Ιστορία - Πολιτισμός

Τον αποχαιρέτησαν γονατιστοί οι Κύπριοι

Δημοσιεύτηκε στις

15 Μαΐου 2022 στις 16:45

από τον

Όταν οι Άγγλοι απέλασαν τον εκλεγμένο δήμαρχο της Λεμεσού στην Ελλάδα

Χρύσανθος Χρυσάνθου

Ήθελαν να απαλλαγούν από τον ενοχλητικό αγωνιστή για την ελευθερία της Κύπρου οι Βρετανοί αποικιοκράτες, γι’ αυτό διέταξαν την απέλασή του. Κι αυτό παρόλο που ήταν εν ενεργεία δήμαρχος Λάρνακας, αιρετός, αφού αναδείχθηκε στη θέση αυτή μετά από εκλογές. Επίσης είχε διατελέσει βουλευτής, δηλαδή μέλος του Νομοθετικού Συμβουλίου, του χαμηλών αρμοδιοτήτων κοινοβουλευτικού θεσμού που είχαν καθιερώσει οι Βρετανοί αποικιοκράτες για τα μάτια του κόσμου.

Τη στιγμή που ο Φίλιος Ζαννέτος επιβιβαζόταν σε ατμόπλοιο στο λιμάνι Λεμεσού για να αναχωρήσει στην Ελλάδα, συγκεντρώθηκε πλήθος κόσμου για να τον αποχαιρετήσει. Όλοι γονάτισαν, βλέποντας τη βάρκα να απομακρύνεται και φώναζαν «καλό κατευόδιο, γιατρέ!».

Για να δικαιολογήσουν την απέλασή του, το 1922, εν μέσω της μικρασιατικής καταστροφής, επικαλέστηκαν το ότι ήταν «ξένος υπήκοος». Ο ίδιος πάντως, μετά που εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, θεωρούσε τον εαυτό του εξόριστο από την αγαπημένη του πόλη, τη Λάρνακα.

Ο Φίλιος Ζαννέτος είχε έρθει στην Κύπρο το 1888 γεμάτος πατριωτικό πάθος που πήγαζε από την καταγωγή του. Γεννήθηκε στο χωριό Βουτιάνοι της Λακωνίας στην Πελοπόννησο, λίγα χιλιόμετρα μακριά από τη Σπάρτη. Πρόγονοί του συμμετείχαν ενεργά στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Όταν πήρε το πτυχίο του, επέλεξε την Κύπρο για να προσφέρει ιατρικές υπηρεσίες, σε ένα νησί όπου δεν υπήρχαν ούτε νοσοκομεία, ούτε γιατροί, ούτε φάρμακα, παρά μόνο σε υποτυπώδη μορφή.

Πνεύμα ανήσυχο και δημιουργικό, συνέβαλε στα κοινά της Λάρνακας, όπου εγκαταστάθηκε. Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο ευρύτερα στο πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι στην Κύπρο.

Ανάγλυφη προτομή του Φίλιου Ζαννέτου, που βρίσκεται στο προαύλιο της εκκλησίας Αγίου Κοντού στη Λάρνακα. Τα αποκαλυπτήριά της πραγματοποιήθηκαν το 1954.

Πρωτοστάτησε για τον Κιτιακό Σύλλογο

Ο Φίλιος Ζαννέτος πρωτοστάτησε το 1892 στην ίδρυση του Κιτιακού Συλλόγου, με σκοπό να διαδώσει τα φώτα της μόρφωσης και να αναπτύξει πολιτικές, κοινωνικές, πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες, όπως σημειώνεται στο επετειακό λεύκωμα «125 χρόνια Γ.Σ.Ζ.» (έκδοση Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών σε συνεργασία με τον Γ.Σ.Ζ., έρευνα και συγγραφή Χρύσανθος Χρυσάνθου, Λευκωσία, 2022).

Εκείνη την εποχή ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη η συστηματική ανάπτυξη αθλητικών δραστηριοτήτων τη σκοτεινή εποχή της οθωμανοκρατίας στην Κύπρο (1571- 1878). Τα πρώτα σκιρτήματα για άσκηση του αθλητισμού σε οργανωμένη βάση εμφανίστηκαν το 1892, λίγα χρόνια μετά από την αλλαγή του καθεστώτος, όταν η Κύπρος πέρασε από το 1878 στα χέρια νέων κυρίαρχων, των Βρετανών αποικιοκρατών. Στη Λεμεσό ιδρύθηκε ο Γυμναστικός Σύλλογος «Τα Ολύμπια» (Γ.Σ.Ο.) το 1892, ενώ στη Λευκωσία ιδρύθηκε το 1894 ο Γυμναστικός Σύλλογος «Τα Παγκύπρια» (Γ.Σ.Π.), που είχε ως πρόδρομό του τον Κυπριακό Σύλλογο. Οι σύλλογοι αυτοί είχαν θέσει ως πρώτιστο στόχο τους την ενίσχυση της εθνικής ταυτότητας μέσω του κλασικού αθλητισμού, γενέτειρα του οποίου ήταν η αρχαία Ελλάδα.

Με το πρόσχημα ότι ήταν ξένος υπήκοος απελάθηκε ο Φίλιος Ζαννέτος από τους Βρετανούς αποικιοκράτες, ενώ ήταν εν ενεργεία δήμαρχος Λάρνακας

Την ίδια περίοδο στη Λάρνακα κινητοποιήθηκαν νέοι επιστήμονες με στόχο την ίδρυση συλλόγου, που θα έθετε υπό την ομπρέλα του πολιτιστικές, επιμορφωτικές, αθλητικές και άλλες δραστηριότητες. Αποτέλεσμα των διεργασιών ήταν η σύσταση Αναγνωστηρίου την 1η Αυγούστου 1892. Σε αυτό δόθηκε η ονομασία Κιτιακός Σύλλογος, που παρέπεμπε στην αρχαία πόλη-λιμάνι Κίτιον, η οποία άνθησε στον χώρο της σημερινής Λάρνακας. Η πόλη αυτή, με ιστορία πολιτισμού επί 32 αιώνες, έγινε γνωστή σε όλο τον κόσμο γιατί γόνος της ήταν ο στωικός φιλόσοφος Ζήνων ο Κιτιεύς.

Ιδρυτικά μέλη του Κιτιακού Συλλόγου ήταν περίπου 80 φιλοπρόοδοι κάτοικοι της Λάρνακας. Στο πρώτο συμβούλιο του Συλλόγου εξελέγησαν οι Φίλιος Ζαννέτος, πρόεδρος, Γρηγόριος Κυζίδης, επιμελητής, Αυτόνομος Μιχαηλίδης, γραμματέας, Μιχαήλ Τζαπούρας και Πολύδωρος Νικολαΐδης, σύμβουλοι. Σκοπός του Αναγνωστηρίου ήταν η ανάπτυξη ποικίλων δράσεων για την αναβάθμιση του πνευματικού επιπέδου των κατοίκων της Λάρνακας, εν καιρώ κοινωνικής υστέρησης και οικονομικής δυσπραγίας λόγω της μακραίωνης οθωμανικής κατοχής της Κύπρου. Απώτερος στόχος όμως του Κιτιακού Συλλόγου ήταν η καλλιέργεια εθνικής συνείδησης και η υλοποίηση του οράματος για ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

Με την πάροδο του χρόνου οι ελληνικής καταγωγής κάτοικοι του νησιού έβλεπαν με απογοήτευση να διαψεύδονται οι ελπίδες τους ότι οι Βρετανοί θα ανταποκρίνονταν στην υλοποίηση του οράματος αυτού. Οι νέοι κυρίαρχοι τηρούσαν ανάλγητη στάση έναντι του λαού της Κύπρου.

Σε ηλικία 70 χρoνών άφησε την τελευταία του πνοή στην Αθήνα το 1933 ο Φίλιος Ζαννέτος. Έφερε βαρέως τα αισθήματα του εξόριστου.

Τον Αύγουστο του 1922 πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του οικήματος του Κιτιακού Συλλόγου, ο οποίος στεγάστηκε στην παραθαλάσσια κατοικία του Μαρσέλλου. Αγιασμό τέλεσε ο αρχιμανδρίτης Κιτίου Μελέτιος, ενώ κύριος ομιλητής ήταν ο Φίλιος Ζαννέτος. Ήταν συγκινητικά φορτισμένη η ομιλία του Φίλιου Ζαννέτου: «Όταν δε, κύριοι, αισθανθήτε υμάς συνηνωμένους, συμπεπηγότας εις έν σώμα, και το αίμα υμών κοχλάζον, θα δυνηθήτε ν’ αποκαλύψητε μυστικόν τι, όπερ υπάρχει κεκρυμένον υπό τας κορυφάς του Ολύμπου». («Όταν, μάλιστα, κύριοι, αισθανθείτε τους εαυτούς σας συνενωμένους, αφού συμπηχθείτε σε ένα σώμα, και το αίμα σας να κοχλάζει, θα μπορέσετε να ανακαλύψετε κάποιο μυστικό, που υπάρχει κρυμμένο κάτω από τις κορυφές του Ολύμπου»).

Ωστόσο περιέπεσε σχεδόν αμέσως σε μαρασμό, αφού δεν εξευρέθηκαν πόροι για τη συνέχιση της λειτουργίας του. Απογοητεύτηκε ο Φίλιος Ζαννέτος, γιατί τότε η Λάρνακα ήταν η πιο σημαντική πόλη της Κύπρου, με το λιμάνι και τα προξενεία που της προσέδιδαν κοσμοπολίτικο περιβάλλον. Περίμενε πιο πρόθυμη και ουσιαστική ανταπόκριση. Γεμάτος πικρία, θα έγραφε αργότερα (στον Γ’ τόμο του βιβλίου του «Ιστορία της νήσου Κύπρου από της αγγλικής κατοχής μέχρι σήμερον», 1911, σελ. 86): «Επανειλημμένως και αφ’ ικανών ετών απεπειράθημεν την ίδρυσιν Γυμναστηρίου και εν Λάρνακι, αλλά μη τυγχάνοντες της δεούσης υποστηρίξεως, εναυαγήσαμεν»…

Το 1893 ο Φίλιος Ζανννέτος παραιτήθηκε από την προεδρία του Συλλόγου, ο οποίος ανέστειλε τη λειτουργία του ελλείψει πόρων.

Ο Κιτιακός Σύλλογος θεωρείται πρόδρομος του σημερινού Γυμναστικού Συλλόγου «Ο Ζήνων», ο οποίος παρέλαβε τη σκυτάλη της ιστορίας για την ανάπτυξη του αθλητισμού στη Λάρνακα. Για τις επόμενες πολλές δεκαετίες ως έτος ίδρυσης του Γ.Σ.Ζ. εθεωρείτο το 1892, όπως διαπιστώνεται από διάφορα έγγραφα, επιστολόχαρτα, καταστατικά, σφραγίδες κ.λπ.

Επιστολή του Φίλιου Ζαννέτου προς τον Κλεόβουλο Μεσολογγίτη, στην οποία εκφράζει την άδολη αγάπη του για τη Λάρνακα. H επιστολή και άλλα ντοκουμέντα εποχής δημοσιεύτηκαν στο επετειακό λεύκωμα «125 χρόνια Γ.Σ.Ζ.» από το αρχείο του Συλλόγου.

«Ομάς φιλοτίμων νέων» ίδρυσε τον Γ.Σ. «Ο Ζήνων»

Οι Α’ Παγκύπριοι αθλητικοί αγώνες πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο 1896 στη Λεμεσό, χωρίς να εκπροσωπηθεί η Λάρνακα. Αυτό έδωσε νέα ώθηση για ζυμώσεις με σκοπό τη σύσταση γυμναστικού συλλόγου και στη Λάρνακα, αφού ήδη λειτουργούσαν γυμναστικοί σύλλογοι σε άλλες πόλεις, ο Γ.Σ. «Ολύμπια» στη Λεμεσό (από το 1892) και ο Γ.Σ. «Παγκύπρια» στη Λευκωσία (από το 1894). Αθλητές των δύο συλλόγων συμμετείχαν στους Α’ Παγκυπρίους αγώνες, που προκηρύχθηκαν από τον Γ.Σ.Ο. Σκοπός των αγώνων ήταν η επιλογή αθλητών που θα συμμετείχαν σε Πανελληνίους αγώνες στο Καλλιμάρμαρο Παναθηναϊκό Στάδιο. Εκεί θα προκρίνονταν οι αθλητές, οι οποίοι θα συμπεριλαμβάνονταν στην ελληνική ολυμπιακή ομάδα. Οι Α’ Παγκύπριοι αγώνες προσέλκυσαν έντονο ενδιαφέρον και αναπτέρωσαν τα εθνικά αισθήματα των ελληνικής καταγωγής κατοίκων της νήσου. Στις ζυμώσεις για τη σύσταση γυμναστικού συλλόγου στη Λάρνακα πρωτοστατούσε η εφημερίδα «Νέον Έθνος», που εκδιδόταν στην ίδια πόλη από τον 24χρονο εκδότη και δημοσιογράφο Κλεόβουλο Μεσολογγίτη (1872-1939). Στις 5/17 Μαΐου 1896 πραγματοποιήθηκε εν τέλει συνέλευση με πρωτοβουλία «φιλοτίμων νέων», όπως ανέφερε ο Φίλιος Ζαννέτος, για την ίδρυση γυμναστικού συλλόγου και στη Λάρνακα. Στον Σύλλογο αυτό αρχικά δόθηκε η ονομασία «Στάδιον».

Εισαγωγική ομιλία κατά τη συνέλευση έκανε ο Ευάγγελος Χατζηιωάννου, ο οποίος εξελέγη γραμματέας του Συλλόγου. Πρόεδρος αναδείχθηκε ο Φίλιος Ζαννέτος, αντιπρόεδρος ο Δημήτριος Ζ. Πιερίδης, κοσμήτορες οι Αυτόνομος Μιχαηλίδης και Χαράλαμπος Τζιρκώτης, ενώ σύμβουλοι οι Νίκος Ι. Δημητρίου και Κωνσταντίνος Οικονομίδης. Ο Σύλλογος ατύχησε, καθώς τον επόμενο χρόνο, το 1897, δεν δόθηκε συνέχεια στη διεξαγωγή Παγκυπρίων αγώνων, λόγω του πολέμου της Ελλάδας με την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Ενώ παρουσίαζε σημάδια ανάπτυξης ο αθλητισμός της Λάρνακας, επικρατούσε αναβρασμός μετά από τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου πολέμου. Ήταν πολύ έντονη η προσδοκία ότι οι νικητές σύμμαχοι, και ειδικότερα οι Βρετανοί, θα συγκατένευαν στην ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Το κλίμα αυτό μεταφερόταν και στα στάδια, όπου διεξάγονταν αθλητικοί αγώνες.

Αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Κύριλλο Γ’ (τον από Κυρηνείας, τον επονομαζόμενο Κυριλλούδι), θα αναχωρούσε για το Λονδίνο το 1918 προκειμένου να προωθήσει το αίτημα της ένωσης. Στην αντιπροσωπεία συμμετείχε και ο πρόεδρος του Γ.Σ.Ζ., μέλος του Νομοθετικού συμβουλίου (βουλευτής) και δήμαρχος Λάρνακας, Φίλιος Ζαννέτος.

Μόλις τον προηγούμενο χρόνο, το 1917, ο Φίλιος Ζαννέτος είχε κερδίσει τις δημαρχιακές εκλογές με ανθυποψήφιο τον Ευάγγελο Χατζηιωάννου, που ήταν ο αντίπαλός του από την παράταξη των βενιζελικών.

Πλήθος κόσμου με ελληνικές σημαίες και σε κλίμα εθνικής έξαρσης ξεπροβόδισε το 1918 την αντιπροσωπεία. Επί δύο χρόνια η αντιπροσωπεία προέβαινε σε διαβήματα και διαβουλεύσεις στο εξωτερικό, αναμένοντας απάντηση από τους Βρετανούς, η οποία τελικά ήταν απογοητευτικά αρνητική.

Ο Φίλιος Ζαννέτος σε σκίτσο του Γιώργου Φασουλιώτη, που δημοσιεύτηκε στη λεμεσιανή εφημερίδα «Πειρασμός».

Τον απέλασαν γιατί ήταν «ενοχλητική προσωπικότητα»

Με εμφανή πρόθεση να επιδείξουν την κυριαρχία τους επί της Κύπρου και να καταστείλουν οποιαδήποτε διάθεση των Κυπρίων για εξέγερση, οι Βρετανοί αποικιοκράτες προέβησαν στην απέλαση «ενοχλητικών» προσωπικοτήτων.

Τον Απρίλιο του 1921 απέλασαν αρχικά τον πελοποννήσιο εκπαιδευτικό και δημοσιογράφο Νικόλαο Καταλάνο. Τον επόμενο χρόνο, τον Οκτώβριο του 1922, πήρε σειρά ο Φίλιος Ζαννέτος, πρόεδρος του Γ.Σ.Ζ. και εκλεγμένος δήμαρχος Λάρνακας, που επίσης καταγόταν από την Πελοπόννησο.

Ο Φίλιος Ζαννέτος είχε αρνηθεί να υπογράψει δήλωση υπακοής στον Νόμο, ο οποίος απαγόρευε σε μη Κύπριους υπηκόους να αναπτύσσουν πολιτική δράση. Μέχρι τότε είχε εκλεγεί επανειλημμένα βουλευτής, δηλαδή μέλος του Νομοθετικού Συμβουλίου. Η τελευταία θητεία του μάλιστα είχε λήξει μόλις τον προηγούμενο χρόνο, το 1921.

Την ημέρα της απέλασής του, στις 3 Νοεμβρίου 1922, ο Φίλιος Ζαννέτος ήταν εν ενεργεία δήμαρχος Λάρνακας.

Οι απανταχού Έλληνες συνέπασχαν εκείνη την περίοδο με την τραγωδία της μικρασιατικής καταστροφής. Στην Κύπρο είχαν αφιχθεί πρόσφυγες, ξεσπιτωμένοι, ταλαιπωρημένοι, δυστυχισμένοι, που είχαν ξεφύγει από τις τουρκικές σφαγές στη Σμύρνη και σε άλλες ελληνικές πόλεις στα παράλια της Μικράς Ασίας. Ούτε αυτό το έλαβαν υπόψη τους οι Βρετανοί, που ασκούσαν με σκαιό τρόπο την αποικιοκρατική τους δύναμη.

Έχαιρε απεριόριστης εκτίμησης για τη συμβολή του σε όλο το φάσμα της κοινωνικής ζωής, από την πολιτική μέχρι τους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης, του αθλητισμού κ.λπ. Το συμβούλιο του Γ.Σ.Ζ. αποφάσισε να μην πληρωθεί η θέση του προέδρου του Συλλόγου, σε ένδειξη τιμής προς τον Φίλιο Ζαννέτο, αφενός, αλλά και ως δήλωση διαμαρτυρίας για την ενέργεια των αποικιοκρατών, αφετέρου.

Τίμησε τον δήμαρχό της με προτομή

Το 1954 η Κύπρος ήταν ήδη καζάνι που έβραζε. Αποκορύφωμα ήταν οι μαθητικές διαδηλώσεις τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από την απόρριψη του αιτήματος του κυπριακού λαού για αυτοδιάθεση. Ο Γ.Σ.Ζ. αιτήθηκε άδειας για την εγκατάσταση μεγαφώνων στο στάδιό του, αλλά ο αποικιοκρατικός διοικητής Λάρνακας έθεσε τον όρο ότι από αυτά θα μεταδίδονταν μόνο αποτελέσματα αθλητικών αγώνων και όχι οτιδήποτε άλλο, όπως ομιλίες, συνθήματα, μουσική κ.λπ.

Εκείνη τη χρονιά ο Γ.Σ.Ζ. φιλοξένησε στο στάδιό του τους Παγκύπριους μαθητικούς αγώνες. Παράλληλα τελέστηκαν, στις 30 Μαΐου 1954, τα αποκαλυπτήρια της προτομής του αείμνηστου προέδρου του Γ.Σ.Ζ. και δημάρχου της Λάρνακας, Φίλιου Ζαννέτου. Η προτομή τοποθετήθηκε στο προαύλιο της Ιεράς Μονής του Αγίου Γεωργίου Κοντού, που ήταν τότε λίγο έξω από το δομημένο περιβάλλον της πόλης.

Η προτομή αποτελούσε ελάχιστο φόρο τιμής προς τον πολιτικό, τον δήμαρχο, τον γιατρό, τον αγωνιστή για την ελευθερία της Κύπρου και την πρόοδο της Λάρνακας.

Φιλελεύθερος

Σχετικά θέματα

Σταύρος Καλεντερίδης

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Παρακμή

Η επιστροφή των οστών του Βούλγαρου τσάρου Σαμουήλ, το ζήτημα των ελληνικών θρησκευτικών κειμηλίων που εξακολουθούν να βρίσκονται στη Βουλγαρία και η πρόσφατη πυρκαγιά στον Έβρο συνθέτουν το σκηνικό μιας αιχμηρής παρέμβασης για τη διαχείριση της εθνικής κληρονομιάς και την προστασία της Θράκης. Η Μαρία Γιαλαμά ασκεί σκληρή κριτική στην ελληνική πολιτεία, θέτοντας παράλληλα το ζήτημα της πολιτιστικής ταυτότητας των Πομάκων και της προστασίας των Αλεβιτών Μπεκτασήδων. Μια παρέμβαση που συνδέει την ιστορική μνήμη με τις σύγχρονες προκλήσεις, αλλά και με αναπάντητα ερωτήματα για τις προτεραιότητες του ελληνικού κράτους.

Δημοσιεύτηκε

26 λεπτά πριν

στις

12 Οκτωβρίου 2026

από τον

Μαρία Γιαλαμά

Της Μαρίας Γιαλαμά | Ελεύθερη Ώρα

Ο Ελληνικός λαός,στις 3/10/2026, με έκπληξη είδε να υπογράφεται από την Ελληνίδα υπουργό πολιτισμού και τον Βούλγαρο ομόλογό της,τη παρουσία του πρωθυπουργού, συμφωνία παραδόσεως στην γείτονα χώρα, των οστών του Τσάρου Σαμουήλ της Βουλγαρίας. Αυτά ευρέθησαν το 1965 κατά τις ανασκαφές του καθηγητού Ν.Μουτσοπούλου,στην βασιλική του Αγίου Αχιλλείου της μικρής Πρέσπας. Ως <αντάλλαγμα>της προσφοράς του σημαντικού για τον Βουλγαρικό λαό σκελετού του Σαμουήλ,εδόθησαν στην Ελλάδα,48 από τα θρησκευτικά και όχι μόνο κειμήλια,που έκλεψαν οι Βούλγαροι από τέσσερις μονές της Δράμας και των Σερρών. Τα περισσότερα καταγεγραμμένα κλοπιμαία, προήρχοντο από την Ι.Μ Εικοσιφοινίσσης. Συμφώνως με μαρτυρίες,εδώ και αρκετά χρόνια,εζητείτο η επιστροφή των κλοπιμαίων,τόσο από τις Ιερές Μονές,όσο και από τις μητροπόλεις στις οποίες ανήκουν αυτές. Ομολογουμένως,τις τρείς χρονικές περιόδους του Α βαλκανικού πολέμου,του Β και του συμμοριτοπολέμου,οι Βούλγαροι ελεηλάτησαν μονές και εκκλησίες,κατέστρεψαν σχολεία και με ιδιαιτέρα αγριότητα,δολοφονούσαν τους αντιστεκομένους στις βίαιες πρακτικές τους Έλληνες.

Με αυτόν τον βίαιο τρόπο,απέσπασαν πολλά μεγάλης θρησκευτικής και ιστορικής αξίας έργα τέχνης, κειμήλια,μεταφέροντάς τα στην Βουλγαρία. Η συνθήκη του Νεϊγύ του 1919,υποχρέωνε την Βουλγαρία πλήν των άλλων,να επιστρέψει και τα κλοπιμαία. Δυστυχώς όμως οι σημερινοί Ευρωπαίοι εταίροι μας,δεν συνεμορφώθησαν,θεωρώντας την συνθήκη,καταστροφική για την Βουλγαρία. Εφρόντισαν όμως,ενημερωθέντες για την με επιστημονική τεκμηρίωση διαπίστωση, ότι τα ευρεθέντα οστά ανήκαν στον Τσάρο Σαμουήλ, να αιτούνται από το 1970 την απόδοσή τους.. Ο Σαμουήλ,φέρεται να απέθανε μετά την μάχη στο Κλειδί στις 6/10/1014. Οι διαρκείς προσπάθειες του Βασιλείου Β του γνωστού ως Βουλγαροκτόνου,κατέστησαν την Βουλγαρία, μέρος του Βυζαντίου.

Συγχρόνως με το διαρκές αίτημα των Βουλγάρων,υπήρχε και το από Ελληνικής πλευράς αίτημα της επιστροφής των πολλών κλοπιμαίων θρησκευτικών και όχι μόνον θησαυρών.

Η Ελληνική κυβέρνηση,εξέτασε προφανώς το αίτημα των Βουλγάρων και απεφάσισε να τους τα επιστρέψει,έστω και αν κάποιες πληροφορίες θέλουν να τα εζήτησε και η Αρμενία,ισχυριζομένη ότι η μητέρα του ήτο αρμενικής καταγωγής. Το αξιοπερίεργο είναι,όχι ότι εδόθησαν τα οστά στους Βουλγάρους,που γι αυτούς είναι σημαντικότατα,όπως ανέφερε και ο πρώην πρωθυπουργός Α.Σαμαράς,<ότι ο Σαμουήλ για τους Βουλγάρους,είναι κάτι σαν τον Μέγα Αλέξανδρο για τους Έλληνες>,αλλά ότι δεν επεστράφησαν όλοι οι κλεμμένοι Ελληνικοί θησαυροί. Παρελήφθησαν από το Ελληνικό υπουργείο πολιτισμού,μόνο 48 εκ των χιλίων και πλέον καταγεγραμμένων κλοπιμαίων. Προφανώς για άλλη μία φορά,η πατρίδα μας,εβρέθη με ήσσονα διεκδικητική διάθεση να απεμπολεί ουσιαστικώς την κληρονομιά της.

Με δεδομένη την παρακμιακή διαχείριση του διαχρονικού αμυθήτου πλούτου της πολιτιστικής κληρονομιάς και τον τρόπο που τον διαχειρίζεται η νύν κυβέρνηση,οι σκέψεις για την μή διαπραγματευτική προσπάθεια,υπερέχουν.

Κοινώς,εχαρίσθησαν στους απογόνους των <κλεφτών>, αυτά που αιτούντο,χωρίς να παραδώσουν όλα τα κλοπιμαία,ως όφειλαν.

Η παρακμή της χώρας και οι διάφορες εκφάνσεις της

Στις 5/10/2026,στον κεντρικό Έβρο,στα ορεινά του δήμου Σουφλίου και στην περιοχή της Ρούσσας,και των γύρω οικισμών των Πομάκων,ξέσπασε πυρκαγιά που δημοσιογραφικές πληροφορίες την θέλουν να έρχεται από την Βουλγαρία,από την ιδιαιτέρως αραιοκατοικημένη περιοχή της Β.Θράκης .Η φωτιά εξαπλώθηκε σε μεγάλη έκταση και οι Ελληνικές δυνάμεις της πυροσβεστικής δεν κατάφεραν να την ελέγξουν άμεσα,έστω και αν υπήρξε μεγάλη κινητοποίηση. Καθοριστικό ρόλο για την επέκταση της, έπαιξε η ολιγωρία της κινητοποιήσεως των γειτόνων και τα πτωχά κατασβεστικά μέσα που διέθεσαν.

Η φωτιά εξεδηλώθη σε αραιοκατοικημένη περιοχή στην γείτονα,στην δε Ελληνική περιοχή υπήρξε υφέρπουσα,λόγω του ότι και εκεί τα δάση παραμένουν ακαθάριστα από το συγκεντρωθέν σε μεγάλες ποσότητες πούσι,που καίγεται εύκολα,αλλά δυστυχώς δεν υπάρχει βούληση να καθαρισθεί.

Εντυπωσιάζει ο χρόνος εκδηλώσεως της φωτιάς.

Συμφώνως με την ανακοίνωση του αντιπεριφερειάρχου Έβρου,η ενοικίαση των τριών πυροσβεστικών αεροσκαφών,που εστάθμευαν στον αερολιμένα ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ της Αλεξανδρουπόλεως,έληξε την 2α Οκτωβρίου.

Λαμβανομένου υπ΄όψιν,ότι η φωτιά ήτο έρπουσα,υπάρχουν υπόνοιες,για εμπρισμό εκούσιο λαθρομεταναστών.

Η υπόνοια αυτή και μόνον,οδηγεί σε συνθετότερες σκέψεις,δεδομένου ότι,προσφάτως στην Ρούσα,με την πρέπουσα δημοσιότητα,έγινε η εκδήλωση της αναγνωρίσεως ως θρησκευτικής μειονότητος αυτοδιοικουμένης,των Αλεβιτών Μπεκτασήδων,από την πολιτεία ,που το προξενείο της Κομοτηνής με τον σκοτεινό του διαχρονικά ρόλο,δεν το επιθυμούσε καθόλου. Οι κάτοικοι του ορεινού όγκου του Σουφλίου,Πομάκοι στην πλειοψηφία τους με ίδιο γλωσσικό ιδίωμα με ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά και βαθύτατη εθνική συνείδηση επιθυμούσαν για χρόνια την αναγνώριση αυτή.Η ύπαρξη του μοναστηριού- τεκέ του Σείντ Αλή Σουλτάν ,από το 1400 μχ,αποτελεί τον ευκτήριο οίκο τους και εκεί προσεύχονται μαζί άνδρες και γυναίκες. Οι ίδιοι,αν και ανήκοντες στην ευρύτερη μουσουλμανική μειονότητα,τρώνε χοιρινό και πίνουν κρασί ,ούζο και τσίπουρο,ενώ απαγορεύεται η πολυγαμία.

Υπαρχούσης της διαχρονικής ασφυκτικής πιέσεως από το Τουρκικό προξενείο,για έλεγχο των Ελλήνων της θρησκευτικής μουσουλμανικής μειονότητος,καλό είναι να ελέγξει η κυβέρνηση,μήπως η εκδήλωση της φωτιάς στην συγκεκριμένη περιοχή ήτο εσκεμμένη τιμωρητική αντίδραση. Άλλωστε σε μία ευνομουμένη πολιτεία, υπάρχοντος του προκλητικού κλίματος από την Τουρκία και των ευκαιριών που δίδει στους πολίτες της ,μέσω τραπεζικών δανείων,εξαγοράς κτημάτων στον Έβρο,καλό είναι να προλαμβάνονται επιδιώξεις του είδους .

Διαρκές το αίτημα των Πομάκων της Θράκης για διδασκαλία της Ελληνικής και Πομακικής γλώσσης,αντί της Τουρκικής

Στα πλαίσια της επιβαλλομένης εγρηγόρσεως,το αίτημα των Ελλήνων Πομάκων ,να πάψουν να διδάσκονται υποχρεωτικώς την Τουρκική γλώσσα και να διδάσκονται ως Έλληνες μόνον την Ελληνική και την Πομακική,οφείλει να το ασπασθεί η κυβέρνηση.

Άλλως η ρήση του του Ο.Ελύτη: ήλθαν ντυμένοι φίλοι,αμέτρητες φορές οι εχθροί μου,το παμπάλαιο χώμα πατώντας,και το χώμα δεν έδεσε ποτέ με την φτέρνα τους..

θα επιβεβαιωθεί από ανικάνους να εκτιμήσουν και να κυβερνήσουν τον ευλογημένο αυτό τόπο.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Το μυστήριο του Σαμουήλ: Ο τάφος, οι επιγραφές και η μάχη για την Ιστορία

Οι «Ανιχνεύσεις» ανοίγουν τον φάκελο του Σαμουήλ, εξετάζοντας την άνοδο των Κομητόπουλων, τη σύγκρουση με το Βυζάντιο και τη διεκδίκηση της βουλγαρικής κρατικής διαδοχής. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι Πρέσπες, η βασιλική του Αγίου Αχιλλίου και η Αχρίδα, μαζί με τον ρόλο της ελληνικής γλώσσας και του βυζαντινού πολιτισμού.

Δημοσιεύτηκε

9 ώρες πριν

στις

11 Οκτωβρίου 2026

από τον

Παντελής Σαββίδης

Ποιος ήταν ο Σαμουήλ και τι χαρακτήρα είχε το κράτος του; Πώς συνδέθηκε ένας μεσαιωνικός ηγεμόνας με τη νεότερη εθνική αφήγηση των Σκοπίων; Και τι αποκαλύπτουν οι ιστορικές πηγές, οι επιγραφές και οι ανασκαφές στη Μακεδονία;

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αφήγηση του Νίκου Μουτσόπουλου για την ανακάλυψη του τάφου που αποδίδει στον Σαμουήλ. Παράλληλα, καταγράφονται διαφορετικές επιστημονικές εκτιμήσεις για την επιγραφή του Αγίου Γερμανού και συζητείται η σύνθετη πληθυσμιακή και πολιτισμική φυσιογνωμία του κράτους.

Η συζήτηση φτάνει μέχρι τον μακεδονισμό και τη συγκρότηση της ομόσπονδης δημοκρατίας στη Γιουγκοσλαβία του Τίτο: πώς χρησιμοποιήθηκε το μεσαιωνικό παρελθόν για να θεμελιωθεί μια νεότερη ταυτότητα;

Μια εκπομπή για τη Μακεδονία, τα τεκμήρια και την πολιτική χρήση της Ιστορίας.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ιστορία - Πολιτισμός

Σοβιετικές πολιτικές που συγκλίνουν με εκείνες Λονδίνου/Άγκυρας

Ιστορία και αλήθεια εκδικούνται με τον χρόνο όταν περιφρονούνται…

Δημοσιεύτηκε

12 ώρες πριν

στις

11 Οκτωβρίου 2026

από τον

ΧΑΚ

Της Φανούλας Αργυρού

Μέρος Α’

Συμπτωματικά στις 2.10.2026 ο συνάδελφος Μάριος Πούλλαδος ανήρτησε μια έκθεση της CIA του 1965 και μιαν άρτια ανάλυσή της από την ΑΙ. Αξίζει να διαβαστεί σε συνδυασμό με το σημερινό μου άρθρο, το οποίο είναι μέρος μεγάλης έρευνάς μου, προ ετών, στα βρετανικά αρχεία του Φόρεϊν Όφις και των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών. Μικρό μέρος της οποίας δημοσιεύθηκε πριν από χρόνια στη «Σημερινή», προτού εμφανιστεί η δυναμική της ΑΙ.

«Έκθεση CIA 1965: Πώς η ΕΣΣΔ ‘‘έπαιζε’’ με Μακάριο-ΑΚΕΛ-Άγκυρα κατά της Ένωσης»

https://www.sigmalive.com/news/kypriako/1331538/cia-moskha-kipriako-draft

Ρωσική υποκίνηση

31.12.1963 – Ο πρέσβης της Σοβιετικής Ένωσης στην Κύπρο εξέφρασε στον Μακάριο την υποστήριξη της χώρας του στην πρόθεσή του να πετάξει τα δεσμά της Ζυρίχης. Αμέσως μετά ο Μακάριος προέβη σε δήλωση για κατάργηση της Συνθήκης Εγγυήσεως…

1.1.1964 – Μακάριος στη σοβιετική «Πράβδα»: Εξέφρασε την ευγνωμοσύνη των Κυπρίων στον σοβιετικό Τύπο για την αντικειμενική αντιμετώπιση των γεγονότων στην Κύπρο. Τόνισε πως θα έκαναν ό,τι δυνατόν για εξόντωση των αιτιών που έδωσαν το χάος… και διάλυση των Συμφωνιών μέσω των Ηνωμένων Εθνών…

1.1.1964 – Ο Μακάριος μονομερώς κατήργησε τις Συνθήκες Συμμαχίας και Εγγυήσεως, όμως πείσθηκε από τον Βρετανό Υπ. Κοινοπολιτείας Duncan Sandys (που βρισκόταν στην Κύπρο), μερικώς να αποσύρει χαρακτηρίζοντας την απόφαση ως ‘‘δήλωση προθέσεως’’.

3.1.1964 – Το Λονδίνο ξεκινά σχέδια ανασύστασης της ΚΔ σε ομόσπονδο σύστημα με δύο συνιστώντα κράτη.

16.1.1964 – Ο Ρ. Ντενκτάς στο Λονδίνο απαιτεί γεωγραφική ομοσπονδία, ανταλλαγή πληθυσμών κ.λπ., όπως ζητούσε η Άγκυρα.

Απρίλιος 1964 – Τουρκοκυπριακές επίσημες προτάσεις για Ομοσπονδία με 37% του εδάφους τουρκικό.

1964/65 – Ρωσική υποστήριξη κατά πόδας

Η Σοβιετική Ένωση υποστήριξε τρεις φορές την ύπαρξη «δύο εθνικών κοινοτήτων» στην Κύπρο. Α) Σε ανακοινωθέν της του Νοεμβρίου 1964, Β) σε δήλωση του Υπ. Εξωτερικών της Andrei Gromyko και γ) στην ομιλία του Nikolai Podgorny, στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση στις 5.1.1965. Στις 21.1.1965 ο A. Gromyko δήλωσε ότι η ομοσπονδία είναι μια πιθανή μορφή συντάγματος για την Κύπρο. Ακολούθησε πρόσκληση προς τον Τούρκο Υπ. Εξωτερικών Feridun Erkin να επισκεφθεί τη Μόσχα…

Η σοβιετική στάση αρχικά καταπιέστηκε από το κυπριακό Τύπο, οι Τούρκοι όμως ήταν κατενθουσιασμένοι. Και όταν τελικά οι εφημερίδες άρχισαν να επικρίνουν τη στάση της Μόσχας, η σοβιετική πρεσβεία στη Λευκωσία εξοργίστηκε γιατί τόλμησαν κάποιοι να τους επικρίνουν…

Στις 23.1.1965, αντιδρώντας ο Έλληνας Πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου, δήλωσε: «Εκφράζω όχι μόνο τη λύπη μου αλλά και την έκπληξή μου για τη δήλωση του Σοβιετικού Υπ. Εξωτερικών γιατί στην Κύπρο οι προϋποθέσεις για Ομοσπονδία δεν υπάρχουν… Το σύνολο της τουρκοκυπριακής μειονότητας στην Κύπρο είναι μόνο 18%… Η Κύπρος είναι μια μεγάλη ελληνική νήσος, στην οποία βρίσκεται μια μικρή τουρκική κοινότητα, η οποία οπωσδήποτε έχει δικαίωμα προστασίας που παραχωρείται σε μειονότητες…». Αφού την προηγούμενη είχε ήδη επικρίνει λέγοντας: «Οι προτάσεις Gromyko δεν λύνουν το πρόβλημα… Μήπως προσυπογράφει ο κ. Gromyko τις απαράδεκτες θεωρίες της Άγκυρας για καταναγκαστική μετακίνηση πληθυσμών για να επιτευχθεί μια τεχνητή πλειοψηφία; Γνωρίζει ότι αν δεν εκδιωχθούν διά της βίας Έλληνες από τα σπίτια τους δεν φθάνει η μετακίνηση Τούρκων από τα χωριά τους που επιδιώκουν οι Τούρκοι τρομοκράτες; Θα πρέπει να υποθέσουμε ότι, σε μια εποχή που στην ίδια την Σοβιετική Ένωση ο γερμανικός πληθυσμός των Ουραλίων ο οποίος είχε διά της βίας ξεριζωθεί την εποχή του Στάλιν, τώρα επιστρέφει στα σπίτια του, στην Κύπρο θέλουν να επιβληθούν πρωτόγονες μέθοδοι που είναι αναχρονιστικές με τα σημερινά δεδομένα». (Βιβλίο Φ.Α. «Συνωμοσία», Λευκωσία, 1996).

Αντιδράσεις υπήρξαν και από τον Πρόεδρο Μακάριο, τον Υπ. Εξωτερικών, Σπ. Κυπριανού, ακόμα και από το ΑΚΕΛ… Και, όμως, ήταν ακριβώς αυτήν την τουρκική πολιτική που υποστήριξε η Μόσχα κατά τις δύο τουρκικές εισβολές του 1974, ευθυγραμμισμένη με το Λονδίνο και την Άγκυρα.

Εκδίωξη Ελληνικής Μεραρχίας (1967) και Έλληνες Αξιωματικοί (1974)

Βρετανική στάση

4.12.1967 – Πρώτη προτεραιότητα η ενθάρρυνση της πλήρους αποχώρησης όλων των υπολοίπων ελληνικών δυνάμεων και των αξιωματούχων στην Εθνική Φρουρά. «Αν επιτευχθεί -και οι διαφορές μεταξύ Τουρκίας και Ελληνοκυπρίων έστω και αν συνεπάγονται χρήση βίας- θα υπάρχει λιγότερη πιθανότητα πολέμου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας… Ο Μακάριος να είναι πιο υπεύθυνος προς τις τουρκικές απαιτήσεις για ξήλωμα της Εθνικής Φρουράς… Να κρατήσουμε την πίεση πάνω στον Μακάριο να ξεφορτωθεί την Εθνική Φρουρά…».

«…Η απόσυρση των ελληνικών στρατευμάτων και η ανικανότητα της Ελληνικής Αεροπορίας να επέμβει αποτελεσματικά πάνω από το νησί (κάτι που η Ελληνική Κυβέρνηση αναγκάστηκε να αναγνωρίσει τον περασμένο Νοέμβριο, 1967) σίγουρα σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν μπορεί πλέον τώρα να συμμετέχει σε μάχη στο νησί…».

(Υπενθυμίζεται ότι ο Μακάριος ζήτησε την αποχώρηση των Ελλήνων Αξιωματικών το 1974 και στις 17.7.1974 είπε στους Βρετανούς ότι σκεφτόταν διάλυση της Εθνικής Φρουράς…).

Σοβιετική στάση

Τον Νοέμβριο του 1967 η Τουρκία, εκβιάζοντας ότι θα εισέβαλλε στην Κύπρο, απαίτησε την άμεση αποχώρηση της Ελληνικής Μεραρχίας. Η Μόσχα, με παντιέρα την υποστήριξη της Ανεξαρτησίας τής Κύπρου, στήριζε το τουρκικό αίτημα για τα δικά της συμφέροντα. Στις 4.12.1967 ο Βρετανός ΄Υπ. Αρμοστής στη Λευκωσία έγραψε πως οι τουρκικές απειλές για εισβολή είχαν ενθαρρυνθεί από τη Μόσχα.

Τρεις δηλώσεις του Σοβιετικού Πρέσβη στην Άγκυρα

1) Στις 17 Νοεμβρίου 1967, μετά από συνάντηση με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών Τσακλαγιαγκίλ:

«Συζητήσαμε το Κυπριακό. Έδωσα τις απόψεις μου στον Υπουργό… Εάν μοναρχικοί και φασίστες εμφανιστούν ως επιθετικοί, η συμπεριφορά μας θα διαμορφωθεί ανάλογα… Ο Γρίβας τώρα παραιτήθηκε απ’ όλα όσα έκανε, αποσύρθηκε από τα μέρη που κατέλαβε και παρέδωσε τον οπλισμό στα Ηνωμένα Έθνη».

2) Στις 23 Νοεμβρίου, μετά από συνάντηση με τον Τούρκο Πρωθυπουργό Ντεμιρέλ:

«Έδωσα το μήνυμα της σοβιετικής κυβέρνησης. Αναφέρεται στην Κύπρο, αλλά είναι διαφορετικό από εκείνο που δημοσίευσε ο Τύπος. Μπορείτε να μάθετε το περιεχόμενό του από τον Πρωθυπουργό σας. Συζητήσαμε και άλλα θέματα, περιλαμβανομένων και των εγκληματικών πολιτικών των μοναρχικών και φασιστών Ελλήνων. Την αιτία των απωλειών που υπέστησαν οι αθώοι Τουρκοκύπριοι με τις πολιτικές των χουντικών Ελλήνων. Συζητήσαμε αυτές τις πολιτικές. Τις πολιτικές που η Ελληνική Κυβέρνηση εκτέλεσε εναντίον των αθώων Τούρκων και η καταστροφή των χωριών τους προκάλεσε αντίδραση της σοβιετικής κοινής γνώμης. Ως Σοβιετική Κυβέρνηση επικρίνουμε τους Έλληνες για ό,τι έλαβεν χώραν».

(Ποιοι και ποιες πολιτικές;;;)

3) Στις 27 Νοεμβρίου, μετά από συνάντηση και πάλι με τον Τσακλαγιαγκίλ:

«Η Σοβιετική Κυβέρνηση θέλει επιτυχή λύση του κυπριακού προβλήματος με ειρηνικά μέσα, προστασία της ανεξαρτησίας της Κύπρου, αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων και εγγύηση των δικαιωμάτων του λαού της Κύπρου».

Ερωτηθείς εάν εννοούσε ότι έπρεπε να φύγουν τα τουρκικά στρατεύματα: «Ξέρετε καλά ποιους στρατιώτες εννοούμε – εκείνους που μπήκαν στη νήσο παράνομα… Θα είμαστε ευχαριστημένοι όταν θα είσαστε εσείς ευχαριστημένοι».

Στάση Μακαρίου

22.11.1967 – Και ο Μακάριος ήθελε την απόσυρση της Μεραρχίας αλλά δεν τολμούσε να το πει δημόσια, φοβούμενος μήπως θεωρηθεί προδότης, και είπε στον Αμερικανό πρέσβη ότι προτιμούσε να ήταν πρωτοβουλία της Ελληνικής Κυβέρνησης.

Ο Μακάριος ζήτησε την αποχώρηση της Μεραρχίας από το 1964!

Στις 30 Νοεμβρίου 1964, η τουρκική εφημερίδα «Χαλκίν Σεσί» (πρόσκειτο στον Κουτσιούκ) έγραψε ότι, μετά την απόρριψη από μέρους της Ελλάδας της εισήγησης του Μακαρίου όπως 10.000 ελληνικά στρατεύματα αποσυρθούν από τη νήσο, οι Έλληνες στρατιωτικοί διοικητές προειδοποιήθηκαν να βρίσκονται σε επιφυλακή (Έκθεση 1-8 Δεκεμβρίου 1964).

(Σημείωση: Η είδηση στην τουρκική εφημερίδα ίσως να συνδεόταν με την αποκάλυψη ανώτατου ΑΚΕΛικού στελέχους προς τον Ανδρέα Αζίνα, όπως καταγράφεται στο βιβλίο τού Ελευθέριου Παπαδόπουλου, σελ. 493, Α΄ Τόμος «Η μαρτυρία μου ενώπιον της ατ-χοκ επιτροπής της Κυπριακής Βουλής για τον “Φάκελο Κύπρου”». «Το ΑΚΕΛ το 1964… επεσκέφθη τον Μακάριον, προς τον οποίον εδήλωσε ότι αντιτίθεται εις την παρουσίαν ελληνικού Στρατού εις την Μεγαλόνησον. Φρονώ ότι η ιταμή αυτή αξίωσις του κομμουνιστικού ΑΚΕΛ εξηγεί πέρα για πέρα την όλη ανθελληνική και ανθενωτική στάση του».

*Το δεύτερο μέρος την ερχόμενη Κυριακή

*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος

Δύο δημοσιεύματα για την αντίδραση του λαού στις φιλοτουρκικές θέσεις της Μόσχας. 1) Βρετανική “Observer”, 22.8.1965 και 2) “Cyprus Mail”, 4.1.1967, με φωτογραφία πορείας διαμαρτυρίας.