Διεθνή
Ιδρύεται νέο ΝΑΤΟ στη Μέση Ανατολή;
Θα πρόκειται για το ΝΑΤΟ του Αραβικού Κόσμου συν το Ισραήλ;
Dewtsche Welle
Οι φήμες για μια νέα στρατιωτική συμμαχία στη Μέση Ανατολή φουντώνουν. Είναι σημαντικό επειδή ένα «αραβικό ΝΑΤΟ» μπορεί να περιλαμβάνει το Ισραήλ, σηματοδοτώντας τα επόμενα βήματα για καλύτερες σχέσεις μεταξύ του Ισραήλ και των Αράβων γειτόνων. Είναι όμως αληθινές οι φήμες;
Ο στρατός της Σαουδικής Αραβίας είναι ο καλύτερα εξοπλισμένος μεταξύ των κρατών του Κόλπου και διαθέτει πάνω από 300 μαχητικά αεροσκάφη
Στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, ο βασιλιάς της Ιορδανίας έγινε πρωτοσέλιδο όταν είπε σε δημοσιογράφους ότι θα υποστήριζε μια στρατιωτική συμμαχία στη Μέση Ανατολή που θα ήταν παρόμοια με του ΝΑΤΟ.
«Θα ήμουν ένας από τους πρώτους ανθρώπους που θα υποστήριζαν ένα ΝΑΤΟ στη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο βασιλιάς Αμπντάλα Β’ στο αμερικανικό μέσο ενημέρωσης CNBC. «Όλοι μαζευόμαστε και λέμε, «Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλον;»… κάτι που είναι, νομίζω, πολύ ασυνήθιστο για την περιοχή».
Παρόμοιες φήμες για τη δημιουργία ενός «αραβικού ΝΑΤΟ» ήρθαν και από άλλες πλευρές.
Νωρίτερα την περασμένη εβδομάδα, ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Μπένι Γκαντζ, είπε ότι το Ισραήλ είχε ενταχθεί σε ένα νέο δίκτυο υπό την ηγεσία των ΗΠΑ που ονόμασε Συμμαχία Αεράμυνας Μέσης Ανατολής ή MEAD. Ο Gantz δεν διευκρίνισε ποια αραβικά έθνη μπορεί επίσης να εμπλέκονται. Τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων των Reuters και The Associated Press, δεν μπόρεσαν να επαληθεύσουν πλήρως την ισραηλινή ανακοίνωση ή τον τίτλο.
Στη συνέχεια, στην αρχή αυτής της εβδομάδας, η Wall Street Journal ανέφερε για μυστικές συναντήσεις που έγιναν στην Αίγυπτο, στις οποίες στρατιωτικοί από το Ισραήλ, τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, την Ιορδανία, την Αίγυπτο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν συναντήθηκαν για να συζητήσουν τη συνεργασία στον τομέα της άμυνας.
Συμμαχία για την ειρήνη;
Υπάρχουν κάποιοι καλοί λόγοι για τη δημιουργία ενός «αραβικού ΝΑΤΟ».
Οι ΗΠΑ, πρωταρχικός εγγυητής της ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, αποσύρονται αργά από την περιοχή εδώ και αρκετά χρόνια, δήλωσε στη DW ο Ahmed el-Sayed Ahmed, ειδικός στο Κέντρο Πολιτικών και Στρατηγικών Μελετών Al-Ahram στο Κάιρο.
«Οι Άραβες συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο ότι τα προηγούμενα στοιχήματά τους στις δυτικές δυνάμεις, ειδικά στις ΗΠΑ, μπορεί να μην ήταν επιτυχή», είπε. «Τώρα υπάρχει μια διαφορετική προσέγγιση για την αντιμετώπιση των περιφερειακών προβλημάτων προκειμένου να επιτευχθεί σταθερότητα και να βελτιωθεί η οικονομία, ειδικά μετά την πανδημία COVID-19 και υπό το φως της [αστάθειας που προκλήθηκε από] τον πόλεμο της Ουκρανίας. Αυτή η στάση μπορεί να περιγραφεί καλύτερα ως η επιθυμία να μην υπάρχουν προβλήματα στην περιοχή».
Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι εμπλέκεται το Ισραήλ. Τα αραβικά έθνη που φοβούνται αεροπορική επίθεση από το Ιράν ή τους πληρεξούσιους του Ιράν θα ήθελαν να συμμετάσχουν στις εξελιγμένες δυνατότητες αεράμυνας του Ισραήλ.
Φαίνονται αχτίδες φωτός καθώς το αντιπυραυλικό σύστημα Iron Dome του Ισραήλ αναχαιτίζει ρουκέτες που εκτοξεύονται από τη Λωρίδα της Γάζας προς το Ισραήλ.
Ο ισραηλινός στρατός λέει ότι σχεδόν όλοι οι πύραυλοι που εκτοξεύονται εναντίον του αναχαιτίζονται από το προηγμένο σύστημα Iron Dome.
Και, πρότεινε ο Ahmed, «ο στόχος μπορεί επίσης να είναι η ενσωμάτωση του Ισραήλ σε μια στρατιωτική συμμαχία στη Μέση Ανατολή». Αυτό θα ήταν μια συνέχεια των βελτιωμένων επαφών μεταξύ του Ισραήλ και των Άραβων γειτόνων του που ξεκίνησαν με τις λεγόμενες Συμφωνίες του Αβραάμ το 2020, είπε. Οι τελευταίες οδήγησαν σε μια «ομαλοποίηση» των σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και ορισμένων αραβικών εθνών.
Πώς θα έμοιαζε ένα «αραβικό ΝΑΤΟ»;
Οι ειδικοί λένε ότι οποιαδήποτε τέτοια αμυντική συμμαχία είναι πολύ πιθανό να περιλαμβάνει τα κράτη που έχουν ήδη κάποιου είδους σχέση με το Ισραήλ. Αυτό περιλαμβάνει τους υπογράφοντες τις Συμφωνίες του Αβραάμ – τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, το Σουδάν και το Μαρόκο – καθώς και την Ιορδανία και την Αίγυπτο, χώρες που έχουν ήδη διπλωματικούς δεσμούς με το Ισραήλ.
Η Σαουδική Αραβία, το Ομάν, το Κατάρ και το Κουβέιτ θα μπορούσαν επίσης να παίξουν ρόλο στη συμμαχία και οι ΗΠΑ, που ευρέως θεωρείται ότι μεσολαβούν σε μια τέτοια συμφωνία, σίγουρα θα συμμετάσχουν επίσης.
Γραφικό που δείχνει τις σχέσεις στη Μέση Ανατολή
Παρ’ όλες τις εικασίες όμως, οι παρατηρητές συνέστησαν προσοχή, λέγοντας στην DW ότι είναι απίθανο η Μέση Ανατολή να δει την εμφάνιση μιας γνήσιας πίστης τύπου ΝΑΤΟ σύντομα.
«Υπάρχει μεγαλύτερη ώθηση προς μια ευρύτερη περιφερειακή συνεργασία αυτήν τη στιγμή», συμφώνησε η Becca Wasser, συνεργάτης του αμυντικού προγράμματος στο CNAS, το Κέντρο για μια Νέα Αμερικανική Ασφάλεια, μια δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ουάσινγκτον. «Αλλά εξακολουθώ να πιστεύω ότι αυτή η ιδέα ενός «αραβικού ΝΑΤΟ» είναι μια γέφυρα πολύ μακριά».
«Η ιδέα ενός «αραβικού ΝΑΤΟ» έχει προβληθεί πολλές φορές», σημείωσε ο Ahmed του Κέντρου Al-Ahram. «Αλλά μέχρι σήμερα, δεν έχει αποκρυσταλλωθεί ποτέ και νομίζω ότι, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, δεν θα αποκρυσταλλωθεί».
Πολλές προσπάθειες, πολλές αποτυχίες
Οι ΗΠΑ – ένας σημαντικός εγγυητής της ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, ειδικά μεταξύ των πετρελαιοπαραγωγών κρατών του Κόλπου – στην πραγματικότητα ενθαρρύνουν αυτό το είδος αμυντικής συνεργασίας για δεκαετίες.
Για παράδειγμα, στη δεκαετία του 1950, υπήρχε ο Κεντρικός Οργανισμός Συνθήκης, ή CENTO, που δημιουργήθηκε για να αντιμετωπίσει την πιθανή σοβιετική επέκταση στην περιοχή. Όμως ποτέ δεν θεωρήθηκε ιδιαίτερα αποτελεσματικός και διαλύθηκε το 1979.
Πιο πρόσφατα, η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον πρώην Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ προέβαλε μια Στρατηγική Συμμαχία για τη Μέση Ανατολή, ή MESA. Οι ΗΠΑ υπό τον Μπαράκ Ομπάμα είχαν επίσης εκδοχές μιας τέτοιας συμμαχίας. Ο σημερινός πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν αναμένεται να συζητήσει αυτό το θέμα κατά την επικείμενη επίσκεψή του στη Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ.
Στο παρελθόν, κανένα από τα σχέδια για ένα «αραβικό ΝΑΤΟ» δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα επιτυχημένο. Και στην πραγματικότητα, πολλές από τις ίδιες συνθήκες που προκάλεσαν την αποτυχία, εξακολουθούν να υπάρχουν σήμερα.
Πρώτη συνάντηση του CENTO το 1959. Μεταξύ άλλων, το Ιράν, το Ιράκ, η Τουρκία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ ήταν όλα μέλη του CENTO
Από υλικοτεχνική άποψη, υπάρχουν ζητήματα διαλειτουργικότητας — δηλαδή, διαφορετικές χώρες χρησιμοποιούν διαφορετικά οπλικά συστήματα και αεροπλάνα. Υπάρχουν φόβοι ότι μεγαλύτερες και καλύτερα εξοπλισμένες χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία ή η Αίγυπτος, θα κυριαρχούσαν σε οποιαδήποτε συμμαχία. Και δεν βλέπει κάθε αραβική χώρα το Ιράν ως τον μεγαλύτερο εχθρό της. Αλλοι, όπως η Αίγυπτος, έχουν ποικίλες πολιτικές προτεραιότητες.
Το ζήτημα Ισραήλ-Παλαιστίνης εξακολουθεί επίσης να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για τα αραβικά έθνη όσον αφορά τη συνεργασία με το Ισραήλ. Η Σαουδική Αραβία, για παράδειγμα, έχει αρνηθεί να δημιουργήσει στενότερους δεσμούς με το Ισραήλ εξαιτίας αυτού.
«Τα υποτιθέμενα μέλη [κάποιας τέτοιας συμμαχίας] εξακολουθούν να μην εμπιστεύονται το ένα το άλλο και οι πολιτικές σχέσεις μεταξύ τους είναι τραχείς και αβέβαιες», λέει στην DW η Cinzia Bianco, επισκέπτρια συνεργάτης στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, η οποία επικεντρώνεται στην ασφάλεια του κράτους του Κόλπου.Και, «χωρίς την ομαλοποίηση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας-Ισραήλ θα ήταν πολύ δύσκολο να προχωρήσουμε».
Καπνοί και φλόγες υψώνονται από την αποθήκη πετρελαίου της Τζέντα στη Σαουδική Αραβία.
Το 2019, οι επιθέσεις από ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν στην Υεμένη κατέλυσαν περίπου τη μισή συνολική παραγωγή πετρελαίου στη Σαουδική Αραβία
Δεν είναι μόνο το Ισραήλ: «Υπάρχουν επίσης ανησυχίες και αντιπαλότητες μεταξύ πολλών κρατών στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων των χωρών του Κόλπου», πρόσθεσε ο Wasser του CNAS.
Μια αμυντική συμμαχία όπως το ΝΑΤΟ θα απαιτούσε την ανταλλαγή πολλών πληροφοριών, επεσήμανε ο Wasser. «Για πολλά από τα εμπλεκόμενα κράτη, αυτό παραμένει απίστευτα ευαίσθητο και το βλέπουν ως προσβολή της δικής τους κυριαρχίας».
‘Καπνός και καθρέφτες’
Ωστόσο, ακόμα κι αν ένα γνήσιο «αραβικό ΝΑΤΟ» παραμένει αμφίβολο, υπήρξαν κάποιες νέες εξελίξεις στην περιοχή.
«Νομίζω ότι στα χαρτιά, θα δούμε πράγματα όπως η μεγαλύτερη συνεργασία στον τομέα της πυραυλικής άμυνας να ενσωματώνεται σε όλα αυτά τα διαφορετικά κράτη», υποστήριξε ο Wasser του CNAS. “Αλλά αυτό μπορεί να είναι λίγο καπνός και καθρέφτες – συνεργασία χωρίς να είναι αληθινή συνεργασία.”
Για παράδειγμα, πρότεινε, νέες πληροφορίες θα μπορούσαν να δρομολογηθούν στις ΗΠΑ και οι ΗΠΑ να τις διαβιβάζουν. «Είναι πιο πιθανό να δούμε ένα είδος συστήματος hub-and-spoke που συνεπάγεται διμερή συνεργασία με τις ΗΠΑ, αλλά σε ένα πολυμερές πλαίσιο», είπε ο Wasser.
Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συγκεντρώνονται για μια ομαδική φωτογραφία στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη, Ισπανία, Τετάρτη 29 Ιουνίου 2022. Ο Οργανισμός Βορειοατλαντικής Συνθήκης, ή αλλιώς ΝΑΤΟ, ιδρύθηκε το 1949 και έχει τώρα 30 μέλη
Η Bianco του ECFR συμφώνησε: «Οι συζητήσεις μέχρι στιγμής έχουν επικεντρωθεί γύρω από ένα εξειδικευμένο θέμα της τεχνικής συνεργασίας στην εναέρια άμυνα, όπως ο συγχρονισμός ραντάρ και η ανάπτυξη ενός συστήματος επικοινωνίας για την έγκαιρη προειδοποίηση μιας εισερχόμενης απειλής», εξήγησε. “Αυτός ο συγκεκριμένος φάκελλος δεν είναι ένας φάκελλος όπου υπάρχει υπερβολική διαμάχη ή διαφωνία.”
Σχετικά με το εάν αυτό το είδος συνεργασίας θα μπορούσε πράγματι να προκαλέσει περισσότερα προβλήματα εάν, για παράδειγμα, το Ιράν το έβλεπε ως απειλή ή πίστευε ότι οι εχθροί του στριμώχνονταν εναντίον του, ο Wasser παρέμεινε αισιόδοξος.
«Η πρόθεση εδώ είναι σε μεγάλο βαθμό αποτρεπτικής φύσης», είπε. «Σκοπός είναι να καθησυχάσουν τα κράτη για τη δική τους ασφάλεια ενόψει των επιθέσεων από το Ιράν και τους πληρεξούσιούς του. Φυσικά», πρόσθεσε, «η αποτροπή είναι στο μάτι του θεατή, επομένως υπάρχει κάποιος μικρός κίνδυνος. Αλλά δεν νομίζω ότι αυτός ο κίνδυνος είναι καθόλου υψηλός επειδή μια αληθινή συμμαχία ή ένα αληθινα αμυντικό σύμφωνο είναι απίθανο να συμβεί».
Επιμέλεια: Timothy Jones
Dewtsche Welle
Διεθνή
Προειδοποίηση της Ελβετίας: Το υψηλό ευρωπαϊκό χρέος θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια κρίση του ευρώ
Τα αυξανόμενα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και πέραν αυτής εγκυμονούν κινδύνους για την οικονομική σταθερότητα και θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια κρίση του ευρώ, δήλωσε την Παρασκευή η Ελβετίδα υπουργός Οικονομικών, Κάριν Κέλερ-Σούτερ.
Τα αυξανόμενα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και πέραν αυτής εγκυμονούν κινδύνους για την οικονομική σταθερότητα και θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια κρίση του ευρώ, δήλωσε την Παρασκευή η Ελβετίδα υπουργός Οικονομικών, Κάριν Κέλερ-Σούτερ.
Μιλώντας στον ελβετικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα SRF, στην Μπανγκόκ —στο περιθώριο των ετήσιων συναντήσεων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας—, η Κέλερ-Σούτερ ανέφερε ότι και οι τιμές της ενέργειας εντείνουν τις ανησυχίες μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής.
Η Ελβετία διαθέτει ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη, ωστόσο η Κέλερ-Σούτερ τόνισε ότι, στο τρέχον περιβάλλον, είναι σημαντικό να εξετάζεται η ευρύτερη εικόνα.
«Είμαστε τόσο στενά διασυνδεδεμένοι σε διεθνές επίπεδο, ώστε καθιστάμεθα επίσης ευάλωτοι, για παράδειγμα, στην περίπτωση που προκύψει κρίση χρέους εξαιτίας του δημόσιου χρέους μεγάλων χωρών. Σκέφτομαι συγκεκριμένα τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και την Ευρώπη. Υπάρχει η περίπτωση της Γαλλίας — κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κρίση του ευρώ», δήλωσε η Κέλερ-Σούτερ στο δίκτυο SRF.
Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και η υποτονική οικονομική ανάπτυξη έχουν εντείνει τις ανησυχίες για την κατάσταση των δημόσιων οικονομικών της, καθώς ο πολιτικός κατακερματισμός έχει καταστήσει πιο περίπλοκες τις προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
FT: Πώς υπνοβατούμε προς τον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο!
Το αεροδρόμιο του Ριάντ κλείνει έπειτα από φονικές πυραυλικές επιθέσεις. Ρωσία – Ουκρανία ανταλλάσσουν πολύνεκρα πλήγματα. Η Πολωνία προειδοποιεί για...
Project Bromo: Η Ευρώπη επιταχύνει τη δημιουργία διαστημικού γίγαντα απέναντι στη SpaceX
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να επιταχύνει την αντιμονοπωλιακή αξιολόγηση της συμφωνίας μεταξύ Airbus, Thales και Leonardo. Ο νέος όμιλος, με...
350 Δισ. Δολάρια στην Αμερική: Η Νότια Κορέα ενεργοποιεί τη μεγαλύτερη στρατηγική επένδυση της συμμαχίας τους
Καθώς στη Σεούλ διατυπώνονται επικρίσεις σχετικά με τους κινδύνους και την εποπτεία των επενδύσεων αυτών, ενώ οι ενδιάμεσες εκλογές στις...
«Εδώ αρμόδιος είμαι εγώ»: Η τουρκική υστερία για τις NAVTEX και το ευρωπαϊκό πλέγμα προστασίας του GSI
Ως νέα αναμέτρηση για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου παρουσιάζει ο τουρκικός Τύπος την αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας με αφορμή...
Αζερμπαϊτζάν – Τουρκία: Κηρύχθηκε ο πόλεμος για την ισλαμική μαντίλα
Το Αζερμπαϊτζάν, μια χώρα με μουσουλμανικό πληθυσμό σε ποσοστό 98%, μόλις απαγόρευσε τη χρήση της χιτζάμπ στα σχολεία, επικαλούμενο την...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας