Σε μια παρέμβαση με καθαρό μήνυμα «αποτροπής αντί κατευνασμού», ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στο OPEN ενόψει της συνάντησης Μητσοτάκη–Ερντογάν, περιέγραψε τη μέχρι σήμερα ελληνοτουρκική διαδικασία διαλόγου ως μια πρακτική που «την εκμεταλλεύεται η Τουρκία» επειδή –όπως υποστήριξε– δεν εντάσσεται σε συνεκτική εθνική στρατηγική.

Ο κ. Καλεντερίδης έβαλε χρονικό ορόσημο το 1974, λέγοντας ότι τότε η Ελλάδα είχε «ένα πρόβλημα το Κυπριακό και μία διαφορά την οριοθέτηση», ενώ σήμερα «στο τραπέζι έχουμε πάνω από 10 ζητήματα/διεκδικήσεις», με την Άγκυρα –κατά την εκτίμησή του– να προσθέτει συνεχώς νέα θέματα πάνω στις διερευνητικές και τον πολιτικό διάλογο. «Αυτό έχει επιβαρύνει τη θέση της Ελλάδας», τόνισε, καλώντας την Αθήνα να περάσει σε πολιτική αποτροπής και σε εθνικό σχέδιο «που δεν ξέρω αν το έχει».

«Η Τουρκία ζήτησε… άδεια ανατολικά του 25ου μεσημβρινού»

Ειδική αναφορά έκανε στην τουρκική NAVTEX «αορίστου χρόνου», την οποία χαρακτήρισε «καταστροφική για τα συμφέροντά μας», καθώς –όπως είπε– διατύπωνε στην πράξη την αξίωση ότι «ό,τι γίνεται ανατολικά του 25ου μεσημβρινού θα πρέπει η Ελλάδα να συντονίζεται με την Τουρκία», δηλαδή να ζητά άδεια.

Στο ίδιο πλαίσιο, στάθηκε θετικά στη σημερινή αντίδραση της Αθήνας με τη δέσμευση περιοχής και την άσκηση «Τρίαινα» κοντά στη Χίο. Υπογράμμισε ότι η Τουρκία απάντησε με αντιδράσεις (NAVTEX/NOTAM), όμως «στο πεδίο έγινε η άσκηση», κάτι που –όπως είπε– συνιστά «ένα πρώτο βήμα» ακύρωσης της τουρκικής κίνησης «στην πράξη». Κατά τον ίδιο, το κρίσιμο είναι αυτό να γίνει κανόνας: να ακυρώνονται τέτοιες διεκδικήσεις επιχειρησιακά, ώστε «ο εξευτελισμός στο πεδίο να φαίνεται στην Τουρκία και όχι στην Ελλάδα».

Γεωπολιτική συγκυρία: Τουρκία «στραμμένη» σε Συρία–Ιράκ–Ιράν

Ο αναλυτής συνέδεσε τη συνάντηση με μια ρευστή γεωπολιτική συγκυρία. Περιέγραψε την Τουρκία ως χώρα που προσπαθεί να διαχειριστεί ταυτόχρονα:

• τη Συρία (με παρουσία στρατευμάτων και –όπως είπε– εκμετάλλευση της εγκατάλειψης των Κούρδων από τις ΗΠΑ),

• το Ιράκ (επίσης με παρουσία στρατευμάτων),

• και κυρίως το Ιράν, όπου, κατά την εκτίμησή του, έχει συγκεντρωθεί μεγάλη αμερικανική στρατιωτική δύναμη και υπάρχουν δύο σενάρια: συμφωνία υπό πίεση ή στρατιωτική επιχείρηση που «πιθανόν» να οδηγήσει σε ανατροπή καθεστώτος.

Σύμφωνα με τον κ. Καλεντερίδη, αυτό «φοβίζει την Τουρκία» επειδή μια αποσταθεροποίηση στο Ιράν μπορεί να πυροδοτήσει ροές μεταναστών προς Τουρκία ή να ανοίξει πεδίο για νέες κουρδικές δυναμικές αυτονομίας. Με αυτά τα μέτωπα ανοιχτά, εκτίμησε ότι η Άγκυρα «δεν έχει τη δυνατότητα ή δεν θέλει» να οδηγηθεί σε σοβαρή κρίση με την Ελλάδα.

«Θέλει SAFE, Τελωνειακή Ένωση, Ευρώπη – άρα θα αποφύγει τη μεγάλη κρίση»

Επιπλέον, συνέδεσε τη στάση της Τουρκίας με τον ευρωπαϊκό της στόχο: επέκταση/επικαιροποίηση Τελωνειακής Ένωσης, συμμετοχή σε ευρωπαϊκά σχήματα (SAFE) και την ευρύτερη επιδίωξη ευρωπαϊκής τροχιάς. Ανέφερε μάλιστα κινήσεις τουρκικών κύκλων (επιμελητήρια/παρεμβάσεις) που, κατά τον ίδιο, δείχνουν άγχος για τις επιπτώσεις ευρωπαϊκών εμπορικών συμφωνιών στις τουρκικές εξαγωγές. Το συμπέρασμά του: προκλήσεις θα υπάρχουν, αλλά «σοβαρή κρίση» είναι πιθανό να αποφευχθεί.

Γιατί δεν θα μπουν «σκληρά» θέματα στο τραπέζι

Σε ερώτηση για το τι να περιμένουμε, ο κ. Καλεντερίδης προέβλεψε ότι η συνάντηση θα κινηθεί σε «διεκπεραιωτικό» επίπεδο, ίσως με στοιχεία «θετικής ατζέντας», αλλά όχι με ουσιαστική συζήτηση οριοθέτησης. Έδωσε και πολιτικό επιχείρημα: με «δέκα διεκδικήσεις» που προβάλλει η Τουρκία, μια διαπραγμάτευση που θα εμφάνιζε «υποχώρηση» θα γινόταν όπλο της τουρκικής αντιπολίτευσης κατά Ερντογάν (ιδίως ενόψει εσωτερικών πολιτικών διεργασιών), άρα ο ίδιος δεν θέλει να φανεί ότι «υποχωρεί έναντι της Ελλάδας».

Παράλληλα, επισήμανε ότι ούτε η ελληνική κυβέρνηση –κατά την εκτίμησή του– θα ήθελε να ρισκάρει «υποχωρήσεις, έστω και ανεπαίσθητες» στο σημερινό πολιτικό κλίμα.

Παρένθεση για Κύπρο και Γάζα: «Να είμαστε παρόντες για να μην αλωνίζει η Τουρκία»

Στο τέλος, έθεσε και την κυπριακή διάσταση, αναφέροντας πρόσκληση για σύνοδο στην Ουάσινγκτον με αντικείμενο τη Γάζα και υποστήριξε ότι Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να είναι παρούσες «για να μην αλωνίζει η Τουρκία» και για να υπάρχει ισορροπία. Για τον Νίκο Χριστοδουλίδη είπε ότι σε διπλωματικό επίπεδο έχει πετύχει σημαντικές κινήσεις, αποδίδοντάς το στο διπλωματικό του υπόβαθρο, αν και παρατήρησε ότι στο κυπριακό εσωτερικό «δεν περνούν εύκολα» λόγω έντονου κομματισμού/διχασμού

Του Fabio Ashtar Telarico, Geopolitical Monitor

Στις 3 Ιανουαρίου, αμερικανικές δυνάμεις συνέλαβαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, κίνηση που πυροδότησε ευρύτερη συζήτηση για το πώς μπορεί να ασκηθεί γεωοικονομική πίεση στις ροές πετρελαίου. Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η Ουάσιγκτον δηλώνει πως σκοπεύει να «διοικήσει» τη χώρα, περιφρουρώντας τα πετρελαϊκά έσοδα μέσω της κατάθεσής τους σε ειδικούς λογαριασμούς του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών (Treasury). Σε αυτό το πλαίσιο, και εν μέσω αυξανόμενης αβεβαιότητας γύρω από το Ιράν –έναν ακόμη παραγωγό πετρελαίου υπό κυρώσεις, συνδεδεμένο με την Κίνα– αρκετοί αναλυτές δημοσίευσαν εκθέσεις που προαναγγέλλουν ουσιαστική διατάραξη του πετρελαϊκού εφοδιασμού του Πεκίνου.

Στόχος της παρούσας έκθεσης είναι να διακρίνει την «έκθεση» από την «εξάρτηση» χρησιμοποιώντας δημόσια διαθέσιμους δείκτες εμπορίου και διυλιστηρίων, και να αναδείξει μια απλή διάκριση: η Κίνα ωφελείται από το πετρέλαιο υπό κυρώσεις, αλλά δεν εξαρτάται από αυτό. Οι τιμές του Brent τον Ιανουάριο του 2026 παραμένουν αρκετά χαμηλότερα από τις κορυφές μετά το 2022, και η Κίνα προμηθεύεται αργό από μια ιδιαίτερα διαφοροποιημένη βάση προμηθευτών. Οι διαθέσιμοι δείκτες δείχνουν ότι το στρατηγικό ζήτημα δεν είναι η φυσική ασφάλεια εφοδιασμού, αλλά το πλεονέκτημα τιμολόγησης που συνδέεται με «οριακά» βαρέλια (marginal barrels) τα οποία εισέρχονται στην Κίνα μέσω διαύλων υψηλότερου ρίσκου. Αυτά τα βαρέλια έχουν σημασία, επειδή οι εκπτώσεις που παρέχουν οι προμηθευτές υπό κυρώσεις –για να αποζημιώσουν τους αγοραστές για νομικούς, εφοδιαστικούς και χρηματοοικονομικούς κινδύνους– δίνουν ένα οριακό πλεονέκτημα που ευνοεί τους ανεξάρτητους κινεζικούς «teapot» διυλιστές. Υπό αυτό το πρίσμα, η αυστηρότερη αμερικανική πίεση σε Βενεζουέλα και Ιράν μπορεί να πετύχει να συμπιέσει τις εκπτώσεις και να αυξήσει το κόστος συναλλαγών στο οικοσύστημα παράκαμψης κυρώσεων που η Κίνα έχει μάθει να αξιοποιεί. Αντίθετα, είναι απίθανο τέτοιες κινήσεις να αποκόψουν πλήρως το Πεκίνο από το πετρέλαιο ή να προκαλέσουν συστημική έλλειψη.

Διάβρωση του πλεονεκτήματος τιμής της Κίνας

Με λίγα λόγια, η σχέση της Κίνας με το πετρέλαιο υπό κυρώσεις κατανοείται καλύτερα ως ευκαιριακή αρμπιτράζ (opportunistic arbitrage) και όχι ως δομική εξάρτηση. Το Brent κινείται αρκετά κάτω από τις αιχμές του 2022–23 πάνω από τα 100 δολάρια, κυμαινόμενο από τα μέσα των 60 δολαρίων έως τις χαμηλές τιμές των 70 δολαρίων τον Ιανουάριο του 2026, κάτι που περιορίζει τον βαθμό στον οποίο τα «εκπτωτικά» βαρέλια γίνονται «υπαρξιακά». Σε αυτό το πλαίσιο, η κλίμακα και η διαφοροποίηση επίσης έχουν σημασία: τα στοιχεία τελωνειακής καταγραφής τοποθετούν τις κινεζικές εισαγωγές αργού το 2025 περίπου στα 11,55 εκατ. βαρέλια/ημέρα (b/d), υπογραμμίζοντας τη δυνατότητά της να υποκαθιστά όγκους, εφόσον το επιτρέπουν οι τιμές και τα logistics.

Στα μέσα του 2025, ανεξάρτητες εκτιμήσεις αποτίμησαν την έκπτωση στο ιρανικό πετρέλαιο –λόγω κινδύνου επιβολής κυρώσεων– σε 3 δολάρια/βαρέλι κάτω από το Brent. Εν τω μεταξύ, η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA) τεκμηρίωσε τους μηχανισμούς της κινεζικής συμμετοχής στην παράκαμψη κυρώσεων, επισημαίνοντας ότι πολλά βαρέλια που αποδίδονται στη Μαλαισία είναι ιρανικής προέλευσης αργό, που έχει επανασημανθεί (re-labelled) για να αποφευχθεί ο εντοπισμός. Με αυτά τα δεδομένα, η αυστηρότερη αμερικανική πίεση σε Βενεζουέλα και Ιράν είναι απίθανο να αφαιρέσει το πετρέλαιο από την Κίνα πλήρως. Το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι να διαβρώσει το οικοσύστημα των «εκπτώσεων λόγω κυρώσεων» αυξάνοντας το κόστος συναλλαγών, περιορίζοντας τα περιθώρια (spreads) και αυξάνοντας τη μεταβλητότητα για τα οριακά βαρέλια. Αυτό ενισχύει το συμπέρασμα ότι οι προμηθευτές υπό κυρώσεις, όπως το Ιράν και η Βενεζουέλα, έχουν πρωτίστως σημασία για τους «teapot» διυλιστές λόγω της έκπτωσης με την οποία πωλούν.

Η Βενεζουέλα δείχνει πώς η αμερικανική πίεση μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο «τριβής» και όχι στέρησης για την Κίνα. Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα υπήρξε ο κυρίαρχος τελικός αγοραστής του βενεζουελάνικου αργού, συχνά μέσω κόμβων μεταφόρτωσης (trans-shipment hubs), με ροές προς την Κίνα που συχνά μετρώνται σε εκατοντάδες χιλιάδες βαρέλια την ημέρα. Σε σχέση με τις κινεζικές εισαγωγές αργού το 2025 (περίπου 11,55 εκατ. b/d), το στρατηγικό ζήτημα είναι συνεπώς το περιθώριο και ο κίνδυνος στα οριακά βαρέλια και όχι η ασφάλεια εφοδιασμού.

Οι πρόσφατες αμερικανικές ενέργειες εστίασαν στις υποδομές που καθιστούν εφικτές αυτές τις συναλλαγές. Στις 31 Δεκεμβρίου 2025, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) επέβαλε κυρώσεις σε τέσσερις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας και χαρακτήρισε τέσσερα συνδεδεμένα δεξαμενόπλοια ως «δεσμευμένη περιουσία» (blocked property), σηματοδοτώντας ρητά αυξημένο κίνδυνο κυρώσεων για όσους διευκολύνουν την παράκαμψη. Αμερικανικές δυνάμεις επίσης κατέσχεσαν πολλαπλά δεξαμενόπλοια συνδεδεμένα με τη Βενεζουέλα μέσα στον Ιανουάριο του 2026, αυξάνοντας την πιθανότητα διατάραξης για τις αποστολές της «γκρίζας αγοράς». Οι πιθανές εμπορικές επιπτώσεις περιλαμβάνουν υψηλότερα ασφάλιστρα ναύλων και ασφάλισης, αυξημένη εξάρτηση από αδιαφανείς διαδρομές και αναμίξεις (blending), και μικρότερη δεξαμενή μεσαζόντων πρόθυμων να διαχειριστούν βενεζουελάνικα βαρέλια. Η συνέπεια για την Κίνα δεν είναι έλλειψη πετρελαίου, αλλά μειωμένη πρόσβαση σε εκπτωτικό αργό και διάβρωση του πλεονεκτήματος που έκανε τα βενεζουελάνικα βαρέλια ελκυστικά εξαρχής.

Το Ιράν ταιριάζει στο ίδιο μοτίβο. Η Κίνα δεν εξαρτάται δομικά από το ιρανικό αργό· τα βαρέλια ιρανικής προέλευσης (συμπεριλαμβανομένων όσων έχουν επανασημανθεί ή αναμιχθεί μέσω τρίτων χωρών) είναι κυρίως σημαντικά για την τιμολόγηση και τα περιθώρια και όχι για τη συνολική ασφάλεια εφοδιασμού. Η S&P Global ανέφερε προσφορές Iranian Light προς ανεξάρτητους κινεζικούς διυλιστές περίπου στο ICE Brent μείον 3 δολάρια/βαρέλι στα μέσα του 2025, με τις εκπτώσεις να διευρύνονται όταν αυξάνεται ο κίνδυνος επιβολής. Η αμερικανική πολιτική στοχεύει ολοένα και περισσότερο τα logistics και την εμπορική υποδομή που επιτρέπει αυτή την έκπτωση. Στις 18 Δεκεμβρίου, το OFAC στόχευσε 29 σκάφη «σκιώδους στόλου» (shadow fleet) και τις εταιρείες διαχείρισής τους, και το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών σημείωσε ότι οι κυρώσεις από τότε που η κυβέρνηση επανήλθε στην εξουσία έχουν αυξήσει τα κόστη για τους ιρανούς εξαγωγείς και έχουν μειώσει τα έσοδα που λαμβάνει το Ιράν ανά βαρέλι. Η πιθανή επίδραση της αυστηρότερης επιβολής κυρώσεων και της εσωτερικής αστάθειας δεν είναι η πλήρης διακοπή ιρανικών προμηθειών προς την Κίνα, αλλά μια αιφνίδια διάβρωση του πλεονεκτήματος τιμής που θα μπορούσε να κάνει πρόσθετα ιρανικά βαρέλια βιώσιμη αντικατάσταση για αντίστοιχα εκπτωτικές βενεζουελάνικες προμήθειες.

Τέλος, η επιταχυνόμενη ενεργειακή μετάβαση της Κίνας περιορίζει ακόμη περισσότερο το πόσο η πίεση στο πετρέλαιο υπό κυρώσεις μπορεί να μεταφραστεί σε στρατηγική μόχλευση. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά ότι η Κίνα επένδυσε πάνω από 625 δισ. δολάρια σε καθαρή ενέργεια το 2024 και πέτυχε τον επίσημο στόχο της για το 2030 σε αιολική και ηλιακή ισχύ ήδη από το 2024, έξι χρόνια νωρίτερα από το προβλεπόμενο. Αυτή η ανάπτυξη αποτυπώνεται ολοένα και περισσότερο και στη ζήτηση. Ο IEA υποστηρίζει επίσης ότι η ζήτηση της Κίνας για τα βασικά καύσιμα μεταφορών με βάση το πετρέλαιο (βενζίνη, ντίζελ και καύσιμο αεροσκαφών) έχει φτάσει σε πλατό, ενώ η πιο πρόσφατη αύξηση στη συνολική ζήτηση πετρελαίου συνδέεται όλο και περισσότερο με πετροχημικές πρώτες ύλες και όχι με κινητήρες καύσης.

Η εξηλεκτρισμένη μετάβαση ενισχύει αυτή την εικόνα, με αναλύσεις αγοράς να αναφέρουν ότι τα ηλεκτρικά και υβριδικά οχήματα έφτασαν σε διείσδυση 51,1% στη λιανική αγορά της Κίνας τον Μάρτιο του 2025. Συνολικά, αυτές οι τάσεις μειώνουν το στρατηγικό όφελος του να περιοριστεί η πρόσβαση της Κίνας σε φθηνό αργό και ενισχύουν ότι το πετρέλαιο υπό κυρώσεις είναι κυρίως ζήτημα οριακού κόστους (περιθώρια διύλισης και πετροχημικές πρώτες ύλες), όχι μια συστημική ευπάθεια για τη συνολική ενεργειακή ασφάλεια της Κίνας.

Σταύρος Καλεντερίδης: Μεγαλοτραπεζίτες, πολιτικοί και μεγαλοεπιχειρηματίες – τα τέρατα του πλανήτη

👉 Τα ανοσιουργήματα Επσταϊν με τα ανθρωπόμορφα κτήνη που διαφεντεύουν τον κόσμο
👉 Τραμπ, Μπους, Κλίντον και Γκέιτς η κορυφή του παγόβουνου της διαστροφής
👉 Ο ρόλος της Μοσάντ, των τελετών και του Νταβός