Διεθνή
Κύπρος: Από τη βρετανική αποικιοκρατία στη γαλλική συμμαχία
Η στρατηγική συμφωνία μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας έφερε ενθουσιασμό και στους Έλληνες της Κύπρου και της Ελλάδας
Η Κυπριακή Δημοκρατία, όμως, δεν πρέπει να παρακολουθεί αμέτοχη τις εξελίξεις, αλλά θα πρέπει να αξιοποιήσει στο έπακρον την εν λόγω συγκυρία και να κινηθεί πάνω στον ίδιο άξονα στρατηγικής, λαμβάνοντας υπόψη τα όσα συμβαίνουν
Είναι πρόδηλον ότι η συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Αυστραλίας (γνωστή ως AUKUS), έχει αλλάξει τα δεδομένα σε παγκόσμιο επίπεδο, μετατοπίζοντας εν μέρει και το γεωπολιτικό ενδιαφέρον. Συνάμα, γι’ ακόμα μια φορά, καταδεικνύεται ότι οι ΗΠΑ δεν θα εγκαταλείψουν την παγκόσμια ηγεμονία τόσο εύκολα.
Αναλύοντας την εν λόγω συμφωνία, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη σύναψη στρατιωτικής συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας – Γαλλίας, όπως θα δούμε εν συνεχεία, την οποία οφείλει η Κυπριακή Δημοκρατία να αξιοποιήσει προς όφελός της.
Αναντίρρητα, όμως, επιβεβαιώνεται η ρευστότητα των δεδομένων στη διεθνή σκακιέρα, αφού κάθε διεθνής εξέλιξη, αναλόγως του βεληνεκούς της, επηρεάζει αλυσιδωτά, είτε θετικά είτε αρνητικά, πολλούς άλλους δρώντες σε διάφορα μέρη του πλανήτη.

Η τήξη των πάγων δημιουργεί νέα δεδομένα
Εδώ και δεκαετίες, ο παγωμένος αρκτικός κύκλος ήταν απροσπέλαστος, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις οδούς του θαλάσσιου εμπορίου. Σήμερα, η τήξη των πάγων αλλάζει τα δεδομένα, καθώς «επιτρέπει και την πρόσβαση στην εξόρυξη ενεργειακών πόρων που, από μόνο του, ως γεγονός, δύναται ν’ αλλάξει τις ισορροπίες, αλλά ταυτόχρονα, μετατρέπει τη Ρωσία σε μία τεράστια χερσαία δύναμη με χαρακτηριστικά ναυτικής δύναμης[1]».
Είναι ευκόλως κατανοητό ότι το άνοιγμα μιας νέας οδού, συνεπακόλουθα θα αποδυναμώσει τις υπόλοιπες εμπορικές διαδρομές, όπως συνέβη πρόσφατα με τη Διώρυγα του Σουέζ, που γειτνιάζει με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Συνεπώς, «οι ραγδαίες και σημαντικές αλλαγές στα κλιματολογικά δεδομένα, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές ανακατανομές ισχύος[2]», δημιουργούν νέες συνθήκες, όπως πολύ σωστά έχει εντοπίσει προ καιρού ο καθηγητής Γεωπολιτικής Ιωάννης Θ. Μάζης.
Όσα εν συντομία περιγράφονται ανωτέρω, μπορούν να ερμηνεύσουν έως κάποιο βαθμό την κίνηση των ΗΠΑ για τη συμφωνία AUKUS.
Την ίδια στιγμή, ας μην ξεχνάμε ότι «τις δύο τελευταίες δεκαετίες, η περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού έγινε ο νέος κινητήριος μοχλός της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης», αφού παράγει «σχεδόν το 40% του παγκόσμιου πλούτου, σύμφωνα με επίσημη γαλλική έκθεση. Επιπλέον, σύμφωνα με το ΔΝΤ, ο Ινδο-Ειρηνικός θα φτάσει να αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 50% του παγκόσμιου ΑΕΠ ώς το 2040 και οι αγορές του εκτιμάται ότι θα αντιπροσωπεύουν το 40% της παγκόσμιας κατανάλωσης[3]».
Συμφωνία Ελλάδας – Γαλλίας
Η Γαλλία, ως η χώρα με τη μεγαλύτερη ΑΟΖ ανά το παγκόσμιο[4], επηρεάζεται άμεσα με την εν λόγω συμφωνία (AUKUS), αφού μπορούμε να πούμε ότι ο Ινδο-Ειρηνικός είναι μια «ΑΟΖ» για τη Γαλλία. Αξίζει να αναφερθεί ότι «περιλαμβάνει Γάλλους πολίτες, οικονομικές οντότητες, πάνω από 8.000 στρατιώτες και Βάσεις όλων των ένοπλων σωμάτων, ενώ στο οικονομικό πεδίο, είναι η δεύτερη περιοχή σε εξαγωγές για τη Γαλλία μετά την Ε.Ε.[5]».
Όπως εκτιμά άλλωστε και η Σελιά Μπελάν, ειδική σε θέματα διατλαντικών σχέσεων στο Brookings Institution[6], «η συγκεκριμένη συμφωνία (AUKUS) επέφερε ένα ισχυρό πλήγμα για τη Γαλλία», ενώ, εν συνεχεία, αναφέρει ότι «έπειτα από μια τέτοια προσβολή είναι πολύ σημαντικό οι Γάλλοι να επικεντρωθούν στην Ευρώπη».
Τα πιο πάνω γεγονότα συνέβαλαν ή καλύτερα υποβοήθησαν, ώστε να οδηγηθούμε στην αναβάθμιση του ρόλου της Γαλλίας στη Μεσόγειο και νομοτελειακά στην εγκαθίδρυση στρατηγικής εταιρικής σχέσης για τη συνεργασία στην άμυνα και στην ασφάλεια μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας. Η κίνηση της Ελλάδας να αξιοποιήσει, έστω και με καθυστέρηση, αυτήν τη διεθνή συγκυρία, είναι εξαιρετικής σημασίας, αφού αποτελεί ζήτημα εθνικής επιβίωσης.

Η Κύπρος δεν πρέπει να μείνει αμέτοχη
Η στρατηγική συμφωνία μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας έφερε ενθουσιασμό και στους Έλληνες της Κύπρου. Η Κυπριακή Δημοκρατία, όμως, δεν πρέπει να παρακολουθεί αμέτοχη τις εξελίξεις, αλλά θα πρέπει να αξιοποιήσει στο έπακρον την εν λόγω συγκυρία και να κινηθεί πάνω στον ίδιο άξονα στρατηγικής, λαμβάνοντας υπόψη τα όσα συμβαίνουν.
Επιβάλλεται να επανασυσταθεί το Δόγμα Ενιαίου Αμυντικού Χώρου, καθώς και να δημιουργηθεί Ενιαίο Ενεργειακό Δόγμα με την Ελλαδική Κυβέρνηση, το οποίο θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την οριοθέτηση ΑΟΖ και τη δημιουργία αγωγού Φυσικού Αερίου (EastMed) μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, απομονώνοντας τοιουτοτρόπως την Τουρκία από το ενεργειακό παιχνίδι στην περιοχή.
Και στο βάθος η Γαλλία
Για τη Γαλλική Δημοκρατία η Κύπρος είναι εξέχουσας γεωπολιτικής σημασίας, αφού σχετίζεται άμεσα με την ισχυροποίηση της παρουσίας της στην Ανατολική Μεσόγειο και επηρεάζει άμεσα τα οικονομικά της συμφέροντα. Ενδεικτικά υπενθυμίζεται η δραστηριοποίηση της γαλλικής TOTAL σε θαλασσοτεμάχια της κυπριακής ΑΟΖ.
Όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο Ι. Μάζης, «η Γαλλία είναι αρκετά μακράν από την Αν. Μεσόγειο και λόγω αυτού οι επιτελείς της θα πρέπει να σχεδιάζουν με πρόβλεψη άνω της μιας εβδομάδος. Ουσιαστικά, το μοναδικό στοιχείο το εξασφαλίζον την παρουσίαν της Γαλλίας εις την Αν. Μεσόγειον είναι το αεροπλανοφόρον της (Charle de Gaulle), το οποίον όμως είναι εν και μοναδικόν με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Η Γαλλία συνεπώς, κατά τις περιόδους όπου το αεροπλανοφόρον της ευρίσκεται εκτός υπηρεσίας, δεν δύναται να διεξαγάγει επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακος εις την Αν. Μεσόγειον[7]».
Ως εκ τούτου, «δεδομένου του Στρατηγικού Ενδιαφέροντος της Γαλλίας διά την Αν. Μεσόγειον, την μόνη βραχυπρόθεσμον και υλοποιήσιμον λύσιν αποτελεί η σύναψις συμφωνίας με την Κυπριακή Δημοκρατία προκειμένου Γαλλικές Ένοπλες Δυνάμεις να ευρίσκονται μονίμως στο έδαφος αυτής. Η οικονομικοτέρα λύσις, θα ήτο η δημιουργία μιας Task Force ανάλογης με αυτές που διατηρεί η Γαλλία στο Τσαντ, η οποία να περιλαμβάνει στρατεύματα και από τους τρεις κλάδους (Στρατό, Αεροπορία, Ναυτικό)[8]».
Εν συνεχεία, τεκμηριώνοντας την εισήγησή του παραθέτει συγκεκριμένες προτάσεις με διαθέσιμες εγκαταστάσεις στην Κυπριακή Δημοκρατία, που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τον σκοπό αυτό, όπως:
- Η Αεροπορική Βάση Ανδρέας Παπανδρέου (ΑΒΑΠ) στην Πάφο, η οποία είναι ΝΑΤΟϊκών προδιαγραφών.
- Το Διεθνές Αεροδρόμιο Λάρνακας, το οποίο είναι πολιτικού τύπου.
- Το Λιμάνι της Λεμεσού, στο οποίο αγκυροβολούν περιοδικώς γαλλικά πλοία (και έχει την δυνατότητα υποστηρίξεως και του αεροπλανοφόρου).
- Το λιμάνι της Λάρνακας, το οποίο έχει δυνατότητα να φιλοξενήσει μεγάλα πλοία του γαλλικού ναυτικού.
- Η ναυτική βάση στο Μαρί.
Η δημιουργία στρατιωτικής συμμαχίας και γαλλικών Βάσεων στην Κύπρο «δημιουργεί ένα δίκτυο προβολής ισχύος στο σύμπλοκο Ανατολική Μεσόγειος – Μέση Ανατολή – Σουέζ – Κέρας της Αφρικής, λόγω γεωγραφίας[9]».
Όλες οι πιο πάνω προτάσεις, είτε μεμονωμένες είτε σε συνδυασμό, έχουν και πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, τα οποία αναλύονται στο σχετικό άρθρο της «Κυριακάτικης Δημοκρατίας». Ένα από τα κυριότερα εμπόδια που εντοπίζονται είναι η παρεμβολή των βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο.

Βρετανικές αποικιοκρατικές Βάσεις
Σύμφωνα με τη Συνθήκη Εγκαθιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας, που υπογράφτηκε στις 16 Αυγούστου 1960, οι περιοχές Βάσης Ακρωτηρίου και Βάσης Δεκέλειας παραμένουν υπό την κυριαρχία του Ηνωμένου Βασιλείου[10], με τη Δημοκρατία να τους αναγνωρίζει δικαιώματα και να τους διασφαλίζει την αποτελεσματική λειτουργία, σύμφωνα με τα παραρτήματα της Συνθήκης.
Οι Βάσεις αυτές, που ονομάζονται χαρακτηριστικά «κυρίαρχες Βάσεις» (Sovereign Bases), «καταργούν ουσιαστικά την άσκηση κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας σε μέρος του εδάφους της[11]», ως εκ τούτου αποδεικνύεται ότι «αποτελεί ένα από τα χειρότερα κατάλοιπα της αποικιοκρατίας[12]».
Δεδομένου ότι «η αποαποικιοποίηση της Κύπρου δεν συντελέστηκε ολοκληρωτικώς και η Αρχή της Αυτοδιάθεσης δεν εφαρμόστηκε πλήρως[13]», η εκάστοτε κυπριακή Κυβέρνηση κληρονόμησε ένα οφειλόμενο χρέος προς τον κυπριακό Ελληνισμό: να εξαλείψει παντελώς κάθε κατάλοιπο της βρετανικής αποικιοκρατίας, που μόνο δεινά και μια κουτσουρεμένη ανεξαρτησία έφερε στο νησί.
Υπάρχουν μια σειρά από ευνοϊκές συνθήκες που μπορούν να αξιοποιηθούν από την πλευρά της Κύπρου, ώστε να επιτευχθεί η αποχώρηση των Βάσεων. Πιο συγκεκριμένα:
– Το Brexit
Η συμφωνία αποχώρησης του Ηνωμένο Βασίλειο από την ΕΕ, που τέθηκε σε ισχύ τα μεσάνυχτα της 31ης Ιανουαρίου 2020[14], μετατρέπει τη Βρετανία σε τρίτη χώρα, αφού δεν είναι πλέον κράτος-μέλος της ΕΕ.
– Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου
Το νομικό στάτους της περιοχής των Βάσεων συζητήθηκε και εν πολλοίς ξεκαθαρίστηκε στις 30 Ιουλίου 2018 από το Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου και, πιο συγκεκριμένα, με την υπόθεση “Οn the application of Tag Eldin Ramadan Bashir and others v Secretary of State for the Home Department”. «To Δικαστήριο έκρινε ότι η ανεξαρτητοποίηση της Κύπρου, η οποία όσον αφορά τη βρετανική έννομη τάξη έγινε με τον CyprusAct του 1960, δεν μετέβαλε το πολιτικό καθεστώς των Βάσεων, οι οποίες παρέμειναν αποικίες, σε αντίθεση με το υπόλοιπο 97% του νησιού, το οποίο ανεξαρτητοποιήθηκε[15]». Ως εκ τούτου, χαρακτηρίζει αποικία τις Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων Ακρωτηρίου και Δεκέλειας, αφού αποτελούν μια περιοχή αποκλειστικής και πλήρους κυριαρχίας της Μεγάλης Βρετανίας, αφενός, και υπόλειμμα της παλαιάς βρετανικής αποικίας στην Κύπρο, αφετέρου.
– Οι αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ
Επανειλημμένες αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ρητά αναφέρουν ότι τα λεγόμενα δικαιώματα ή προνόμια πρώην αποικιοκρατικών δυνάμεων σε πρώην αποικίες θεωρούνται κατάλοιπα αποικισμού[16] (Vestiges of colonialism) και συνεπώς παράνομα.
– Η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης
Στις 25 Φεβρουαρίου 2019, το Διεθνές Δικαστήριο, αναφορικά με το αρχιπέλαγος Chagos, αποφάνθηκε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει υποχρέωση, το συντομότερο δυνατό, να θέσει τέρμα στην παρουσία των Βάσεων στον Άγιο Μαυρίκιο.
Η συγκεκριμένη περίπτωση ενδιαφέρει την Κύπρο, καθώς υπάρχουν σημαντικές ομοιότητες και χρήσιμα ευρήματα, αφού «δεν υπήρξε κανένα δημοψήφισμα, αλλά μόνο συγκατάθεση της τότε κυβέρνησης μετά από εξωγενείς πιέσεις και πάντα με το “καρότο” της ανεξαρτησίας[17]». Την ίδια στιγμή, διασαφηνίζει «πλήρως και πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η Αρχή της Αυτοδιάθεσης των Λαών συνιστά μια υποχρέωση erga omnes[18]», δηλαδή έναντι πάντων. Τουτέστιν, «κάθε κράτος, κάθε διεθνής οργανισμός και διεθνής κοινότητα στο σύνολό της, έχει δικαίωμα να απαιτεί την τήρησή τους[19]».
Για να επανέλθουμε όμως στην εν λόγω απόφαση, το Δικαστήριο έκρινε ότι η συναίνεση θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο μέσω δημοψηφίσματος πριν από τη λήψη της απόφασης[20]. «Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Δικαστήριο κατέληξε στο ότι η διαδικασία αποαποικιοποίησης του Μαυρικίου δεν ολοκληρώθηκε σύννομα, καθώς παραβίαζε την αρχή της Αυτοδιάθεσης των Λαών[21]».
Συνοψίζοντας, λοιπόν, διαφαίνεται ότι η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί να προσθέσει όπλα στη φαρέτρα της, γεγονός που θα την βοηθήσει να απαλλαγεί από την παρουσία των Βρετανικών Βάσεων, φτάνει να υπάρχει η ανάλογη πολιτική βούληση.
Για όσους τυχόν εκφράσουν ανησυχίες για μια τέτοια κίνηση, υπενθυμίζεται η διαχρονικά εχθρική και συνάμα υπονομευτική στάση των Βρετανών, έναντι των δικαίων του Ελληνισμού. Ως εκ τούτου, η Κύπρος δεν έχει να χάσει κάποιο σύμμαχο ή κάποιαν φίλα προσκείμενη χώρα.
Μετάβαση από την αποικιοκρατία στη συμμαχία
Η αποχώρηση των αποικιοκρατικών Βάσεων από την Κύπρο ανοίγει παράθυρο ευκαιρίας για την Κυπριακή Δημοκρατία, που μπορεί να αξιοποιήσει στον βέλτιστο βαθμό.
Πιο συγκεκριμένα, αφού τα εδάφη που κατέχουν οι Βρετανοί περιέλθουν στην κυριότητα της νομίμου διοικήσεως, δηλαδή της Κυπριακής Δημοκρατίας, σε δεύτερο χρόνο οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις μπορούν να παραχωρηθούν για σκοπούς στρατιωτικής συμμαχίας με τη Γαλλία.
Η προαναφερόμενη εισήγηση μπορεί κάλλιστα να αποτελέσει προέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας. Επιπλέον, αποτελεί μια εξέλιξη που θα δει με θετικό μάτι η Γαλλική Δημοκρατία, αφού είναι γνωστό το ενδιαφέρον της για την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.
Στο πλαίσιο της πιο πάνω στρατιωτικής συμφωνίας, η Κυπριακή Δημοκρατία, παρά να εκμισθώσει την περιοχή των στρατιωτικών Βάσεων στη Γαλλική Δημοκρατία, μπορεί σε αντάλλαγμα να ζητήσει την παραχώρηση στρατιωτικού εξοπλισμού, όπως φρεγάτες [FDI HN (γνωστές και ως Belh@rra)], κορβέτες (Gowind), μαχητικά αεροσκάφη (Rafale), που θα αναβαθμίσουν την στρατιωτική της αποτρεπτική ισχύ και ικανότητα. Την ίδια στιγμή, η συμφωνία μπορεί να προβλέπει και «ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής βοήθειας», εάν διαπιστωθεί επίθεση κατά της κυριαρχίας της από άλλη χώρα.
Υπογραμμίζεται, όμως, ότι όλα τα προαναφερόμενα προϋποθέτουν Κυβέρνηση και πολιτική ηγεσία να εγκαταλείψουν τα φοβικά σύνδρομα, χαράζοντας επιτέλους εθνική στρατηγική αποτροπής.
Οι πιο πάνω κινήσεις δεν αναβαθμίζουν απλώς την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά ανατρέπουν το ισοζύγιο δυνάμεων και η «μικρή» Κύπρος μετατρέπεται σε έναν σημαντικό δρώντα στην Ανατολική Μεσόγειο, που σε συνδυασμό με το προδιαγραφόμενο πλούσιο ενεργειακό μέλλον μπορεί να ορθώσει ανάστημα και επιτέλους να διεκδικήσει τα αυτονόητα και αναφαίρετα δίκαια του κυπριακού Ελληνισμού και κυρίως την απελευθέρωση.
Παραπομπές:
[1] Ηλίας Χατζηκουμής, Η Τήξη των Πάγων του Αρκτικού Κύκλου και οι Επιπτώσεις της στην Γεωπολιτική Ισορροπία Δυνάμεων, 15 Απριλίου 2021
[2] Ιωάννης Μάζης, Γεωπολιτική πραγματικότητα στο δίπολο Ελλάδος – Κύπρου, 2014
[3] Νίκος Βασιλόπουλος, AUKUS: Κινήσεις σκακιέρας από τη Γαλλία και τις ΗΠΑ, 20 Σεπτεμβρίου 2021
[4] World Atlas, Countries With The Largest Exclusive Economic Zones, 29 Ιουνίου 2018
[5] Νίκος Βασιλόπουλος, AUKUS: Κινήσεις σκακιέρας από τη Γαλλία και τις ΗΠΑ, 20 Σεπτεμβρίου 2021
[6] AUKUS: Το επικίνδυνο στοίχημα της Γαλλίας μετά τη μετωπική με ΗΠΑ και Αυστραλία, εφημερίδα «Καθημερινή», 20 Σεπτεμβρίου 2021
[7] Ιωάννης Μάζης, Εγκατάσταση Γαλλικών Δυνάμεων στην Κύπρο, Εφημερίδα «Κυριακάτικη Δημοκρατία», Ιούλιος 2021
[8] ο.π.
[9] ο.π.
[10] Ιωσήφ Σ. Ιωσήφ, Κυπριακό Πρόβλημα και Διεθνής Πολιτική, 2000
[11] Εμμανουήλ Ρούκουνας, Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο, 2019
[12] ο.π.
[13] Πασχάλης Χατζόπουλος, Η νομιμότητα των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο σύμφωνα με το εθιμικό δίκαιο της αυτοδιάθεσης των Λαών, 2019
[14] Επίσημος ιστότοπος του Συμβουλίου της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου, 20 Οκτωβρίου 2020
[15] Πασχάλης Χατζόπουλος, Η νομιμότητα των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο σύμφωνα με το εθιμικό δίκαιο της αυτοδιάθεσης των Λαών, 2019
[16] Γιαννάκης Ομήρου, Η στάση μας έναντι της Βρετανίας, εφημερίδα «Σημερινή», 2 Φεβρουαρίου 2019
[17] Πασχάλης Χατζόπουλος, Η νομιμότητα των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο σύμφωνα με το εθιμικό δίκαιο της αυτοδιάθεσης των Λαών, 2019
[18] ο.π.
[19] Εμμανουήλ Ρούκουνας, Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο, 2019
[20] American Society of International Law, The Chagos Advisory Opinion and the Decolonization of Mauritius, 2019
[21] Πασχάλης Χατζόπουλος, Η νομιμότητα των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο σύμφωνα με το εθιμικό δίκαιο της αυτοδιάθεσης των Λαών, 15 Απριλίου 2019
*Πολιτικός Επιστήμονας, Εκπρόσωπος Τύπου Εθνικού Λαϊκού Μετώπου (Ε.ΛΑ.Μ.)
(δημοσιεύθηκε στη «Σημερινή της Κυριακής», 28/11/2021)
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αναλύσεις
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.
Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.
Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή
Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.
Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.
Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.
Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.
Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις
Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.
Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.
Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.
Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.
Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.
Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.
Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.
Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία
Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.
Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.
Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.
Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.
Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.
Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία
Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.
Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.
Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.
Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.
Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
