Ακολουθήστε μας

Διεθνή

Σπύρος Λίτσας: Αμερικανο-ρωσικός ανταγωνισμός στην Αν. Μεσόγειο

Δημοσιεύτηκε στις

Ο Σπύρος Λίτσας για το 2021: Έτος καμπής για την επιστροφή της γεωπολιτικής στο επίκεντρο διακρατικών σχέσεων και πολυμερών οργανισμών

Συνέντευξη στην Ξένια Τούρκη   

Το έτος 2021 ίσως αποδειχθεί έτος καμπής για την επιστροφή της γεωπολιτικής στο επίκεντρο των διακρατικών σχέσεων και των πολυμερών οργανισμών. Από τη μια ο πλανήτης είχε να αντιμετωπίσει την πανδημία και τις δυσμενείς συνέπειές της σε όλους τους τομείς, από την άλλη όμως είδαμε να καταγράφονται σημαντικές γεωπολιτικές κινήσεις και αναταράξεις. Η ανάληψη της προεδρίας στις ΗΠΑ, από τον Τζο Μπάιντεν έγινε δεκτή με μεγάλη ανακούφιση μετά τα τέσσερα αλλοπρόσαλλα χρόνια με τον Ντόναλντ Τραμπ στο τιμόνι της πιο ισχυρής χώρας του κόσμου.

Παρόλα αυτά, οι προσδοκίες για καλύτερες μέρες δεν επιβεβαιώθηκαν αλλά αντίθετα πολλές από τις κινήσεις του νέου Αμερικανού Προέδρου απογοήτευσαν καθώς θύμιζε έντονα εκείνες του προκατόχου του. Η προεδρία Τζο Μπάιντεν, σαφώς καλύτερη από αυτή του προκατόχου του αλλά υπολείπεται ακόμη εξαιτίας των μεγάλων εσωτερικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η αμερικανική οικονομία αλλά και των σημαντικών προκλήσεων σε διεθνές επίπεδο, ανέφερε στη συνέντευξή του ο Σπύρος Λίτσας καθηγητής Θεωρίας των Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, προχωρώντας σε μια ανασκόπηση των σημαντικών εξελίξεων που είδαμε να καταγράφονται τη χρονιά που μας φεύγει.

Την ίδια ώρα, η Ρωσία διεκδικεί και αυτή να διαδραματίσει ένα σοβαρό ρόλο σε μια σειρά περιφερειακών συγκρούσεων και ειδικά στη νοτιοανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Αν και είναι ανακριβές να μιλούμε για αναβίωση του Ψυχρού Πολέμου, εντούτοις η Μόσχα, εξήγησε ο Έλληνας καθηγητής αποτελεί το βασικό παράγοντα ανταγωνισμού για τις ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο. Γενικά στην περιοχή μας εξελίσσεται ένα σημαντικό μέρος του παγκόσμιου γεωπολιτικού παιχνιδιού κάτι που αυξάνει τους κινδύνους, αλλά και τις ευκαιρίες για την Κύπρο, όπως και για την Ελλάδα. Η ολοένα και μεγαλύτερη εμπλοκή της Γαλλίας για παράδειγμα ή η οικονομική εξομάλυνση των σχέσεων της Τουρκίας με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορεί να έχουν θετικές επιπτώσεις. Την ίδια στιγμή, όμως δεν μπορεί κάποιος να μη σταθεί και στο γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει μάλλον αμήχανη και ουσιαστικά απούσα.

Παράλληλα δίπλα στις παραδοσιακές προκλήσεις προστίθενται καινούργιες που έχουν να κάνουν με την κλιματική αλλαγή, και που τοποθετούν την ανθρώπινη ζωή σε διαρκή επισφάλεια και την έλευση της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης που απαιτεί εκ νέου προσαρμογή των επαγγελματικών μας ρόλων και που θα φέρει μια αναδιοργάνωση στον εργασιακό τομέα. Και παρά την αισιοδοξία που έφερε η έλευση των εμβολίων ο πλανήτης θα συνεχίσει να δίνει μάχη κατά της Covid-19 για αρκετό καιρό ακόμη, βάζοντας έτσι σε δοκιμασία τις αντοχές όλων μας. 

-Ποιες είναι οι μεγάλες προκλήσεις που θα έχει να αντιμετωπίσει ο πλανήτης τη νέα χρονιά;

-Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι αυτή της καλπάζουσας περιβαλλοντικής καταστροφής. Το γεγονός αυτό εντείνει τη μείωση του βιοτικού επιπέδου μεγάλης μερίδας της ανθρωπότητας, αυξάνει τις πιθανότητες νέων πανδημικών καταστροφών και τοποθετεί την ανθρώπινη ζωή, και σε ποιοτικό αλλά και σε ποσοτικό επίπεδο, σε διαρκή επισφάλεια. Άλλη μεγάλη πρόκληση θεωρώ ότι θα είναι η εκπαιδευτική εναρμόνιση των νέων ηλικιών που πλέον έχουν ολοκληρώσει τις δευτεροβάθμιες σπουδές τους στις απαιτήσεις της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης. Η αύξηση της ανεργίας λόγω ολοκλήρωσης του βιολογικού κύκλου επαγγελμάτων κυρίως στον κατασκευαστικό τομέα, θα ενταθεί και η εκπαίδευση στις νέες τεχνολογίες θα είναι μια διαρκής πρόκληση για τα κράτη. Το ίδιο ακριβώς θεωρώ και για τη μεγάλη πρόκληση που οι κυβερνήσεις έχουν μπροστά τους αναφορικά με την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης σε συνδυασμό με τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας, των συστημικών μοχλών ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής.

-Εκπληρώθηκαν οι προσδοκίες από την εκλογή του Τζο Μπάιντεν; Πώς χαρακτηρίζετε την προεδρία του έχοντας συμπληρώσει ένα χρόνο στον Λευκό Οίκο;

-Νομίζω ότι εξαιτίας της περιόδου Τραμπ ζητήσαμε παρά πολλά από τον Τζο Μπάιντεν. Το σίγουρο είναι ότι μέχρι στιγμής η προεδρία του δεν έχει προσδώσει αυτά που χρειάζεται η πρώτη δυτική δύναμη. Η έξοδος των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν για παράδειγμα αποτελεί ένα κομβικό σφάλμα για τη διεθνή ασφάλεια αλλά και το αμερικανικό κύρος και γόητρο. Θα περίμενα επίσης να δω πρωτοβουλίες ενίσχυσης της αμερικανικής ήπιας ισχύος στη διεθνή σφαίρα, μετά από τη λαίλαπα της προεδρίας Τραμπ. Αντιθέτως, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να δείχνουν ότι το μόνο που τους απασχολεί είναι η Κίνα. Η μονομέρεια στην εξωτερική πολιτική όμως αποτελεί ένδειξη εσφαλμένων επιλογών. Είναι μια κουρασμένη προεδρία αυτή του Τζο Μπάιντεν, σαφώς καλύτερη από αυτή του προκατόχου του αλλά υπολείπεται ακόμη των μεγάλων εσωτερικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η αμερικανική οικονομία αλλά και των σημαντικών προκλήσεων σε διεθνές επίπεδο. 

-ΗΠΑ και Κίνα παρέμειναν και αυτή τη χρονιά σε θέση μάχης. Πώς θα εξελιχθούν οι μεταξύ τους σχέσεις αλλά κυρίως ο ανταγωνισμός τους; 

-Είναι μια δύσκολη σχέση που σίγουρα παράγει αναταράξεις στο ευρύ υποσύστημα του Ειρηνικού Ωκεανού. Δεν βλέπω με ποιο τρόπο θα μπορούσε αυτός ο ανταγωνισμός να μειωθεί όταν οι ΗΠΑ ως μια παραδοσιακή φιλελεύθερη ναυτική δύναμη δεν επιθυμεί, δικαίως, προσκόμματα στις θαλάσσιες μεταφορές και μετακινήσεις, ενώ η Κίνα βλέπει την αυξημένη παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή της Ανατολικής και της Νότιας Θάλασσας ως απειλή. Η πανδημία, όπως ήταν φυσιολογικό, έχει εντείνει τον ανταγωνισμό και δεν φαίνεται η διάθεση είτε από τη μια είτε από την άλλη πλευρά να βρεθεί ένα modus vivendi μείωσης των εκατέρωθεν τριβών. H συγκρουσιακή σχέση αυτή δεν υφίσταται ασφαλώς στην Ανατολική Μεσόγειο, τόσο γιατί η Κίνα δεν είναι σε θέση να ανταγωνισθεί τις ΗΠΑ στην περιοχή αλλά και γιατί η Κίνα σε αυτή τη φάση ενδιαφέρεται πρωτίστως για την εδραίωση των οικονομικών της δομών και αυτών της ήπιας ισχύος της εκεί.

-Αναδιαμορφώνουν και αν ναι, με ποιο τρόπο το παγκόσμιο πολιτικό σκηνικό οι τεταμένες σχέσεις των ΗΠΑ και της Ρωσίας; Ζούμε μια αναβίωση του Ψυχρού Πολέμου;

-O Ψυχρός Πόλεμος αποτελεί μια μοναδική περίοδο που υπό τις παρούσες συνθήκες δεν μπορεί να αναβιώσει για πολλούς λόγους, τόσο γιατί η Ρωσία δεν διαθέτει το απόθεμα ήπιας ισχύος της ΕΣΣΔ, όσο και γιατί η διαφορά σκληρής ισχύος και οικονομικής δυναμικής βαίνει σαφέστατα υπέρ των ΗΠΑ. Η κρίση της Ουκρανίας για παράδειγμα αποτελεί ένα περιφερειακό ζήτημα και σε καμία των περιπτώσεων δεν μπορεί να προσεγγισθεί ως ζήτημα της κεντρικής διεθνούς σκηνής. Το σίγουρο είναι όμως ότι από την έναρξη της Αραβικής Άνοιξης που προσέφερε τη δυνατότητα στη Mόσχα να επανασυνδεθεί με κράτη της Μέσης Ανατολής και την αλλαγή του στρατηγικού δόγματος του Στόλου της Μαύρης Θάλασσας, η Ρωσία αποτελεί το βασικό παράγοντα ανταγωνισμού για τις ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο.  

-Ποιος είναι ο αντίκτυπος από τις διπλωματικές κινήσεις που είδαμε τον τελευταίο χρόνο να καταγράφονται στη Μέση Ανατολή, όπως για παράδειγμα την προσέγγιση ΗΑΕ και Τουρκίας ή τον αυξανόμενο ρόλο που επιδιώκει να παίξει η Γαλλία; Προχωρούμε σε μια αναδιαμόρφωση των διπλωματικών σχέσεων των χωρών της περιοχής ή πρόκειται κυρίως για οικονομικές συμφωνίες;

-Ενδιαφέρουσα ερώτηση. Το Brexit από τη μια και η διάθεση των ΗΠΑ για απεμπλοκή από την περιοχή της Μέσης Ανατολής – Βορείου Αφρικής από την άλλη ενισχύει το ρόλο της Γαλλίας που δείχνει αξιοθαύμαστες αντοχές σε διπλωματικό επίπεδο. Τώρα το κατά πόσο μπορεί η Γαλλία να αντέξει ταυτόχρονα το βάρος των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην υποσαχάρια Αφρική και να διαδραματίσει παράλληλα ρόλο κομβικού στρατηγικού εξισορροπιστή, είναι κάτι που πρέπει να το ξαναδούμε ενδελεχώς, εμμένοντας στους ποιοτικούς δείκτες της γαλλικής κρατικής οντολογίας. Προσωπικά θεωρώ τη Γαλλία μια σημαντική ευρωπαϊκή δύναμη αλλά με δεδομένα όρια και αντοχές, θεσμικές, υλικές αλλά και κοινωνικοπολιτικές. Τώρα ως προς την προσέγγιση Αραβικών Εμιράτων και Τουρκίας, η σχέση αυτή δεν μπορεί να φτάσει στον πυρήνα της οντολογίας των δυο κρατών, από τη στιγμή που τα HAE αποτελούν παράδειγμα πολιτισμικής ανεκτικότητας στον μουσουλμανικό κόσμο και οικονομικής, αναπτυξιακής και τεχνολογικής δυναμικής σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ η Τουρκία επαναφέρει μεθόδους καταπίεσης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η οικονομία της έχει υποχωρήσει σημαντικά ενώ τεχνολογικά βρίσκεται πολύ πίσω από το δυτικό μέσο όρο.

Ενώ τα Ηνωμένα Εμιράτα έστειλαν αποστολή σε τροχιά γύρω από τον Άρη, η Τουρκία προσπαθούσε να αντιμετωπίσει το πρώτο κύμα της πανδημικής κρίσης με κολόνια λεμόνι ως απολυμαντικό! Βλέπω τη σχέση μεταξύ των δύο χωρών ως μια ξεκάθαρα οικονομική διαδικασία η οποία έχει και θετικές προεκτάσεις για Ελλάδα και Κύπρο. Τα δυο κράτη έχουν στενές σχέσεις με τα ΗΑΕ και επομένως την οικονομική σωτηρία που το Άμπου Ντάμπι προσφέρει στην Άγκυρα τη προσεγγίζω ως έναν μηχανισμό ελέγχου του τουρκικού αναθεωρητισμού και όχι ως μια συνθήκη που μεταβάλλει τις ελληνο-εμιριτιανές σχέσεις.

Μεταξύ σφύρας και άκμονος η Τουρκία

-Η Τουρκία ζει δύσκολες στιγμές εξαιτίας κυρίως και της κακής κατάστασης της οικονομίας της. Τα χειρότερα πέρασαν και τώρα πλησιάζει η ανάκαμψη ή τα βάσανα των γειτόνων μας είναι πίσω ακόμη; Και αν ναι ποιες είναι οι συνέπειες για Κύπρο και Ελλάδα;

-Όσο η Τουρκία προσεγγίζει την εθνική της επιβίωση μέσα από ναρκισσιστικά σχήματα υπερεξάπλωσης ή διατήρησης των παραβάσεων κατά του Διεθνούς Δικαίου και της όποιας διεθνοπολιτικής ορθολογικής στάσης (βλ. η συνέχιση της παράνομης κατοχής στο βόρειο τμήμα της Κύπρου), τόσο τα συστημικά προβλήματα της οικονομίας της θα διογκώνονται. Η τουρκική οικονομία για να ανακάμψει χρειάζονται αυξήσεις στον τομέα των άμεσων ξένων επενδύσεων ώστε να μπορέσει η τουρκική λίρα να αναπνεύσει, αλλά η ενίσχυση του εθνικού νομίσματος αυτόματα θα κάνει δυσκολότερη τη διαχείριση της κρίσης της φούσκας των στεγαστικών δανείων που πλήττει τον τραπεζικό τομέα της γείτονος.

Είναι φανερό λοιπόν ότι η τουρκική οικονομία βρίσκεται μεταξύ σφύρας και άκμονος και η κρίση θα συνεχισθεί. Δεν συγχέω όμως την πορεία του Κυπριακού ή των ελληνοτουρκικών σχέσεων με τη σταθερότητα της τουρκικής οικονομίας. Κάτι τέτοιο θα ήταν λάθος από τη στιγμή που συζητούμε για ένα αναθεωρητικό κράτος με επιθετική εξωτερική πολιτική σε όλα τα επίπεδα. Το σίγουρο είναι ότι η Τουρκία δεν θα αφεθεί να καταρρεύσει, εξαιτίας του μεγέθους της αλλά όσο μεγαλύτερη είναι η εξάρτησή της από άλλα κράτη και διεθνή consortium τόσο θα μειώνεται το απρόβλεπτο της συμπεριφοράς της. 

Μεγαλύτερη πρόκληση για την Ε.Ε. η πολιτική ένωση

-Η Ευρωπαϊκή Ένωση φάνηκε να έχει γρήγορα αντανακλαστικά σε ό,τι αφορά στην πανδημία και αργά στην εξωτερική της πολιτική. Ποιες προκλήσεις θα έχει να αντιμετωπίσει το επόμενο διάστημα;

-Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί ένα σημαντικό οικονομικό και πολιτικό επίτευγμα της Γηραιάς Ηπείρου, που, όμως, δεν έχει αξιοποιηθεί από τα κράτη της Ένωσης. Η Ευρώπη δείχνει δυσανεξία στο να εξελίξει την Ένωση πέρα της νομισματικής διάστασης. Αυτό έχει ως συνέπεια τα θέματα Κοινής Ευρωπαϊκής Άμυνας και Ασφάλειας να παρουσιάζουν σοβαρά ελλείμματα, σε θεσμικό αλλά και εμπράγματο επίπεδο. Ως προς το ζήτημα του συντονισμού των κρατών σε μια κοινή πολιτική απέναντι στην πανδημία, πράγματι δείξαμε καλά αντανακλαστικά γενικού συντονισμού όλων των κρατών-μελών ακόμη και σε σχέση με κράτη όπως οι HΠΑ.

Για το επόμενο χρονικό διάστημα το Ενεργειακό θα είναι ένα από τα θέματα που θα απασχολήσει την Ένωση, όπως και το Προσφυγικό αλλά και η στάση της Ρωσίας στην ευρύτερη περιοχή του Καυκάσου και στην Ουκρανία. Κλειδί για τις εξελίξεις είναι ασφαλώς η εξέλιξη του αγωγού East-Med, η πίεση προς όλα τα κράτη-μέλη για αναλογική απορρόφηση των προσφύγων καθώς και για την εξεύρεση θεσμικής φόρμουλας διαχωρισμού προσφύγων και μεταναστών, ώστε οι δεύτεροι να επαναπροωθούνται στις πατρίδες τους με άμεσες διαδικασίες. Θεωρώ όμως τη μεγαλύτερη και διαρκή πρόκληση της Ε.Ε. την ολοκλήρωση της οικονομικής και πολιτικής ένωσης που θα είναι άμεσο ζητούμενο απέναντι σε ευρωφοβικές-ευρωσκεπτικιστικές πιέσεις που θα ενταθούν στο προσεχές διάστημα στο εσωτερικό της Ευρώπης.

-Η αποχώρηση της Άνγκελα Μέρκελ πώς θα επηρεάσει τις ισορροπίες μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Θα δούμε να αναδύεται ένας νέος ηγέτης που να μπορεί να παίξει τον ίδιο ρόλο;

-Δεν θεωρώ την Άνγκελα Μέρκελ ηγέτιδα της Ε.Ε. Για παράδειγμα, δεν μπορεί να συγκριθεί με τον Χέλμουτ Κολ. Η τέως καγκελάριος ήταν σημαντική για τη Γερμανία, αλλά ο τρόπος που χειρίστηκε την κρίση του 2010 πρωτίστως απέναντι στην Ελλάδα αλλά και την Κύπρο έδειξε ότι δεν έχει τη διάθεση να αναχθεί σε κάτι παραπάνω από απλό διαχειριστή της ενωσιακής καθημερινότητας. Η ιστορία κάποτε θα γράψει ότι αν δεν ήταν ο Μπαράκ Ομπάμα να παρέμβει, τότε η Eλλάδα θα είχε βγει εκτός, το 2015, με ό,τι κι αν αυτό σημαίνει για τη σταθερότητα της νοτιοανατολικής Ευρώπης και την ενότητα της E.Ε. Θα έβλεπα ως σημαντικό Ευρωπαίο ηγέτη τον Γάλλο Πρόεδρο Μακρόν μόνο αν ο ίδιος κατανοήσει ότι είναι σημαντικό για το μέλλον της Ένωσης η ενίσχυση της Ατλαντικής της προοπτικής και αναχθεί σε αξιόπιστο συνομιλητή των ΗΠΑ, απαλλαγμένος από τη σκιά της γκολικής αντιαμερικανικής παράδοσης.

Ενίσχυση των συλλογικών διαδικασιών

-Ζήσαμε σε πάρα πολλά επίπεδα μια δύσκολη χρονιά με την πανδημία να δοκιμάζει τους πάντες σε όλους τους τομείς. Ποια μαθήματα θεωρείτε ότι πήραμε; 

-Λόγω πανδημίας θα οφείλαμε να κατανοήσουμε σε βάθος τη ρήση του Αριστοτέλη ότι ο άνθρωπος ως ον πολιτικό πρέπει να επενδύει στην ενίσχυση των συλλογικών διαδικασιών και να παραμερίζει την ιδιώτευση που αποτελεί την πλέον απεχθή μορφή παθητικότητας. Δεν νομίζω ότι το έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο, δυστυχώς. Νομίζω ότι θα πρέπει να αναπτύξουμε όλοι την αίσθηση της κοινωνικής προσφοράς, της ταπεινότητας αλλά και το σεβασμό στην επιστημονική εξειδίκευση. Εδώ και πολλές δεκαετίες βιώνουμε την ατομική αποθέωση κυρίως λόγω του αυτοτροφοδοτούμενου ναρκισσισμού που προσφέρουν αφειδώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ξεχνώντας να τροφοδοτούμε το πνεύμα μας αν όχι περισσότερο, έστω τόσο όσο το υπερεγώ μας.

-Ποιοι τομείς επηρεάστηκαν περισσότερο από την Covid-19; Θα δούμε τις αλλαγές που έφερε η πανδημία, για παράδειγμα την τηλεργασία, την οργάνωση των οικονομιών να παίρνουν πιο μόνιμη μορφή;

-Ο πρωτογενής τομέας σίγουρα επηρεάστηκε σε επίπεδο παραγωγής, καθώς και οι αντοχές των ηλεκτρονικών δικτύων. Η εκπαίδευση είναι άλλος ένας χώρος που δοκιμάστηκε σκληρά αφού κακά τα ψέματα η εκπαίδευση βασίζεται στη διάδραση και σήμερα η συμβατική τεχνολογία δεν επιτρέπει κάτι τέτοιο υπό καθεστώς γενικής καραντίνας. Δεν θεωρώ ότι ο τρόπος που αντιμετωπίσαμε την πανδημία μέσω της επαγγελματικής ιδρυματοποίησης θα διατηρηθεί και μετά το τέλος αυτής, κυρίως γιατί ο άνθρωπος έχει ανάγκη τον άλλο ακόμη και σε επίπεδο επαγγελματικής καθημερινότητας. Αντιθέτως, βλέπω μια μεγάλη επιστροφή σε διαδικασίες άμεσης επικοινωνίας και σε οριζόντιες συνέργειες. Ο άνθρωπος είναι όν πολιτικό. Χρειάζεται τους άλλους, τον κοινωνικό περίγυρο για να δημιουργήσει. Από την άλλη όμως θα δούμε τη διατήρηση έξυπνων εφαρμογών που βοηθούν τον πολίτη στην καθημερινότητά του με την πολιτεία κ.λπ. 

-Η πανδημία έφερε μεγάλες διαιρέσεις στις περισσότερες χώρες. Είναι εύκολο να σβήσουν όταν θα έχουμε ξεπεράσει την κρίση ή θα αποτελέσουν αιτία δημιουργίας νέων αναταραχών, για παράδειγμα άνοδο των ακραίων τάσεων;

-Πράγματι, οι κοινωνίες είναι ακόμη διχασμένες και είναι εμφανής η ένταση της ρήξης. Νομίζω ότι οι πληγές δύσκολα θα κλείσουν και θα επανέρχονται σε κάθε νέα καμπή της Ιστορίας. Πώς θα μπορούσε άλλωστε; Η πανδημία επανέφερε τη συζήτηση περί συλλογικής άγνοιας και δεισιδαιμονίας απέναντι στα κελεύσματα της επιστήμης. Η αύξηση των φανατικών του αντιεμβολιαστικού κινήματος για παράδειγμα επαναφέρει στην πρώτη γραμμή του δημόσιου διαλόγου το μύθο του πλατωνικού σπηλαίου και το κατά πόσο ο άνθρωπος έχει δικαίωμα στην άγνοια όταν αυτή καθίσταται εμφατική απειλή προς τη συλλογική ασφάλεια. Η πανδημία έδειξε τη βαθιά διαίρεση στον πυρήνα της κοινωνίας μεταξύ αυτών που πορεύονται με πυξίδα τα σενάρια συνωμοσίας και αυτών που εμβαθύνουν στη λογική. Είναι δύσκολο οι δυο αυτοί κόσμοι να συνδιαλλαγούν με ψυχραιμία όταν το διακύβευμα είναι η βεβαιότητα τού πίστευε και μη έρευνα των μεν με τη διάθεση για εμβάθυνση των δε.

Φιλελεύθερος

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες

Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.

Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.

Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.

Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.

Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.

Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία

Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.

Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.

Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».

Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.

Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.

Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC

Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.

Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.

Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.

Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.

Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.

Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.

Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία

Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.

Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.

Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.

Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.

Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.

Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.

Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ

Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.

Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.

Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.

Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.

Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.

Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας

Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.

Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.

Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.

Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.

Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.

Το μήνυμα προς το Πακιστάν

Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.

Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.

Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.

Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.

Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

Διεθνή

Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.

Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο

Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.

Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.

Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές

Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς

Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.

Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.

Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών

Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.

Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.

Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες

Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.

Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.

Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή

Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.

Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.

Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.

Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.

Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.

Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.

Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.

Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.

Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις

Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.

Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.

Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.

Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.

Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.

Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.

Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.

Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.

Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.

Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.

Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.

Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.

Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία

Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.

Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.

Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.

Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.

Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.

Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.

Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.

Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.

Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.

Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία

Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;

Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.

Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.

Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.

Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.

Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.

Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO33 λεπτά πριν

Εγκολφόπουλος: «Το καλώδιο θα προχωρήσει κανονικότατα» – Καμία ενημέρωση στην Τουρκία

Την εκτίμηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει με τη σχεδιασμένη όδευση, χωρίς ενημέρωση ή άδεια της Τουρκίας, διατύπωσε...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Απειλές για τα ελληνικά νησιά! Τι κρύβει η νέα τουρκική επίθεση

Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Τουρκία να ανεβάζει τους τόνους για το GSI και να παρακολουθεί με...

GEOPOLITICO3 ώρες πριν

Καλεντερίδης: Το παράλογο γίνεται λογικό στο Αιγαίο

Αιχμές για τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών, προειδοποίηση για τις «γκρίζες ζώνες» και την οικονομική εξάρτηση των νησιών, αλλά και μήνυμα...

GEOPOLITICO4 ώρες πριν

Μάζης: Το μπαλάκι στην Ελλάδα για το καλώδιο – Προσοχή στην παγίδα της τουρκικής «άδειας»

Θετικό βήμα των ΗΠΑ προς την Ελλάδα χαρακτηρίζει την επίσκεψη Ρούμπιο ο καθηγητής, αλλά προειδοποιεί ότι η Αθήνα πρέπει να...

GEOPOLITICO5 ώρες πριν

Η νύφη της Αλάσκας

Τέτοιο πικρό γεωπολιτικό γέλιο δεν θα έχει ξαναϋπάρξει.

Δημοφιλή