Τρία χρόνια μετά την καταστροφική κακοκαιρία Daniel, η Θεσσαλία εξακολουθεί να ζει με το ίδιο κρίσιμο ερώτημα: αν ένα αντίστοιχο ακραίο φαινόμενο εκδηλωνόταν σήμερα, θα μπορούσε να το αντέξει;

Στην εκπομπή «Ανιχνεύσεις», ο Παντελής Σαββίδης άνοιξε τη συζήτηση για όσα έγιναν μετά την καταστροφή, τα έργα που προχώρησαν, τις καθυστερήσεις του κεντρικού κράτους και τα μεγάλα κενά που παραμένουν στην αντιπλημμυρική προστασία.

Κεντρικός προσκεκλημένος ήταν ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας. Στη συζήτηση συμμετείχαν επίσης ο αντιστράτηγος ε.α. και επίτιμος συντονιστής Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Θεσσαλίας Ηλίας Λεοντάρης, ο διεθνολόγος–οικονομολόγος Στρατήβουλος Ευτυχίδης και ο τουρκολόγος Βασίλης Κυρατζόπουλος.

Από το 14% στο 40% – αλλά όχι ακόμη σε πλήρη ασφάλεια

Ο Δημήτρης Κουρέτας περιέγραψε την προσπάθεια ανασυγκρότησης της πολιτικής προστασίας, η οποία, όπως ανέφερε, κατά την ανάληψη των καθηκόντων του περιοριζόταν ουσιαστικά σε ένα γραφείο με έναν υπάλληλο.

Η Περιφέρεια προχώρησε στην καταγραφή ποταμών και ρεμάτων, στην απομάκρυνση φερτών υλικών και στη δημιουργία ελεγχόμενων πλημμυρικών ζωνών. Μόνο από τα ρέματα του αστικού Βόλου, σύμφωνα με τον περιφερειάρχη, απομακρύνθηκαν περίπου ένα εκατομμύριο τόνοι υλικών.

Κατά την εκτίμησή του, η δυνατότητα διαχείρισης μιας πλημμυρικής αιχμής έχει αυξηθεί από περίπου 14% την εποχή του Daniel σε περίπου 40% σήμερα. Η βελτίωση αυτή δοκιμάστηκε σε μεταγενέστερο έντονο καιρικό φαινόμενο, όταν –όπως ανέφερε– πλημμύρισαν περίπου 18.500 στρέμματα, έναντι 250.000 στον Ιανό και περίπου 500.000 στον Daniel.

Η εικόνα, ωστόσο, απέχει ακόμη από την πλήρη θωράκιση. «Δεν έχουμε τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουμε το 70% ή το 80% ενός φαινομένου τύπου Daniel», ήταν το βασικό μήνυμα της τοποθέτησής του.

Τα φράγματα που παραμένουν στα χαρτιά

Στο επίκεντρο βρέθηκαν τα μεγάλα φράγματα στον Ενιπέα, στην Πύλη και στο Μουζάκι. Σύμφωνα με όσα υποστήριξε ο περιφερειάρχης, τα τρία αυτά έργα θα μπορούσαν να προσφέρουν προστασία της τάξης του 54% απέναντι σε αιχμές τύπου Daniel.

Παρά τις επανειλημμένες εξαγγελίες, όμως, για ορισμένα από τα έργα δεν υπάρχει ακόμη ούτε ολοκληρωμένη μελέτη ούτε σαφές χρονοδιάγραμμα. Καθυστερήσεις καταγράφονται, σύμφωνα με τον ίδιο, και στα έργα ορεινής υδρονομίας, η ολοκλήρωση των οποίων μετατίθεται από το 2027 προς το τέλος της δεκαετίας.

Η οικονομική σύγκριση που παρουσιάστηκε είναι αποκαλυπτική: για τις αποζημιώσεις και τα έργα αποκατάστασης μετά τον Daniel διατέθηκαν, κατά τον κ. Κουρέτα, περισσότερα από 3,5 δισ. ευρώ, ενώ η κατασκευή των κρίσιμων φραγμάτων εκτιμάται ότι απαιτεί περίπου 500 εκατ. ευρώ.

Η Περιφέρεια, όπως είπε, ζήτησε χρηματοδότηση 500 εκατ. ευρώ, αλλά μέχρι σήμερα έχει λάβει περίπου το 20% του ποσού.

Ο Ηλίας Λεοντάρης επισήμανε ότι το κεντρικό κράτος παραμένει περισσότερο προσανατολισμένο στην αποκατάσταση των ζημιών παρά στην πρόληψή τους. Η αντίθεση ανάμεσα στα 3,5 δισ. της καταστροφής και στα 500 εκατ. της πρόληψης αποτέλεσε ένα από τα ισχυρότερα σημεία της συζήτησης.

Το νέο κέντρο Πολιτικής Προστασίας

Στα θετικά βήματα καταγράφηκε η δημιουργία ενός οργανωμένου κέντρου Πολιτικής Προστασίας, σε άμεση συνεργασία με την Πυροσβεστική.

Κατά την αντιπυρική περίοδο χρησιμοποιήθηκαν οκτώ drones με δυνατότητα συνεχούς επιτήρησης, ακόμη και τη νύχτα. Οι εικόνες τους συνδυάζονταν με δορυφορικά δεδομένα, επιτρέποντας την ταχύτερη κινητοποίηση των πυροσβεστικών δυνάμεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο περιφερειάρχης, οι καμένες εκτάσεις περιορίστηκαν από έναν προηγούμενο μέσο όρο 35.000–38.000 στρεμμάτων σε περίπου 3.000–4.000 στρέμματα ετησίως.

Μετά την πλημμύρα, η λειψυδρία

Η Θεσσαλία βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο αντίθετες απειλές: υπερβολικό νερό τον χειμώνα και λειψυδρία το καλοκαίρι.

Από τα περίπου 2,5 εκατομμύρια αρδευόμενα στρέμματα του παρελθόντος, σήμερα αρδεύονται, σύμφωνα με τον Δημήτρη Κουρέτα, περίπου 1,5 εκατομμύριο. Η απουσία επαρκών υδάτινων αποθεμάτων περιορίζει την παραγωγή και επιταχύνει την εγκατάλειψη της γης.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά εθνική σημασία, καθώς η Θεσσαλία αποτελεί μια από τις ελάχιστες ελληνικές περιφέρειες με θετικό εμπορικό ισοζύγιο. Όπως αναφέρθηκε, πραγματοποιεί εξαγωγές περίπου 2,3 δισ. ευρώ έναντι εισαγωγών 1,3 δισ., με σχεδόν το 70% των εξαγόμενων προϊόντων να προέρχεται από τον αγροτικό τομέα.

Ο περιφερειάρχης εκτίμησε ότι ο αγροτικός και κτηνοτροφικός τομέας έχει υποστεί απώλεια περίπου ενός δισεκατομμυρίου ευρώ μετά τον Daniel και τις ζωονόσους που ακολούθησαν.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου, στις ανεπαρκείς αποζημιώσεις και στην ανάγκη δημιουργίας σύγχρονων κτηνοτροφικών μονάδων. Παράλληλα, ο κ. Κουρέτας δήλωσε ότι η Περιφέρεια έχει σταματήσει την παραχώρηση παραγωγικής γης για την εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών, καταγγέλλοντας παλαιότερες περιπτώσεις κατά τις οποίες εκτάσεις υψηλής παραγωγικότητας φέρονται να χαρακτηρίστηκαν διαφορετικά για να αδειοδοτηθούν ενεργειακές επενδύσεις.

Οστά του Σαμουήλ και ελληνικά χειρόγραφα: Μια ανταλλαγή που προκαλεί αντιδράσεις

Το δεύτερο μεγάλο θέμα της εκπομπής αφορούσε την παράδοση στη Βουλγαρία των οστών που αποδίδονται στον τσάρο Σαμουήλ και τη συμφωνία για την επιστροφή 48 εκκλησιαστικών χειρογράφων και κειμηλίων.

Βασικός προσκεκλημένος ήταν ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών και πρώην υφυπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων Μάρκος Μπόλαρης, ο οποίος άσκησε σφοδρή κριτική στους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Κατά τον κ. Μπόλαρη, δεν μπορεί να γίνεται λόγος για ισότιμη «ανταλλαγή», επειδή τα χειρόγραφα και τα κειμήλια αποτελούν περιουσία ελληνικών πατριαρχικών μονών και αφαιρέθηκαν βίαια από βουλγαρικές ένοπλες ομάδες κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Επικαλέστηκε ειδικότερα τα άρθρα 125 και 126 της Συνθήκης του Νεϊγύ, υποστηρίζοντας ότι η Βουλγαρία έχει ήδη διεθνή υποχρέωση να επιστρέψει το σύνολο των αφαιρεθέντων αντικειμένων και όχι μόνο 48 από περίπου 1.500.

Ο πρώην υπουργός υποστήριξε ακόμη ότι τα ελληνικά χειρόγραφα είχαν εντοπιστεί και μελετηθεί από πανεπιστημιακούς μετά το 1989, ενώ παραμένουν φυλαγμένα στη Σόφια. Κατά την αφήγησή του, προηγούμενη διαπραγμάτευση το 2018–2019 είχε φτάσει κοντά σε συμφωνία για την επιστροφή του συνόλου των κειμηλίων, με την Ελλάδα να προσφέρει στη συνέχεια τα οστά του Σαμουήλ ως χειρονομία καλής θέλησης και όχι ως αντάλλαγμα. Η διαδικασία δεν ολοκληρώθηκε λόγω των εκλογών του 2019.

Ο κ. Μπόλαρης ζήτησε να δημοσιοποιηθούν το μνημόνιο και το πρωτόκολλο της νέας συμφωνίας και αμφισβήτησε εάν ακολουθήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες κοινοβουλευτικές και συνταγματικές διαδικασίες. Πρόκειται για ισχυρισμούς που διατυπώθηκαν στην εκπομπή και απαιτούν θεσμική απάντηση και ανεξάρτητη νομική αξιολόγηση.

Όπως τόνισε, οι μονές και οι μητροπόλεις που θεωρούνται ιδιοκτήτες των χειρογράφων δεν χάνουν, κατά τη νομική του εκτίμηση, το δικαίωμα προσφυγής στα διεθνή δικαστήρια εξαιτίας της συμφωνίας. Ανέφερε μεταξύ άλλων τις μονές Εικοσιφοίνισσας, Τιμίου Προδρόμου Σερρών, Παναγίας Καλαμούς και Αρχαγγελιώτισσας στην Ξάνθη, καθώς και τη Μονή Κορνοφωλιάς στον Έβρο.

Ο Παντελής Σαββίδης υπογράμμισε ότι για τις κοινωνίες της Βόρειας Ελλάδας τα συγκεκριμένα χειρόγραφα δεν αποτελούν απλώς αρχαιολογικά αντικείμενα. Συνδέονται με την ιστορική μνήμη, τις καταστροφές των μονών και τις εμπειρίες της βουλγαρικής κατοχής. Για τον λόγο αυτό, όπως επισήμανε, η υπόθεση έχει βαρύτητα ανάλογη με άλλες μεγάλες ελληνικές διεκδικήσεις πολιτιστικών αγαθών.

Το κοινό νήμα της εκπομπής

Παρότι τα δύο θέματα φαίνονται διαφορετικά, η εκπομπή ανέδειξε ένα κοινό πρόβλημα: την απουσία μακροχρόνιου κρατικού σχεδιασμού.

Στη Θεσσαλία, η πρόληψη παραμένει πίσω από την αποζημίωση και την αποκατάσταση. Στην υπόθεση των χειρογράφων, μια διεκδίκηση δεκαετιών εμφανίζεται –σύμφωνα με την κριτική που διατυπώθηκε– να αντιμετωπίζεται χωρίς την απαιτούμενη ιστορική, νομική και θεσμική προετοιμασία.

Το ερώτημα που άφησαν ανοιχτό οι «Ανιχνεύσεις» είναι διπλό και πιεστικό: Θα προλάβει η χώρα την επόμενη καταστροφή και θα υπερασπιστεί αποτελεσματικά όσα ανήκουν στην ιστορική της κληρονομιά;

Τα τουρκικά δημοσιεύματα σήμερα παρουσιάζουν ξανά τις ελληνικές κινήσεις για το GSI ως πιθανή αφορμή νέας έντασης. Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν περιορίζεται στους υψηλούς τόνους του φιλοκυβερνητικού Τύπου. Ακόμη και το αντιπολιτευόμενο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) στηρίζει τη θέση ότι οι δραστηριότητες σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα πρέπει να γίνονται κατόπιν συνεννόησης με την Άγκυρα.

CHP: «Το GSI είναι εθνικό ζήτημα, όχι απλώς ένα τεχνικό έργο»

 Χαρακτηριστική είναι η πιο ευρεία πολιτική διάσταση που δίνει το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα στην υπόθεση. Σε ανακοίνωσή του με τίτλο «Η Επιτροπή Εξωτερικής Πολιτικής του CHP ζήτησε συμφωνία με την Άγκυρα για το έργο GSI» υιοθετεί τη βασική θέση της Άγκυρας για το καλώδιο, στηρίζοντας τη διπλωματική της στάση στο όνομα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή Εξωτερικής Πολιτικής του CHP αναφέρει:

«Το έργο δεν αξιολογείται μόνο ως ένα τεχνικό έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης. Αποτελεί ένα εθνικό ζήτημα που αφορά τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας μας. Στο έργο GSI, κρίνονται σημαντικές και υποστηρίζονται για την προστασία των συμφερόντων μας στη ‘Γαλάζια Πατρίδα’ η διπλωματική στάση της Άγκυρας, καθώς και η επίτευξη συμφωνίας με την Τουρκία σε κάθε είδος δραστηριότητας που θα πραγματοποιηθεί στον βυθό της θάλασσας εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο».

 CHP: Προειδοποιήσεις και για την Κύπρο

 Στην ίδια ανακοίνωση, το CHP συνδέει τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο με την ασφάλεια της Κύπρου, επαναλαμβάνοντας θέσεις που συμπίπτουν με τη γενικότερη τουρκική πολιτική για το Κυπριακό.

Η Επιτροπή Εξωτερικής Πολιτικής ζητεί οι διακοινοτικές διαπραγματεύσεις να διεξάγονται στη βάση της ισότητας δύο κρατών, ενώ προειδοποιεί τρίτες χώρες που ενισχύουν στρατιωτικά την Κυπριακή Δημοκρατία.

«Αν οι διακοινοτικές διαπραγματεύσεις στην Κύπρο αναμένεται να προσφέρουν κάποιο όφελος πέρα από μια διανοητική γυμναστική, πρέπει να πληρείται η κατ’ αρχάς προϋπόθεση ότι θα διεξάγονται μεταξύ δύο ισότιμων κρατών. Θα ήταν σκόπιμο να γίνουν οι απαραίτητες προειδοποιητικές διπλωματικές πρωτοβουλίες προς τα τρία κράτη που υλοποιούν προσπάθειες παροχής ένοπλης υποστήριξης στη Νότια Κύπρο και τα οποία στην πραγματικότητα δεν αποτελούν εγγυήτριες δυνάμεις της Κύπρου. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η αποφασιστικότητα και η βούληση της Δημοκρατίας της Τουρκίας για την υπεράσπιση της Βόρειας Κύπρου δεν θα καμφθούν με υποστήριξη στρατιωτικού-φολκλορικού χαρακτήρα».

Τουρκγκιούν: «Η γειτονική χώρα παίζει με τη φωτιά»

 Παράλληλα, με ιδιαίτερα επιθετική γλώσσα αντιμετωπίζει τις σχεδιαζόμενες ελληνικές έρευνες η προσκείμενη στο Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP) εφημερίδα Τουρκγκιούν, η οποία στο φύλλο της 11ης Οκτωβρίου δημοσιεύει ρεπορτάζ με τίτλο «Επικίνδυνη κίνηση από την Αθήνα στην Ανατολική Μεσόγειο – Η γειτονική χώρα παίζει με τη φωτιά!».

Η εφημερίδα παρουσιάζει την πρόθεση της Αθήνας να προχωρήσει στις έρευνες χωρίς τουρκική άδεια ως κίνηση που ενδέχεται να προκαλέσει νέα ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.

«Η κυβέρνηση της Ελλάδας, παρά τη σαφή προειδοποίηση της Τουρκίας ότι δεν θα επιτραπεί καμία μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα στη δική της υφαλοκρηπίδα, ετοιμάζεται να επανεκκινήσει τις έρευνες στον βυθό της θάλασσας χωρίς να λάβει άδεια», υποστηρίζει.

Η Τουρκγκιούν κάνει λόγο για εξελίξεις που «πυροδοτούν το φυτίλι μιας νέας έντασης μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας», υιοθετώντας την τουρκική αντίληψη ότι η πραγματοποίηση των ερευνών προϋποθέτει προηγούμενη συνεννόηση με την Άγκυρα.

Η επιλογή της έκφρασης «παίζει με τη φωτιά» αποδίδει στην Αθήνα την ευθύνη μιας ενδεχόμενης κλιμάκωσης, ενώ παρουσιάζει την τουρκική στάση ως υπεράσπιση θαλάσσιων δικαιωμάτων.

ΠΗΓΗ: Sigmalive

Την ανάγκη άμεσης μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης στα καύσιμα υπογράμμισε ο επικεφαλής της Θεματικής Ομάδας Οικονομίας της ΝΙΚΗΣ, Αντώνης Καλόγηρος, μιλώντας στο Ionian για το ενεργειακό κόστος και τις πιέσεις που δέχονται νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Ο κ. Καλόγηρος αμφισβήτησε τον ισχυρισμό ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες δεν επιτρέπουν τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης και του ΦΠΑ. Όπως ανέφερε, περισσότερες από δέκα ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει σε αντίστοιχες παρεμβάσεις, επικαλούμενος τα παραδείγματα της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Σουηδίας και της Μάλτας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αμόλυβδη βενζίνη, σημειώνοντας ότι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης φτάνει περίπου τα 70 λεπτά ανά λίτρο, ενώ επάνω στη συνολική τιμή επιβάλλεται και ΦΠΑ 24%. Κατά τον ίδιο, το βάρος για τους Έλληνες καταναλωτές γίνεται ακόμη μεγαλύτερο εξαιτίας της σημαντικής απόστασης που χωρίζει το μέσο ελληνικό εισόδημα από εκείνο άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

«Η ακρίβεια πρέπει πάντοτε να εξετάζεται σε συνάρτηση με τους μισθούς», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση διαθέτει τα περιθώρια για ουσιαστικές φορολογικές ελαφρύνσεις, αλλά δεν επιδεικνύει την απαιτούμενη πολιτική βούληση.

Ο επικεφαλής της Θεματικής Ομάδας Οικονομίας της ΝΙΚΗΣ επικαλέστηκε επίσης τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού, τα οποία, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, καταγράφουν έσοδα υψηλότερα από τον στόχο. Υποστήριξε ότι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από την υπερφορολόγηση και πρέπει να επιστρέψει στην κοινωνία μέσω χαμηλότερων φορολογικών συντελεστών για πολίτες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Παρουσιάζοντας τις προτάσεις της ΝΙΚΗΣ, ο κ. Καλόγηρος εισηγήθηκε:

• μείωση του ΦΠΑ και του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα,
• αύξηση της φορολόγησης των μερισμάτων,
• εντατικότερους ελέγχους για εικονικά τιμολόγια και εταιρείες,
• σταδιακή κατάργηση του αναβαλλόμενου φόρου των τραπεζών,
• έκτακτη εισφορά στα υπερκέρδη των ενεργειακών ομίλων.

Κλείνοντας, έστρεψε το ενδιαφέρον στην κερδοφορία των διυλιστηρίων, υποστηρίζοντας ότι η μεγάλη αύξηση των κερδών τους ενισχύει το αίτημα για έκτακτη φορολόγηση. Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η ελάφρυνση της κοινωνίας είναι οικονομικά εφικτή, εφόσον υπάρξει διαφορετική κατανομή των φορολογικών βαρών.