard, T-2, T-33, T-37 και μαχητικά τύπου F-84, F-86, F-104, F-102, F-4 Phantom κ.ά. Aντίστοιχα πολλές θα είναι όμως και οι μετεκπαιδεύσεις του στο εξωτερικό. Σε μία από αυτές, η οποία πραγματοποιήθηκε στη βάση Γουέικο του Τέξας, θα γράψει ιστορία επιβεβαιώνοντας ότι οι Ελληνες πιλότοι δεν είναι τυχαία διαχρονικά κορυφαίοι στις αξιολογήσεις του ΝΑΤΟ.
«Μία από τις περιπτώσεις που έχει χαραχτεί βαθιά στη μνήμη μου ήταν η πτήση των 500 μιλίων χωρίς όργανα που έκανα από το Τέξας στο Ντένβερ. Ηταν μια εκπαιδευτική πτήση η οποία, υπό κανονικές συνθήκες και λόγω καιρού θα έπρεπε να ματαιωθεί, αλλά κατόπιν μεγάλης πίεσης του Αμερικανού εκπαιδευτή μου, τελικά αναγκάστηκα να την πραγματοποιήσω. Στην περιοχή είχαν εμφανιστεί πολλές συστάδες καταιγίδων, από τα 500 μέχρι τα 35.000 πόδια. Εγώ ανέλαβα το αεροπλάνο από τα 300 πόδια και έκανα όλη αυτή την απόσταση μέσα σε άθλιες καιρικές συνθήκες, με χαλάζι, δυνατό αέρα και συνεχή βροχή, χωρίς να έχω καμία οπτική επαφή με τον ορίζοντα, αφού με βάση το σενάριο εκπαίδευσης το πιλοτήριο στη δική μου θέση ήταν εντελώς καλυμμένο και έτσι δεν είχα εικόνα για το τι ακριβώς επικρατούσε έξω, πιλοτάροντας το αεροσκάφος μόνο με τα όργανα. Οταν προσγειωθήκαμε η κατάσταση του αεροσκάφους ήταν άθλια. Η σφοδρότητα της καταιγίδας ήταν τέτοια που τα φτερά του αεροσκάφους είχαν πάθει ανεπανόρθωτες ζημιές και στρεβλώσεις από τις συνεχείς ταλαντώσεις και τις ριπές του ανέμου και της έντονης χαλαζόπτωσης. Το συγκεκριμένο αεροσκάφος μετά από αυτή την πτήση αποσύρθηκε και δεν ξαναπέταξε ποτέ», περιγράφει ο κ. Χαρλαύτης.

Οι μεγάλες κρίσεις
Στη διάρκεια της σταδιοδρομίας του θα εμπλακεί από θέσεις ευθύνης στη διαχείριση δύο ελληνοτουρκικών κρίσεων: του 1967 από το επίπεδο Πτέρυγας Μάχης και του 1974 από το επίπεδο Αρχηγείου Τακτικής Αεροπορίας. «Η Τουρκική Πολεμική Αεροπορία, παράλληλα με τις επιχειρήσεις στο έδαφος της Κύπρου, στο πλαίσιο της εισβολής του “Αττίλα”, είχε έντονη παρουσία και στο Αιγαίο, με αποτέλεσμα τη διεξαγωγή μεγάλου αριθμού αερομαχιών ανάμεσα στα τουρκικά μαχητικά F-102 και τα ελληνικά αεροσκάφη F-5 που είχαν έδρα την Αγχίαλο.
Σε μία από αυτές τις εμπλοκές, στις 22 Ιουλίου 1974, ένα ζεύγος ελληνικών F-5 προχώρησε στην κατάρριψη ενός τουρκικού F-102, στο οποίο επέβαινε ο αρχηγός του τουρκικού σχηματισμού. Το δεύτερο τουρκικό αεροσκάφος, με τον πιλότο του να βρίσκεται σε πανικό, έχασε τον προσανατολισμό του και αντί να κινηθεί προς τη Σμύρνη, όπου ήταν η βάση του, κινήθηκε δυτικά, με αποτέλεσμα ο πιλότος του να δει τα φώτα της Αθήνας και να κατευθυνθεί προς τα εκεί νομίζοντας ότι έβλεπε τα τουρκικά παράλια.

Σε επικοινωνία με τη βάση του όμως κατάλαβε το λάθος του και έστριψε προς τα ανατολικά, έχοντας τα δύο ελληνικά F-5 στο κατόπι του. Στην προσπάθειά του να ξεφύγει, ο Τούρκος πιλότος ανέπτυξε ταχύτητες πάνω από 1 mach, με αποτέλεσμα να μη φτάσουν τα καύσιμα για την επιστροφή στη βάση του και έτσι να συντριβεί στην περιοχή της Τροίας. Τότε ήμουν στο ΑΤΑ στη Λάρισα και δώσαμε συγχαρητήρια στους Ελληνες πιλότους για τον ηρωισμό τους», αναφέρει ο βετεράνος αεροπόρος, ξεδιπλώνοντας μία από τις άγνωστες πτυχές της αέναης ελληνοτουρκικής σύγκρουσης στους ουρανούς του Αιγαίου. Στις 8 Μαΐου 1979 θα γραφτεί ο επίλογος της σταδιοδρομίας του κ. Χαρλαύτη στην Πολεμική Αεροπορία, από την οποία θα αποστρατευτεί με τον βαθμό του αντιπτέραρχου.

«Προσπαθώ να θυμάμαι μόνο τις καλές στιγμές και περιόδους της προσφοράς μου στην Πολεμική Αεροπορία», σημειώνει ο κ. Χαρλαύτης, ενώ γράφει κάποια λόγια φιλοφρόνησης στο βιβλίο «Η πορεία μου στην Ελληνική Πολεμική Αεροπορία», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια και περιγράφει τη ζωή του. Ο ίδιος, παρά το γεγονός ότι διανύει τη 10η δεκαετία της ζωής του, δεν δείχνει να το βάζει κάτω, περνώντας το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου του εκεί απ’ όπου ξεκίνησε: ανάμεσα στους αμπελώνες και στη δεύτερη μεγάλη αγάπη του μετά την Αεροπορία, την οινοποιία.
Άμυνα
Ελλάδα–Ινδία: Ανοίγει ο δρόμος για αμυντική συνεργασία και ναυπηγεία – Η στρατηγική σημασία του IMEC
Στο επίκεντρο της συνάντησης του Έλληνα υφυπουργού Ναυτιλίας Στέφανου Γκίκα με τον γραμματέα Άμυνας της Ινδίας Rajesh Kumar Singh βρέθηκαν η ναυτική συνεργασία, η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και η ναυπηγική βιομηχανία. Οι συνομιλίες στο Νέο Δελχί αναδεικνύουν τη διεύρυνση των ελληνοϊνδικών σχέσεων σε τομείς στρατηγικής σημασίας, την ώρα που Αθήνα και Νέο Δελχί εξετάζουν τις προοπτικές συνεργασίας τους στον οικονομικό διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC).
Ένα ακόμη βήμα στην ανάπτυξη των στρατηγικών σχέσεων Ελλάδας και Ινδίας πραγματοποιήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2026, με τη συνάντηση του γραμματέα Άμυνας της Ινδίας Rajesh Kumar Singh και του υφυπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Στέφανου Γκίκα στο Νέο Δελχί.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ινδικού υπουργείου Άμυνας, οι δύο πλευρές εξέτασαν τις δυνατότητες ενίσχυσης της αμυντικής και στρατηγικής συνεργασίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη θαλάσσια ασφάλεια, στην προστασία των ακτών και στη ναυπηγική βιομηχανία.
Η ινδική πλευρά υπογράμμισε ότι Ελλάδα και Ινδία, ως δύο χώρες με ισχυρή ναυτική παράδοση και σημαντικά συμφέροντα στις θαλάσσιες μεταφορές, έχουν κοινό ενδιαφέρον για την ασφάλεια των ναυτικών και τη διατήρηση ασφαλών θαλάσσιων διαδρομών.
Defence Secretary Shri Rajesh Kumar Singh met Deputy Minister of Maritime Affairs & Insular Policy of Greece Mr Stefanos Gkikas in New Delhi on October 08, 2026. The two sides discussed #IndiaGreece defence and strategic cooperation with emphasis on #maritimecooperation, coastal security and shipbuilding. As two prominent maritime nations, India and Greece have common interest and stakes in the maritime sector including the need to ensure safety and security of seafares.
@EmbIndiaAthens
@MEAIndia— Ministry of Defence, Government of India (@SpokespersonMoD) October 8, 2026
Η ναυτική διάσταση της στρατηγικής συνεργασίας
Το ενδιαφέρον της συνάντησης δεν περιορίζεται στη ναυτιλία. Η συμμετοχή του ανώτατου υπηρεσιακού αξιωματούχου του ινδικού υπουργείου Άμυνας καταδεικνύει ότι η συνεργασία εξετάζεται και μέσα από το πρίσμα της περιφερειακής ασφάλειας.
Για την Ινδία, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα και η προστασία των θαλάσσιων εμπορικών διαδρόμων αποτελούν ζωτικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα. Η Ελλάδα διαθέτει σημαντική εμπορική ναυτιλία, υποδομές λιμένων και ναυπηγικές εγκαταστάσεις, στοιχεία που μπορούν να δημιουργήσουν περιθώρια συνεργασίας με το Νέο Δελχί.
Στο επίπεδο της αμυντικής βιομηχανίας, η αναφορά στα ναυπηγεία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία για διερεύνηση κοινών τεχνικών προγραμμάτων, συνεργασίας σε επισκευές πλοίων, θαλάσσια επιτήρηση και τεχνολογίες ναυτικής ασφάλειας.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη σύμβαση ή συμφωνία συμπαραγωγής.
Στο βάθος ο οικονομικός διάδρομος IMEC
Η επίσκεψη του Στέφανου Γκίκα στην Ινδία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του διεθνούς φόρουμ «Sagarmanthan: The Great Oceans Dialogue 2026».
Στις επαφές του τέθηκαν επίσης οι προοπτικές ελληνικής συμμετοχής στον οικονομικό διάδρομο IMEC, ο οποίος σχεδιάζεται να συνδέσει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής.
Για την Αθήνα, η συμμετοχή σε αυτή τη γεωοικονομική πρωτοβουλία θα μπορούσε να αναβαθμίσει τον ρόλο ελληνικών λιμένων ως κόμβων διακίνησης αγαθών και να ενισχύσει τη θέση της χώρας στις εμπορικές συνδέσεις Ασίας και Ευρώπης.
Ωστόσο, η υλοποίηση του IMEC εξαρτάται από επενδύσεις, διακρατικές συμφωνίες και τις συνθήκες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Η γεωπολιτική παράμετρος
Η αναβάθμιση των ελληνοϊνδικών σχέσεων αποκτά πρόσθετη σημασία στο περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου και του Ινδικού Ωκεανού.
Η Ελλάδα αναζητεί δυνατότητες διεύρυνσης των στρατηγικών της συνεργασιών πέρα από το παραδοσιακό ευρωατλαντικό πλαίσιο, ενώ η Ινδία επιδιώκει μεγαλύτερη παρουσία στις εμπορικές και ενεργειακές διαδρομές προς την Ευρώπη.
Σε αυτή την εξίσωση πρέπει να συνεκτιμηθούν και οι στενές αμυντικές σχέσεις Τουρκίας–Πακιστάν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ελληνοϊνδική προσέγγιση αποτελεί επίσημα αντίβαρο σε αυτές.
Το ουσιαστικό ζητούμενο για την Αθήνα είναι να μετατραπεί η πολιτική σύγκλιση σε συγκεκριμένα προγράμματα οικονομικής, τεχνολογικής και αμυντικής συνεργασίας.
Η συνάντηση στο Νέο Δελχί δείχνει ότι υπάρχουν πεδία κοινού ενδιαφέροντος. Το επόμενο βήμα θα είναι η διαμόρφωση συμφωνιών με μετρήσιμα αποτελέσματα.
GEOPOLITICO
Σχέδιο για παραγωγή X-BAT στην Ελλάδα! Το μαχητικό της τεχνητής νοημοσύνης και η στρατηγική του Αιγαίου
Στρατηγική συμφωνία της αμερικανικής Shield AI με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ για τη δημιουργία βιομηχανικής βάσης του μη επανδρωμένου μαχητικού X-BAT στην Ελλάδα – Το αεροσκάφος κάθετης απογείωσης, η τεχνολογία Hivemind, τα 400 εκατ. δολάρια από τις ΗΠΑ και η προοπτική ελληνικής συμπαραγωγής. Γιατί το Πεντάγωνο ενδιαφέρεται για ένα σύστημα που μπορεί να επιχειρεί από νησιά και πλοία χωρίς αεροδιαδρόμους.
Μια συμφωνία με σημαντικές προοπτικές για την ελληνική αμυντική βιομηχανία και τη μελλοντική επιχειρησιακή αρχιτεκτονική των Ενόπλων Δυνάμεων υπεγράφη στην Αθήνα στις 8 Οκτωβρίου 2026, σε μια περίοδο ενίσχυσης της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Η αμερικανική εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας Shield AI και ο ελληνικός όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ υπέγραψαν στρατηγική συμφωνία για τη διερεύνηση της ανάπτυξης παραγωγικών εγκαταστάσεων, υποδομών συναρμολόγησης και κέντρων τεχνικής υποστήριξης του X-BAT στην Ελλάδα, ενός αυτόνομου μη επανδρωμένου μαχητικού αεροσκάφους που ενσωματώνει τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.
Η συμφωνία ανακοινώθηκε στο περιθώριο της ευρύτερης ενίσχυσης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, μετά και την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα. Δεν έχει, ωστόσο, τεκμηριωθεί ότι αποτελεί μέρος συγκεκριμένης εξοπλιστικής συμφωνίας που διαπραγματεύτηκε ο Ρούμπιο.
Πρόκειται για εξέλιξη που μπορεί να προσφέρει στην Ελλάδα συμμετοχή στην αλυσίδα παραγωγής μιας νέας κατηγορίας αυτόνομων πολεμικών αεροσκαφών, με προοπτικές αξιοποίησης τόσο από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις όσο και από άλλες χώρες της ευρύτερης περιοχής.
Τι είναι το X-BAT και γιατί ενδιαφέρει την Ελλάδ
Το X-BAT αποτελεί ένα υπό ανάπτυξη μη επανδρωμένο αεροσκάφος μάχης, σχεδιασμένο να επιχειρεί χωρίς πιλότο στο εσωτερικό του και χωρίς την ανάγκη συμβατικού αεροδιαδρόμου.
Η δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (VTOL) επιτρέπει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της κατασκευάστριας εταιρείας, την ανάπτυξή του από πλοία, απομακρυσμένες χερσαίες εγκαταστάσεις και νησιωτικές περιοχές.
Αυτό είναι το στοιχείο που αποκτά ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία για την Ελλάδα.
Σε ένα ενδεχόμενο πολεμικής σύγκρουσης στο Αιγαίο, τα αεροδρόμια και οι υποδομές απογείωσης αποτελούν πιθανούς στόχους εχθρικών επιθέσεων. Ένα αεροσκάφος που δεν εξαρτάται από συμβατικούς διαδρόμους μπορεί, εφόσον αποδώσει επιχειρησιακά όπως σχεδιάζεται, να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στη διασπορά και ανάπτυξη της αεροπορικής ισχύος.
Η ίδια η Shield AI στην επίσημη ανακοίνωσή της αναφέρεται ειδικά στη γεωγραφία του Αιγαίου, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα καλείται να υπερασπιστεί εκατοντάδες νησιά και μια ιδιαίτερα εκτεταμένη ακτογραμμή.
Η δυνατότητα ανάπτυξης μη επανδρωμένων αεροσκαφών από μικρές, διάσπαρτες εγκαταστάσεις θα μπορούσε να περιορίσει την επιχειρησιακή εξάρτηση από μεγάλες αεροπορικές βάσεις.
Εμβέλεια 1.000 ναυτικών μιλίων και οπλισμός βαρέων μαχητικών
Η Shield AI σχεδιάζει το X-BAT ως αεροσκάφος κρούσης μεγάλης εμβέλειας, με δυνατότητες που παραπέμπουν σε επανδρωμένα μαχητικά υψηλών επιδόσεων.
X-BAT | Σχεδιαζόμενα τεχνικά χαρακτηριστικά
Ακτίνα μάχης
1.000 ν.μ.
Επιδιωκόμενη επίδοση
Μέγιστη εμβέλεια
2.000+ ν.μ.
Στόχος κατασκευαστή
Κατηγορία οπλισμού
2.000 lb
Εσωτερικοί χώροι οπλισμού
Κινητήρας
F110
GE Aerospace
Προβλέπονται αποστολές αέρος–αέρος, αέρος–εδάφους, ηλεκτρονικού πολέμου και ISR (πληροφορίες, επιτήρηση, αναγνώριση).
Οι επιδόσεις αποτελούν σχεδιαστικούς στόχους της Shield AI, όχι αποτελέσματα ολοκληρωμένων πτητικών δοκιμών.
Το X-BAT προβλέπεται να διαθέτει εσωτερικούς χώρους μεταφοράς οπλισμού κατηγορίας έως 2.000 λιβρών, με διαστάσεις συγκρίσιμες με εκείνες των αντίστοιχων χώρων του F-35.
Στο πλαίσιο των πιθανών επιχειρησιακών εφαρμογών του έχουν αναφερθεί όπλα όπως οι AGM-154 JSOW και AGM-158C LRASM. Ωστόσο, η ενσωμάτωση και πιστοποίηση των συγκεκριμένων πυραύλων στο X-BAT δεν έχει επιβεβαιωθεί ως ολοκληρωμένη δυνατότητα.
Η σχεδίαση προβλέπει επίσης αποστολές ηλεκτρονικού πολέμου και αναγνώρισης, με το αεροσκάφος να μπορεί να δρα σε περιοχές όπου η πρόσβαση επανδρωμένων μαχητικών ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Hivemind: Ο ψηφιακός πιλότος της Shield AI
Στην καρδιά του X-BAT βρίσκεται το Hivemind, το λογισμικό αυτονομίας που αναπτύσσει η Shield AI.
Το σύστημα επιδιώκει να παρέχει δυνατότητα αυτόνομης πτήσης και εκτέλεσης αποστολών, ακόμη και σε περιβάλλοντα με παρεμβολές στα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης και στις επικοινωνίες.
Αυτή η λειτουργία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε επιχειρησιακές συνθήκες όπου ο αντίπαλος χρησιμοποιεί μέσα ηλεκτρονικού πολέμου για να διακόψει τις επικοινωνίες και να δυσχεράνει τη λειτουργία μη επανδρωμένων συστημάτων.
Η τεχνολογία Hivemind έχει ήδη εφαρμοστεί σε άλλα συστήματα της εταιρείας, μεταξύ των οποίων το V-BAT.
Η επέκτασή της στο X-BAT αποτελεί ένα σημαντικότερο τεχνολογικό βήμα, καθώς αφορά πλέον ένα αεροσκάφος σχεδιασμένο να μεταφέρει ισχυρότερο οπλισμό και να εκτελεί αποστολές υψηλότερης επιχειρησιακής πολυπλοκότητας.
Παράλληλα, δημιουργεί προϋποθέσεις συνεργατικών αποστολών με επανδρωμένα αεροσκάφη, όπως τα F-35, στο πλαίσιο της φιλοσοφίας loyal wingman.
Αυτή η χρήση αποτελεί πιθανή μελλοντική εφαρμογή και όχι ήδη πιστοποιημένη συνεργασία του X-BAT με την ελληνική έκδοση των F-35.
Ο ρόλος της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και η ελληνική συμπαραγωγή
Η συμφωνία με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ προβλέπει τη διερεύνηση δημιουργίας μιας εγχώριας βιομηχανικής βάσης για την παραγωγή εξαρτημάτων, την ολοκλήρωση αεροσκαφών και τη μακροπρόθεσμη συντήρηση του X-BAT.
Όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ της Ελευθερίας Πιπεροπούλου στο Capital.gr, στις 9 Οκτωβρίου, οι δύο εταιρείες βρίσκονται ήδη σε διαπραγματεύσεις για τις οριστικές συμφωνίες που θα καθορίσουν το εύρος της ελληνικής συμμετοχής.
Πριν αρχίσει οποιαδήποτε παραγωγική δραστηριότητα, θα πρέπει να εντοπιστούν και να πιστοποιηθούν οι ελληνικές επιχειρήσεις που μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του προγράμματος.
Θα ακολουθήσει η αξιολόγηση των εγκαταστάσεων και των παραγωγικών δυνατοτήτων, ενώ απαραίτητη προϋπόθεση αποτελούν οι κυβερνητικές και εξαγωγικές εγκρίσεις.
Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ αναλαμβάνει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τον συντονισμό του ελληνικού δικτύου προμηθευτών και τη λειτουργία του τοπικού γραφείου του προγράμματος. Η Shield AI θα διατηρήσει την ευθύνη ανάπτυξης του αεροσκάφους, του λογισμικού αυτονομίας και των συστημάτων αποστολής.
Σημαντική είναι και η προοπτική συνεργασίας με ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, δημιουργώντας δυνατότητες ανάπτυξης εξειδικευμένου προσωπικού και νέων τεχνολογιών.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί ημερομηνία έναρξης παραγωγής ή οριστική κατανομή του βιομηχανικού έργου.
Η Ελλάδα ως περιφερειακό κέντρο για Κύπρο, Βαλκάνια και Νοτιοανατολική Ευρώπη
Ο σχεδιασμός των δύο εταιρειών δεν περιορίζεται στις ανάγκες της ελληνικής αγοράς.
Η συμφωνία προβλέπει τη διερεύνηση υποδομών που θα μπορούσαν να καταστήσουν την Ελλάδα περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης, συντήρησης και εφοδιαστικής υποστήριξης των X-BAT.
Στην ανακοίνωσή της, η Shield AI προσδιορίζει ως δυνητική περιοχή εξυπηρέτησης την Κύπρο, τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή θα μπορούσε να αποκτήσει εξαγωγικό προσανατολισμό, δημιουργώντας δραστηριότητες που δεν θα εξαρτώνται αποκλειστικά από παραγγελίες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Ανάλογες πρωτοβουλίες αναπτύσσει η Shield AI και στην Πολωνία, όπου τον Σεπτέμβριο υπέγραψε επιστολή προθέσεων με τις PGZ και WZL-2 για συμμετοχή στην ανάπτυξη, παραγωγή και υποστήριξη του X-BAT.
Η εξέλιξη δείχνει ότι η αμερικανική εταιρεία επιδιώκει να διαμορφώσει ένα ευρύτερο δίκτυο συνεργαζόμενων βιομηχανιών στην Ευρώπη.
Η Shield AI έχει ήδη παρουσία στην Ελλάδα
Η νέα συμφωνία δεν αποτελεί την πρώτη συνεργασία της αμερικανικής εταιρείας με την ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Το μη επανδρωμένο V-BAT χρησιμοποιείται ήδη από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις για αποστολές επιτήρησης. Τον Ιούνιο του 2026, ο Ελληνικός Στρατός υπέγραψε συμφωνία επέκτασης του στόλου των V-BAT, ενώ η Shield AI ανακοίνωσε τη δημιουργία γραφείου στην Αθήνα.
Παράλληλα, η εταιρεία συνεργάζεται με το EFA Group στον τομέα των τεχνολογιών αυτονομίας και έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με την ALTUS LSA για την ενσωμάτωση ελληνικής ανάπτυξης συστημάτων στο V-BAT.
Η διεύρυνση αυτής της συνεργασίας προς το X-BAT δημιουργεί προοπτικές συμμετοχής ελληνικών επιχειρήσεων σε ένα τεχνολογικά πιο απαιτητικό πρόγραμμα.
Ψήφος εμπιστοσύνης 400 εκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ
Σχεδόν ταυτόχρονα με τη συμφωνία στην Αθήνα, η Shield AI ανακοίνωσε νέα χρηματοδότηση από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό.
Στις 8 Οκτωβρίου επιβεβαιώθηκε πρόσθετη κυβερνητική χρηματοδότηση 150 εκατ. δολαρίων, την οποία η εταιρεία θα συμπληρώσει με ισόποση ιδιωτική επένδυση.
Τον Αύγουστο είχε προηγηθεί ξεχωριστή χρηματοδότηση 50 εκατ. δολαρίων από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό, επίσης με αντίστοιχη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων της Shield AI.
Έτσι, οι συνολικές ανακοινωμένες δεσμεύσεις για την ανάπτυξη του X-BAT ανέρχονται στα 400 εκατ. δολάρια, μοιρασμένα ισόποσα μεταξύ αμερικανικής κρατικής χρηματοδότησης και κεφαλαίων της εταιρείας.
Η χρηματοδότηση υποστηρίζει την ανάπτυξη και τις δοκιμές του προγράμματος και δεν πρέπει να συγχέεται με εγκεκριμένο ποσό για κατασκευή εργοστασίου στην Ελλάδα.
Οι πρώτες πτητικές δοκιμές μέσα στο 2026
Η ανάπτυξη του X-BAT βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής πρωτοτύπων.
Περίπου 500 μηχανικοί της Shield AI και συνεργαζόμενων επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων η GE Aerospace, εργάζονται στην ανάπτυξη των πρώτων αεροσκαφών.
Σύμφωνα με την εταιρεία, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δοκιμές κινητήρα, ενσωμάτωση του συστήματος κατεύθυνσης ώσης και αεροδυναμικές δοκιμές των χώρων οπλισμού.
Οι πρώτες πτητικές δοκιμές πλήρους κλίμακας προγραμματίζονται για το τέλος του 2026.
Παράλληλα, η Shield AI έχει ανακοινώσει ότι οι βασικές εγκαταστάσεις παραγωγής και δοκιμών στις Ηνωμένες Πολιτείες θα βρίσκονται στις πολιτείες της Ουάσιγκτον και του Κάνσας, αντίστοιχα.
Επομένως, η προοπτική ελληνικής συμμετοχής αφορά ένα πρόσθετο βιομηχανικό και υποστηρικτικό σκέλος του προγράμματος και δεν αντικαθιστά την αμερικανική παραγωγική βάση.
Τι μπορεί να σημαίνει για το Αιγαίο
Από ελληνικής πλευράς, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συνδέεται με τη δυνατότητα ανάπτυξης αεροπορικής ισχύος χωρίς την αποκλειστική χρήση συμβατικών αεροπορικών βάσεων.
Η γεωγραφία του Αιγαίου δημιουργεί ιδιαίτερες απαιτήσεις για την άμυνα των νησιών, τη διατήρηση επιχειρησιακής ετοιμότητας και την προστασία στρατηγικών υποδομών.
Ένα αυτόνομο αεροσκάφος που μπορεί να επιχειρεί από εναλλακτικές εγκαταστάσεις θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στον σχεδιασμό, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με επανδρωμένα μαχητικά, συστήματα επιτήρησης και δίκτυα διοίκησης και ελέγχου.
Ωστόσο, η επιχειρησιακή αξία του X-BAT θα εξαρτηθεί από τις πραγματικές επιδόσεις του, την αξιοπιστία του λογισμικού αυτονομίας, τη δυνατότητα συντήρησης και επανεξοπλισμού σε προωθημένες θέσεις και την ανθεκτικότητά του απέναντι σε σύγχρονες αντιαεροπορικές απειλές.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι η συμφωνία Shield AI–ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ δεν αποτελεί ακόμη ανακοίνωση αγοράς X-BAT από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Η απόκτηση του συστήματος θα αποτελούσε ξεχωριστή εξοπλιστική απόφαση, με διαφορετικές οικονομικές και επιχειρησιακές παραμέτρους.
Το μεγάλο διακύβευμα για την ελληνική αμυντική βιομηχανία
Η συμφωνία για το X-BAT δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία, αλλά η αξιοποίησή της θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο των οριστικών συμβάσεων.
Για την Ελλάδα, η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στη δυνατότητα συναρμολόγησης ενός προηγμένου αεροσκάφους. Βρίσκεται στη συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στην παραγωγή εξαρτημάτων, στην ανάπτυξη τεχνολογίας, στην τεχνική υποστήριξη και στη δημιουργία εγχώριας τεχνογνωσίας.
Η εμπλοκή του ελληνικού βιομηχανικού οικοσυστήματος σε προγράμματα που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, τον ηλεκτρονικό πόλεμο και την αυτονομία μπορεί να προσφέρει μακροπρόθεσμα οφέλη, εφόσον εξασφαλιστεί ουσιαστικό βιομηχανικό έργο.
Ειδικά για την ελληνική άμυνα, η δυνατότητα εγχώριας υποστήριξης και συντήρησης ενός συστήματος αποκτά στρατηγική σημασία σε περιόδους κρίσης, όταν η εξάρτηση από εξωτερικές εφοδιαστικές αλυσίδες μπορεί να δημιουργήσει επιχειρησιακούς περιορισμούς.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν το αρχικό μνημόνιο συνεργασίας θα μετατραπεί σε συγκεκριμένο πρόγραμμα βιομηχανικής παραγωγής με ουσιαστική ελληνική προστιθέμενη αξία.
Το X-BAT δεν έχει ακόμη αποδείξει τις πλήρεις επιχειρησιακές δυνατότητές του. Η συμφωνία, όμως, ανοίγει στην Ελλάδα μια νέα δυνατότητα συμμετοχής στην αμυντική τεχνολογία της επόμενης δεκαετίας — και αυτό είναι το πραγματικό στρατηγικό της ενδιαφέρον.
GEOPOLITICO
Αναβρασμός στην Τουρκία για τις δηλώσεις Ρούμπιο! Τα F-35, η κριτική στον Ερντογάν και το παρασκήνιο του καλωδίου
Αντιδράσεις στην Άγκυρα προκαλούν οι δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο για τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει η Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35. Ο τουρκικός Τύπος αναδεικνύει το ζήτημα, ενώ η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση Ερντογάν για τη διαχείριση των εξοπλιστικών προτεραιοτήτων. Την ίδια στιγμή, τουρκικές πηγές επιχειρούν να ερμηνεύσουν υπέρ των θέσεων της Άγκυρας τις αναφορές Ρούμπιο στη διακριτική διπλωματία για το Great Sea Interconnector.
Πολιτική συζήτηση στην Τουρκία προκάλεσαν οι τοποθετήσεις του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο, κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, σχετικά με την προοπτική επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35.
Οι δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού προκάλεσαν ενόχληση στην τουρκική πλευρά, καθώς επανέφεραν στο προσκήνιο τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει η Τουρκία στην πρόσβαση σε συγκεκριμένα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα.
Habertürk, Haber Global και T24 αναδεικνύουν το ζήτημα
Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης Habertürk, Haber Global και T24 έδωσαν δημοσιότητα στις δηλώσεις Ρούμπιο, εστιάζοντας στα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν στην αμερικανοτουρκική αμυντική συνεργασία.
Το βασικό πρόβλημα παραμένει η απόκτηση των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από την Άγκυρα, που οδήγησε στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35.
Παρά τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης της κυβέρνησης Ερντογάν με την Ουάσιγκτον, δεν έχει ανακοινωθεί οριστική συμφωνία που να επιτρέπει την επιστροφή της χώρας στο πρόγραμμα.
Η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει επειγόντως τις αεροπορικές της δυνατότητες, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα προχωρά στην προμήθεια F-35 και στην αναβάθμιση των F-16.
Κριτική από το CHP στην κυβέρνηση Ερντογάν
Η υπόθεση απέκτησε και εσωτερική πολιτική διάσταση.
Ο αντιπρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Yankı Bağcıoğlu, άσκησε κριτική στην τουρκική κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι οι άμεσες ανάγκες της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας δεν μπορούν να εξαρτώνται από χρονοβόρες διαδικασίες και υποσχέσεις Αμερικανών αξιωματούχων.
Η παρέμβαση αυτή αναδεικνύει τις ανησυχίες που υπάρχουν στην Τουρκία για τον χρόνο που απαιτείται προκειμένου η χώρα να ανανεώσει τον στόλο των μαχητικών της.
Η επίλυση του ζητήματος των S-400 εξακολουθεί να αποτελεί βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε ουσιαστική μεταβολή της αμερικανικής στάσης.
Η τουρκική ανάγνωση για το Great Sea Interconnector
Αξιοσημείωτο είναι ότι η Άγκυρα εμφανίζεται να αντιμετωπίζει διαφορετικά τις δηλώσεις Ρούμπιο για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.
Σύμφωνα με την Καθημερινή, τουρκικές πηγές αξιολόγησαν θετικά την αναφορά του Αμερικανού υπουργού στη διακριτική διπλωματία για τα ζητήματα που αφορούν τρίτες χώρες.
Η τουρκική πλευρά επιχειρεί να παρουσιάσει την τοποθέτηση αυτή ως επιβεβαίωση της δικής της επιδίωξης να προηγείται συντονισμός πριν από την πραγματοποίηση εργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, η αμερικανική αναφορά στη διπλωματική αντιμετώπιση διαφορών δεν συνιστά αναγνώριση των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων ούτε αποδοχή απαίτησης για προηγούμενη τουρκική άδεια.
Αυτή η διάκριση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της πιθανής επανέναρξης των ερευνών ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου.
Γκιουλέρ: Κύπρος και Ανατολική Μεσόγειος στην πρώτη γραμμή
Στο ίδιο περιβάλλον, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ χαρακτήρισε την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο ζητήματα ύψιστης σημασίας για την τουρκική εθνική ασφάλεια.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η Άγκυρα παρακολουθεί στενά την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας με τη βοήθεια ξένων χωρών.
Οι δηλώσεις αυτές δείχνουν ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την αμυντική και ενεργειακή δραστηριότητα Ελλάδας και Κύπρου μέσα από το πρίσμα της δικής της στρατηγικής ασφάλειας.
Δύο παράλληλα μέτωπα για την Άγκυρα
Οι εξελίξεις αποτυπώνουν δύο διαφορετικές προκλήσεις για την τουρκική κυβέρνηση.
Η πρώτη αφορά την προσπάθεια αποκατάστασης της πρόσβασης στην αμερικανική αμυντική τεχνολογία, με αιχμή τα F-35.
Η δεύτερη σχετίζεται με την επιδίωξη της Άγκυρας να διατηρήσει ρόλο στις ενεργειακές εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου, ακόμη και σε έργα στα οποία δεν συμμετέχει.
Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα ανέδειξε εκ νέου αυτές τις εκκρεμότητες, χωρίς να προκύπτει από τις δημόσιες δηλώσεις κάποια καθοριστική μεταβολή στην αμερικανική πολιτική.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται πλέον στον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία θα επιχειρήσει να διαχειριστεί τα δύο ζητήματα στις επόμενες επαφές της με την Ουάσιγκτον.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας