Την εκτίμηση ότι η Τουρκία δεν μπορεί να εμποδίσει την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, όταν αυτή εξυπηρετεί ευρύτερα περιφερειακά και δυτικά συμφέροντα, διατύπωσε ο ναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος, στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική».

Σχολιάζοντας τις δηλώσεις του Μάρκο Ρούμπιο, υποστήριξε ότι η απουσία ευθείας αναφοράς στην Άγκυρα δεν σημαίνει απουσία μηνύματος προς την τουρκική ηγεσία.

«Δεν έχει τη δύναμη η Τουρκία να παρεμποδίσει αυτά», ανέφερε χαρακτηριστικά, συνδέοντας το καλώδιο με τους ενεργειακούς σχεδιασμούς στην Ανατολική Μεσόγειο και την ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής.

Το έμμεσο μήνυμα προς την Άγκυρα

Ο κ. Εγκολφόπουλος ξεχώρισε δύο σημεία από τις δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών: την ανάγκη εναλλακτικών οδών μεταφοράς ενέργειας και την αντίθεση στην παρεμπόδιση ενεργειακών διαδρομών που εξυπηρετούν την ευημερία των λαών.

Κατά τη δική του ανάγνωση, το δεύτερο σημείο αποτελεί έμμεση προειδοποίηση προς την Τουρκία. Εκτίμησε, παράλληλα, ότι οι προσωπικές σχέσεις του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν περιόριζαν το περιθώριο μιας δημόσιας, ευθείας τοποθέτησης του Ρούμπιο εναντίον της Άγκυρας.

Επέμεινε, ωστόσο, ότι η ουσία βρίσκεται στα συμφέροντα που συγκλίνουν γύρω από τα ενεργειακά έργα. Όπως υποστήριξε, η Τουρκία θα δυσκολευτεί να επιβάλει τις επιδιώξεις της εφόσον βρεθεί απέναντι σε ένα πλέγμα συμφερόντων που περιλαμβάνει το Ισραήλ, την Αίγυπτο, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το καλώδιο και η συζήτηση για τον EastMed

Ο ναύαρχος ε.α. ενέταξε την ηλεκτρική διασύνδεση στην ευρύτερη συζήτηση για τη μεταφορά ενέργειας από τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη. Αναφέρθηκε στον EastMed, εκτιμώντας ότι η αναζήτηση εναλλακτικών ενεργειακών διαδρομών επαναφέρει τη σημασία τέτοιων σχεδιασμών.

Απέδωσε τη μη υλοποίηση του αγωγού στις οικονομικές παραμέτρους που, σύμφωνα με την ανάλυσή του, δεν δικαιολογούσαν τότε το κόστος κατασκευής. Παράλληλα, περιέγραψε πιθανούς σχεδιασμούς για την αξιοποίηση σαουδαραβικού φυσικού αερίου και τη μεταφορά πετρελαίου από το βόρειο Ιράκ προς τη Μεσόγειο.

Οι αναφορές αυτές αφορούσαν προοπτικές και σενάρια που παρουσίασε ο ίδιος. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι η Τουρκία δεν αποτελεί μονόδρομο για την έξοδο της ενέργειας προς τις ευρωπαϊκές αγορές.

«Με τι θα διασπάσει την Ασπίδα του Αχιλλέα;»

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ελληνική στρατιωτική ισχύ, αμφισβητώντας την εικόνα μιας Τουρκίας που μπορεί να επιβάλει τετελεσμένα χάρη στον όγκο της αμυντικής της παραγωγής.

Υποστήριξε ότι η αξιολόγηση των τουρκικών δυνατοτήτων πρέπει να γίνεται με βάση την πραγματική αποτελεσματικότητα των συστημάτων και τις απαιτήσεις μιας σύγκρουσης. Στο πλαίσιο αυτό, εκτίμησε ότι η Ελλάδα έχει αποκτήσει ποιοτικά πλεονεκτήματα μέσω των εξοπλιστικών επιλογών της.

Κεντρική θέση στην επιχειρηματολογία του είχε η «Ασπίδα του Αχιλλέα», την οποία περιέγραψε ως σύστημα διασύνδεσης διαφορετικών μέσων σε ενιαία αεράμυνα.

«Πώς θα τη διασπάσει αυτή η Τουρκία; Με τι θα τη διασπάσει;», διερωτήθηκε, υποστηρίζοντας ότι ο ελληνικός σχεδιασμός δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες στους τουρκικούς στρατιωτικούς υπολογισμούς.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, στον σχεδιασμό συμμετέχουν Έλληνες αξιωματικοί και 19 ελληνικές εταιρείες. Εκτίμησε επίσης ότι η αμερικανική συνδρομή για την ολοκλήρωση του συστήματος αποτελεί αντικείμενο των επαφών του υπουργού Εθνικής Άμυνας.

Οι ελληνικοί Patriot και η Σαουδική Αραβία

Αναφερόμενος στη συνεργασία Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας, εξέφρασε επιφυλάξεις για τις πραγματικές δυνατότητες στρατιωτικής υποστήριξης που μπορούν να προσφέρουν η Άγκυρα και το Ισλαμαμπάντ.

Στάθηκε ιδιαίτερα στην ελληνική παρουσία με Patriot στη Σαουδική Αραβία. Υποστήριξε ότι η προστασία κρίσιμων υποδομών και προσωπικού αναδεικνύει έναν ελληνικό ρόλο ασφάλειας που συχνά υποτιμάται στη δημόσια συζήτηση.

Προχώρησε μάλιστα στην εκτίμηση ότι ενδεχόμενη παρουσία Τούρκων τεχνικών συμβούλων θα μπορούσε να επωφελείται από την προστασία των ελληνικών συστημάτων αεράμυνας.

Η συνεργασία με τη Φλόριντα και το μεταναστευτικό

Ο κ. Εγκολφόπουλος σχολίασε και τη συνεργασία με τη Φλόριντα, δίνοντας έμφαση στην τεχνογνωσία επιτήρησης και αντιμετώπισης μεταναστευτικών ροών.

Κατά την άποψή του, η σημασία της βρίσκεται στην αξιοποίηση τεχνολογίας και εμπειρίας από τις ελληνικές υπηρεσίες και το Λιμενικό. Συνέδεσε επίσης την έμφαση του Ρούμπιο στο μεταναστευτικό με τη διάσταση της ασφάλειας στη Μεσόγειο.

«Εμείς κάνουμε τη δουλειά μας»

Κλείνοντας, υποστήριξε ότι η Ελλάδα πρέπει να εστιάζει στην ανάπτυξη των δικών της δυνατοτήτων και των ελληνοαμερικανικών σχέσεων. Συνέδεσε τον ενεργειακό της ρόλο, τον κάθετο διάδρομο φυσικού αερίου και το ενδιαφέρον επενδυτών με την εικόνα μιας χώρας που, κατά την εκτίμησή του, αποκτά μεγαλύτερο στρατηγικό βάρος.

«Εμείς κάνουμε τη δουλειά μας», τόνισε. Η κεντρική θέση της παρέμβασής του ήταν ότι η ελληνική αποτροπή και τα συγκλίνοντα συμφέροντα γύρω από τα ενεργειακά έργα περιορίζουν τα περιθώρια της Άγκυρας να μετατρέψει τις απειλές της σε πράξεις.

Η επανέναρξη των ερευνών για το ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου αναδεικνύεται στο πρώτο ουσιαστικό τεστ μετά την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, σύμφωνα με όσα παρουσίασε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στην εκπομπή «Direct News». Ο δημοσιογράφος υποστήριξε ότι υπάρχει αμερικανική δέσμευση υπέρ του Great Sea Interconnector, προανήγγειλε την έκδοση NAVTEX και τόνισε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να ζητήσει άδεια από την Τουρκία για την υλοποίηση του έργου.

Στην εκπομπή συνέδεσε τις εξελίξεις γύρω από το GSI με την ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία, τις ενεργειακές έρευνες και την ενίσχυση των σχέσεων με το Ισραήλ και την Ινδία. Παράλληλα, εξέφρασε έντονη ανησυχία για τις πληροφορίες περί διεύρυνσης της αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας.

Ο Μουντζουρούλιας επέμεινε ότι οι αναφορές του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στη διπλωματία που διεξάγεται μακριά από τη δημοσιότητα δεν συνιστούν υπαναχώρηση από τη στήριξη της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Κατά τη δική του ανάγνωση, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποτρέψει μια κρίση στην περιοχή, υποστηρίζοντας παράλληλα το έργο.

Επικαλούμενος πληροφορίες του Directus και ενημέρωση από την ελληνική πλευρά, ανέφερε ότι η έκδοση NAVTEX αναμένεται τις επόμενες ημέρες. Πρόσθεσε πως η εμπλοκή γαλλικών εταιρειών, με αναφορά στη Meridiam, δημιουργεί πρόσθετη πίεση για να προχωρήσουν οι εργασίες, καθώς υπάρχουν οικονομικά συμφέροντα και συμβατικές δεσμεύσεις.

Το κεντρικό του μήνυμα, πάντως, ήταν ότι η στήριξη των συμμάχων χρειάζεται να συνοδεύεται από ελληνική αποφασιστικότητα. «Όλα είναι θέμα πολιτικής βούλησης», υπογράμμισε, ζητώντας από την Αθήνα να αναλάβει η ίδια την ευθύνη προάσπισης των συμφερόντων της.

Στο αμυντικό σκέλος, παρουσίασε ένα πλαίσιο ελληνοαμερικανικής συνεργασίας που αποτίμησε σε περίπου 4 δισ., συνδέοντάς το με την αναβάθμιση των F-16 Block 50, την υποστήριξη των μαχητικών και των ελικοπτέρων Romeo και Black Hawk, καθώς και με την απόκτηση νέων όπλων.

Αναφέρθηκε σε Harpoon, StormBreaker, AIM-120D και AIM-260 ως συστήματα που, κατά την εκτίμησή του, θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά τις ελληνικές δυνατότητες. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι για το σκέλος των πυραυλικών συστημάτων μιλά για συμφωνία και όχι για ήδη υπογεγραμμένες συμβάσεις.

Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στη μακροχρόνια τεχνική και εφοδιαστική υποστήριξη. Όπως εξήγησε, η ενίσχυση της αποτροπής προϋποθέτει υψηλή επιχειρησιακή διαθεσιμότητα. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την προοπτική απόκτησης τεθωρακισμένων Stryker, αφήνοντας ανοικτά τον αριθμό και τις εκδόσεις τους.

Σχολιάζοντας τη συνέντευξη Ρούμπιο στην «Καθημερινή», ο παρουσιαστής στάθηκε στα εμπόδια που συνδέονται με την κατοχή των ρωσικών S-400 από την Τουρκία. Κατά την εκτίμησή του, οι νομοθετικοί περιορισμοί δυσκολεύουν καθοριστικά την παράδοση F-35 στην Άγκυρα, παρά την επιθυμία του Ντόναλντ Τραμπ να βρεθεί λύση.

Ο Μουντζουρούλιας ερμήνευσε τις αντιδράσεις του τουρκικού Τύπου ως ένδειξη ανησυχίας για τις ελληνοαμερικανικές επαφές. Παρουσίασε επίσης πληροφορίες του για προσπάθεια φιλοτουρκικών κύκλων στην Ουάσιγκτον να ματαιώσουν την επίσκεψη Ρούμπιο ή να τη συνδέσουν με παράλληλη μετάβαση στην Τουρκία.

Εκτενής ήταν η αναφορά στην ομιλία Ρούμπιο στην Πνύκα, την οποία χαρακτήρισε μανιφέστο για το μέλλον της Δύσης. Παρουσιάζοντας σχόλια αμερικανικών και ισραηλινών μέσων, υποστήριξε ότι η επιλογή της Αθήνας και οι αναφορές στην αρχαία Ελλάδα προσέδωσαν στη χώρα ισχυρή πολιτική και πολιτισμική προβολή.

Στη δική του ανάλυση, η ομιλία συνδέει την εθνική ταυτότητα, την ιστορική μνήμη και την ισχύ, ενώ μεταφέρει μηνύματα προς την Ευρώπη. Παράλληλα, ανέδειξε τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ ως σημαντικό στοιχείο της περιφερειακής στρατηγικής που περιγράφει.

Στην εκπομπή παρουσιάστηκε ακόμη η συνάντηση του Νίκου Δένδια με τον νέο πρέσβη της Ινδίας, με έμφαση στην προοπτική εμβάθυνσης της αμυντικής συνεργασίας. Ο Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε κοινές ασκήσεις, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και δυνατότητες συνεργασίας στα drones, στον ηλεκτρονικό πόλεμο, στην τεχνητή νοημοσύνη και στις ναυτικές τεχνολογίες. Χαρακτήρισε την προσέγγιση Αθήνας–Νέου Δελχί αντίβαρο στη συνεργασία Τουρκίας–Πακιστάν.

Στα ενεργειακά, περιέγραψε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που περιλαμβάνει το GSI, τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου και την κινητικότητα στον Πρίνο. Αναφέρθηκε επίσης σε σχεδιαζόμενη ερευνητική γεώτρηση στο Block 2, δυτικά της Κέρκυρας, το 2027, και σε εκτιμήσεις για σημαντικό δυναμικό φυσικού αερίου. Πρόκειται για προσδοκίες που, όπως προκύπτει και από την παρουσίασή του, μένει να δοκιμαστούν μέσω των ερευνών.

Ο παρουσιαστής σχολίασε δημοσιεύματα για πακιστανική εμπλοκή στον πόλεμο της Υεμένης και σενάρια αποστολής συριακών δυνάμεων, αναφέροντας παράλληλα τις διαψεύσεις των εμπλεκόμενων πλευρών. Παρουσίασε ακόμη ισραηλινή αρθρογραφία με καταγγελίες για τουρκική υποστήριξη προς τη Χαμάς και σύνδεση της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου με την υπονόμευση του διαδρόμου IMEC. Οι αναφορές αυτές μεταφέρθηκαν ως ισχυρισμοί και ερμηνείες της συγκεκριμένης αρθρογραφίας.

Στην υπόλοιπη θεματολογία περιλήφθηκαν σενάρια για τον Nord Stream, η παρέμβαση εκπροσώπου των Πομάκων σε διάσκεψη του ΟΑΣΕ κατά της επιβολής τουρκικής ταυτότητας και η κριτική του Μουντζουρούλια προς τον Αλέξη Τσίπρα για αναφορά του στο GSI ως καλώδιο τηλεπικοινωνιών.

Η εκπομπή έκλεισε με αιχμηρή τοποθέτηση για τη Γαλλία. Επικαλούμενος ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, ο Μουντζουρούλιας εξέφρασε ανησυχία για συνεργασία Άγκυρας–Παρισιού σε πληροφορίες, κοινές ασκήσεις και βιομηχανικά προγράμματα. Υποστήριξε ότι η Αθήνα οφείλει να συνδέσει τις μελλοντικές αμυντικές προμήθειες από τη Γαλλία με τη στάση της απέναντι στην Τουρκία, προτείνοντας να τεθεί ξεκάθαρα το ζήτημα στις διμερείς επαφές.

Οι έπαινοι προς την Ελλάδα δεν αρκούν για να θεμελιώσουν εγγυήσεις ασφαλείας. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της παρέμβασης του ιστορικού και διδάκτορα του Πανεπιστημίου της Γενεύης, Νίκου Παπαδάτου, στη «Ναυτεμπορική», όπου ανέλυσε την ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα, τις αμερικανικές επιδιώξεις και τις συνέπειες για την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Ο Παπαδάτος επέμεινε ότι πίσω από τη συμβολική αναφορά στον ελληνικό πολιτισμό πρέπει να εξεταστούν οι πραγματικοί όροι της συνεργασίας: ποιος αποφασίζει, ποιος επωφελείται και ποια περιθώρια διατηρεί η Αθήνα για την προάσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

Το καλώδιο δεν είναι ένα απομονωμένο έργο

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η ηλεκτρική διασύνδεση και η αμερικανική στάση στα ελληνοτουρκικά. Σχολιάζοντας τις αναφορές που τέθηκαν στην εκπομπή για «ευαίσθητα θέματα» και παρασκηνιακές παρεμβάσεις αποτροπής κρίσεων, ο ιστορικός εξέφρασε τον φόβο ότι η διαχείριση των διαφορών μπορεί να οδηγήσει σε συμβιβασμούς που δεν ευνοούν την Ελλάδα.

Κατά την εκτίμησή του, η Ουάσιγκτον προσεγγίζει την περιοχή μέσα από τις ανάγκες συνοχής της συμμαχίας και τους ευρύτερους στρατηγικούς σχεδιασμούς της. Αυτό, υποστήριξε, δεν συνεπάγεται αυτομάτως υποστήριξη των ελληνικών θέσεων.

«Το ζήτημα του καλωδίου επηρεάζει και την ΑΟΖ», τόνισε, συνδέοντας την εξέλιξη του έργου με τη δυνατότητα άσκησης των ελληνικών δικαιωμάτων στη θάλασσα. Η ανησυχία του αφορά τα αρνητικά προηγούμενα που, όπως εκτιμά, μπορεί να δημιουργήσει η υποχώρηση απέναντι στις αμφισβητήσεις.

Στην ίδια κατεύθυνση, αμφισβήτησε την αντίληψη ότι η συμμετοχή στον νατοϊκό χώρο συνιστά από μόνη της επαρκή προστασία. Ζήτησε να διακρίνονται οι γενικές διαβεβαιώσεις περί συμμαχικής συνεργασίας από τις συγκεκριμένες δεσμεύσεις ασφαλείας.

Το δόγμα Τραμπ πίσω από την ομιλία στην Πνύκα

Ο Παπαδάτος ερμήνευσε την ομιλία Ρούμπιο ως παρουσίαση της αντίληψης της κυβέρνησης Τραμπ για την αμερικανική ισχύ και τη θέση των συμμάχων. Στη δική του ανάγνωση, η Ουάσιγκτον ζητά ευθυγράμμιση με τις στρατηγικές της επιλογές, ενώ η Ευρώπη αποδέχεται έναν υποδεέστερο ρόλο.

Συνέδεσε αυτή την προσέγγιση με τις απαιτήσεις αύξησης των αμυντικών δαπανών και με τα συμφέροντα που αναπτύσσονται γύρω από τους εξοπλισμούς και το αμερικανικό LNG. Για τον ίδιο, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η οικονομική και στρατιωτική συνεργασία προσφέρει αντίστοιχα πολιτικά ανταλλάγματα στην Ελλάδα.

Εξέφρασε, μάλιστα, σαφή διαφωνία με το κλίμα αισιοδοξίας που περιέγραψε μετά την επίσκεψη. Υποστήριξε ότι οι επιχειρηματικοί κύκλοι έχουν λόγους να είναι ικανοποιημένοι από τις προοπτικές πωλήσεων όπλων και ενέργειας, χωρίς αυτό να απαντά στις ανησυχίες για την εθνική κυριαρχία.

Προειδοποίηση για νέο χτύπημα στο Ιράν

Η ανάλυσή του επεκτάθηκε στη Μέση Ανατολή, όπου εκτίμησε ότι ενδέχεται να προετοιμάζεται ένα νέο, ισχυρότερο πλήγμα κατά του Ιράν. Συνέδεσε το ενδεχόμενο αυτό με τη σύγκρουση Σαουδικής Αραβίας και Χούθι και με τον τρόπο που περιφερειακές αντιπαραθέσεις μπορούν να εξελιχθούν σε ευρύτερο πόλεμο.

Στο σενάριο που περιέγραψε, μια αεροπορική εκστρατεία θα μπορούσε να επιδιώξει πλήγματα στις υπόγειες πυραυλικές εγκαταστάσεις του Ιράν, ώστε να περιοριστεί η δυνατότητα αντιποίνων κατά του Ισραήλ και των χωρών του Κόλπου. Προειδοποίησε επίσης για τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει μια τέτοια κλιμάκωση στον πληθυσμό.

Ο ιστορικός στάθηκε και στον πυρηνικό κίνδυνο, επικρίνοντας τη ρητορική που υποβαθμίζει τη σοβαρότητα μιας πιθανής χρήσης τακτικών πυρηνικών όπλων. Συνέδεσε την ανησυχία του τόσο με τη Μέση Ανατολή όσο και με ενδεχόμενη σύγκρουση σε ρωσικό έδαφος, κάνοντας ειδική αναφορά στο Καλίνινγκραντ. Πρόκειται για προειδοποιήσεις και σενάρια που ανέπτυξε ο ίδιος, όχι για ανακοινωμένες στρατιωτικές αποφάσεις.

Συνεργασία με το Ισραήλ, με ελληνικούς όρους

Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στη σχέση Ελλάδας–Ισραήλ. Ο Παπαδάτος δεν απέρριψε τη στρατηγική συνεργασία, αλλά προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να μετατραπεί σε συμφωνία χωρίς σαφείς όρους, όπου η Αθήνα θα προσυπογράφει επιλογές άλλων.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι η αντιπαράθεση Τουρκίας–Ισραήλ χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση, καθώς οι συγκρούσεις συμφερόντων δεν αποκλείουν επιμέρους συναλλαγές ή συγκλίσεις. Με αυτή τη λογική, κάλεσε την Ελλάδα να αξιολογεί τις συμμαχίες της με βάση τα δικά της συμφέροντα και τις πραγματικές δεσμεύσεις των εταίρων.

«Όταν θέλουμε να συζητάμε για στρατηγικές συμμαχίες, θα πρέπει να έχουμε και μια στοιχειώδη εθνική κυριαρχία», υπογράμμισε. Εκεί εντοπίζεται και η βασική του απαίτηση από την ελληνική εξωτερική πολιτική: οι συμμαχίες να ενισχύουν την ελευθερία αποφάσεων της χώρας και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων της.