Λες και τον περίμεναν τον πόλεμο στην Ουκρανία για να αρχίσουν να ξεδιπλώνουν τα σχέδιά τους. Οι μεγάλοι παίκτες παίρνουν θέσεις και ο κόσμος αναδιαμορφώνεται. Αρχίζει να αχνοφέγγει η εικόνα της νέα ισορροπίας.
Τα μεγάλα γεγονότα δεν έχουν συναισθηματικές ή ιδεολογικές αιτίες που τα γεννούν. Ακόμη και αν τις επικαλούνται. Είναι απλώς αφορμές.
Μετά από το πρώτο μούδιασμα της κατάρρευσης των κομμουνιστικών καθεστώτων, άρχισε η διαδικασία επαναπροσδιορισμού της παγκόσμιας ισορροπίας.
Η υπόθεση της Ουκρανίας δεν είναι ούτε το ανικανοποίητο ρωσικό όνειρο να ενώσει την κοιτίδα των Ρως με το σύγχρονο ρωσικό κράτος, ούτε η αγωνία των Ουκρανών που απέκτησαν κάποια στιγμή συνείδηση της διαφορετικότητάς τους και θέλησαν να ενταχθούν σε δομές ασφαλείας απέναντι στον ρωσικό κίνδυνο. Και τα δύο υπάρχουν αλλά αποτελούν το εποικοδόμημα. Η βάση είναι η διαμάχη για την ηγεμονία μεταξύ ΗΠΑ, Κίνας και Ρωσίας.
Η διαμάχη αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη και θα κρατήσει χρόνια. Και ας μην αποκλείσουμε όλους τους συνδυασμούς τριών πραγμάτων ανά δύο. Ανά δύο Κίνα, Ρωσία και ΗΠΑ θα συμμαχούν ή θα συνεργάζονται για να πετύχουν κοινούς στόχους κατά του τρίτου.
Ας αρχίσουμε λοιπόν από τις ΗΠΑ. Για την Ουάσινγκτον η Ευρώπη παίζει δευτερεύοντα ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Ο κίνδυνος είναι από τη διεκδίκηση ηγεμονίας στον Ειρηνικό εκ μέρους της Κίνας και από την έξοδο της Ρωσίας στον Ατλαντικό, από τον Αρκτικό Κύκλο μέσω του Βερίγγειου Πορθμού.
Πώς αντιδρούν; Στην Ευρώπη δίνουν έμφαση στο βορρά και στα νοτιοανατολικά.
Στο βορρά για να ενισχύσουν το ΝΑΤΟϊκό αποτύπωμα στον Αρκτικό Κύκλο και για να μπορούν να ελέγχουν καλύτερα τις κινήσεις της Ρωσίας πρόσθεσαν τη Σουηδία και τη Φινλανδία στη Συμμαχία. Γι’ αυτό ήταν αδύνατο να πετύχει στη Μαδρίτη αυτά που ήθελε ο Ερντογάν. Βρισκόμαστε στο σημείο όπου οι ΗΠΑ δεν παίζουν. Υπαγορεύουν.
Ο νότος –και κυρίως η νοτιονατολική περιοχή– έχουν ενδιαφέρον διότι αποτελούν τη δίοδο που φέρνει σε επαφή την Ευρώπη μέσω του Σουέζ με τον Ινδοειρηνικό.
Στον Ινδοειρηνικό, όπου είναι το κρίσιμο αναδυόμενο πεδίο, οι ΗΠΑ έχουν δημιουργήσει την AUKUS (ΗΠΑ, Μ. Βρετανία, Ιαπωνία, Αυστραλία). Στην Ευρώπη έχουν το ΝΑΤΟ. Απομένει κάτι για τη Μέση Ανατολή, ως ενδιάμεσος χώρος μεταξύ Ευρώπης και Ινδοειρηνικού.
Προωθούν την Τετραμερή Δυτικής Ασίας (Ισραήλ, ΗΑΕ, Ινδία και ΗΠΑ – West Asia Quad), στη Διάσκεψη Κορυφής της οποίας αυτές τις ημέρες μετέχει και ο Μπάιντεν μέσω τηλεδιάσκεψης. Ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται στη Μέση Ανατολή, για επίσημη επίσκεψη στο Ισραήλ, τη Δυτική Όχθη και τη Σαουδική Αραβία.
Αυτές οι κινήσεις των ΗΠΑ στοχεύουν στο να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις ανάσχεσης της Ρωσίας, αλλά και της Κίνας που μέχρι στιγμής προβάλλει ήπια ισχύ.
Αλλά ακόμη και η ήπια ισχύς της Κίνας είναι ενοχλητική. Βασίζεται στη δημιουργία διαφόρων οδών (χερσαίων, σιδηροδρομικών και θαλάσσιων) για την επικοινωνία και προώθηση των εμπορευμάτων της στη Δύση μέσω Ευρώπης.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, από την οποία θα περνούσαν οι οδοί, διέκοψε την κινεζική προσπάθεια.
Θα είναι προσωρινή αυτή η διακοπή;
Δεν το γνωρίζουμε. Θα εξαρτηθεί από τη μορφή της λύσης που θα επιτευχθεί.
Και οι ΗΠΑ και η Ρωσία θα έχουν λόγο στην ολοκλήρωση και την ασφάλεια της κινεζικής προσπάθειας.
Μένει ο θαλάσσιος δρόμος που επέλεξε η Κίνα, καθώς καταλήγει μέσω του Σουέζ στον Πειραιά ή προωθείται βορειότερα στην Ευρώπη.
Έχει κανείς αμφιβολία ποιος θα ελέγξει το δρόμο αυτό;
Το παζλ δεν έχει ολοκληρωθεί.
Θαλάσσιοι, χερσαίοι ή σιδηροδρομικού οδοί κατασκευάζονται για επικοινωνία και μεταξύ ασιατικών χωρών χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η Ευρώπη.
Είναι ο INSTC (International North South Transport Corridor – Διεθνής Διάδρομος Μεταφορών Βορρά-Νότου). Ένας διάδρομος που αντικατοπτρίζει την προσπάθεια απομόνωσης της Ρωσίας με τον κλασικό τρόπο.
Ο κόσμος έχει μετακινηθεί.
O INSTC (International North South Transport Corridor – Διεθνής Διάδρομος Μεταφορών Βορρά-Νότου)
Η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται σε προνομιακό σημείο για να διαδραματίσουν σημαντικό γεωπολιτικό ρόλο. Και αυτό διότι είναι πάνω στην επίμαχη διαδρομή Ευρώπης, Ανατολικής Μεσογείου – Σουέζ, και διότι η Ελλάδα κείται πάνω στον κάθετο άξονα από τις Βαλτικές χώρες ως την Ανατολική Μεσόγειο (που διέρχεται από την Αλεξανδρούπολη) για να προσδιοριστεί το όριο Ανατολής-Δύσης χωρίς τις ανατολίτικες κουτοπονηριές της Τουρκίας. Γι’ αυτό ο Ερντογάν θυμώνει με την Ελλάδα και τις ΗΠΑ. Η Ελλάδα του χάλασε τη δουλειά με την Αλεξανδρούπολη.
Αυτή τη γεωπολιτική σημασία της πρέπει να αξιοποιήσει η χώρα.
Αυτό είναι το κάτι στο χάρτη Μπαχτσελί και τη δήλωση που τον συνόδευε που έκανε Τούρκους τους… Τούρκους.
Ο Μπαχτσελί δήλωσε πως η Κρήτη είναι τουρκική, συνεπώς, η αμερικανική παρουσία στο νησί παράνομη. Η δήλωση είναι γραφική, δεν είναι προκλητική, αλλά αποκαλύπτει τι ενοχλεί βαθύτερα την Άγκυρα.
Δύο ακόμη παραδείγματα. Πριν από μερικούς μήνες αεροπλάνο της τουρκικής αεροπορίας παραβίασε τον ελληνικό εναέριο χώρο στην Αλεξανδρούπολη. Πάλι ήταν ένα μήνυμα δυσαρέσκειας προς τους Αμερικανούς.
Ο ίδιος ο Ερντογάν έφτασε στο σημείο να κάνει δηλώσεις και να κατηγορεί τους Αμερικανούς ότι με τη βάση τους στην Αλεξανδρούπολη σκοπεύουν την Τουρκία! Κάτι φυσικά αδιανόητο.
Η Τουρκία έχει ενοχληθεί από την έκταση και την ένταση της αμερικανικής παρουσίας στην Ελλάδα. Τα δύο κρίσιμα σημεία αυτής της παρουσίας είναι η Κρήτη και η Αλεξανδρούπολη. Γι’ αυτό εστιάζει σε αυτά.
Η γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας προκύπτει από το ενδιαφέρον που δείχνουν οι δυνάμεις λόγω της θέσης της.
Η αμερικανική παρουσία στην Αλεξανδρούπολη και φυσικά στη Σούδα απομειώνει αυτό το ενδιαφέρον.
Για τους Αμερικανούς η Τουρκία είχε ενδιαφέρον ως συνορεύουσα χώρα με τη Ρωσία. Εξαιτίας αυτής της γειτνίασης η Άγκυρα θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στη γεωπολιτική ανάπτυξη της Μόσχας.
Η Τουρκία όμως δεν κάνει τίποτε απ’ όσα οι ΗΠΑ ανέμεναν. Και το πρόβλημα ασφαλείας για τις ΗΠΑ οξύνεται. (Ενόσω ο Μπάιντεν περιοδεύει στη Μέση Ανατολή οικοδομώντας δυτικές συνεργασίες, ο Ερντογάν βρίσκεται στην Τεχεράνη για να συναντηθεί με τον Πούτιν και τον Ιρανό ηγέτη.)
Οι ΗΠΑ δεν βρίσκονται στην Ευρώπη και στο ΝΑΤΟ για να προστατεύσουν την γηραιά ήπειρο. Βρίσκονται για λόγους δικής τους ασφάλειας.
Και η ασφάλεια αυτή τώρα εστιάζει, εκτός από το κέντρο της Ευρώπης, στο βορρά (Αρκτικός Κύκλος) και νοτιοανατολικά (Ανατολική Μεσόγειος), όπως σημειώσαμε παραπάνω.
Στο βορρά η Τουρκία δεν έχει παρουσία και στη ΝΑ Μεσόγειο δημιουργεί προβλήματα.
Η Αμερικανική παρουσία στην Αλεξανδρούπολη αποτελεί κόμβο ενός άξονα που αρχίζει από τις Βαλτικές Χώρες και καταλήγει στο Σουέζ.
Για την παρουσία και τον έλεγχο αυτής της περιοχής ο ρόλος της Τουρκίας έχει υποβαθμιστεί. Άρα και η γεωπολιτική της σημασία.
Οι τουρκικές προκλήσεις με το χάρτη δείχνουν ακριβώς ποιες περιοχές διεκδικεί ως επιρροή η Τουρκία για να αποκτήσει το χαμένο γεωπολιτικό ενδιαφέρον της.
Η υπέρπτηση πάνω από την Αλεξανδρούπολη και η μη νόμιμη για την Τουρκία παρουσία των Αμερικανών στη Σούδα, δείχνουν τι ακριβώς την ενοχλεί.
Υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις οι τουρκικές προκλήσεις να μην είναι θέμα μόνο ελληνικό. Κανείς δεν επιθυμεί την επιρροή της Άγκυρας στον επίμαχο χώρο.
Αν η Αλεξανδρούπολη και η Σούδα απορροφούν μέρος της γεωπολιτικής ισχύος της Τουρκίας, ο διάδρομος INSTC παρακάμπτει εντελώς τα Στενά. Η Τουρκία βρίσκει κλειστή πόρτα όπου τη χτυπά (δεν τη δέχεται κανείς σε Οργανισμούς), και η γεωπολιτική της σημασία μειώνεται. Ταυτόχρονα, ενώ αναζητά ερείσματα ανατολικά (που είναι αμφίβολο αν θα τα βρει), στις ΗΠΑ ακούγονται σοβαρές φωνές που ζητούν την προσωρινή αναστολή της συμμετοχής της στο ΝΑΤΟ.
Και ενώ παρατηρείται όλη αυτή η κινητικότητα που διαμορφώνει τη Νέα Παγκόσμια Αρχιτεκτονική, ο διακεκριμένος Ισραηλινός καθηγητής Εφραίμ Ινμπάρ σε άρθρο του κάνει μια εύστοχη ανάλυση της κατάστασης στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Βόρειο Αφρική, εστιάζοντας στη συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ-Κύπρου.
Καταλήγει σε ένα πολύ ενδιαφέρον συμπέρασμα το οποίο η Ελλάδα θα πρέπει να προσέξει: «Κάθε κράτος [σ.σ. από τα συνεργαζόμενα] πρέπει να επενδύσει στην άμυνα και να ενισχύσει τη στρατιωτική του ισχύ. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη που ανήκουν στη σύμπλευση Αθήνας-Ιερουσαλήμ-Λευκωσίας πρέπει να προετοιμάζονται χωρίς ψευδαισθήσεις για πόλεμο. Ενώ οι σχέσεις εντός της σύμπλευσης πρέπει να ενισχυθούν, αξίζει να θυμόμαστε ότι δεν πρόκειται για συμμαχία. Το Ισραήλ πρέπει να γίνει το πρότυπο, και το δόγμα της αυτοδυναμίας του πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση και αποτροπή. Η αδυναμία “προσκαλεί“ πάντα την επιθετικότητα».
Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό.
Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων).
Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα.
Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας).
Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.
Γιατί το Πεντάγωνο ανησύχησε τόσο πολύ για τα βομβαρδιστικά B-1 στην Αγγλία
Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το Ιράν ή οι Χούθι θα αισθάνονται ολοένα και πιο ενθαρρυμένοι να επιτίθενται σε πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους.
Από τον Μάρτιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν σταθμεύσει δώδεκα βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς B-1 Lancer στη βάση RAF Fairford στη νότια Αγγλία, προς υποστήριξη του αεροπορικού τους πολέμου εναντίον του Ιράν. Τα αεροσκάφη αυτά είναι ιδιαίτερα πολύτιμα επειδή μπορούν να πετούν με υπερηχητικές ταχύτητες μεταφέροντας τεράστια φορτία κατευθυνόμενων και μη κατευθυνόμενων όπλων. Τα βομβαρδιστικά που είχαν σταθμεύσει στο Fairford αποτιμώνται σε περίπου 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια και αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο του στόλου B-1 της Ουάσιγκτον.
Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου της 3ης Οκτωβρίου, στρατιωτικοί διοικητές απομάκρυναν αιφνιδιαστικά ολόκληρο τον στόλο των B-1 από το Fairford, λόγω φόβων για επικείμενη ιρανική επίθεση. Η εντολή απομάκρυνσης ήταν τόσο ξαφνική ώστε το Πεντάγωνο φέρεται να μην διέθετε αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού για τα βομβαρδιστικά τη στιγμή που αυτά απογειώνονταν. Όπως το περιέγραψε ένας δημοσιογράφος:
«Ήταν απλώς μια λογική του τύπου “βγάλτε τα από το Fairford τώρα και θα βρούμε αργότερα πώς θα τα ανεφοδιάσουμε για να περάσουν τον Ατλαντικό και να επιστρέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες”.»
Τι ήταν αυτό που ανησύχησε τόσο το Πεντάγωνο;
Ευαίσθητες πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών υπεδείκνυαν ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) σχεδίαζε μια σύνθετη, πολυφασική επίθεση με drones εναντίον της βάσης. Σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδίαζαν να χρησιμοποιήσουν βαν χωρίς σήμανση, σταθμευμένα σε απόσταση περίπου τετρακοσίων μέτρων από την περίφραξη του Fairford, για την εκτόξευση οπλισμένων drones εναντίον των B-1, τα οποία βρίσκονταν εκτεθειμένα σε ανοικτούς χώρους, καθώς και εναντίον των αρκετών εκατοντάδων Αμερικανών στρατιωτικών που υπηρετούσαν στη βάση.
Η ιρανική επιχείρηση παρουσίαζε εντυπωσιακές ομοιότητες με μια παρόμοια προσπάθεια που πραγματοποίησε η Ουκρανία πέρυσι εναντίον της Ρωσίας, γνωστή ως «Operation Spider’s Web» (Επιχείρηση Ιστός της Αράχνης).
Ουκρανοί πράκτορες πέρασαν λαθραία εξαρτήματα drones σε δύο συνεργάτες τους στην βιομηχανική πόλη Τσελιάμπινσκ, περίπου 1.450 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας. Οι δύο πράκτορες συναρμολόγησαν τα εξαρτήματα δημιουργώντας 150 drones και προσέλαβαν ανυποψίαστους οδηγούς φορτηγών για να μεταφέρουν τα αεροσκάφη σε τοποθεσίες κοντά σε πέντε διαφορετικές ρωσικές αεροπορικές βάσεις που βρίσκονταν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Την προκαθορισμένη χρονική στιγμή, απομακρυσμένοι χειριστές εξαπέλυσαν ταυτόχρονα τα drones προς τους στόχους τους.
Τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά. Σύμφωνα με πληροφορίες, σαράντα ένα ρωσικά αεροσκάφη επλήγησαν και δώδεκα καταστράφηκαν ολοσχερώς, μεταξύ των οποίων επτά στρατηγικά βομβαρδιστικά Tu-95 με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικών όπλων.
Συνολικά, η Ουκρανία εξουδετέρωσε το 20% του επιχειρησιακού στόλου βομβαρδιστικών μεγάλου βεληνεκούς της Ρωσίας, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, χρησιμοποιώντας τοπικά παραγόμενα τετρακόπτερα Osa που κόστιζαν λιγότερο από 1.000 δολάρια το καθένα.
Η Ουκρανία δεν ήταν η μόνη χώρα που πραγματοποίησε μια τέτοια επιχείρηση. Μόλις λίγες εβδομάδες μετά την Επιχείρηση Ιστός της Αράχνης, το Ισραήλ εξαπέλυσε την «Operation Rising Lion» στο Ιράν.
Για μήνες, η Μοσάντ είχε τοποθετήσει κρυφά οπλισμένα drones και εκρηκτικά μέσα σε συνηθισμένα οχήματα, με στόχο στρατιωτικούς αξιωματούχους, πυρηνικούς επιστήμονες και ανώτερα στελέχη του IRGC.
Με το προκαθορισμένο σήμα, το Ισραήλ ενεργοποίησε τα όπλα, εξαπολύοντάς τα εναντίον στόχων που βρίσκονταν «ακόμη στα κρεβάτια τους, στα σπίτια τους», όπως δήλωσε Ισραηλινός αξιωματούχος στην Washington Post.
Η αποστολή σημείωσε μεγάλη τακτική επιτυχία, οδηγώντας στον θάνατο του στρατηγού Μοχαμάντ Μπαγκερί, του ανώτατου στρατιωτικού αξιωματικού του Ιράν, του στρατηγού Χοσεΐν Σαλαμί, επικεφαλής του IRGC, και του Μοχαμάντ Μεχντί Τεχραντσί, ενός από τους κορυφαίους πυρηνικούς επιστήμονες του Ιράν. Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις εξελίξεις, το Πεντάγωνο θεώρησε ότι δεν μπορούσε να διακινδυνεύσει μια αντίστοιχη ιρανική επίθεση εναντίον των βομβαρδιστικών B-1.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν, αλλά δεν παραδέχονται δημόσια, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ευπάθειες απέναντι σε μικρότερους και πιο ευέλικτους αντιπάλους.
Τι εξηγεί αυτή τη μεταβολή και ποιες είναι οι επιπτώσεις της;
Η εξήγηση είναι απλή:
Οι στρατιωτικές καινοτομίες διαδίδονται ταχύτερα από ποτέ.
Οι οργανισμοί μπορούν πλέον να αποκτούν γνώση και τεχνογνωσία με πρωτοφανή ταχύτητα. Μπορούν να κατεβάσουν σχέδια drones από το διαδίκτυο ή να χρησιμοποιήσουν ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης για να δημιουργήσουν εξειδικευμένα σχέδια και στη συνέχεια να τα περάσουν σε έναν τρισδιάστατο εκτυπωτή ώστε να παράγουν προσαρμοσμένα οπλικά συστήματα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ένα ευρύ φάσμα δρώντων διαθέτει ολοένα και περισσότερο τα μέσα για να αμφισβητήσει την κυριαρχία των μεγάλων δυνάμεων.
Η διάδοση των στρατιωτικών καινοτομιών δεν είναι κάτι νέο, αλλά οι συνθήκες αλλάζουν
Η στρατιωτική διάχυση δεν αποτελεί νέα έννοια. Όπως περιγράφω στο βιβλίο μου Bytes and Bullets, είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία και έχει διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο τα έθνη αναδείχθηκαν ή κατέρρευσαν στο πέρασμα των αιώνων.
Από τη χρήση του αγγλικού μακρού τόξου από τον βασιλιά Ερρίκο Ε΄ εναντίον της γαλλικής αριστοκρατίας στη μάχη του Αζενκούρ το 1415, μέχρι την ανάπτυξη ταχύπλοων θωρηκτών με βαριά πυροβόλα από το ιαπωνικό ναυτικό το 1905, που συνέτριψαν τον ρωσικό στόλο της Βαλτικής, οι αυτοκρατορίες και τα κράτη αποκτούσαν βραχυπρόθεσμα πλεονεκτήματα μέσω νέων τεχνολογιών, μόνο για να τα χάσουν αργότερα όταν οι αντίπαλοί τους μελετούσαν τις μεθόδους τους και κάλυπταν το τεχνολογικό χάσμα.
Σε πρακτικό επίπεδο, η διάχυση είναι μια διαδικασία καινοτομίας, μίμησης και προσαρμογής που ξεκινά όταν μια σημαντική καινοτομία, όπως τα drones, φτάνει σε ένα κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης και αναγνωρίζεται από μια ευρύτερη κοινότητα.
Αυτό εγκαινιάζει έναν κύκλο τριών σταδίων.
Η διάχυση ξεκινά σταδιακά, καθώς οι πρώτοι χρήστες αξιοποιούν την καινοτομία στην πράξη. Το 2010, μόνο λίγες χώρες, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, χρησιμοποιούσαν συστηματικά οπλισμένα drones στις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις.
Με την πάροδο του χρόνου, η υιοθέτηση εξαπλώνεται και φτάνει σε κρίσιμη μάζα καθώς περισσότεροι δρώντες εφαρμόζουν την καινοτομία.
Μέχρι το 2019, χώρες όπως το Ιράν και η Τουρκία είχαν κατακτήσει τη διαδικασία παραγωγής drones και διέδιδαν φθηνά μοντέλα, από τα τουρκικά TB2 που χρησιμοποιήθηκαν από το Αζερμπαϊτζάν εναντίον των αρμενικών δυνάμεων μέχρι τα ιρανικά Shahed που αναπτύχθηκαν από τους αντάρτες Χούθι εναντίον των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Saudi Aramco.
Στο τρίτο στάδιο, ακόμη και οι πιο καθυστερημένοι ή μεταγενέστεροι χρήστες υιοθετούν την καινοτομία. Καθώς αυτή εξαπλώνεται, οι χρήστες την τροποποιούν ώστε να ανταποκρίνεται στις δικές τους ανάγκες και συνθήκες.
Οι προσαρμογές που προέκυψαν από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τρίτης φάσης.
Όταν οι ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ουκρανία το 2022, η Ουκρανία διέθετε ελάχιστη βιομηχανία παραγωγής drones. Κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε στρατιωτικές εισαγωγές από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Τουρκία και άλλες χώρες για να συνεχίσει την αντίσταση απέναντι στις δυνάμεις της Μόσχας.
Σύντομα, όμως, άρχισε να δημιουργεί τη δική της βιομηχανική βάση παραγωγής drones.
Ουκρανοί μηχανικοί τροποποίησαν εμπορικά τετρακόπτερα και δοκίμασαν σε πραγματικές συνθήκες μάχης νέα σχέδια, όπως:
drones πρώτου προσώπου (FPV),
μη επανδρωμένα αεροσκάφη οπτικών ινών,
ακόμη και αεροσκάφη κρούσης μεγάλου βεληνεκούς.
Με την πάροδο του χρόνου, οι προσαρμογές αυτές όχι μόνο επέτρεψαν στην Ουκρανία να αντέξει τις ρωσικές επιθέσεις, αλλά ενέπνευσαν και άλλους να τις μιμηθούν σε ολόκληρο τον κόσμο, από τη Μιανμάρ μέχρι το Μάλι.
Σήμερα, η διαδικασία καινοτομίας και προσαρμογής έχει επιταχυνθεί, με πολλούς δρώντες να μπορούν να αξιοποιήσουν ισχυρές τεχνολογικές δυνατότητες μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.
Μπορούν να χρησιμοποιήσουν την τρισδιάστατη εκτύπωση (3D printing) για να δημιουργήσουν «στιγμιαίες αλυσίδες εφοδιασμού», κατασκευάζοντας ηλεκτρονικά εξαρτήματα, drones και ακόμη και πυρομαχικά.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποίησε τρισδιάστατη εκτύπωση για να παράγει τη νέα πολεμική κεφαλή BRAKER, μια βόμβα διάτρησης οχυρωμένων στόχων που προσαρμόζεται σε drone αυτοκτονίας.
Τα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν έναν ακόμη καταλύτη αυτής της διάδοσης.
Για παράδειγμα, η έκθεση πληροφοριών απειλών της εταιρείας Anthropic τον Σεπτέμβριο του 2026 αποκάλυψε πώς μια ομάδα μηχανικών των Χούθι χρησιμοποίησε το Claude Code για να αναπτύξει πολυβάθμιους βαλλιστικούς πυραύλους και κατευθυνόμενες ρουκέτες, φτάνοντας τελικά μέχρι τη δοκιμαστική εκτόξευση πυραύλου ακριβείας.
Φαίνεται μάλιστα ότι η δοκιμή απέτυχε και η ομάδα επέστρεψε στο Claude Code για να καταλάβει τι είχε πάει στραβά.
Παράλληλα, στο Μάλι, ένα μόνο άτομο που εργαζόταν για την εθνική υπηρεσία ασφαλείας χρησιμοποίησε το Claude για να δημιουργήσει μια «πλατφόρμα μαζικών υποκλοπών», ικανή να παρακολουθεί επικοινωνίες από όλους τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας της χώρας και να καταρτίζει λίστες στόχων.
Ό,τι άλλοτε απαιτούσε μια ολόκληρη ομάδα μηχανικών για να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί, συχνά με τη βοήθεια κρατών όπως η Κίνα, μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί από έναν μόνο σύμβουλο που πειραματίζεται με ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης.
Η διάχυση λειτουργεί ολοένα και περισσότερο με αποκεντρωμένη λογική
Ιστορικά, οι ειδικοί θεωρούσαν ότι η τεχνολογική καινοτομία ακολουθούσε μια πορεία από πάνω προς τα κάτω.
Οι καινοτομίες αναπτύσσονταν αρχικά στις προηγμένες οικονομίες και στη συνέχεια εξαπλώνονταν προς την περιφέρεια.
Τα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη θεωρούνταν ωφελημένα επειδή εισέρχονταν αργότερα στο παιχνίδι, αξιοποιώντας καινοτομίες που είχαν ήδη αναπτυχθεί από άλλους.
Ωστόσο, ένα αναδυόμενο σώμα ερευνών αμφισβητεί την άποψη ότι οι καινοτομίες ρέουν κυρίως από τους τεχνολογικούς πρωτοπόρους προς τους υπόλοιπους.
Αντίθετα, λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη αλλά και μη κρατικοί δρώντες έχουν δημιουργήσει δικά τους οικοσυστήματα καινοτομίας, τα οποία επέτρεψαν σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ ή οι Χούθι να φτάσουν σε «σημεία καμπής δυνατοτήτων».
Σύμφωνα με τον αναλυτή Πίτερ Σάλισμπερι, σε αυτά τα σημεία η «εσωτερική γνώση, τα δίκτυα και η πρόσβαση στις αλυσίδες εφοδιασμού» συνενώνονται σε συστήματα που προσφέρουν σε αυτές τις οργανώσεις μακροχρόνια ανθεκτικότητα και τη δυνατότητα να αμφισβητούν πολύ ισχυρότερες δυνάμεις.
Τι σημαίνει αυτό για το περιστατικό με τα B-1;
Το περιστατικό συμβολίζει τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής επιρροής και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, όπου αντίπαλοι όπως το Ιράν ή οι Χούθι θα αισθάνονται ολοένα και πιο ενθαρρυμένοι να επιτίθενται σε πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους.
Ο επικεφαλής της βρετανικής υπηρεσίας εσωτερικών πληροφοριών MI5, Κεν ΜακΚάλουμ, προειδοποιεί ότι «η ένταση, η κλίμακα και η μορφή» αυτών των απειλών «μεταβάλλονται αυτή τη στιγμή».
Στη νέα εποχή της τεχνολογικής διάχυσης, δεν είναι πλέον ασυνήθιστο:
μαχητές των Χούθι να χρησιμοποιούν το Claude για να σχεδιάζουν drones και πυραύλους,
το Ιράν να απειλεί αμερικανικά βομβαρδιστικά B-1 που βρίσκονται βαθιά στην αγγλική ύπαιθρο,
ή μαχητές της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο να χρησιμοποιούν drones οπτικών ινών, εξελιγμένα στα πεδία μάχης της Ουκρανίας, για να επιτίθενται σε Ισραηλινούς στρατιώτες.
Ο κόσμος πρέπει να αναμένει περισσότερες συγκρούσεις, εντονότερο ανταγωνισμό και αυξανόμενα κόστη που θα βρίσκονται όλο και πιο πέρα από τον έλεγχο των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους.
Τι σημαίνει αυτό για τους Αμερικανούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής;
Οι εξελίξεις αυτές επιβάλλουν δύσκολες συζητήσεις.
Καθώς το στρατηγικό περιβάλλον μεταβάλλεται, μπορεί άραγε οι Ηνωμένες Πολιτείες να προσαρμοστούν;
Μέχρι στιγμής, η απάντηση είναι αποθαρρυντική.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να επενδύουν σε εξαιρετικά ακριβά, υψηλής τεχνολογίας οπλικά συστήματα των οποίων η χρησιμότητα μειώνεται στη νέα εποχή της διάχυσης.
Η πρόταση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για ένα αντιπυραυλικό σύστημα «Golden Dome», του οποίου το κόστος θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 500 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς και η προώθηση ενός πυρηνοκίνητου θωρηκτού «Trump-class», μιας πλατφόρμας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που θεωρείται ξεπερασμένη, προκαλούν απορία.
Το Πεντάγωνο θα εξυπηρετούνταν καλύτερα εάν επένδυε τους πόρους του στο να μετατραπεί σε έναν πιο προσαρμοστικό και πειραματικό οργανισμό, ικανότερο να αντιμετωπίζει τις απειλές που προέρχονται από ανερχόμενες δυνάμεις και αποκεντρωμένες ομάδες-πληρεξούσιους.
Άλλες χώρες κινούνται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση.
Ένα από τα βασικά διδάγματα του πολέμου με το Ιράν ήταν ότι τα χαμηλού κόστους, αναλώσιμα συστήματα αντιμετώπισης drones, όπως αυτά που αναπτύχθηκαν στην Ουκρανία, αποδείχθηκαν πολύ αποτελεσματικότερα στην αποτροπή ιρανικών επιθέσεων με drones και στην προστασία κρίσιμων υποδομών από ό,τι τα ακριβότερα αμερικανικά συστήματα.
Το παγκόσμιο περιβάλλον ασφαλείας υφίσταται έναν βαθύ μετασχηματισμό. Η διάδοση της τεχνολογίας, η τεχνητή νοημοσύνη, η τρισδιάστατη εκτύπωση και οι ταχύτατα εξελισσόμενες αλυσίδες καινοτομίας επιτρέπουν πλέον σε μικρότερους δρώντες να αναπτύσσουν στρατιωτικές δυνατότητες που άλλοτε ήταν αποκλειστικό προνόμιο των μεγάλων δυνάμεων. Το περιστατικό με τα B-1 στην Αγγλία αποτελεί ένα ισχυρό σημάδι αυτής της αλλαγής.
Και, σύμφωνα με τον συγγραφέα, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν προσαρμοστούν εγκαίρως στη νέα αυτή πραγματικότητα, ενδέχεται να πληρώσουν βαρύ τίμημα στο μέλλον.
Αντι-NAVTEX της Τουρκίας ανοιχτά της Καρπάθου μετά την ελληνική οδηγία για άσκηση
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα δηλώνει ότι ο σχεδιασμός για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προχωρά κανονικά
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα δηλώνει ότι ο σχεδιασμός για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προχωρά κανονικά
Κλιμακώνει την ένταση η Τουρκία, εκδίδοντας αντι-NAVTEX λίγες ώρες μετά την ελληνική οδηγία για τη διεξαγωγή πολυεθνικής άσκησης στη θαλάσσια περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι πρόκειται για περιοχή δικής της δικαιοδοσίας, προκαλώντας νέα ένταση στο πεδίο των θαλάσσιων ζωνών.
Το ενεργειακό έργο και οι αδειοδοτήσεις
Η περιοχή όπου εκδίδονται οι οδηγίες συμπίπτει με το θαλάσσιο δρομολόγιο όπου πρόκειται να περάσει το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Από ελληνικής πλευράς τονίζεται ότι οποιαδήποτε τουρκική ενέργεια που επιχειρεί να μπλοκάρει δραστηριότητες στην περιοχή συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου και δεν πρόκειται να επηρεάσει τον εθνικό προγραμματισμό.
Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, για τις εν λόγω εργασίες απαιτείται άδεια μόνο από δύο ελληνικές αρχές: το Υπουργείο Εξωτερικών και το Λιμενικό, καθώς πρόκειται για δραστηριότητες που θα εκτελεστούν από ξένο πλοίο.
Τουρκικές αξιώσεις και δημοσιεύματα
Η Άγκυρα εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει υψηλούς τόνους, αξιώνοντας λόγο για το έργο. Δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Χουριέτ αναφέρει ότι ζητείται «γραπτός συντονισμός» για εργασίες σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα, με αναφορές και προς τη Γαλλία για έγγραφες διαβεβαιώσεις περί συντονισμού. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ποια θα είναι η στάση του γαλλικού κράτους στο σκέλος αυτό.
Μήνυμα Δένδια από Σαουδική Αραβία
Από τη Σαουδική Αραβία, όπου επισκέφθηκε τη βάση που φιλοξενεί την ελληνική πυροβολαρχία Patriot, ο Νίκος Δένδιας υπογράμμισε ότι η αποστολή σχετίζεται με την άμυνα της χώρας και ότι η παρουσία του προσωπικού εκεί προσφέρει πολύτιμη επιχειρησιακή εμπειρία. «Η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα που δεν αντιμετωπίζει απειλές. Η γειτονιά μας δεν είναι η γειτονιά των αγγέλων», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο υπουργός Άμυνας ανέφερε επίσης ότι συζητήθηκαν ζητήματα που αφορούν την παράταση της παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας στο Γιαμπού, συμπεριλαμβανομένων τεχνικών θεμάτων. Οι αποφάσεις για το μέλλον της αποστολής θα ληφθούν από το ΚΥΣΕΑ.
Εγκολφόπουλος: «Δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο»
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, εξέφρασε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την εκτίμησή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου.
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, εξέφρασε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την εκτίμησή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου.
«Θα προχωρήσει κανονικότατα». Με αυτή τη φράση ο Γιάννης Εγκολφόπουλος έδωσε το στίγμα της παρέμβασής του στη «Ναυτεμπορική», εκτιμώντας ότι η Άγκυρα δεν θα μπορέσει να εμποδίσει την υλοποίηση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου.
Ο αντιναύαρχος ε.α. υποστήριξε ότι το έργο εντάσσεται σε έναν ευρύτερο διεθνή σχεδιασμό για την ενεργειακή ασφάλεια και τη δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών τροφοδοσίας της Ευρώπης. Κατά την ανάλυσή του, η Τουρκία δεν βρίσκεται απέναντι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ένα πλέγμα κρατικών συμφερόντων που συγκλίνουν στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Καμία» πρόσθετη ενημέρωση προς την Τουρκία
Ιδιαίτερα κατηγορηματικός εμφανίστηκε στο ερώτημα εάν η συνέχιση των εργασιών προϋποθέτει κάποια συνεννόηση με την Άγκυρα.
Όπως υποστήριξε, θα ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες αναγγελίες από την ελληνική και την κυπριακή πλευρά, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη ενημέρωση, ανακοίνωση ή ερώτημα προς την Τουρκία. Στη σχετική ερώτηση του δημοσιογράφου, η απάντησή του ήταν μονολεκτική: «Καμία».
Αναφερόμενος στον χάρτη που παρουσιαζόταν στην εκπομπή, επέμεινε ότι το καλώδιο θα ακολουθήσει τη συγκεκριμένη διαδρομή. Υποστήριξε ότι η χάραξη έχει ήδη επιλεγεί με σημαντικές τεχνικές και οικονομικές παραμέτρους και δεν μπορεί να ανατρέπεται εξαιτίας τουρκικών απαιτήσεων, τις οποίες χαρακτήρισε αυθαίρετες.
Σημείωσε, παράλληλα, ότι μια συνεργατική Τουρκία θα μπορούσε να συμμετέχει σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Το πρόβλημα, κατά τον ίδιο, είναι η προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλλει τις θέσεις της στους υπόλοιπους.
Πώς ερμηνεύει τα μηνύματα Ρούμπιο
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ερμηνεία των τοποθετήσεων του Μάρκο Ρούμπιο κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα.
Ο κ. Εγκολφόπουλος απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στην ομιλία στην Πνύκα, την οποία προσέγγισε ως τοποθέτηση με μακροπρόθεσμο στρατηγικό ορίζοντα. Κατά την εκτίμησή του, η επιλογή της Ελλάδας και του συγκεκριμένου ιστορικού χώρου συνδεόταν με ένα ευρύτερο μήνυμα για το μέλλον της Δύσης.
Στο ζήτημα του καλωδίου, υποστήριξε ότι η προσεκτική δημόσια διατύπωση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών αντανακλούσε την ανάγκη διπλωματικών χειρισμών. Δεν θεώρησε, δηλαδή, ότι η αποφυγή μιας ευθείας δημόσιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία σήμαινε εγκατάλειψη του έργου.
Αντιθέτως, ερμήνευσε τις αναφορές στην ασφάλεια της μεταφοράς ενέργειας ως μήνυμα που αφορά και την Ανατολική Μεσόγειο. Στην ίδια συλλογιστική ενέταξε το σχήμα «3+1» και τη σημασία της Αιγύπτου για τις περιφερειακές ισορροπίες.
Το καλώδιο μέσα στον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό
Ο αντιναύαρχος ε.α. συνέδεσε τη διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου με τη συζήτηση για εναλλακτικούς ενεργειακούς διαδρόμους και με την προοπτική επανενεργοποίησης του σχεδίου EastMed.
Κατά την προσέγγισή του, οι πολεμικές συγκρούσεις και η ανασφάλεια στις υφιστάμενες οδούς μεταφοράς αυξάνουν την ανάγκη αναζήτησης νέων διαδρομών. Η Ελλάδα, υποστήριξε, μπορεί να αποκτήσει ενισχυμένο ρόλο στη μεταφορά ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Στη βάση αυτή επέμεινε ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να ανατρέψει έναν σχεδιασμό στον οποίο εμπλέκονται πολλά κράτη. Το καλώδιο, όπως το παρουσίασε, αποτελεί κρίσιμο τμήμα αυτής της ευρύτερης αρχιτεκτονικής.
«Πολλά γίνονται και δεν λέγονται»
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο νέας τουρκικής ναυτικής παρεμπόδισης, ο κ. Εγκολφόπουλος προέβλεψε ότι η Τουρκία θα αποφύγει μια τέτοια κίνηση.
Υποστήριξε, μάλιστα, ότι έχουν ήδη μεταφερθεί μηνύματα προς την τουρκική ηγεσία από την αμερικανική πλευρά. Η συγκεκριμένη αναφορά διατυπώθηκε ως δική του εκτίμηση για τις παρασκηνιακές διεργασίες.
Επιστρατεύοντας τη φράση ότι «πολλά γίνονται και δεν λέγονται», περιέγραψε μια διπλωματική διαδικασία που, κατά την άποψή του, εξελίσσεται πέρα από τις δημόσιες δηλώσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο ξεχώρισε τις προσωπικές σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν από τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως υποστήριξε, η προσωπική οικειότητα μεταξύ ηγετών δεν αρκεί για να παραμεριστούν ευρύτερες κρατικές επιδιώξεις.
Ελλάδα, Ισραήλ και Αίγυπτος στον ίδιο υπολογισμό
Με αιχμηρό τόνο, ο κ. Εγκολφόπουλος αμφισβήτησε την εικόνα μιας Τουρκίας που μπορεί να επιβάλλεται στρατιωτικά σε κάθε περιφερειακή κρίση.
Εκτίμησε ότι, εάν η Άγκυρα επέλεγε την αντιπαράθεση για το καλώδιο, θα ερχόταν αντιμέτωπη και με τα συμφέροντα του Ισραήλ και της Αιγύπτου. Προέβλεψε ότι οι δύο χώρες θα στήριζαν την ελληνική πλευρά, συνδέοντας αυτή τη θέση με τη σύγκλιση συμφερόντων στην περιοχή.
Πρόκειται για πρόβλεψη του ίδιου ως προς τη στάση των συγκεκριμένων κρατών σε ένα υποθετικό σενάριο κρίσης.
Αναφερόμενος, επίσης, στην Κύπρο, απέδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα σε δηλώσεις που επικαλέστηκε από την αμερικανική διπλωματική πλευρά, τις οποίες ερμήνευσε ως μήνυμα αποτροπής έναντι απειλών κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η πραγματική ισχύς και οι συμμαχίες
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο αντιναύαρχος ε.α. επέμεινε ότι η σύγκριση Ελλάδας–Τουρκίας απαιτεί σοβαρή αποτίμηση των πραγματικών στρατιωτικών δυνατοτήτων και του περιφερειακού περιβάλλοντος.
Υποστήριξε ότι οι συμμαχίες και τα κοινά συμφέροντα επηρεάζουν καθοριστικά τον συσχετισμό ισχύος. Παράλληλα, άσκησε κριτική σε πρόχειρες συγκρίσεις που παράγονται με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης από πληροφορίες ανοικτών πηγών, χωρίς επαρκή αξιολόγηση.
Η βασική του πρόβλεψη παρέμεινε σαφής: το καλώδιο θα προχωρήσει και η Τουρκία θα αποφύγει να μετατρέψει την αντίδρασή της σε ουσιαστική παρεμπόδιση. Μια εκτίμηση που ο ίδιος συνέδεσε με το βάρος των ενεργειακών συμφερόντων και τη διαμόρφωση των συμμαχιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
