Ακολουθήστε μας

Ιστορία - Πολιτισμός

Σμύρνη: Μια πρότυπη ελληνική πόλη

Δημοσιεύτηκε στις

Γράφει ο Παναγιώτης Κουνάδης

Η α­να­ζή­τη­ση και η έ­ρευ­να, που άρ­χι­σε πριν α­πο τέσ­σε­ρις και πλέ­ον δε­κα­ε­τί­ες πά­νω στα Σμυρ­ναί­ι­κα Τρα­γού­δια, ά­νοι­ξε με το πέ­ρα­σμα των χρό­νων α­πρό­σμε­νους δρό­μους για τη προ­σέγ­γι­ση και διε­ρεύ­νη­ση ι­στο­ρι­κών, πο­λι­τι­κών, οι­κο­νο­μι­κών και πο­λι­τι­στι­κών γε­γο­νό­των, που χά­ρα­ξαν ρι­ζι­κά τη πο­ρεί­α του νε­ώ­τε­ρου ελ­λη­νι­σμού.

Κι αυ­τό διό­τι για πρώ­τη φο­ρά στην ι­στο­ρί­α του αν­θρώ­πι­νου γέ­νους, έ­νας λα­ός με αιώ­νες πα­ρου­σί­ας σ’ έ­να τό­πο, ε­ξα­να­γκά­στη­κε με ό­λα τα μέ­σα,α­πο τα πλέ­ον βάρ­βα­ρα, ό­πως η σφα­γή α­θώ­ων, μέ­χρι τα πλέ­ον «δι­πλω­μα­τι­κά», ό­πως αυ­τά της λε­γό­με­νης (υ­πο­χρε­ω­τι­κής) α­νταλ­λα­γής πλη­θυ­σμών, να «με­τα­κο­μί­σει» ως ε­μπό­ρευ­μα προς πά­σα χρή­ση και εκ­με­τάλ­λευ­ση. Κι ό­χι μό­νο αυ­τό, αλ­λά αυ­τοί που πή­ραν και ε­φάρ­μο­σαν τέ­τοιες α­πο­φά­σεις και με τέ­τοιες με­θό­δους υ­πο­θή­κευ­σαν το μέλ­λον των ε­πο­μέ­νων γε­νε­ών, δη­μιουρ­γώ­ντας δαι­δά­λους συ­μπλη­γά­δων, για να μπο­ρέ­σουν κά­πο­τε να α­πο­κα­τα­στή­σουν την ι­στο­ρι­κή α­λή­θεια και την προ­σω­πι­κή τους υ­πό­στα­ση.

Κι ε­νώ έ­γι­ναν ε­πί μα­κρόν πλεί­στες «φι­λό­τι­μες» προ­σπά­θειες α­πο μέ­ρους των «δια­χει­ρι­στών» αυ­τού του γε­ω­γρα­φι­κού και πο­λι­τι­κού χώ­ρου για να πε­ρι­θω­ριο­ποι­η­θούν, να ξε­χα­στούν και να σβή­σουν τε­λι­κά α­πο την ι­στο­ρι­κή μνή­μη ό­λη αυ­τή η –ε­φιαλ­τι­κή για τα θύ­μα­τα και τους α­πο­γό­νους τους– ι­στο­ρί­α, ήρ­θαν ξα­νά, με­τά α­πο δύ­ο πε­ρί­που γε­νιές τα τρα­γού­δια των παπ­πού­δων, για να μας ε­πα­να­φέ­ρουν έ­ναν α­κό­μη, ση­μα­ντι­κό­τα­το αυ­τή τη φο­ρά, προ­βλη­μα­τι­σμό για ό­σα έ­γι­ναν τό­τε.

Ανά­μνη­σις Σμύρ­νης

Μεσ’ στην καρ­διά μου αν­θί­ζου­νε λου­λού­δια χί­λια ό­σα,
Εί­ναι γλυ­κές οι θύ­μη­σες που δεν τις λε­ει η γλώσ­σα.
Μ’ απ’ ό­λες πιο κα­λύ­τε­ρη, μ’ απ’ ό­λες πιο με­γά­λη,
Μια ξε­πε­τά­ει ο­λό­δρο­ση, της Σμύρ­νης τ’ α­κρο­γιά­λι

Σμύρ­νη πα­τρί­δα μου γλυ­κιά, χα­ρι­τω­μέ­νη χώ­ρα,
Για να σε βγά­λω α­πο το νου πο­τέ δεν θα ’ρθει η ώ­ρα.
Σαν ά­στρο γλυ­κο­φώ­τι­στο
φω­λιά­ζεις (θα λά­μπεις) στην καρ­διά μου,
Πα­ρη­γο­ριά στη θλί­ψη μου κι ελ­πί­δα στη χα­ρά μου.

Ο συν­θέ­της Τι­μό­θε­ος Ξαν­θό­που­λος (Σμύρ­νη 1864(;)-Α­θή­να 1942) έ­γρα­ψε το τρα­γού­δι αυ­τό πο­λύ πριν την κα­τα­στρο­φή του 1922, πι­θα­νόν ό­ταν ο­λο­κλή­ρω­νε τις μου­σι­κές του σπου­δές στη Βιέν­νη, ως μα­θη­τής του Μπρού­κνερ. Πα­ρά τις κλασ­σι­κές του σπου­δές, τα τρα­γού­δια του τον κα­τα­τάσ­σουν στους λα­ϊ­κούς συν­θέ­τες της ε­πο­χής του.

Η Σμύρ­νη, η πο­λυ­τρα­γου­δι­σμέ­νη πο­λι­τεί­α, και η ί­δια αλ­λά και τα πρό­σω­πά της και οι χώ­ροι της, τα κο­ρί­τσια κι οι γυ­ναί­κες της, μ’ έ­να α­μέ­τρη­το πλή­θος μου­σι­κο­ποι­η­τι­κών α­ρι­στουρ­γη­μά­των, γραμ­μέ­να, τρα­γου­δι­σμέ­να και παιγ­μέ­να α­πο ε­κα­το­ντά­δες, ί­σως και χι­λιά­δες δη­μιουρ­γούς, ερ­μη­νευ­τές και «παι­γνι­δια­τό­ρους». Κι όλ’ αυ­τά σε κα­θη­με­ρι­νή βά­ση, σε α­μέ­τρη­τους ψυ­χα­γω­γι­κούς-πο­λι­τι­στι­κούς χώ­ρους, σε κά­θε γω­νιά της πρω­τεύ­ου­σας της Ιω­νί­ας, στις συ­νοι­κί­ες της, στα προ­ά­στιά της και στις κο­ντι­νές πό­λεις. Κι ό­χι μό­νο ε­κεί: ο φά­ρος αυ­τός του ελ­λη­νι­κού πο­λι­τι­σμού έ­στελ­νε το φως του σ’ ό­λες τις γω­νιές του α­πε­λευ­θε­ρω­μέ­νου τμή­μα­τος της Ελ­λά­δος, με δε­κά­δες ο­μά­δες μου­σι­κών και τρα­γου­δι­στών που πε­ριό­δευαν για ε­βδο­μή­ντα πε­ρί­που χρό­νια (1850-1920) στις μι­κρές και με­γά­λες πό­λεις της «Πα­λιάς Ελ­λά­δος».
Το πρώ­το ε­ρώ­τη­μα, και κα­θο­ρι­στι­κό, που βγαί­νει αυ­θόρ­μη­τα: τι ή­ταν αυ­τό που κα­τέ­στη­σε τη Σμύρ­νη το με­γα­λύ­τε­ρο οι­κο­νο­μι­κό και πο­λι­τι­στι­κό κέ­ντρο του ελ­λη­νι­σμού, για έ­να πε­ρί­που αιώ­να, α­φού α­πο τις αρ­χές του 18ου αρ­χί­ζει να γί­νε­ται μια με­γά­λη πο­λι­τεί­α-λι­μά­νι, «ευ­ρω­πα­ϊ­κών προ­δια­γρα­φών» θα λέ­γα­με, με πλή­θος ό­μως ι­διαί­τε­ρα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, των ο­ποί­ων στις ε­πό­με­νες σκέ­ψεις θα προ­σπα­θή­σου­με να δώ­σου­με έ­να σχε­δί­α­σμα έ­ρευ­νας.
Οι συ­νι­στώ­σες αυ­τού του μο­να­δι­κού, κα­τά τη γνώ­μη μου, προ­τύ­που ε­λά­χι­στα έ­χουν πε­ρι­γρα­φεί, γι’ αυ­τό και η προ­σέγ­γι­ση εί­ναι α­κό­μη δυ­σχε­ρέ­στε­ρη.

Ας δού­με ό­μως ι­στο­ρι­κού και κοι­νω­νιο­λο­γι­κού χα­ρα­κτή­ρα στοι­χεί­α.

Α. Η Σμύρ­νη, με την ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή της, δη­λα­δή τον νο­μό Σμύρ­νης-Α­ϊ­δι­νί­ου, ε­ξε­λίσ­σε­ται πλη­θυ­σμια­κά με προ­ε­ξάρ­χουσα την ο­μά­δα των Ελ­λή­νων, οι ο­ποί­οι στη διάρ­κεια των τριών τε­λευ­ταί­ων αιώ­νων (μέ­χρι το 1922) α­πο­τε­λούν τη σχε­τι­κή αλ­λά και συ­χνά την α­πό­λυ­τη πλειο­ψη­φί­α των κα­τοί­κων. Α­κο­λου­θούν οι Ο­θω­μα­νοί, οι Αρ­μέ­νιοι, οι Ε­βραί­οι και οι μι­κρές μειο­νό­τη­τες των Ευ­ρω­παί­ων (Ι­τα­λών, Άγ­γλων, Γάλ­λων, Βέλ­γων, Ολ­λαν­δών, Ι­σπα­νών κ.ά.), οι ο­ποί­οι α­πο­τε­λούν κυ­ρί­ως μέ­λη ε­μπο­ρι­κών, δι­πλω­μα­τι­κών, στρα­τιω­τι­κών και άλ­λων α­πο­στο­λών.

Β. Οι βιο­μη­χα­νι­κές ε­ξε­λί­ξεις και η τε­χνο­λο­γι­κή α­νά­πτυ­ξη των προ­ηγ­μέ­νων Ευ­ρω­πα­ϊ­κών χω­ρών με­τα­φέ­ρονται τα­χύ­τα­τα στη Σμύρ­νη, με α­πο­τέ­λε­σμα, α­πό το 1875 μέ­χρι το 1922, να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί μια βιο­τε­χνι­κή και βιο­μη­χα­νι­κή α­νά­πτυ­ξη, πρω­το­φα­νής για τα μέ­τρα της ευ­ρύ­τε­ρης γε­ω­γρα­φι­κής πε­ριο­χής. Το ί­διο συ­νέ­βαι­νε και με την α­νά­πτυ­ξη του ε­μπο­ρί­ου α­πό και προς τη Σμύρ­νη μέ­σω της ναυ­σι­πλο­ΐ­ας και της α­νά­πτυ­ξης του σι­δη­ρο­δρο­μι­κού δι­κτύ­ου προς την εν­δο­χώ­ρα της Μι­κράς Α­σί­ας. Στις αρ­χές του 20ού αιώ­να κα­τα­γρά­φο­νται στην πε­ριο­χή 5.308 βιο­μη­χα­νι­κές και βιο­τε­χνι­κές μο­νά­δες, εκ των ο­ποί­ων οι 4.008 α­νή­καν σε Έλ­λη­νες, οι 1.216 σε Ο­θω­μα­νούς και οι υ­πό­λοι­πες στις άλ­λες μειο­νό­τη­τες. Η ί­δια πε­ρί­που κα­τά­στα­ση ι­σχύ­ει και στο ε­μπό­ριο, αλ­λά και τις χρη­μα­τι­κές-τρα­πε­ζι­κές σχέ­σεις, που βά­ση τους βέ­βαια ή­ταν η Κων­στα­ντι­νού­πο­λη.

Γ. Ο έ­λεγ­χος της βιο­μη­χα­νί­ας, της βιο­τε­χνί­ας, του ε­μπο­ρί­ου κά­θε εί­δους προ­ϊ­ό­ντων πέ­ρα­σε έ­τσι στον έ­λεγ­χο των Ελ­λή­νων, οι ο­ποί­οι διο­χέ­τευ­σαν τον έ­τσι συ­γκε­ντρω­μέ­νο πλού­το αφ’ ε­νός μεν στην πε­ραι­τέ­ρω α­νά­πτυ­ξη –ό­πως ή­ταν φυ­σιο­λο­γι­κό για κά­θε κοι­νω­νί­α τα­ξι­κής διάρ­θρω­σης– ταυ­τό­χρο­να ό­μως στην α­νά­πτυ­ξη της πνευ­μα­τι­κής και πο­λι­τι­στι­κής πο­ρεί­ας των Ελ­λή­νων. Η παι­δεί­α, η διά­δο­ση της γνώ­σης μέ­σα α­πο βι­βλί­α, ε­φη­με­ρί­δες και πε­ριο­δι­κά, πή­ρε τε­ρά­στιες δια­στά­σεις, ι­δρύ­μα­τα παι­δεί­ας υ­ψη­λού ε­πι­πέ­δου για κά­θε στάθ­μη η­λι­κια­κή. Α­θλη­τι­σμός και πο­λι­τι­σμός σε πρώ­τη γραμ­μή. Τα ι­δρύ­μα­τα μέ­σης εκ­παί­δευ­σης α­ντι­στοι­χού­σαν –λό­γω των υ­ψη­λών προ­δια­γρα­φών– με πα­νε­πι­στη­μια­κά ι­δρύ­μα­τα άλ­λων χω­ρών της ί­διας πε­ριο­χής. Αυ­τά τα γε­γο­νό­τα έ­φε­ραν για α­να­ζή­τη­ση κα­λύ­τε­ρης ζω­ής και με­γά­λο α­ριθ­μό Ελ­λή­νων α­πο ό­λα τα μέ­ρη του Ελ­λη­νι­σμού, α­πε­λευ­θε­ρω­μέ­να ή ό­χι.

Δ. Η κοι­νω­νι­κή ορ­γά­νω­ση στη­ρί­χτη­κε σ’ έ­να ευ­ρύ δί­κτυο α­δελ­φο­τή­των εί­τε ε­παγ­γελ­μα­τι­κού χα­ρα­κτή­ρα, εί­τε ε­θνι­κο­το­πι­κού, α­νά­λο­γα δη­λα­δή με τη προ­έ­λευ­ση των με­λών. Αυ­τό έ­γι­νε αφ’ ε­νός ως α­ντί­δρα­ση στην α­πα­γό­ρευ­ση λει­τουρ­γί­ας ερ­γα­σια­κών και άλ­λου τύ­που σω­μα­τεί­ων α­πό τις Ο­θω­μα­νι­κές αρ­χές, αφ’ ε­τέ­ρου ως μέ­σο διά­δο­σης της γνώ­σης, ι­διαί­τε­ρα για τε­χνι­κά ε­παγ­γέλ­μα­τα με ι­διαί­τε­ρες δυ­σκο­λί­ες, κά­τι σαν τις συ­ντε­χνί­ες στις χώ­ρες της Ευ­ρώ­πης. Οι α­δελ­φό­τη­τες αυ­τές α­πέ­κτη­σαν ό­μως με το πέ­ρα­σμα του χρό­νου και άλ­λες ά­τυ­πες, μεν, αλ­λά ου­σια­στι­κές αρ­μο­διό­τη­τες που σχε­τί­ζο­νταν, πέ­ραν α­πο την εκ­μά­θη­ση του ε­παγ­γέλ­μα­τος, με την πα­ρο­χή γε­νι­κών γνώ­σε­ων παι­δεί­ας, ψυ­χα­γω­γί­ας και πο­λι­τι­σμού. Έ­τσι έ­γι­ναν ου­σια­στι­κό στοι­χεί­ο της κοι­νω­νι­κής ζω­ής, με­τά δε την ε­πα­νά­στα­ση των Νε­ό­τουρ­κων το 1908 και την ε­φαρ­μο­γή νέ­ας νο­μο­θε­σί­ας γύ­ρω α­πο τις ερ­γα­σια­κές σχέ­σεις τον ε­πό­με­νο χρό­νο, πολ­λές α­πο αυ­τές με­τε­τρά­πη­σαν σε σω­μα­τεί­α με ι­σχυ­ρή πα­ρου­σί­α, για λί­γα χρό­νια βέ­βαια, στη ζω­ή της πε­ριο­χής.

Οι πα­ρα­πά­νω συ­νι­στώ­σες της ζω­ής στη Σμύρ­νη δη­μιούρ­γη­σαν, ί­σως για πρώ­τη φο­ρά στην ι­στο­ρί­α των αν­θρώ­πων, έ­να μο­να­δι­κό πρό­τυ­πο λει­τουρ­γί­ας μιας κοι­νω­νί­ας, που στη­ρι­ζό­ταν στον «δυ­ϊ­σμό των ε­ξου­σιών». Οι κα­πι­τα­λι­στι­κές χώ­ρες, που α­να­λύ­θη­καν α­πο τη θε­ω­ρί­α του ι­στο­ρι­κού υ­λι­σμού, α­να­πτύ­χθη­καν πά­νω στη βά­ση της ταύ­τι­σης της οι­κο­νο­μι­κής και πο­λι­τι­κής ε­ξου­σί­ας, ό­που η πρώ­τη ό­ρι­ζε και ο­ρί­ζει τη δεύ­τε­ρη, σύμ­φω­να με τα εκάστοτε συμ­φέ­ρο­ντά της. Στην πε­ρί­πτω­ση της ζώ­νης της Σμύρ­νης, λό­γω της υ­πάρ­ξε­ως μιας ι­σχυ­ρής φυ­λε­τι­κής ο­μά­δας, μέ­σα σ’ έ­να πο­λυε­θνι­κό μω­σα­ϊ­κό της Ο­θω­μα­νι­κής Αυ­το­κρα­το­ρί­ας, δό­θη­κε η δυ­να­τό­τη­τα να πε­ρά­σει η οι­κο­νο­μι­κή ε­ξου­σί­α στα χέ­ρια μιας ο­μά­δας, των Ελ­λή­νων, οι ο­ποί­οι ό­μως δεν μπο­ρού­σαν να «διο­χε­τεύ­σουν» την ε­ξου­σί­α αυ­τή στο πο­λι­τι­κό και στρα­τιω­τι­κό ε­πί­πε­δο, α­φού αυ­τές α­νή­καν στη σφαί­ρα ε­ξου­σί­ας των Ο­θω­μα­νών. Αυ­τός ο δυ­ϊ­σμός ε­ξου­σιών εί­χε ά­με­σες συ­νέ­πειες στην κα­θη­με­ρι­νή ζω­ή των αν­θρώ­πων, α­φού ε­πέ­τρε­πε μια δι­καιό­τε­ρη κα­τα­νο­μή α­γα­θών, λό­γω της «ά­τυ­πης κοι­νω­νι­κής-τα­ξι­κής ει­ρή­νης» που δια­σφα­λι­ζό­ταν α­πο την α­δυνα­μί­α υ­πε­ρά­σπι­σης των οι­κο­νο­μι­κών συμ­φε­ρό­ντων μέ­σω της πο­λι­τι­κής και στρα­τιω­τι­κής ε­ξου­σί­ας.

Αν η δια­πί­στω­ση αυ­τή προ­σεγ­γί­ζει την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα και το ι­στο­ρι­κό γί­γνε­σθαι στην πε­ριο­χή, τό­τε μπο­ρού­με να ερ­μη­νεύ­σου­με πλή­θος φαι­νο­μέ­νων της ζω­ής των αν­θρώ­πων, αλ­λά και τα γε­νι­κό­τε­ρα φαι­νό­με­να που ο­δή­γη­σαν στην κα­τα­στρο­φή του προ­τύ­που αυ­τού.

Η α­να­ζή­τη­ση αυ­τής της ερ­μη­νεί­ας ξε­κί­νη­σε κατ’ αρ­χήν α­πο το ε­ρώ­τη­μα που σχε­τί­ζε­ται με την α­πα­σχό­λη­ση του με­γά­λου πλή­θους των μου­σι­κών που πε­ριε­λάμ­βα­νε η α­δελ­φό­τη­τα και το σι­νά­φι (εσ’ ναφ) της Σμύρ­νης. Προ­ϋ­πό­θε­ση ύ­παρ­ξης τό­σων ε­ξει­δι­κευ­μέ­νων ε­παγ­γελ­μα­τιών ή­ταν φυ­σι­κά η ε­παγ­γελ­μα­τι­κή τους α­πο­κα­τά­στα­ση. Αυ­τό προ­ϋ­πέ­θε­τε την ύ­παρ­ξη α­νά­λο­γης πε­λα­τεί­ας. Μια πε­λα­τεί­α ό­μως που συ­ντη­ρεί, και μά­λι­στα με υ­ψη­λές α­πο­δο­χές, εκ­προ­σώ­πους πο­λι­τι­σμι­κών και ψυ­χα­γω­γι­κών λει­τουρ­γιών φα­νέ­ρω­νε την ύ­παρ­ξη πε­ρίσ­σιου πλού­του. Ο πλού­τος αυ­τός α­φο­ρού­σε –α­να­λο­γι­κά– και την υ­ψη­λή και τη με­σαί­α και τη χα­μη­λό­τε­ρη τά­ξη. Απ’ ε­κεί και τα α­νά­λο­γα στέ­κια των «παι­γνι­δια­τό­ρων» για ό­λα τα βα­λά­ντια και πορ­το­φό­λια. Α­κό­μη, η ύ­παρ­ξη τό­σο με­γά­λου α­ριθ­μού ψυ­χα­γω­γι­κών χώ­ρων συν­δέ­θη­κε μ’ έ­να τρό­πο ζω­ής που προ­ϋ­πέ­θε­τε τη δυ­να­τό­τη­τα κα­τα­νά­λω­σης, για τον πο­λι­τι­σμό. Ι­διαί­τε­ρα με τη μου­σι­κή και τα τρα­γού­δια αυ­τό έ­γι­νε ου­σια­στι­κό στοι­χεί­ο της κα­θη­με­ρι­νής ζω­ής, της γνώ­σης του α­ντι­κει­μέ­νου α­φού σε κά­θε οι­κο­γέ­νεια κά­ποιοι –συ­χνά και ό­λοι– α­σχο­λού­νταν έ­στω και ε­ρα­σιτε­χνι­κά με τη μου­σι­κή.

Μια άλ­λη διά­στα­ση αυ­τού του μο­να­δι­κού κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κού και πο­λι­τι­στι­κού φαι­νο­μέ­νου ή­ταν οι α­πο­φά­σεις των με­γά­λων δυ­νά­με­ων της ε­πο­χής (Αγ­γλί­α, Γαλ­λί­α, Ι­τα­λί­α, Α­με­ρι­κή) να δια­γρά­ψουν ο­ρι­στι­κά α­πο τον χάρ­τη και την ι­στο­ρι­κή μνή­μη, μέ­σα α­πο την α­γριό­τη­τα που ε­πέ­τρε­ψαν στη κα­τα­στρο­φή της Σμύρ­νης το 1922.

Δεν μπο­ρεί να δο­θεί κα­μιά ερ­μη­νεί­α πώς οι τέσ­σε­ρις στό­λοι των «με­γά­λων δυ­νά­με­ων» πα­ρα­κο­λού­θη­σαν έ­να φρι­κια­στι­κό έ­γκλη­μα τέ­τοιας διά­στα­σης, ό­ταν σε λί­γες μέ­ρες ε­σφα­γιά­σθη­σαν με α­γριό­τη­τα 100.000 Έλ­λη­νες –κυ­ρί­ως γυ­ναι­κό­παι­δα– μπρο­στά στα μά­τια των υ­πεύ­θυ­νων των τεσ­σά­ρων στό­λων. Α­κό­μη και ο συ­μπα­θής –ό­πως α­πο­δεί­χτη­κε– πρε­σβευ­τής των Η­ΠΑ, Χόρ­τον, πα­ραι­τή­θη­κε μπρο­στά σ’ αυ­τό το έ­γκλη­μα. Ε­πο­μέ­νως, η α­πό­φα­ση δεν ή­ταν μό­νο των Νε­ο­τούρ­κων ή του Κε­μάλ. Έ­πρε­πε να σβή­σει α­πο το χάρ­τη κά­θε μνή­μη αυ­τού του χώ­ρου (φω­τιά) αλ­λά να χα­θούν α­κό­μη και βιο­λο­γι­κά οι φο­ρείς αυ­τού του εί­δους α­νά­πτυ­ξης και πο­λι­τι­στι­κής στάθ­μης (η σφα­γή).

Ο στε­ναγ­μός της Σμύρ­νης
Α. Παύ­λο­βιτ­ς

Σμύρ­νη! Τώ­ρα φεύ­γω α­πο σέ­να,
η φτω­χή μου σ’ α­φή­νει καρ­διά
μαύ­ρη μοί­ρα με σέρ­νει στα ξέ­να,
και με πό­νο σου λέ­γω «Έ­χε γεια!..»

Στης ζω­ής μας το δό­λιο το δρό­μο,
τσα­κι­σμέ­να που­λιά του βο­ριά,
Θα γυ­ρί­ζου­με πά­ντα με χρό­νο,
το στερ­νό θα σου λέ­με «Έ­χε γεια!»

Άρδην τ. 38-39, Νοέμβριος 2002

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Σμαραγδής: «Στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας» – Ο Κολοκοτρώνης, η εθνική ταυτότητα και η απάντηση στους επικριτές

Ο σκηνοθέτης μίλησε στην Όλγα Λαθύρη στον Star Κεντρικής Ελλάδας για τη νέα ταινία με επίκεντρο τον Γέρο του Μωριά, την ανάγκη εθνικής ενότητας και τον πολιτισμό ως δύναμη αντίστασης στην ομογενοποίηση.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Με αιχμηρές αναφορές στην παγκοσμιοποίηση, στην υποχώρηση της ελληνικής αυτοπεποίθησης και στις αρνητικές κριτικές που δέχθηκε ο «Καποδίστριας», ο Γιάννης Σμαραγδής παρουσίασε το σκεπτικό της επόμενης κινηματογραφικής του προσπάθειας. Στη συνέντευξή του στην Όλγα Λαθύρη για τον Star Κεντρικής Ελλάδας, αποκάλυψε ότι έχει ολοκληρωθεί η πρώτη μορφή του σεναρίου για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον οποίο αντιμετωπίζει ως φορέα της ελληνικής λαϊκής ψυχής και ως πρότυπο προσφοράς στην πατρίδα.

«Στην ουσία, στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας», ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι εννοεί την υπεράσπιση μιας «ανώτερης Ελλάδας». Συνέδεσε την τοποθέτησή του με το όραμα του Καποδίστρια και με τις αντιδράσεις απέναντι στην ταινία του, υποστηρίζοντας ότι η ανάδειξη της ελληνικής ιστορίας και ταυτότητας συναντά αντιστάσεις.

Η σύγκρουση με τους κριτικούς και τα ξένα πρότυπα

Ο Σμαραγδής επιτέθηκε σε μεγάλο μέρος της ελληνικής κινηματογραφικής κριτικής, αναγνωρίζοντας πάντως ότι υπάρχουν εξαιρέσεις. Χρησιμοποίησε τον όρο «σύνδρομο της Στοκχόλμης» για να περιγράψει αυτό που ο ίδιος θεωρεί θαυμασμό προς τον «επικυρίαρχο».

Στη δική του ανάγνωση, η παγκοσμιοποίηση επιδιώκει την πολιτισμική ομοιομορφία, με τον αμερικανικό κινηματογράφο να λειτουργεί ως όχημα επιβολής προτύπων. Υποστήριξε ότι η άκριτη υιοθέτησή τους μπορεί να οδηγήσει σε πολιτισμική εξάρτηση, ενώ αντιπαρέβαλε τη δυνατότητα του ελληνικού κινηματογράφου να αναδεικνύει ιστορικές προσωπικότητες και να ενισχύει την αυτογνωσία του κοινού.

«Μας έχουν πείσει ότι είμαστε αδύνατοι να ξαναγίνουμε μεγάλοι», είπε. Κατά τον ίδιο, οι ταινίες του επιχειρούν να αμφισβητήσουν αυτή την εικόνα, υπενθυμίζοντας στους θεατές τις δυνάμεις και τις αξίες που διαθέτουν.

«Ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή»

Για τον Γέρο του Μωριά, ο σκηνοθέτης έδωσε ιδιαίτερο βάρος στον λαϊκό πολιτισμό, στην πίστη, στην παράδοση και στη μετάδοση των αξιών από γενιά σε γενιά.

«Πρώτα απ’ όλα, ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή», υπογράμμισε. Εξήγησε ότι θέλει να φωτίσει, πέρα από τη στρατιωτική του δράση, την εσωτερική διαδρομή ενός ανθρώπου που έφθασε να υπηρετεί κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του.

Ως κεντρικό νόημα της ταινίας περιέγραψε την υπέρβαση της ατομικής επιδίωξης χάριν μιας ανώτερης αποστολής. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε σε περιστατικά συγχώρεσης και αποφυγής της εκδίκησης, όπως ο ίδιος τα έχει εντάξει στην προσέγγισή του για τον ήρωα.

Παρουσίασε, επίσης, τον Κολοκοτρώνη ως το «alter ego» του Καποδίστρια: τον άνθρωπο της στρατιωτικής πράξης δίπλα στον άνθρωπο του πολιτικού οράματος. Η νέα ταινία, όπως εξήγησε, αποτελεί προέκταση της προηγούμενης, με κοινό άξονα την αφύπνιση της ελληνικής αυτοσυνειδησίας.

Εθνική ενότητα απέναντι στον διχασμό

Η αναφορά στους εμφύλιους της Επανάστασης έφερε τη συζήτηση στη σημερινή Ελλάδα. Ο Σμαραγδής χαρακτήρισε τους εμφύλιους «κατάρα των Ελλήνων» και ζήτησε υπέρβαση της εσωτερικής αντιπαλότητας.

«Να ενωθούμε», τόνισε, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για τον κατακερματισμό και τις κομματικές συγκρούσεις. Συνέδεσε το μήνυμα της ενότητας με την ανάγκη να αποκτήσουν οι νεότερες γενιές ουσιαστική σχέση με την ιστορία τους.

Ενδεικτική ήταν η αφήγησή του για ένα παιδικό πάρτι στις Λιβανάτες, όπου είδε να χρησιμοποιείται ο Spider-Man ως πρότυπο ψυχαγωγίας. Με αφορμή το περιστατικό, εξήγησε ότι επιθυμεί να αναδείξει τον Καποδίστρια και τον Κολοκοτρώνη ως ελληνικά πρότυπα για τα παιδιά.

Η τοποθέτηση για την Τριπολιτσά

Στο τέλος της συνέντευξης, όταν η Όλγα Λαθύρη έθεσε το ζήτημα των τουρκικών αναφορών στη σφαγή της Τριπολιτσάς, ο Σμαραγδής υποστήριξε ότι ο Κολοκοτρώνης απουσίαζε κατά τη σφαγή, συνδέοντας την απουσία του με τη συμφωνία αποχώρησης των Αλβανών.

Απέδωσε τη βία στη συσσωρευμένη οργή από την οθωμανική κυριαρχία, δηλώνοντας παράλληλα ότι η σφαγή «δεν έπρεπε να γίνει». Στην επιχειρηματολογία του επικαλέστηκε τις διώξεις των Ελλήνων, τις γενοκτονίες και την Κύπρο. Οι συγκεκριμένες ιστορικές αναφορές παρουσιάστηκαν ως δικές του εκτιμήσεις στη συνέντευξη.

Το σενάριο και το ζητούμενο της χρηματοδότησης

Στο πρακτικό σκέλος, ο Σμαραγδής ανέφερε ότι συνεργάζεται με τον Μελέτη Μελετόπουλο και τον ιστορικό Νίκο Γιαννόπουλο για την οργάνωση του ιστορικού υλικού. Δήλωσε ότι στόχος του είναι η δραματουργία να στηριχθεί στα πραγματικά περιστατικά.

Η πρώτη μορφή του σεναρίου έχει ολοκληρωθεί, αλλά προηγείται η εξασφάλιση της χρηματοδότησης. Ο σκηνοθέτης έχει τρεις ηθοποιούς στο μυαλό του για τον πρωταγωνιστικό ρόλο, χωρίς να τους έχει ενημερώσει.

Παράλληλα, ανέφερε ότι τον «Καποδίστρια» έχουν παρακολουθήσει περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι και μίλησε για δωρεάν προβολές σε σχολεία και για προβολές σε πολιτιστικά κέντρα διεθνώς. Για τον ίδιο, η συνέχεια αυτής της προσπάθειας έχει σαφή προορισμό: να μεταφέρει στις επόμενες γενιές την ιστορική μνήμη και την πίστη ότι η Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ξανά.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Ο Σαμουήλ παραδίδεται στους Βουλγάρους: Μας κατέκλεψαν και τους επιβραβεύουμε!

Το λείψανο του Σαμουήλ είναι ένα όπλο στα χέρια των σημερινών Βουλγάρων να γίνουν ακόμη πιο επιθετικοί, αντί να φροντίσουμε να λογικεύσουμε τους Σκοπιανούς. Άρθρο του βυζαντινολόγου Σταύρου Γουλούλη

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Γράφει ο Σταύρος Γουλούλης, Δρ. βυζαντινολόγος ” Εφημ. Ελευθερία, Λάρισα 04 Οκτωβρίου 2026, σελ. 15.

Τελικά η κυβέρνηση προέβη αιφνίδια σε συμφωνία με την Βουλγαρία, ανταλλαγή του (υποτιθέμενου) λειψάνου του κατακτητή της Λάρισας Σαμουήλ με 48 κειμήλια. Είναι γνωστό πως βρέθηκε στον τάφο Γ στο νότιο κλίτος της βασιλικής του Αγίου Αχιλλίου (προορισμένη για Αρχιεπισκοπή του κράτους του Σαμουήλ, ο μεγαλύτερος ναός στα Βαλκάνια στην βυζαντινή περίοδο!) στο νησί της Πρέσπας την δεκαετία του ’60 και ταυτίσθηκε από τον καθηγητή της Αρχιτεκτονικής ΑΠΘ Νικ. Μουτσόπουλο. Για την ακρίβεια ο αείμνηστος, μέγας επιστήμων στον τομέα του, εδώ χωρίς να είναι Ειδικός, προχώρησε σε ταύτιση που δεν έχουν αποδεχτεί όλοι οι Ιστορικοί. Δημοσίευσε δε την σχετική πρόταση σε βουλγαρικό περιοδικό! Τον θεωρούσε Βούλγαρο και το κράτος του βουλγαρικό. Κακώς, αφού υπάρχουν πολλά κενά σε έναν τάφο χωρίς επιγραφική μαρτυρία. Ο Σαμουήλ πέθανε στην Πρίλαπο (Πρίλεπ) βορείως των Σκοπίων (Οκτ. 1014), βλέποντας στρατιώτες του τυφλωμένους από τον Βασίλειο Β΄.

Ας δεχτούμε όμως ότι το λείψανο είναι γνήσιο. Εδώ διαφωνούν οι Σκοπιανοί. Δέχονται, εύλογα, ότι ο Σαμουήλ και τα αδέλφια του, τέκνα του κόμη Νικολάου (Κομητόπουλοι), συγκρότησαν δυναστεία με κέντρο την Πρέσπα και την Αχρίδα. Ως Αρμένιοι στην καταγωγή, υπήρξαν αξιωματούχοι του Βυζαντίου (Ρωμανίας) κι εκμεταλλεύτηκαν ότι οι παλαιοί Βούλγαροι επί Τσιμισκή παρέδωσαν τα βασιλικά σύμβολα στην Κων/πολη το 971, οπότε δημιούργησαν μία κεντρική βαλκανική αυτοκρατορία (997 κ.ε.), πρόδρομο του ‘μακεδονικού’ έθνους. (Μάλιστα ο τελευταίος Βούλγαρος βασιλικός γόνος, ο Ρωμανός, ήταν απλός αξιωματούχος τους στα Σκόπια). Ο Σαμουήλ θεωρείται κάτι σαν ο ιδρυτής (founder) του κράτους των.

Οι δύο βόρειοι γείτονες, λοιπόν, ερίζουν, για έναν βασιλιά, αλλά όπως θα δείξω, μάλλον σε ‘ξένον αχυρώνα’, αφού αυτός εντάσσεται και στον βυζαντινό πολιτισμό. Εμείς τον μάθαμε βέβαια σε εποχή αντικομμουνισμού ως Σλάβο μέγα εχθρό του Βυζαντίου, αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι, είχε συνεργασία με τον Βασίλειο Β΄.

Προφανώς το λείψανό του αποκτά υπεραξία για τις δύο χώρες. Aξίζει όχι 48 κειμήλια, που τέτοια έχουμε χιλιάδες, αλλά πολύ περισσότερο. Δεν εισέρχεται στην ανταλλακτική λογική. Αποτελεί πολιτικό κεφάλαιο πρώτου μεγέθους, δεν είναι κειμήλιο. Είναι συνδεδεμένο με μνημείο της Ελλάδας, συνδέεται με την ελληνική ιστορία (και την Λάρισα!). Δεν συγκρίνεται ούτε με τα πολύ περισσότερα από τα 48 κειμήλια που έκλεψαν οι Βούλγαροι στο α΄μισό του 20ού αιώνα ή τα περιβόητα μακεδονικά χειρόγραφα. Οι Βούλγαροι είναι σαν να κόβουν τα πόδια των Σκοπιανών, θα είναι σε θέση ακόμη και να αφομοιώσουν τα Σκόπια. (Εμποδίζουν τα Σκόπια να εισέλθουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν τους αναγνωρίζουν γλώσσα, εθνότητα, τίποτα). Στην ουσία χαρίζουμε στους Βουλγάρους το πιο σημαντικό πλεονέκτημα και μπορεί να δούμε να ενώνονται τα δύο κράτη, ενώ εμείς θα μείνουμε στα 48 «κειμήλια». Κι ενώ χαρίσαμε στα Σκόπια το όνομα της Μακεδονίας, ακριβώς για να είναι αντίβαρο στην Μεγάλη Βουλγαρία, τώρα χαρίζουμε στην Βουλγαρία το πιο σημαντικό τεκμήριο αλλά και το επιστημονικό και ηθικό πλεονέκτημα να πετύχει αυτό που δεν θέλουμε. Είμαστε σχιζοφρενείς ;

Δεν πιστεύουμε τους Σκοπιανούς γιατί ενέταξαν τα επιχειρήματά τους στον αλυτρωτισμό τους και βλέπουν τον Σαμουήλ ως ‘Μακεδόνα’. Αλλά είναι ανάγκη να πάμε στο άλλο άκρο; Βασικό επιχείρημά τους είναι ότι στην διάρκεια των πολέμων που διεξήγαγε η δυναστεία των Κομητοπούλων οι σύγχρονοι βυζαντινοί συγγραφείς ποτέ δεν αποκαλούν το κράτος αυτών Βουλγαρία ή τους κατοίκους «Βουλγάρους» (βλ. Mitko Panov, The Blinded State, εκδ. Brill, Leiden, 2019, σσ. 9-10, 29 κ.ε.: «το τυφλωμένο κράτος, το κράτος που το τύφλωσαν»). Τους λένε Μυσούς, Σκύθες, βαρβάρους, Κομητόπουλους. Οι Βυζαντινοί μόνον μετά το 1018, την οριστική νίκη από τον Βασίλειο Β΄ Βουλγαροκτόνο, αποκαλούν (Νέο)Βουλγάρους όλους τους Σλάβους (Σλαβόφωνους) από τον Δούναβη μέχρι την Νότια Ελλάδα (όσους δεν έδιωξαν οι Βυζαντινοί). Υπήρχε πολιτική σκοπιμότητα γι’ αυτό, δεν είναι της ώρας. Θέμα (=διοικητικό διαμέρισμα) Βουλγαρίας τότε οργάνωσαν στην περιοχή των Σκοπίων. Η Αρχιεπισκοπή Βουλγαρίας, διάδοχος της παλαιάς, είχε πλέον έδρα την Αχρίδα και έπιανε μόνον την ΒΔ Βαλκανική.

Ο Σαμουήλ έφτιαξε μία αυτοκρατορία (997 κ.ε.) (νέο)Βουλγάρων/Σλάβων και Ρωμαίων μαζί με τους Λατινόφωνους (Βλάχους). Γι΄αυτό κατέλαβε την Λάρισα (985/6) όπου η πλειοψηφία των κατοίκων ήταν Βλάχοι, ιδίως αφότου το 980 ο Βασίλειος Β΄ έδωσε στον αρχηγό τους Νικουλιτζά τον τίτλο του άρχοντα των Βλάχων της Ελλάδος. Μετέφερε τους κατοίκους στην πρωτεύουσα Πρέσπα (βλ. Στ. Γουλούλης, δες Θεσσαλικό Ημερολόγιο 90, Σεπ. 2026), όπου έχτισε τον αρχιεπισκοπικό ναό αφιερωμένο στον Άγιο Αχίλλιο. Ο πολιούχος άγιος της Λάρισας συμμετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο, αυτή που νομιμοποίησε ως θεσμό, δόγμα και οργάνωση την χριστιανική Εκκλησία. Ήθελε οι αρχιεπισκοπικός ναός να συνδέεται με το ρωμαϊκό κράτος. Η βασιλική του Αγίου Αχιλλίου κτίσθηκε στην δεκαετία 1004/5-1014 με την συνδρομή του Βυζαντίου, εκφράζει τον βυζαντινό πολιτισμό, καμία σχέση με ναούς του βουλγαρικού κράτους προ του 971 (βλ. μελέτες: Γουλούλης Academia.edu).

Ο Άγιος Αχίλλιος Πρέσπας όπως δέχονται όλοι συνδέεται και με το ρωμαϊκό κράτος, περισσότερο τον κόσμο των λατινοφώνων-Βλάχων. Άλλωστε στο κράτος του Σαμουήλ υπήρχαν αντίπαλοι αλλά οι «φρονούντες τα των Ρωμαίων», όσοι ήθελαν να υπαχθούν στον αυτοκράτορα. Εκκλησιαστικώς πάντως δεν υπήρξε σχίσμα.

Οι σημερινοί Βλάχοι (Λατινόφωνοι) των Σκοπίων και της Αλβανίας υπήρξαν πολίτες αυτού του κράτους, και είναι γνωστό ότι αισθάνονται Ρωμιοί, αποβλέποντας στην Ελλάδα, την κληρονόμο του ελληνόφωνου Βυζαντίου. Αναγνωρίζοντας Βούλγαρο τον Σαμουήλ, αποβάλλουμε την ρωμαϊκή ταυτότητά του και του ηγεμόνα και των πολιτών του.

Γίνεται φανερό ότι το λείψανο του Σαμουήλ είναι ένα όπλο στα χέρια των σημερινών Βουλγάρων να γίνουν ακόμη πιο επιθετικοί, αντί να φροντίσουμε να λογικεύσουμε τους Σκοπιανούς. Κανονικά η κ. Μενδώνη όφειλε να συγκαλέσει ένα επιστημονικό συνέδριο για τον Σαμουήλ, να κατατεθούν οι απόψεις (Βουλγάρων, Σκοπιανών, Ελλήνων) κι όχι στα ξαφνικά (λέγε με ‘πονηρά’) να προχωρήσει σε αυθαίρετη ανταλλαγή. Με την επιστήμη λύνονται τα εθνικιστικά πάθη, ούτε με φοβίες (π.χ. για το βλαχικό) ούτε με φωνάρες. «Αυτό το χώμα είναι δικό τους και δικό μας».

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Το αφήγημα της Τριπολιτσάς και όχι μόνο

Το αφήγημα της Τριπολιτσάς δεν στέκεται μόνο στο συγκεκριμένο γεγονός, αλλά άγει και σε άλλα πολύ σοβαρά.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Γράφει ο Αριστόβουλος

Πολύ συχνά ο ερευνητής/σχολιαστής της ιστορίας κι των διεθνών σχέσεων, οφείλει να απομακρύνεται και να παρακολουθεί τα γεγονότα ώστε να τοποθετηθεί περισσότερο εμπεριστατωμένα επί των διαφόρων θεμάτων. Μας έκανε αλγεινή εντύπωση η ένταση της ανακοίνωσης του τουρκικού ΥΠΕΞ κατά την πρόσφατη επέτειο Αλώσεως της Τριπολιτσάς. Ανερυθρίαστα δήλωσε πως στις 23 Σεπτεμβρίου 1821 συντελέσθηκε γενοκτονία κατά του τουρκικού πληθυσμού της πόλης. Διατείνεται δε, περί περαιτέρω ενεργειών σε διεθνές επίπεδο για σχετική αναγνώριση. Ενδιαφέρον ακούγεται….

Για την ιστορία όμως και την αλήθεια, ας βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους. Η Άλωση της Τριπολιτσάς εδραίωσε την Επανάσταση των Ελλήνων και είχε ως νόημα την αφύπνιση ενός λαού που είχε μάθει να ζει κατά τις βουλήσεις της εκάστοτε τοπικής τουρκικής διοίκησης. Ενός λαού που ανήκε καθ΄ ολοκληρίαν στον πασά, τον αγά και που του όριζε την μοίρα ο δερβέναγας, ο γενίτσαρος κι ο τσαούσης. Αυτός ο κόσμος πολιόρκησε την Τριπολιτσά κι αυτός την άλωσε. Η όποια βιαιότητα αναπτύχθηκε, δεν ήτανε τίποτε περισσότερο από την δικαιολογημένη οργή μιας κοινωνίας υπόδουλης για αιώνες. Πολλοί λοιπόν είναι οι λόγοι που καθιστούν έωλο το αφήγημα της γείτονος.

Αρχικά, μπορεί κάποιος να μας πει που αλλού στην Επανάσταση υπήρξε ανάλογη πρακτική από πλευράς Ελλήνων? Π ο υ θ ε ν ά. Υπήρξαν πολλές πολιορκίες και πέσανε αρκετά κάστρα. Μπορεί να πει άραγε το τουρκικό ΥΠΕΞ τι έπραξαν οι Οθωμανοί όταν ανέκτησαν την Τριπολιτσά από τους Έλληνες που αλληλοεξοντώνονταν? Μια πόλη Νάουσα, σας λέει τίποτε ευαίσθητοι γείτονες? Μήπως κάποιο Σούλι λίγο νωρίτερα? Μπορεί να μας περιγράψει κάποιος τούρκος αξιωματούχος τι συνέβη στην Έξοδο του Μεσολογγίου? Η δράση του Ιμπραήμ στον Μωριά ήτανε πολιτισμένη? Πόσοι νέοι και νέες μεταφέρθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Αιγύπτου και παρά τις προσπάθειες του Κόδρινγκτον μετά το Ναυαρίνο δεν επέστρεψαν ποτέ? Αν μη τι άλλο, είναι ένα καθαρό παράδειγμα εθνοκάθαρσης. Η Χίος του ολοκληρωτικού αφανισμού 100 και πλέον χιλιάδων, σας λέει κάτι κύριοι του τουρκικού ΥΠΕΞ? Τα Ψαρά που βρίσκονται λίγο παραδίπλα? Η Κάσος νοτιότερα? Πως κόπτεσθε περί Τριπολιτσάς όταν λίγους μήνες νωρίτερα με την έκρηξη της Επανάστασης κατασφάχθηκε η Σμύρνη και η Λευκωσία? Μάλλον δεν δικαιούσθε δια να ομιλείτε….

Μπορούμε όμως να πάμε το θέμα και παραπίσω στην Ιστορία. Από το Ματζικέρτ το 1071 μέχρι την Άλωση του 1453 και τους μετέπειτα αιώνες της οθωμανικής υπερεξάπλωσης, μπορείτε να μας πείτε πως οι ολίγες χιλιάδες σελτζούκων και οθωμανών υπερίσχυσαν των εκατομμυρίων Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας? Πως ανατράπηκαν αυτά τα αριθμητικά δεδομένα? Φυσικά μπορούμε να πάμε και στις αρχές του 20ου αιώνα. Όταν τα 8 εκατομμύρια γνήσιων τούρκων μέσα σε εκατό χρόνια έγιναν 80…. Ξέρετε τα νούμερα δεν βγαίνουν. Και το λέει και η γενετική αυτό, από τον πληθυσμό σας, το 11% είναι γνήσια τουρκικό, για το υπόλοιπο ένα τεστ dna μπορεί να δώσει κατάλληλα τις απαντήσεις. Χωρίς βέβαια να μπαίνει σε ζυγαριά ο ανθρώπινος πόνος από όπου κι αν προέρχεται, δεν θα αποφύγουμε να συγκρίνουμε τα γεγονότα της Τριπολιτσάς με τα όσα διαδραματίσθηκαν στην προκυμαία της Σμύρνης. Μάλλον δεν υπάρχει σύγκριση.

Μεταφερόμενοι βέβαια στα καθ΄ημάς, δεν μπορούμε να μην προβληματισθούμε. Καμία απάντηση από τα δικά μας θεσμικά όργανα, καμία ένσταση από τους ένθεν κακείθεν πολιτικούς φορείς. Λες και το θέμα αφορά κάποιους άλλους κι όχι τον οίκο μας. Σε επίπεδο κοινωνίας κι εκεί υποτονική αντίδραση. Τα φαινόμενα αυτά δυστυχώς δεν περνούν απαρατήρητα από το τουρκικό κράτος. Από την στήλη αυτή και ήδη προς ενός έτους (25/09/25) έχουμε επισημάνει πως τα «ήρεμα νερά βρωμάνε». Το χειρότερο είναι πως μετά τα περί συνωστισμού στην προκυμαία της Σμύρνης, αναπτύχθηκε στο εσωτερικό μια ιδιότυπη «αυτοκριτική» με κεντρικό θέμα (κι όχι μόνο) την πολιορκία κι άλωση της Τριπολιτσάς, φθάνοντας να λοιδωρηθούν ο Κολοκοτρώνης κι η Μπουμπουλίνα (…). Τέτοια σημάδια θεσμικής ατονίας και κοινωνικής αφασίας, είναι βέβαιο πως δεν περνάνε απαρατήρητα από τους γείτονες. Οι οποίοι ανάλογα προσαρμόζουν τις πρακτικές τους.

Μένοντας απαθείς όμως απέναντι στις τουρκικές ιστορικές ουτοπίες, περνάμε εντελώς λάθος μηνύματα και στους «συμμάχους» μας, πάσης λογής και φύσεως. Φαινομενικά ασύνδετο αλλά νοηματικά απόλυτα συνδεδεμένο, είναι το γεγονός της υπογραφής αμυντικής συμφωνίας Γαλλίας και Τουρκίας. Στο πρόσφατο παρελθόν πανηγυρίσαμε την ελληνογαλλική προσέγγιση (από το 2019 κι εντεύθεν), την οποία και χρηματοδοτήσαμε αδρότατα. Κι απ΄ ότι αποδεικνύεται χωρίς καμιά δικλείδα ασφαλείας υπέρ ημών. Σχετικά είχαμε συστηθεί με το πρώτο μας άρθρο (06/03/25) περί της τοποθέτησης πυραύλων meteor στα τουρκικά Eurofighter. Έχουμε επίσης τοποθετηθεί πως μας αντιμετωπίζουν οι Γάλλοι με σχετικό άρθρο στις 03/02/26. Όταν λοιπόν οι Γάλλοι μας βλέπουν χαλαρούς κι υπεράνω σε ιστορικά θέματα στα οποία είχανε άμεση εμπλοκή, τότε καταλαβαίνουν πως πίσω από την αποφυγή της ξεκάθαρης απάντησης σε μια ιστορική ανακρίβεια υπάρχει σοβαρό πνευματικό κενό.

Να γιατί δεν είναι μόνο του το αφήγημα της Τριπολιτσάς. Διότι περνάει στους άλλους την εντύπωση της χαλαρής αντιμετώπισης των καταστάσεων. Από την στήλη πολύ επιθυμούμε την εγρήγορση και την αφύπνιση. Μην ξεχνάμε πως από τα πλέον σοβαρά που έχουμε να αντιμετωπίσουμε ως χώρα είναι το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδος – Κύπρου. Επ΄ αυτού έχουμε σχετικά τοποθετηθεί από πέρυσι (04/11/25) για την σοβαρότητα του θέματος. Στο οποίο υπήρξε η εξέλιξη της συμμετοχής σε πλειοψηφικό μετοχικό πακέτο γαλλικής εταιρείας. Με εκκωφαντική σιωπή σε ιστορική διαστρέβλωση θα πορευθούμε, ελπίζοντας σε ξένη λύση? Το ένα είναι μια απλή τοποθέτηση σε γεγονότα, το άλλο είναι τοποθέτηση στο διεθνές γίγνεσθαι. Το ένα αφορά πράγματα που έγιναν, το άλλο εκείνα που επέρχονται.

Κλείνοντας θα συμπεράνουμε (για μια φορά ακόμα) ότι οι τουρκικές πρακτικές ακολουθούν συγκεκριμένο κι αναλλοίωτο μοτίβο. Υπέχουν δηλαδή θέση προβιάς λύκου, με τις γνωστές ιδιότητες. Δεν μπορούμε να προσδοκάμε τίποτε όταν σιωπούμε. Τουναντίον, οι «φίλοι» θα βρίσκουν ευκαιρίες για παίγνια στην πλάτη μας κι σε βάρος ημών. Να διευκρινίσουμε δε, πως επειδή βρισκόμαστε σε άτυπη προεκλογική περίοδο, ότι δεν τοποθετούμαστε πολιτικά. Όπως πάντα τοποθετούμαστε εθνικά κι η πολιτική απουσία μας θλίβει, αν όχι καταθλίβει λόγω της γενικής αντιμετώπισης. Να γιατί το αφήγημα της Τριπολιτσάς δεν στέκεται μόνο στο συγκεκριμένο γεγονός, αλλά άγει και σε άλλα πολύ σοβαρά.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

school of gray fish school of gray fish
GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Θεσσαλονίκη: Αλιείς «έσπασαν» την απεργία και αγόρασαν ψάρια από τουρκικό φορτηγό

Ένταση προκαλεί στη Θεσσαλονίκη υπόθεση αγοραπωλησίας αλιευμάτων εκτός ιχθυόσκαλας, την ώρα που ο κλάδος βρίσκεται σε κινητοποιήσεις. Βίντεο που παρουσίασε...

GEOPOLITICO3 ώρες πριν

Σμαραγδής: «Στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας» – Ο Κολοκοτρώνης, η εθνική ταυτότητα και η απάντηση στους επικριτές

Ο σκηνοθέτης μίλησε στην Όλγα Λαθύρη στον Star Κεντρικής Ελλάδας για τη νέα ταινία με επίκεντρο τον Γέρο του Μωριά,...

GEOPOLITICO4 ώρες πριν

Κάλλιο να πείσεις την Ουάσιγκτον να δεχθεί τα Εθνικά Χωρικά Ύδατα σου στα 12 ν.μ. στο Αιγαίο, παρά να κινδυνεύουν τα κυριαρχικά δικαιώματά σου από την Άγκυρα…

Του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΠΑΥΛΟΥ, Hellas Journal – Όσλο Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έρχεται στην Ελλάδα στον απόηχο του θορύβου...

Διεθνή5 ώρες πριν

Ένοπλος Αζέρος πέρασε στην Αρμενία και πυροβόλησε μητέρα μπροστά στα παιδιά της! Σε πόλη αδελφοποιημένη με τη Νέα Σμύρνη το περιστατικό

Απαγγέλθηκαν συνολικά πέντε κατηγορίες, μεταξύ των οποίων παράνομη διέλευση των κρατικών συνόρων της Αρμενίας, λαθρεμπόριο στρατιωτικού υλικού, πυροβόλων όπλων και...

Πολιτική8 ώρες πριν

Μονή Σινά: Στο Ευρωκοινοβούλιο το ζήτημα – Ο διπλωματικός αγώνας

Υστερα από την επίσκεψη του ευρωβουλευτή Νικόλα Φαραντούρη στο Σινά και στο Υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου.

Δημοφιλή