Διεθνή
Η συνέχεια του ελληνικού έθνους και ο Καποδίστριας
Του Γιώργου Καραμπελιά [Άρδην τ. 111]
Τον Απρίλιο του 1823, αφού είχε πλέον ολοκληρώσει τη θητεία του υπό τη ρωσική διοίκηση[1], ο Καποδίστριας, απογοητευμένος από αυτήν και ενθουσιώδης υποστηρικτής της ελληνικής Επανάστασης (ἔξω τούτου, πρέπει νὰ νικήσωμεν ἢ ν’ ἀποθάνωμεν), σε νέα επιστολή του προς τον Ιγνάτιο, μας αποκαλύπτει μια σχετικά άγνωστη πτυχή της δραστηριότητας και της ιδεολογίας του[2]: «…Ἤδη ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἡ ἰδέα πονήματος τινὸς περὶ τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῶν τερπνοτέρων ἀσχολήσεών μου καὶ τῶν εὐχῶν μου». Για να ετοιμάσει το σύγγραμμά του, «ἐξηκολούθησ(ε) ὑπὸ τὴν σοφὴν διεύθυνσιν τοῦ φίλου (των) Μουστοξύδου ν’ ἀναγινώσκ(ῃ) τὰ παλαιὰ καὶ νέα συγγράμματα, ὅσα πραγματεύονται περὶ τῆς Ἑλλάδος». Όμως, την ίδια εποχή, έφτασε στη Γενεύη ο Ιακωβάκης Ρίζος Νερουλός, ο οποίος του «ἐκοινοποίησε τὸ σύγγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐτελείωσε, μὲ τὸν ἀξιότιμον σκοπόν του νὰ καταδείξῃ τὰς αἰτίας, αἴτινες ἐπέφερον τὴν ἐνεστώσαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων τῆς πατρίδος μας». Δηλαδή, ο Ρίζος είχε ήδη προβεί στη συγγραφή ενός ανάλογου βιβλίου με εκείνο που έγραφε ο Καποδίστριας και συμφώνησε να «συγχωνευθῇ τὸ σύγγραμμά του μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖο ἔχω ἀνὰ χείρας», «ὑπὸ τὸν ὄρον του νὰ ἐπιδοκιμάσῃ ἡ Ὑμετέρα Πανιερότης τὸ σχέδιον καὶ νὰ συγκατανεύσῃ νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσίν του». Εν συνεχεία, ο Καποδίστριας –και ο Μουστοξύδης, διά των χειρών του οποίου γράφτηκε η επιστολή προς τον Ιγνάτιο– αναφέρεται στο περιεχόμενο και τις κατευθύνσεις του ήδη γραφέντος, εν μέρει τουλάχιστον, πονήματός του, που μας επιτρέπει να ολοκληρώσουμε τη σκιαγράφηση της ιδεολογικής του ταυτότητας.
Σκοπεύει τωόντι να καταδείξει πως «ἡ ἐνεστώσα κατάστασις τῆς Ἑλλάδος εἶναι συνέπεια ἀναγκαία ὅλων τῶν καταστάσεων, δι’ ὧν ἐξῆλθεν ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τῆς πτώσεως τῆς Αὐτοκρατορίας μέχρι τῶν ἡμερῶν μας». Ο Καποδίστριας δεν εξετάζει τη νεώτερη ελληνική ιστορία με αφετηρία την Άλωση του 1453, αλλά το 1300, όταν δηλαδή οι Οσμανλήδες έχουν καταλάβει τη Μικρά Ασία, ενώ ο ελληνισμός συνέχιζε να μάχεται εναντίον των Φράγκων.
«Προς επίτευξιν τούτου το πόνημα θέλει διαιρεθή εις τρία βιβλία. Το πρώτον θέλει δείξει την κατάστασιν του ελληνικού έθνους επί της εποχής της προόδου του οθωμανικού κράτους εν Ευρώπη και εν Ασία, ήγουν από του 1300 μέχρι του 1574. Το δεύτερον θέλει δείξει ωσαύτως την κατάστασιν του ελληνικού έθνους επί της εποχής της παρακμής του οθωμανικού κράτους, ήγουν από του 1574 μέχρι του 1823…»
Οι Έλληνες συγκροτούσαν ένα έθνος πριν και μετά την οθωμανική κατάκτηση: «Ουδέποτε έπαυσαν να αποτελώσιν εν έθνος· διότι α) διέσωσαν καθαράν την κοινήν καταγωγήν των· β) εσυλλογίσθησαν και ωμίλησαν εις την γλώσσαν των πατέρων αυτών· γ) και υπήκουσαν εις μίαν μόνην και αμετάβλητον εξουσίαν, εις την εξουσίαν της Εκκλησίας των. Ούτοι δε οι τρεις όροι είναι οι μόνοι, οίτινες εκ μιας συνενώσεως ανθρώπων αποτελούσιν ό,τι καλείται εν έθνος». […]
Όπως ορθά επισημαίνει η Κωνσταντίνα Ζάνου, η αντίληψη του Καποδίστρια, του Μουστοξύδη και του Νερουλού, διαφέρει ουσιωδώς από εκείνη του Κοραή[3]. Για τον τελευταίο, ο ελληνισμός είναι οιονεί νεκρός μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση, εκτός από ελάχιστες εκλάμψεις και εξαιρέσεις, και «αναγεννάται», με την κυριολεκτική έννοια του όρου, μετά την έκδοση, το 1766, της πρώτης πειραματικής Φυσικής (!), τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή και προφανώς τη Γαλλική Επανάσταση που ακολούθησε. Αντίθετα, για τον Καποδίστρια και τους ομοϊδεάτες του, το ελληνικό έθνος δεν παύει να υπάρχει, ακόμα και κατά τους πιο σκοτεινούς χρόνους της τουρκοκρατίας, όταν δε η Οθωμανική Αυτοκρατορία παύει να επεκτείνεται, μετά το 1574, αρχίζει η ανάκαμψή του που θα οδηγήσει στην Επανάσταση. Η «Αναγέννηση» του ελληνισμού για τον Καποδίστρια και τον Νερουλό αποτελεί απλώς την περίοδο της ανθοφορίας ενός πάντα εύχυμου κορμού. Είναι ένας από τους πρώτους, μετά τον Δημητράκη Καταρτζή, που διατυπώνει θεωρητικά την ιστοριογραφική αντίληψη της συνέχειας του ελληνικού έθνους.
Αυτή η αντίληψη, που περιλαμβάνεται διαγραμματικά στην επιστολή-σχέδιο του Καποδίστρια προς τον Ιγνάτιο, διαπνέει και το βιβλίο του Νερουλού, που εξεδόθη στα γαλλικά το 1828[4]. Αποτελεί άραγε ένα κοινό πόνημά τους, όπως το προαναγγέλλει ο έκπτωτος τότε υπουργός («Ο Κύριος Ρίζος θέλει το δημοσιεύσει εις το όνομά του. Είναι ο απαραίτητος όρος της μετά απεριορίστου ευχαριστήσεως προσφερομένης συμπράξεώς μου»), ή μήπως αυτή η σύμπραξη δεν ολοκληρώθηκε; Δυστυχώς, ένα τόσο σημαντικό ζήτημα που θα φώτιζε ικανοποιητικότερα την πνευματική φυσιογνωμία του και θα εξηγούσε ίσως αρκετές από τις κινήσεις του μελλοντικού Κυβερνήτη δεν έχει διερευνηθεί όσο θα έπρεπε. Πάντως, αξίζει να σημειώσουμε πως κατ’ εξοχήν στον πνευματικό χώρο των Ιονίων νήσων θα αναπτυχθεί, ίσως συστηματικότερα από οπουδήποτε αλλού, η θεωρία της συνέχειας του ελληνισμού, από τον Καποδίστρια και τον Μουστοξύδη μέχρι τους Ζαμπέλιους, τον Βαλαωρίτη και τους Επτανήσιους ριζοσπάστες. Καθόλου τυχαία, ο Μουστοξύδης –ίσως ο στενότερος φίλος και συνεργάτης του Καποδίστρια– υπήρξε ο άνθρωπος που συνέδραμε ουσιωδώς τον Φωριέλ στην έκδοση των δημοτικών τραγουδιών, ενώ εξέδωσε και το περιοδικό Ελληνομνήμων, στην Κέρκυρα (1843-1853), το πρώτο που ασχολείται συστηματικά με το ύστερο Βυζάντιο και την πρώιμη τουρκοκρατία.
Διαβάζουμε την επιστολή του Καποδίστρια στον Ιγνάτιο, όπως δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Αιών (30 Σεπτεμβρίου 1850) σε ελληνική μετάφραση, διότι το πρωτότυπο ήταν στα γαλλικά.
Γ.Κ.
Η Επιστολή του Ιωάννη Καποδίστρια
Γενεύη 12/24 Απριλίου 1823
Ήδη από του παρελθόντος έτους η ιδέα πονήματός τινος περί της ενεστώσης καταστάσεως της Ελλάδος είναι το αντικείμενον των τερπνοτέρων ασχολήσεών μου και των ευχών μου. Μόλις δε φθάσας εις Γενεύην έλαβον το θάρρος να σας γράψω περί τούτου· η απάντησις όμως, δι’ ης η Υμετέρα Πανιερότης ευηρεστήθη να με τιμήση, μ’ έδωκεν αφορμήν να καταπεισθώ, ότι είχον εξηγηθή κακώς περί της φύσεως και του σκοπού του πονήματος. Περιμένων ευκαιρίαν, ίνα και πάλιν σας γράψω, εξηκολούθησα υπό την σοφήν διεύθυνσιν του φίλου μας Μουστοξύδου ν’ αναγινώσκω τα παλαιά και νέα συγγράμματα, όσα πραγματεύονται περί της Ελλάδος. Εν τούτοις αφίχθη εις Γενεύην ο Κύριος Ρίζος, και με εκοινοποίησε το σύγγραμμα, το οποίον κατ’ αυτάς ετελείωσε, με τον αξιότιμον σκοπόν του να καταδείξη τας αιτίας, αίτινες επέφερον την ενεστώσαν κατάστασιν των πραγμάτων της πατρίδος μας. Το σύγγραμμα του Κυρίου Ρίζου έστησε τρόπον τινά τον στοχασμόν μου επί του πονήματος, το οποίον προεθέμην να συντάξω, και διά το οποίον ολονέν συνάγω την αναγκαίαν ύλην.
Ο Κύριος Ρίζος, προς ον εκοινοποίησα τας παρατηρήσεις μου περί του συγγράμματός του και περί του κατ’ εμήν γνώμην προτιμητέου σχεδίου, συνεφώνησε μετ’ εμού περί της ωφελείας τού να συγχωνευθή το σύγγραμμά του με εκείνο, το οποίο έχω ανά χείρας. Είμαι πρόθυμος να δεχθώ εγώ αυτός το έργον τούτο, αλλ’ υπό τον όρον του να επιδοκιμάση η Υμετέρα Πανιερότης το σχέδιον και να συγκατανεύση να συνεισφέρη εις την εκτέλεσίν του.
Επί τούτω λοιπόν ιχνογραφώ ενταύθα βραχυλόγως:
α΄ Την επικρατούσαν ιδέαν του πονήματος.
β΄ Το σχέδιον, δι’ ου αύτη δύναται ν’ αναπτυχθή σαφώς και ωφελίμως.
γ΄ Τα εις εμέ ελλείποντα μέσα, διά να φθάσωμεν, εις ον προτιθέμεθα σκοπόν.
α΄ Ιδέα του πονήματος
Πρόκειται ν’ αποδειχθή, ότι η ενεστώσα κατάστασις της Ελλάδος είναι συνέπεια αναγκαία όλων των καταστάσεων, δι’ ων εξήλθεν η Ελλάς από της πτώσεως της Αυτοκρατορίας μέχρι των ημερών μας. Πρόκειται δεύτερον να καταδείξωμεν αφ’ ενός μεν εις τας Ευρωπαϊκάς Κυβερνήσεις, αφ’ ετέρου δε εις τους συμπατριώτας μας, την αλήθειαν ταύτην καθ’ όλας αυτής τας σχέσεις.
β΄ Σχέδιον του πονήματος
Προς επίτευξιν τούτου το πόνημα θέλει διαιρεθή εις τρία βιβλία. Το πρώτον θέλει δείξει την κατάστασιν του Ελληνικού έθνους επί της εποχής της προόδου του Οθωμανικού κράτους εν Ευρώπη και εν Ασία, ήγουν από του 1300 μέχρι του 1574.Το δεύτερον θέλει δείξει ωσαύτως την κατάστασιν του Ελληνικού έθνους επί της εποχής της παρακμής του Οθωμανικού κράτους, ήγουν από του 1574 μέχρι του 1823.Το τρίτον θέλει περιέχει γενικάς σκέψεις επί των δύο προηγουμένων βιβλίων, και θέλει παραστήσει σύντομόν τινα έποψιν των περιστάσεων και των συμβάντων, τα οποία παρήγαγον την ενεστώσαν της Ελλάδος κατάστασιν.
γ΄ Μέσα, τα οποία εις εμέ ελλείπουσι
Δεν με λανθάνουσιν αι μεγάλαι δυσκολίαι, αίτινες αντίκεινται εις την τελειό- τητα έργου τοιούτου. Η ιστορία της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, μάλιστα δε η των τελευταίων αυτής χρόνων, καλύπτεται υπό το σκότος· η ιστορία δε του Οθωμανικού κράτους είναι ουχ ήττον σκοτεινή. Καταβάλλων όμως προθυμίαν και υπομονήν δύναταί τις να συνάξη ικανά γεγονότα, ώστε να δώση σαφείς και ακριβείς ειδήσεις περί της ενεστώσης καταστάσεως και της φύσεως τόσον του Οθωμανικού κράτους, όσον και του Ελληνικού έθνους.
Θέλει δυνηθή τις ελπίζω να πεισθή ευκόλως:
α΄ Ότι οι Έλληνες ουδέποτε έπαυσαν ν’ αποτελώσι κυρίως έθνος.
β΄ Ότι ως εκ τούτου ηδυνήθησαν να μεθέξωσι των ευεργετημάτων του Ευρωπαϊκού πολιτισμού.
γ΄ Ότι ένεκα τούτων των ευεργετημάτων υπερέβησαν τα όρια της ανηλικιότητός των, και ότι, αφού το Ελληνικόν έθνος εξήλθε της ανηλικιότητός του, ευκολώτερον εις τινα να το εξολοθρεύση παρά να το υποτάξη πάλιν υπό την δουλείαν των Μουσουλμάνων.
Ως προς το Οθωμανικόν κράτος ουδέν ευκολώτερον, όσον το ν’ αποδείξωμεν:
α΄ Ότι δεν είναι πλέον ό,τι ήτο.
β΄ Ότι είναι εις αυτό αδύνατον να επανέλθη εις την πηγήν της δυνάμεώς του και να διατηρηθή επωφελώς εν μέσω των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων.
Διατρέχων με τον σκοπόν τούτον το σύγγραμμα του Κυρίου Ρίζου, εσημείωσα εις το περιθώριον τας τυχόν ελλειπούσας ειδήσεις.
Προσθέτω τα ζητήματα, όσα ενδιαφέρει να λύση τις, και τα οποία τα βιβλία και αι παραδόσεις δεν λύουσιν ικανώς.
ΠΡΩΤΟΝ ΖΗΤΗΜΑ
Παρακμή Οθωμανικού κράτους
Λέγεται, ότι η Τουρκική κυβέρνησις ευρίσκεται εις την παρακμήν της, διότι τα περικυκλούντα αυτήν Ευρωπαϊκά κράτη επροώδευσαν, εν ω οι Μουσουλμάνοι έμειναν στάσιμοι. Κατ’ εμέ αυτή είναι μία των αιτιών, αλλ’ όχι η μόνη. Πρέπει να έχη εν εαυτή ουσιώδη τινά και εσωτερικήν αιτίαν παρακμής. Την αιτίαν δε ταύτην ενδιαφέρει τα μέγιστα να προσδιορίση τις καλώς.
Δεν ηδύνατο άρα να την εύρη παραβάλλων τον χαρακτήρα της Μουσουλμανικής δυνάμεως από των χρόνων Μωάμεθ του Β΄ μέχρι Σελίμ του Β΄ προς τον χαρακτήρα της αυτής δυνάμεως από Σελίμ του Β΄ μέχρι του Μαχμούτ; Θεωρών τας προς την Ασίαν σχέσεις της αυλής της Κωνσταντινουπόλεως, σχέσεις, αίτινες είναι αι ολιγώτερον εν Ευρώπη γνωσταί, ενδέχεται ίσως ν’ ανακαλύψη τις την ουσιώδη και εσωτερικήν αιτίαν της παρακμής του Οθωμανικού κράτους.
Όμως η περί τούτου γνώμη μου στηρίζεται μόνον εις εικασίας και συμπε- ρασμούς. Δεν ηδύνατό τις να την στηρίξη επί γεγονότων;
Το περί ου ο λόγος ζήτημα δεν είναι ματαιόσχολον. Δι’ ημάς είναι ζήτημα καίριον. Ιδού διατί:
Αν η παρακμή της Οθωμανικής κυβερνήσεως ήναι μόνον σχετική (έμελλε δε να ήναι τοιαύτη, αν προέκυπτε μόνον εκ της εις τον πολιτισμόν προόδου των Ευρωπαϊκών επικρατειών), ήθελεν εξαρτάσθαι εκ των ειρημένων επικρατειών το να υπάρχη και να ευημερή η Τουρκική κυβέρνησις· και, δια να επιτύχωσι τον σκοπόν τούτον, αρκούσε μόνον να μη μεταχειρίζωνται αύται, ή να μη επιτρέπωσιν εις άλλον να μεταχειρίζεται κατά των Τούρκων, την Ευρωπαϊκήν υπεροχήν.
Τοιαύτην πραγματικώς έχει βάσιν η πολιτική των Μυστικοσυμβουλίων της Ευρώπης. Αύτη δε η βάσις είναι αληθής, ή ψευδής; Είναι αληθής, αν η παρακμή του Οθωμανικού κράτους ήναι απλώς σχετική. Είναι ψευδής, αν η παρακμή ήναι απόλυτος.
Είναι δε αύτη απόλυτος, αν η πρωτίστη αιτία ήναι εσωτερική, δηλαδή αν προκύπτη εκ της διαφθοράς των αρχών, επί των οποίων εστηρίζετο η δύναμις των Τούρκων. Επί ταύτη τη υποθέσει η πτώσις του Οθωμανικού κράτους είναι φυσική και αναγκαία, όσον και αν ήναι προς αυτήν αβλαβής η υπεροχή των Ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Αφ’ ετέρου η υπεροχή αύτη δεν δύναται να ήναι εις αυτήν απευθείας ωφέλιμος, επειδή οι Τούρκοι ήθελον παύσει του να ήναι Τούρκοι, αφ’ ης στιγμής βουληθώσι να εγκεντρίσωσιν εις την κυβέρνησίν των τας ωφελείας του πολιτισμού.
Αγνοώ μέχρι τούδε, ποίαν ανάπτυξιν δύναται να λάβη εις το πόνημα η ιδέα αύτη· αλλ’ ηξεύρω αφ’ ετέρου, ότι, δια να την μεταδώση τις εις άλλους, πρέπει προ πάντων να ήναι περί αυτής καλώς πεπεισμένος· εγώ δε δεν είμαι, διότι αι γνώσεις μου είναι πολύ ατελείς.
Η Υμετέρα Πανιερότης δύναται να με συνδράμη, δηλούσα προς εμέ εις ολίγας λέξεις, τι ήτο και τι είναι η Ασία ως προς την Οθωμανικήν δύναμιν, συγκεντρωμένην εν Κωνσταντινουπόλει.
ΔΕΥΤΕΡΟΝ ΖΗΤΗΜΑ
Περί της Ελληνικής Εκκλησίας
Παριστάνων εις το πρώτον βιβλίον την κατάστασιν των Ελλήνων επί της περιόδου της Μουσουλμανικής δυνάμεως, θέλω αποδείξει, ότι ουδέποτε έπαυσαν να αποτελώσιν έν έθνος· διότι α) διέσωσαν καθαράν την κοινήν καταγωγήν των· β) εσυλλογίσθησαν και ωμίλησαν εις την γλώσσαν των πατέρων αυτών· γ) και υπήκουσαν εις μίαν μόνην και αμετάβλητον εξουσίαν, εις την εξουσίαν της Εκκλησίας των. Ούτοι δε οι τρεις όροι είναι οι μόνοι, οίτινες εκ μιας συνενώσεως ανθρώπων αποτελούσιν ό,τι καλείται έν έθνος.
Δια να φανερώσω με ακρίβειαν και αλήθειαν την φύσιν και την επιρροήν της Εκκλησιαστικής εξουσίας εις τας κοσμικάς αυτής σχέσεις, επεθύμουν πληροφορίας τινάς μη ευρισκομένας εις τα βιβλία, τας οποίας μόνη η παράδοσις δύναται να παράσχη. Απόκειται εις την Υμετέραν Πανιερότητα να με τας δώση.
ΤΡΙΤΟΝ ΖΗΤΗΜΑ
Στατιστική της Ελλάδος
Ο Κύριος Ρίζος θέλει σας παρουσιάσει ένα στατιστικόν πίνακα της Ελλάδος. Συνετάχθη εν Πετρουπόλει υπό την διεύθυνσίν μου. Είναι ακριβής; Δυναταί τις να τον παρουσιάση ως πίνακα του ως έγγιστα πληθυσμού και των δυνάμεων της Ελλάδος; Η Υμετέρα Πανιερότης ας κρίνη και ας διορθώση. Επιθυμούμεν επί πλέον γενικάς τινας και μερικάς πληροφορίας.
Γενικαί
Κατάστασις των ιδιοκτησιών: Οι Έλληνες είχον πραγματικώς ή δικαιωματικώς έγγεια κτήματα εις την γην της γεννήσεώς των;
Τάξεις της κοινωνίας: Υπάρχει ευγένεια; Ή αι εν τη κοινωνία υπεροχαί στηρίζονται επί επωνυμιών ευγενείας; Δεν το νομίζω· αλλ’ είναι καλόν να το εξεύρωμεν.
Μερικαί
Όλαι αι μερικαί ειδήσεις, αι δυνάμεναι να διαφωτίσωσιν είτε την ιστορίαν (κατά τας δύο εποχάς, τας οποίας περιλαμβάνομεν) είτε την παρούσαν κατάστασιν:
Της Στερεάς Ελλάδος. Της Πελοποννήσου. Των Νήσων.
Όλαι αι αφορώσαι λεπτομέρειαι τον διοργανισμόν των Καπιτανάτων εις την Ήπειρον, Μακεδονίαν, Θεσσαλίαν, Ακαρνανίαν, Αιτωλίαν, Φωκίδα κτλ.
Περί της αρχής των Καπετανάτων τούτων.
Περί της επιρροής αυτών είτε υπερετησάντων την Τουρκικήν κυβέρνησιν κατά των Πασάδων, είτε τους τελευταίους τούτους κατά της Πόρτας.
Όλαι προς τούτοις αι ειδήσεις, τας οποίας δύναταί τις να συνάξη περί των νήσων, θεωρουμένων αυτών και εις τας ειρημένας ιστορικάς εποχάς και εις την παρούσαν αυτών κατάστασιν.
Πριν σας παρακαλέσω, Πανιερώτατε, να διατάξητε να γραφώσιν αι ιδέες σας επί των κεφαλαίων, τα οποία σας εσημείωσα, σας ερωτώ: Πιστεύετε, ότι τοιούτον πόνημα δύναται να φέρη ωφέλειάν τινα εις τον αγώνα μας; Το κατ’ εμέ, τείνω να το πιστεύσω.
Το κακόν, το οποίον η ξένη πολιτική μας έκαμεν εκουσίως, και το καλόν, το οποίον μας έκαμεν ακουσίως, δεν είναι ειμή το καθαρόν και απλούν εξαγόμενον της βαθείας αγνοίας, εις ην αύτη ευρίσκεται περί της αληθούς των πραγμάτων καταστάσεως εν Ελλάδι και εν Τουρκία. Λέγω δε περισσότερον. Οι κίνδυνοι οι περικυκλώσαντες ημάς, και οίτινες εισέτι μας επαπειλούσι σήμερον υπέρποτε, δεν είναι επίφοβοι, ειμή καθ’ όσον οι Έλληνες αγνοούσιν αυτοί οι ίδιοι την επ’ αυτών επικειμένην μεγάλην ευθύνην, αφ’ ης στιγμής ευρέθησαν με τα όπλα εις τας χείρας. Υπό την διπλήν ταύτην έποψιν η δημοσίευσις του πονήματος του Κυρίου Ρίζου με τας μεταρρυθμίσεις ταύτας ήθελε φέρει ίσως κάποιον καλόν.
Η πεφωτισμένη πολιτική δεν θέλει δυνηθή πλέον να μας βλάψη, όσον ήθελε μας βλάπτει, στηρίζουσα και κατά το μέλλον, καθώς και κατά το παρελθόν, τους συνδυασμούς της επί ψευδών δεδομένων.
Οι Έλληνες δε μανθάνοντες να σέβωνται αυτοί εαυτούς, θέλουσιν επιτύχει και το σέβας των ξένων.
Το πόνημα γραφόμενον Γαλλιστί, ήθελε συγχρόνως μεταφρασθή και Ελληνιστί, η δε μετάφρασις ήθελε λάβει την πρώτην θέσιν αντί του πρωτοτύπου.
Ο Κύριος Ρίζος θέλει το δημοσιεύσει εις το όνομά του. Είναι ο απαραίτητος όρος της μετά απεριορίστου ευχαριστήσεως προσφερομένης συμπράξεώς μου.
Αν η Υμετέρα Πανιερότης εγκρίνη το σχέδιον μας, ας ευαρεστηθή να μοι μεταβιβάση όσον τάχιστα τας ειδήσεις, τας οποίας λαμβάνω το θάρρος να ζητήσω παρ’ αυτής.
Δύνανται αύται να γραφώσιν εν περιλήψει και κατά άρθρα χωρισμέναι, χωρίς καμμία φροντίδα συντάξεως, γαλλιστί ή ελληνιστί.
Δύνανται να πεμφθώσιν εις εμέ όλαι ομού διά τινός ευκαιρίας, όπερ είναι επιθυμητόν· ή διά του ταχυδρομείου να μοι διαβιβάζωνται καθ’ εβδομάδα άρθρα τινά.
Τελειώνω ενταύθα την μακράν επιστολήν μου. Διά να καταστήσω εις υμάς την ανάγνωσίν της ολιγώτερον οχληράν, σας την γράφω διά χειρός του φίλου Μουστοξύδου.
Υ.Γ. Εις ποίαν εποχήν οι Έλληνες έλαβον την θέσιν πρώτου διερμηνέως της Πόρτας; Ανυψούντο εις την θέσιν ταύτην ένεκα της ικανότητός των ή ένεκα προνομίου τινός; [ ]
Τη 16/28. Ο Κύριος Ρίζος δεν αναχωρεί ειμή αύριον. Διό έχω όλον τον καιρόν, διά να προσθέσω εις την μακράν ταύτην επιστολήν και δευτέραν ιδιόχειρον.
Ο αφωσιωμένος σας
ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ
[1] Μετά το 1822 είχε αποσυρθεί στην Ελβετία, παρότι παρέμενε ακόμα τυπικά στην υπηρεσία της ρωσικής διοίκησης.
[2] «Επιστολή προς τον μητρ. Ιγνάτιο», 12/24 Απριλίου 1823, Αιών, Αθήνα 30–9–1850.
[3] Βλ. Κ. Ζάνου, «Ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο Ιακωβάκης Ρίζος Νερουλός και η Νεότερη ιστορία της Ελλάδας», Μνήμων, τχ. 30, Αθήνα 2009, σσ. 141-177
[4] Βλ. Iacovaky Rizo Neroulos, Histoire Moderne de la Grèce depuis la chute de l’ empire d’ Orient, Γενεύη 1828.
ΠΗΓΗ: ardin-rixi.gr
Διεθνή
Οι Πακιστανοί διαψεύδουν τους Τούρκους για Υεμένη! Αναφορές για στρατιωτική στήριξη της Άγκυρας στο Ριάντ — Το Ισλαμαμπάντ διαψεύδει τα αεροπορικά πλήγματα
Δημοσιεύματα περιγράφουν διεύρυνση της στρατιωτικής στήριξης προς τη Σαουδική Αραβία, εν μέσω επιθέσεων των Χούθι. Τουρκική εφημερίδα αναφέρει αποστολή άνω των 200 στρατιωτικών ειδικών, ενώ το Ισλαμαμπάντ απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι μαχητικά του βομβαρδίζουν την Υεμένη.
Η αναζωπύρωση του πολέμου στην Υεμένη θέτει σε δοκιμασία την αμυντική συνεργασία Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας, με αναφορές για μεταφορά στρατιωτικών μέσων και προσωπικού προς το σαουδαραβικό έδαφος. Ωστόσο, η έκταση της εμπλοκής κάθε χώρας παραμένει κρίσιμο και αμφισβητούμενο ζήτημα.
Το The Cradle, σε δημοσίευμά του στις 8 Οκτωβρίου, επικαλείται ρεπορτάζ των New York Times, σύμφωνα με το οποίο ανώνυμος ανώτερος Πακιστανός στρατιωτικός αξιωματούχος ανέφερε ότι μαχητικά της πακιστανικής Πολεμικής Αεροπορίας χρησιμοποιήθηκαν σε πλήγματα κατά της οργάνωσης Ανσαράλλαχ, γνωστής ως Χούθι.
Την ίδια ημέρα, όμως, το πακιστανικό υπουργείο Ενημέρωσης απέρριψε τον συγκεκριμένο ισχυρισμό ως «ψευδή και κατασκευασμένο». Όπως μετέδωσε το κρατικό Radio Pakistan, το υπουργείο κάλεσε τα διεθνή μέσα να αποφεύγουν εικασίες για τη χρησιμοποίηση των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων στο πλαίσιο της κοινής αμυντικής συμφωνίας της Μέκκας. Συνεπώς, η συμμετοχή πακιστανικών αεροσκαφών σε βομβαρδισμούς δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως επιβεβαιωμένο γεγονός.
Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος του Πακιστάν, Άχμεντ Σαρίφ Τσόντρι, είχε επιβεβαιώσει στο CNN ότι πακιστανικές δυνάμεις βρίσκονται στη Σαουδική Αραβία. Η δήλωση αυτή αφορά τη στρατιωτική παρουσία στο βασίλειο, χωρίς να επιβεβαιώνει συμμετοχή σε αεροπορικές επιθέσεις κατά της Υεμένης.
Στο τουρκικό σκέλος, η Türkiye Gazetesi υποστηρίζει ότι έχουν μεταφερθεί στη Σαουδική Αραβία περισσότεροι από 200 στρατιωτικοί ειδικοί, μαζί με συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και πυραυλικά συστήματα. Η εφημερίδα περιγράφει ένα «μοντέλο Λιβύης»: παροχή τεχνολογικής, τακτικής και επιμελητειακής υποστήριξης στις δυνάμεις που πολεμούν τους Χούθι.
Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι δεν αναμένεται τουρκική επιθετική δράση στην Υεμένη και ότι η ευρύτερη ανάπτυξη δυνάμεων απαιτεί κοινοβουλευτική έγκριση. Επομένως, η αναφορά σε αποστολή ειδικών δεν ταυτίζεται με επιβεβαιωμένη ανάπτυξη τουρκικών μονάδων μάχης στην Υεμένη.
Το Reuters μεταδίδει επίσης, επικαλούμενο δύο αξιωματούχους, ότι η τουρκική συνδρομή αφορά κυρίως αμυντική και τεχνική υποστήριξη.
Προσοχή απαιτεί και η αναφορά σε Σύρους στρατιώτες. Το The Cradle υποστηρίζει ότι εκατοντάδες Σύροι μαχητές έχουν αναπτυχθεί υπέρ της σαουδαραβικής πλευράς. Ωστόσο, το τουρκικό άρθρο στο οποίο παραπέμπει περιγράφει διαφορετικό ισχυρισμό: παρουσία περισσότερων από 400 πρώην στρατιωτικών του καθεστώτος Άσαντ στα μέτωπα της Σαναά και της Ταΐζ, στο πλαίσιο αναφορών για ενίσχυση του στρατοπέδου των Χούθι. Δεν τεκμηριώνει την αποστολή Σύρων στρατιωτών υπέρ του Ριάντ.
Παράλληλα, το Reuters αναφέρει ότι οι Χούθι κλιμακώνουν τις επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας, με στόχους αεροδρόμια και ενεργειακές εγκαταστάσεις. Το κίνημα ανακοίνωσε πλήγμα στο αεροδρόμιο του Ριάντ, ενώ η σαουδαραβική πλευρά ανέφερε ζημιές από συντρίμμια αναχαιτισμένου πυραύλου.
Η αλληλουχία επιθέσεων και στρατιωτικών ενισχύσεων αυξάνει τον κίνδυνο ευρύτερης περιφερειακής εμπλοκής. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η υποστήριξη των συμμάχων του Ριάντ θα περιοριστεί στην προστασία του σαουδαραβικού εδάφους ή θα επεκταθεί σε άμεση συμμετοχή στον πόλεμο της Υεμένης.
Διεθνή
Ο Ινδός πιλότος που έσωσε 182 ζωές από τρομοκρατική επίθεση στον αέρα – Η μάχη στο πιλοτήριο με το τσεκούρι και η ελληνική σύνδεση
Παγκόσμια αναγνώριση για τον Ινδό κυβερνήτη Smit Machchhar, ο οποίος, παρά τα σοβαρά τραύματα που υπέστη από επίθεση του συγκυβερνήτη του, κατάφερε να αποτρέψει αεροπορική τραγωδία σε πτήση της Flydubai με προορισμό το Ισραήλ. Η συγκλονιστική ιστορία του έμπειρου πιλότου, η απρόσμενη διαδρομή του προς την αεροπορία, η ιδιαίτερη σχέση του με τη Μύκονο και τα σοβαρά ερωτήματα για τα κενά ασφαλείας που επέτρεψαν στον δράστη να βρεθεί στο πιλοτήριο.
Ένα πραγματικό θρίλερ εκτυλίχθηκε στους αιθέρες της Μέσης Ανατολής στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, όταν ένας συγκυβερνήτης επιτέθηκε με τσεκούρι στον κυβερνήτη επιβατικού αεροσκάφους της Flydubai, επιχειρώντας να αποκτήσει τον έλεγχο του αεροπλάνου που εκτελούσε πτήση από το Ντουμπάι προς το Τελ Αβίβ.
Ο άνθρωπος που βρέθηκε στο επίκεντρο της δραματικής προσπάθειας αποτροπής της τραγωδίας ήταν ο Ινδός πιλότος Smit Machchhar, ο οποίος, παρά τα αλλεπάλληλα χτυπήματα που δέχθηκε, κατάφερε να ανοίξει την πόρτα του πιλοτηρίου, επιτρέποντας σε μέλη του πληρώματος και επιβάτες να ακινητοποιήσουν τον δράστη.
Το αεροσκάφος, ένα Boeing 737, είχε εισέλθει σε επικίνδυνη κάθοδο, προτού ανακτηθεί ο έλεγχός του και πραγματοποιηθεί αναγκαστική προσγείωση στο Ταμπούκ της Σαουδικής Αραβίας.
Σύμφωνα με το Associated Press, στην πτήση επέβαιναν συνολικά 182 άνθρωποι, ενώ η αποφασιστική παρέμβαση του κυβερνήτη απέτρεψε μια ενδεχόμενη πολύνεκρη καταστροφή.
Ο συγκυβερνήτης που επιχείρησε να ρίξει το αεροσκάφος
Οι αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων χαρακτήρισαν το περιστατικό απόπειρα τρομοκρατικής ενέργειας.
Ως δράστης κατονομάστηκε ο υπήκοος του Ομάν Hamam al-Hammami, ο οποίος φέρεται να χρησιμοποίησε τσεκούρι έκτακτης ανάγκης για να επιτεθεί στον κυβερνήτη και να καταλάβει τον έλεγχο του αεροσκάφους.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο συγκυβερνήτης είχε αντιμετωπίσει προβλήματα κατά την προηγούμενη επαγγελματική του σταδιοδρομία, καθώς υπήρχαν ανησυχίες για ακραίες ιδεολογικές αντιλήψεις και ενδεχόμενη ριζοσπαστικοποίησή του.
Οι αποκαλύψεις αυτές εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για τις διαδικασίες πρόσληψης και ελέγχου του προσωπικού των αεροπορικών εταιρειών, ιδιαίτερα σε πτήσεις προς περιοχές με αυξημένο γεωπολιτικό κίνδυνο.
Η δικαστική διερεύνηση βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ στις 7 Οκτωβρίου έγινε γνωστό ότι η Σαουδική Αραβία ξεκίνησε ξεχωριστή έρευνα αεροπορικής ασφάλειας με συμμετοχή αρμόδιων φορέων από τις ΗΠΑ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ποιος είναι ο Smit Machchhar – Από την οικογενειακή επιχείρηση στο πιλοτήριο
Η ιστορία του Ινδού κυβερνήτη παρουσιάστηκε αναλυτικά από τον δημοσιογράφο Michael Jansen, σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2026 στην εφημερίδα Gulf Today.
Ο Machchhar κατάγεται από τη Βομβάη, την οικονομική πρωτεύουσα της Ινδίας, όπου εξακολουθούν να ζουν οι γονείς του.
Αρχικά σχεδίαζε να ακολουθήσει την οικογενειακή επιχείρηση στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας. Ωστόσο, μία ημερίδα για την αεροπορία, την οποία παρακολούθησε σε ηλικία 19 ετών, άλλαξε ριζικά την πορεία του.
Αποφάσισε να εγκαταλείψει τα αρχικά επαγγελματικά του σχέδια και να ακολουθήσει το όνειρο της πτήσης.
Το 2008 ταξίδεψε στη Νέα Ζηλανδία, όπου εκπαιδεύτηκε επί 18 μήνες για να γίνει πιλότος. Μέχρι τότε δεν είχε σχεδόν καμία ταξιδιωτική εμπειρία εκτός Ινδίας και είχε χρησιμοποιήσει ελάχιστες φορές το αεροπλάνο ως επιβάτης, καθώς τα σιδηροδρομικά εισιτήρια ήταν οικονομικότερα.
Η πρώτη του εμπορική πτήση πραγματοποιήθηκε μεταξύ Μπανγκαλόρ και Νέου Δελχί, παρουσία έμπειρων εξεταστών. Όπως εξομολογήθηκε, αυτό που τον φόβισε περισσότερο δεν ήταν η ίδια η πτήση, αλλά η ευθύνη για τους ανθρώπους που μετέφερε.
Περισσότερες από 9.750 ώρες πτήσης και μια ξεκάθαρη φιλοσοφία ασφαλείας
Πριν ενταχθεί στη Flydubai, όπου εργάζεται τα τελευταία τέσσερα χρόνια, ο Machchhar είχε υπηρετήσει επί 11 χρόνια στην ινδική αεροπορική εταιρεία SpiceJet.
Εκεί απέκτησε περισσότερες από 9.750 ώρες πτήσης, αναλαμβάνοντας παράλληλα καθήκοντα εκπαίδευσης και καθοδήγησης νεότερων πιλότων.
Η επαγγελματική του φιλοσοφία χαρακτηρίζεται από την απόλυτη προτεραιότητα στην ασφάλεια των επιβατών.
Όπως έχει εξηγήσει, δεν θεωρεί πρόβλημα την καθυστέρηση μιας πτήσης όταν τίθεται ζήτημα ασφάλειας. Για τον ίδιο, σημασία έχει όλοι οι επιβάτες να αποβιβάζονται σώοι.
Αυτή η προσέγγιση τον είχε οδηγήσει επανειλημμένα να καθυστερεί αναχωρήσεις για τεχνικούς ελέγχους ή να εκτρέπει αεροσκάφη όταν παρουσιάζονταν έκτακτα ιατρικά περιστατικά.
Στη διάρκεια της σταδιοδρομίας του είχε εκπαιδευτεί και στα Boeing 737 MAX, αντιμετωπίζοντας από κοντά την κρίση εμπιστοσύνης που προκάλεσαν τα δύο πολύνεκρα δυστυχήματα του συγκεκριμένου τύπου αεροσκάφους το 2018 και το 2019.
Η πολυετής εμπειρία του αποδείχθηκε καθοριστική κατά την επίθεση της 30ής Σεπτεμβρίου.
Η ελληνική σύνδεση: Η Μύκονος και η επικίνδυνη προσέγγιση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ελληνικό κοινό παρουσιάζει μια λιγότερο γνωστή πτυχή της επαγγελματικής πορείας του Ινδού κυβερνήτη.
Όπως αναφέρει ο Michael Jansen, μία από τις πιο δύσκολες πτήσεις της σταδιοδρομίας του Machchhar πραγματοποιήθηκε κατά την προσέγγιση στο αεροδρόμιο της Μυκόνου.
Ο έμπειρος πιλότος αντιμετώπισε το φαινόμενο της διάτμησης ανέμου (windshear), κατά το οποίο παρατηρούνται απότομες μεταβολές της ταχύτητας ή της διεύθυνσης του ανέμου.
Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο κατά τις φάσεις απογείωσης και προσγείωσης, καθώς μπορεί να επηρεάσει αιφνιδιαστικά την ταχύτητα και τη σταθερότητα του αεροσκάφους.
Ο Machchhar αναγκάστηκε να εκτελέσει ειδικό ελιγμό διαφυγής, τον οποίο οι πιλότοι εξασκούν συστηματικά στους εξομοιωτές πτήσης.
Παρά τη δύσκολη εμπειρία, ο Ινδός κυβερνήτης χαρακτήρισε στη συνέχεια το αεροδρόμιο της Μυκόνου ως το αγαπημένο του.
Η συγκεκριμένη αναφορά προσδίδει ξεχωριστό ελληνικό ενδιαφέρον στην ιστορία ενός ανθρώπου που βρέθηκε αντιμέτωπος με μία από τις πιο ακραίες καταστάσεις που μπορεί να αντιμετωπίσει ένας επαγγελματίας πιλότος.
Η πτήση στην οποία γεννήθηκε ένα μωρό
Ο Machchhar έχει μοιραστεί και μία άλλη ασυνήθιστη εμπειρία από την καριέρα του.
Κατά τη διάρκεια πρωινής πτήσης, λίγο μετά την απογείωση, το πλήρωμα καμπίνας ενημέρωσε το πιλοτήριο ότι μία έγκυος επιβάτιδα αντιμετώπιζε πρόωρους πόνους τοκετού.
Ο ίδιος και ο συγκυβερνήτης του ξεκίνησαν αμέσως τις διαδικασίες εκτροπής της πτήσης, εξετάζοντας τις καιρικές συνθήκες και τη διαθεσιμότητα κοντινών αεροδρομίων.
Λίγα λεπτά αργότερα, ωστόσο, ήρθε μια απρόσμενη ενημέρωση από το πλήρωμα: το μωρό είχε ήδη γεννηθεί.
Το αεροπλάνο προσγειώθηκε και ασθενοφόρο παρέλαβε τη μητέρα και το νεογέννητο, που ήταν και οι δύο καλά στην υγεία τους.
Η αναγνώριση από τον Μόντι και η οικογένεια
Η γενναιότητα του Ινδού πιλότου προκάλεσε κύμα συγκίνησης και αναγνώρισης διεθνώς.
Ο πρωθυπουργός της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι, επικοινώνησε μαζί του μέσω βιντεοκλήσης, επαινώντας την ψυχραιμία και την αποφασιστικότητά του.
Ο κυβερνήτης, ο οποίος νοσηλεύθηκε στο Άμπου Ντάμπι εξαιτίας των τραυμάτων του, μπόρεσε επίσης να επικοινωνήσει με τη σύζυγό του και τα δύο μικρά παιδιά τους, ηλικίας επτά και δύο ετών.
Παρά τη διεθνή προβολή, ο Machchhar έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι επιθυμεί να διαχωρίζει απολύτως την επαγγελματική του ζωή από την οικογένειά του.
Όταν φορά τη στολή, είναι αφοσιωμένος αποκλειστικά στα καθήκοντά του. Όταν όμως αποχωρεί από το πιλοτήριο, θέλει να αφήνει πίσω του την αεροπορία και να αφιερώνει τον χρόνο του στα παιδιά του.
Ένας ήρωας που έφερε στο φως τα κενά ασφαλείας
Η ιστορία του Smit Machchhar δεν περιορίζεται στην προσωπική γενναιότητα ενός πιλότου.
Η επίθεση στο πιλοτήριο επαναφέρει ένα κρίσιμο ερώτημα για τη διεθνή πολιτική αεροπορία: Πώς είναι δυνατόν ένας επαγγελματίας χειριστής, για τον οποίο φέρεται να υπήρχαν προηγούμενες ενδείξεις ριζοσπαστικοποίησης, να συνεχίζει να εργάζεται σε επιβατικές πτήσεις χωρίς οι σχετικές πληροφορίες να οδηγούν σε αποτελεσματικούς ελέγχους;
Το περιστατικό αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ αεροπορικών εταιρειών, κρατικών αρχών και υπηρεσιών ασφαλείας, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ενδείξεις βίαιου εξτρεμισμού.
Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι ακόμη και τα πλέον προηγμένα τεχνολογικά συστήματα εξαρτώνται από την ανθρώπινη κρίση σε μία κρίσιμη στιγμή.
Στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, ο Smit Machchhar βρέθηκε αντιμέτωπος με μια επίθεση την οποία κανένας πιλότος δεν θα ήθελε να αντιμετωπίσει.
Παρά τον τραυματισμό του, διατήρησε την ψυχραιμία του και συνέβαλε καθοριστικά ώστε 182 άνθρωποι να επιστρέψουν ζωντανοί στις οικογένειές τους.
Και αυτό είναι το στοιχείο που μετέτρεψε έναν έμπειρο Ινδό κυβερνήτη σε διεθνές σύμβολο επαγγελματισμού και θάρρους.
GEOPOLITICO
Τουρκική οπλική υποστήριξη
Το σχέδιο TRIPP, οι νέες σιδηροδρομικές και ενεργειακές συνδέσεις, οι στρατηγικές επαφές στην Τεχεράνη και οι καταγγελίες από το Αζερμπαϊτζάν για τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ κυριάρχησαν στο δελτίο «Η φωνή της Αρμενίας», με τη Λιάνα Μανουκιάν.
Η Αρμενία προσβλέπει στο άνοιγμα των συνόρων με την Τουρκία και στην αποκατάσταση των σιδηροδρομικών συνδέσεων με την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ παράλληλα ενισχύει τον διάλογο με το Ιράν για τις μεταφορές, την ενέργεια και την περιφερειακή ασφάλεια. Την ίδια στιγμή, οι αντιπαραθέσεις με το Μπακού παραμένουν ενεργές, με νέο σημείο αιχμής τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ.
Αυτή την εικόνα μετέφερε το δελτίο της δημόσιας ραδιοφωνίας της Αρμενίας, παρουσιάζοντας τις διπλωματικές κινήσεις του Ερεβάν και τις εξελίξεις γύρω από τις υποδομές που μπορούν να μεταβάλουν τον οικονομικό χάρτη του Νοτίου Καυκάσου.
Πασινιάν: Προσδοκίες για ανοιχτά σύνορα και νέες διασυνδέσεις
Μιλώντας στο Αρμενοβρετανικό Επιχειρηματικό Φόρουμ στο Ερεβάν, ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν δήλωσε ότι αναμένει, στο άμεσο μέλλον και παράλληλα με την ανάπτυξη του έργου TRIPP, το άνοιγμα των αρμενοτουρκικών συνόρων και την έναρξη σιδηροδρομικών συνδέσεων Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας–Τουρκίας.
Οι δηλώσεις εκφράζουν τις προσδοκίες της αρμενικής κυβέρνησης, χωρίς στο δελτίο να αναφέρεται συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης λειτουργίας των συνδέσεων.
Ο Πασινιάν αναφέρθηκε επίσης στην προοπτική σιδηροδρομικής σύνδεσης του Περσικού Κόλπου με τη Μαύρη Θάλασσα, ως αποτέλεσμα της ευρύτερης άρσης των μεταφορικών αποκλεισμών. Παρουσίασε έναν σχεδιασμό που περιλαμβάνει οδικές αρτηρίες, ενεργειακές υποδομές και δίκτυα επικοινωνιών, στο πλαίσιο της αρμενικής πρωτοβουλίας «Σταυροδρόμι Ειρήνης».
Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το δελτίο, εξετάζονται δυνατότητες κατασκευής πετρελαιαγωγού και αγωγού φυσικού αερίου, ενώ πραγματοποιούνται συζητήσεις για γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο Αρμένιος πρωθυπουργός υπογράμμισε και τη σημασία των καλωδίων επικοινωνιών, συνδέοντας τις υποδομές με τις νέες επενδυτικές ευκαιρίες.
Επαφές στην Τεχεράνη για το TRIPP και την περιφερειακή ασφάλεια
Στην Τεχεράνη, ο υπουργός Εξωτερικών της Αρμενίας, Αραράτ Μιρζογιάν, έγινε δεκτός από τον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση που παρουσιάστηκε στο δελτίο, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην πορεία υλοποίησης του TRIPP, στην ανάπτυξη υποδομών για την άρση των αποκλεισμών και σε αμοιβαία επωφελή προγράμματα ενεργειακής συνεργασίας. Συζητήθηκαν επίσης ζητήματα περιφερειακής σταθερότητας και ασφάλειας, καθώς και η συμμετοχή του Ιράν σε υψηλό επίπεδο στην COP17 του Ερεβάν.
Ο Μιρζογιάν συναντήθηκε και με τον πρόεδρο του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ. Οι δύο πλευρές υπογράμμισαν τον στρατηγικό χαρακτήρα των αρμενοϊρανικών σχέσεων και τη σημασία της διακοινοβουλευτικής συνεργασίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις υποδομές που συνδέουν τις δύο χώρες και στην απρόσκοπτη μεταφορά εμπορευμάτων. Ο Αρμένιος υπουργός παρουσίασε τις δυνατότητες ανάπτυξης του σιδηροδρομικού δικτύου που, κατά την αρμενική πλευρά, δημιουργεί η υλοποίηση του TRIPP.
Γέφυρα, ηλεκτρική διασύνδεση και εμπόριο με το Ιράν
Στις συνομιλίες του Μιρζογιάν με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, εξετάστηκαν η κατασκευή δεύτερης γέφυρας στα αρμενοϊρανικά σύνορα, η ταχεία ολοκλήρωση της τρίτης γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η απλοποίηση των εμπορευματικών μεταφορών.
Το δελτίο ανέφερε ότι το Ιράν επιβεβαίωσε την υποστήριξή του στην πρωτοβουλία «Σταυροδρόμι Ειρήνης», με έμφαση στην επίλυση των περιφερειακών προβλημάτων μέσω διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, μεταφέρθηκε εκτίμηση ειδικού σε θέματα Ιράν ότι στην ατζέντα της επίσκεψης ενδέχεται να βρίσκονται η στάση του Ερεβάν απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις, ειδικά στον τομέα των αερομεταφορών, και η πιθανή αύξηση των προμηθειών ιρανικού φυσικού αερίου. Πρόκειται για εκτίμηση που παρουσιάστηκε στο δελτίο, χωρίς να αποδίδεται ως επιβεβαιωμένο περιεχόμενο των επίσημων συνομιλιών.
Ενεργειακές συνομιλίες Αρμενίας–Τουρκίας
Στο πεδίο των αρμενοτουρκικών επαφών, ο αρμόδιος υπουργός της Αρμενίας, Νταβίτ Χουντατιάν, υποδέχθηκε αντιπροσωπεία της τουρκικής εταιρείας μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι συζητήσεις αφορούσαν την αποκατάσταση και λειτουργία της γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Γκιουμρί–Καρς, στο πλαίσιο της διαδικασίας εξομάλυνσης των σχέσεων των δύο χωρών.
Σύμφωνα με το δελτίο, υπογραμμίστηκε η σημασία της σύνδεσης των ενεργειακών συστημάτων τόσο για τη διμερή όσο και για την περιφερειακή συνεργασία.
Αντιπαράθεση για τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ
Ξεχωριστή θέση στο δελτίο είχε η αντιπαράθεση γύρω από τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ, ενόψει της COP17 για τη βιοποικιλότητα, που θα πραγματοποιηθεί στο Ερεβάν από τις 19 έως τις 30 Οκτωβρίου 2026.
Το δελτίο χαρακτήρισε τις πρόσφατες παρεμβάσεις από το Αζερμπαϊτζάν ως νέα ενημερωτική εκστρατεία κατά της Αρμενίας. Παρουσίασε δηλώσεις εκπροσώπων αζερικής περιβαλλοντικής οργάνωσης που ζητούν το κλείσιμο του σταθμού, επικαλούμενοι την παλαιότητα του εξοπλισμού και τον κίνδυνο διασυνοριακής ραδιενεργού ρύπανσης σε περίπτωση ατυχήματος.
Οι αιτιάσεις αυτές καταγράφονται ως ισχυρισμοί των συγκεκριμένων εκπροσώπων. Το δελτίο αντιπαρέβαλε τις αναφορές του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, κατά την επίσκεψή του στην Αρμενία το 2022, για τις βελτιώσεις στην ασφάλεια και τη συνέχιση της υποστήριξης του Οργανισμού.
Παρουσιάστηκαν επίσης καταγγελίες από την αζερική πλευρά για το μεταλλευτικό έργο Αμουλσάρ, τη χρήση υπόγειων υδάτων στην κοιλάδα του Αραράτ και τη λίμνη Σεβάν.
Το δελτίο υπενθύμισε ακόμη την απειλή που είχε διατυπώσει εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας του Αζερμπαϊτζάν τον Ιούλιο του 2020 για πιθανό πλήγμα στον Μετσαμόρ, αναδεικνύοντας το υπόβαθρο ασφαλείας της αντιπαράθεσης.
Τουρκική υποστήριξη στο Αζερμπαϊτζάν στον πόλεμο του Καραμπάχ
Στο τελευταίο θέμα παρουσιάστηκαν δηλώσεις Τούρκου αναλυτή για την υποστήριξη της Άγκυρας προς το Αζερμπαϊτζάν κατά τον πόλεμο στο Καραμπάχ.
Σύμφωνα με όσα του αποδίδει το δελτίο, η Τουρκία μετέφερε πυρομαχικά με μεταφορικά αεροσκάφη από δικές της αποθήκες και από ορισμένες συμμαχικές χώρες. Ο ίδιος υποστήριξε επίσης ότι αφαιρούνταν ηλεκτρονικά συστήματα από τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να παραδοθούν στο Αζερμπαϊτζάν.
Οι δηλώσεις παρουσιάζουν, κατά τον συγκεκριμένο αναλυτή, μια τουρκική εμπλοκή που υπερέβαινε την πώληση οπλικών συστημάτων και περιλάμβανε ενεργή υποστήριξη κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας