Ιστορία - Πολιτισμός

Ρωμανός Δ’ Διογένης [4 Αυγούστου 1072]

Δημοσιεύτηκε στις

4 Αυγούστου 2022 στις 07:30

από τον

ΧΑΚ

Ευαγγελία Κ. Λάππα

17 ετών

24 Ιουλίου 2022

Ο Ρωμανός Διογένης γεννήθηκε το 1023 και καταγόταν από επιφανή οικογένεια στρατιωτικών της Καισάρειας στην Καππαδοκία. Πατέρας του ήταν ο Κωνσταντίνος Διογένης^[^1] και η μητέρα του ήταν ανιψιά του αυτοκράτορος Ρωμανού Γ’ του Αργυρού^[2]. Το 1064, ως Δούκας της Σαρδικής (Σόφια)^[3], απέκρουσε τις επιδρομές των Πετσενέγων^[4], απωθώντας τους πέρα από τον Ίστρο (Δούναβη) ενώ τιμήθηκε με τον τίτλο του Βεστάρχη^[5]. Συνωμότησε για να απομακρύνει από την εξουσία τους αριστοκράτες του παλατιού, που τους θεωρούσε υπεύθυνους για τη δραματική κατάσταση, στην οποία βρισκόταν η Ρωμανία. Όμως προδόθηκε και οδηγήθηκε σιδηροδέσμιος στη Σύγκλητο να δικασθεί. Τελικά υπό το φόβο της λαϊκής εξέγερσης αν καταδικαζόταν, ο Ρωμανός Διογένης αθωώθηκε. Αργότερα νυμφεύθηκε την αυτοκράτορα Ευδοκία^[6] και έγινε συναυτοκράτορας. Ήταν 1η Ιανουαρίου 1067 όταν ο Ρωμανός ανακηρύχθηκες αυτοκράτορας της Ρωμανίας. Αμέσως άρχισε το έργο της ανόρθωσής της. Το μεγαλύτερο βάρος το έδωσε στην αναδιοργάνωση του στρατού.

(Φωτο-Πηγή: https://www.istorikathemata.com/2012/08/battle-of-matzikert.html)

Η πίεση για τις αναγκαίες αλλά ταυτόχρονα γρήγορες αλλαγές ήταν μεγάλη. Κάτω όμως από την πίεση αυτή, διέπραξε ένα ολέθριο σφάλμα. Διατήρησε στο παλάτι τον Καίσαρα Ιωάννη Δούκα^[7] και τον Μιχαήλ Ψελλό^[8], οι οποίοι συνεχώς τον υπονόμευαν και τον αποκαλούσαν μεταξύ τους «σφετεριστή»^[9]. Βεβαίως απέφευγαν να εκφράσουν ανοιχτά την εχθρότητά τους.

Εν τω μεταξύ ο Ρωμανός ετοίμασε πρεσβευτές και συνομίλησε με επίσημα πρόσωπα και στρατιωτικούς με σκοπό την οργάνωση ενός μετώπου εναντίον των Τούρκων. Συνέλεξε νέους στρατιώτες με τους στρατιωτικούς καταλόγους που είχε ετοιμάσει. Για τη συμπλήρωση των ταγμάτων του, ενθάρρυνε το στρατό με τη διανομή δώρων και αξιωμάτων και οργάνωσε τούς λόχους του, με την τοποθέτηση ικανών λοχαγών σε καίριες θέσεις και με την προσθήκη στρατευμάτων, προερχόμενων από την Δύση. Έτσι κατόρθωσε να κάνει τον στρατό αξιόμαχο. Χάρη στο πνεύμα και την αισιοδοξία του, οι στρατιώτες έμαθαν να δραστηριοποιούνται, οι επαρχίες του κράτους να ελπίζουν και οι εχθροί να φοβούνται. Υπό αυτές τις συνθήκες ο Ρωμανός Δ’ Διογένης προσπάθησε με δύο εκστρατείες το 1068 και το 1069 να σταματήσει την τουρκική προέλαση, χωρίς όμως σπουδαία αποτελέσματα. Η αποτυχία του Ρωμανού να πατάξει αποφασιστικά τους Σελτζούκους^[10] έδωσε την ευκαιρία στην οικογένεια των Δουκών να αρχίσει να συνωμοτεί ανοικτά εναντίον του.

Οι Σελτζόυκοι του Αλπ Αρσλάν^[11] ξεκίνησαν την πολιορκία της πρωτεύουσας των Αράβων, το Χαλέπι. Εκμεταλλευόμενος αυτή τη κατάσταση, ο Ρωμανός μπορούσε τώρα να εκστρατεύσει μέχρι την Αρμενία με σκοπό την ανακατάληψη των συνοριακών οχυρών που είχαν καταλάβει οι Τούρκοι. Όταν ο Διογένης κατέλαβε το Μαντζικέρτ, ο σουλτάνος βρισκόταν στη Μοσούλη και θορυβημένος από αυτή τη κίνηση προχώρησε βιαστικά προς τα εκεί παίρνοντας μαζί του 14.000 ιππείς Τούρκους και Κούρδους. Έτσι οι δύο στρατιές βρέθηκαν αντιμέτωπες με τα φλάμουλα ν’ ανεμίζουν και τις οπλές των αλόγων να σηκώνουν σύννεφα σκόνης. Σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από την εχθρική παράταξη, οι τούβες, με εντολή του Ρωμανού, σάλπισαν την έφοδο. Οι τουρμάρχες, οι δρουγγάριοι και ο Αυτοκράτορας κραύγασαν την παραδοσιακή ιαχή της μάχης, «Ο Χριστός νικά». Το αποτέλεσμα της πρώτης σύγκρουσης δεν θα εξέπλητταν κανέναν καθώς οι Τούρκοι υποχώρησαν έντρομοι, για να αποφύγουν την σφαγή.

Πριν την ημέρα της μεγάλης μάχης, στις 26 Αυγούστου του 1071 μ.Χ, στο Μαντζικέρτ, ο Ρωμανός χάνει τρεις από τους καλύτερους στρατηγούς του και περισσότερο από το μισό στράτευμα, εξαιτίας του Ιωσήφ Τραχωνειάτη^[12] που τον πρόδωσε. Παρόλα αυτά, αποφάσισε να επιτεθεί στον αντίπαλο και παρέταξε την στρατιά του. Ενώ είχε φτάσει η ώρα τής μάχης, κατέφθασε στις γραμμές των Ελλήνων η πρεσβεία του σουλτάνου με προτάσεις για ειρήνη, τις οποίες όμως ο Ρωμανός απέρριψε και ετοιμάστηκε για μάχη. Το μεσημέρι επιτέθηκε με την αυτοκρατορική στρατιά εναντίον του εχθρικού στρατεύματος, σκορπίζοντας τον θάνατο στους εχθρούς πού υποχωρούσαν πανικόβλητοι. Για να μην παρασυρθεί όμως σε παγίδα, ο Έλληνας Αυτοκράτορας σταμάτησε την καταδίωξη και η εμπροσθοφυλακή άρχισε να επιστρέφει προς τα μετόπισθεν. Τότε συνέβη η χειρότερη προδοσία στα χρόνια του Ελληνισμού: Ο Ανδρόνικος Δούκας^[13] και η εχθρική προς τον Ρωμανό πολιτική αριστοκρατία, που είχαν τοποθετηθεί στην οπισθοφυλακή, άρχισαν να διαδίδουν ότι η εμπροσθοφυλακή δήθεν οπισθοχωρούσε και κάλπασαν προς το στρατόπεδο, πανικοβάλλοντας ολόκληρη την οπισθοφυλακή και τις εφεδρείες. Ο Άλπ Αρσλάν από το παρατηρητήριο του έκπληκτος είδε την Ελληνική στρατιά να αυτοδιαλύεται και να τρέπεται σε άτακτη φυγή, ενώ τον αυτοκράτορα να απομονώνεται από το κυρίως στράτευμα. Επακολούθησε άνιση μάχη η οποία κατέληξε σε γενική σφαγή των πιο γενναίων και πιστών στρατιωτών του Ρωμανού, ο οποίος χτυπημένος από βέλος συνέχισε να μάχεται γενναία μέχρι που πιάστηκε αιχμάλωτος.

(Φώτο-Πηγή: https://www.istorikathemata.com/2012/08/battle-of-matzikert.html)

Ο Αλπ Αρσλάν συμπεριφέρθηκε με ευγένεια στον αιχμάλωτο Αυτοκράτορα διαθέτοντας του και σκηνή. Εν τω μεταξύ η είδηση της ήττας στο Μαντζικέρτ διαδόθηκε στη Κωνσταντινούπολη ενώ οι φήμες για τη τύχη του αυτοκράτορα ήταν αρχικά συγκεχυμένες. Τελικά μαθεύτηκε ότι ο Ρωμανός ζούσε και είχε συνάψει ευνοϊκή συνθήκη με τους Τούρκους. Ο Ψελλός και ο Ιωάννης Δούκας, στις 24 Οκτωβρίου 1071, εκθρόνισαν το Ρωμανό, έκλεισαν την Ευδοκία σε μοναστήρι και ενθρόνισαν το γιό της, το Μιχαήλ Ζ’ Δούκα, ο οποίος ήταν ακόμη έφηβος και χειραγωγήσιμος από αυτούς. Ο Ρωμανός, μόλις έμαθε τη καθαίρεσή του, μετά από παρότρυνση των φίλων του, αποφάσισε να κινηθεί με τα στρατεύματά του προς τη Κωνσταντινούπολη για την ανάκτηση του χαμένου του θρόνου και την τιμωρία των προδοτών.

Η γνωστοποίηση όμως αυτής της απόφασης του Ρωμανού στο Ψελλό και τον Ιωάννη Δούκα, τους δόθηκε η αφορμή να τον καταδιώξουν^[14]. Έτσι στην Κωνσταντινούπολη δημιουργήθηκε στρατιωτικό σώμα με επικεφαλής τον Ανδρόνικο Δούκα και επίκουρους Φράγκους μισθοφόρους ενώ παράλληλα απέστειλαν διάταγμα σε όλους τους διοικητές των θεμάτων της Μικράς Ασίας για να συλλάβουν το Ρωμανό^[15]. Τα κυβερνητικά στρατεύματα νίκησαν τα στρατεύματα του Ρωμανού και ξέσπασαν το μίσος τους απέναντί του, τυφλώνοντας τον Θεόδωρο Αλυάτη^[16] και τον Αρμένιο δούκα της Αντιοχείας Χατατούριο^[17], που είχαν συμμαχήσει μαζί του^[18]. Τελικά, τον συνέλαβαν στα Άδανα την άνοιξη του 1072. Ο Ρωμανός συμφώνησε με τον Ανδρόνικο Δούκα ότι θα παραιτηθεί επίσημα από τη βασιλική αρχή και θα γίνει μοναχός. Κατά την πορεία του προς την Κωνσταντινούπολη, πέρασε από όλες τις πόλεις και τα χωριά φορώντας μοναχικό ράσο πάνω σε ένα ευτελές υποζύγιο. Φαίνεται ότι του έβαζαν δηλητήριο στο φαγητό του και γι’ αυτό με μεγάλη δυσκολία έφτασε στο Κοτυάειον^[19], όπου γνωστοποιήθηκε η ολέθρια διαταγή να τυφλωθεί ο Διογένης παρά τις ένορκες διαβεβαιώσεις που του είχαν δώσει. Μα δε βρέθηκε Έλληνας ούτε καν Φράγκος για να τον τυφλώσει αλλά προθυμοποιήθηκε να το πραγματοποιήσει ένας Εβραίος γυρολόγος. Ο Ψελλός στην χρονογραφία του ξεδιάντροπα δικαιολογεί αυτή την απόφαση αναφέροντας ότι ήταν επιβεβλημένη για την αποτροπή ενός νέου εμφυλίου^[20]. Έξι φορές ο Εβραίος δήμιος βύθισε την πυρωμένη βέργα στα μάτια του Ρωμανού, καθώς εκείνος ούρλιαζε από τους πόνους, μην καυτηριάζοντας απλώς τις ίριδες αλλά εξορύσσοντας ολόκληρα τα μάτια… Όταν οι προδότες είδαν ότι το δράμα του προδομένου Αυτοκράτορα είχε ξεσηκώσει την κατακραυγή λαού και στρατού, τον φυλάκισαν σε ένα μοναστήρι στη νήσο Πρώτη της Προποντίδας για να μην ηρωοποιηθεί^[21]. Και κει κοιμήθηκε, στις 4 Αυγούστου του 1072, από φρικτούς πόνους, που προκλήθηκαν από τη μόλυνση των πληγών, συνέπεια του άτσαλου τρόπου τύφλωσής του.

Ο θάνατός του έδωσε την αφορμή στους Τούρκους να αθετήσουν τη συνθήκη ειρήνης και να συνεχίσουν τις επιδρομές τους στη Μικρά Ασία.

Σαν έναν ελάχιστο φόρο τιμής του αφιερώνω το κάτωθι ποίημα:

Ρωμανός Δ’ Διογένης

Χαίρε Ρωμανέ Διογένη, βλαστέ της Καππαδοκίας.

Χαίρε στρατιωτικέ, αυτοκράτωρ της Ρωμανίας.

Χαίρε γενναίε κι ανδρείε μαχητή της Μικρασίας.

Χαίρε στρατηλάτη, θύμα της προδοσίας.

***

Ήταν καιρός που αυξάνονταν οι τουρκικές επιθέσεις.

θέλησες τέλος σ’ αυτές, Ρωμανέ, να τις θέσεις.

Βάλθηκες ξανά το στρατό να συγκροτήσεις.

τις πολλές του αδυναμίες πια να καλύψεις.

***

Λάθος διέπραξες τους ραδιούργους^[22] που ‘χες αφήσει

τούτοι αδιαφορούσαν για της Ρωμανίας τη κρίση.

Με συκοφαντίες και ραδιουργίες σ’ υπονομεύαν

-Αχ! “Σφετεριστή” μεταξύ τους κρυφά τους σε λέγαν-

***

Πήρες απόφαση εναντίον των Τούρκων να εκστρατεύσεις,

τη Ρωμανία απ’ τις επιδρομές τους να προστατεύσεις.

Τι κι αν ο στρατός βρισκόταν σε μεγάλη αδυναμία,

μάχες πολλές μ’ εκείνους έδωσες με ανδρεία.

***

Δόθηκε στο Μαντζικέρτ^[23]η μάχη για τη Ρωμανία,

όμως κι αν είχες νικήσει, μεγάλη έπαθες πανωλεθρία.

Ο Ψελλός και τα μίσθαρνα όργανά του^[24] σε προδώσαν,

έτσι τη νίκη στους Σελτζούκους Τούρκους .

***

Χαίρε Ρωμανέ Διογένη, βλαστέ της Καππαδοκίας.

Χαίρε στρατιωτικέ, αυτοκράτωρ της Ρωμανίας.

Χαίρε γενναίε κι ανδρείε μαχητή της Μικρασίας.

Χαίρε στρατηλάτη, θύμα της προδοσίας.

***

Οι νικητές οι Σελτζούκοι σ’ αιχμαλωτίσαν.

Όμως με σεβασμό μονάχα, σου φερθήκαν,

τις επιδρομές τους θα παύσουν υποσχεθήκαν,

κ’ ύστερα, λεύτερο πια να γυρίσεις σ’ αφήσαν.

***

Αν και συ ζούσες, οι προδότες αχ! σ’ εκθρονίσαν,

έναν αυτοκράτορα, του χεριού τους, ανακηρύξαν,

την αυτοκράτειρα σε μοναστήρι κλείσαν.

Έπραξαν έτσι ό,τι δολερό για σε θελήσαν.

***

Όταν τους προδότες αποφάσισες να τιμωρήσεις,

και της Ρωμανίας το θρόνο να ανακτήσεις,

βρήκαν εκείνοι αφορμή να σε καταδιώξουν

έχοντας στόχο εσέ τελειωτικά να εξοντώσουν.

***

Πέτυχαν να σε πιάσουνε, να σ’ εξευτελίσουν,

μην επιθυμώντας τις υποσχέσεις να τηρήσουν,

δίχως αιδώ και ηθική, το φως σου να σβήσουν,

και στη νήσο Πρώτη να σ’ εξορίσουν.

***

Χαίρε Ρωμανέ Διογένη, βλαστέ της Καππαδοκίας.

Χαίρε στρατιωτικέ, αυτοκράτωρ της Ρωμανίας.

Χαίρε γενναίε κι ανδρείε μαχητή της Μικρασίας.

Χαίρε στρατηλάτη, θύμα της προδοσίας.

***

Άφησες κει, Ρωμανέ, την ύστατη πνοή σου,

και τη πολυτάραχη μα και φιλοπάτριδα ζωή σου.

Η Ρωμανία βυθίστηκε σε κρίση πάλι,

διότι βρέθηκε δίχως εθνάρχη!

Ευαγγελία Λάππα

17 ετών

22 Ιουνίου 2022

H μορφή του Μιχαήλ Ψελλού, του προδότη φιλοσόφου, πολιτικού και πανεπιστήμονα, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα παραδείγματα, προς αποφυγήν. Ο Ψελλός ήταν η προσωποποίηση, της αυλικής- κομματικής ραδιουργίας, εκ μέρους της πολιτικής αριστοκρατίας. Διαχρονικά ο Μιχαήλ Ψελλός αποτελούσε και αποτελεί το μεγαλύτερο πρότυπο, όλων των πολιτικών με ξενόφερτο ή και αντεθνικό για την Ελλάδα φρόνημα, που εξυπηρετούσαν και εξυπηρετούν τα συμφέροντα των ξένων δυνάμεων, και που κυβέρνησαν και κυβερνούν το υπό κηδεμονία Ελληνικό Έθνος, σε διάφορες εποχές, μέχρι και σήμερα.

Οι Ήρωες της Ελλάδας μας, την λευτέρωναν, την ανακτούσαν

και κάποιοι δωσίλογοι πολιτικοί την πρόδιδαν και την πουλούσαν…

Πηγές:

1. Κώστα Δ. Κυριαζή, Ρωμανός ο Δ’ Διογένης, βιβλιοπωλείον της «Εστίας» Ι.Δ. Κολλάρου & Σίας Α.Ε.

2. https://www.istorikathemata.com/2012/08/battle–of–matzikert.html | Κωνσταντίνος Λινάρδος | Η ήττα του Αυτοκράτορα Ρωμανού Διογένη στο Μάντζικερτ και η αρχή της κατάκτησης της Μικράς Ασίας από τους Σελτζούκους Τούρκους (26 Αυγούστου 1071 μ. Χ.).

3. https://vizantinaistorika.blogspot.com/2016/08/1071.html | Άγγελος Ν. Δαλασσηνός | ΜΑΤΖΙΚΕΡΤ 1071: ΕΠΟΣ ΕΝΟΣ ΠΡΟΔΟΜΕΝΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ.

4. https://enromiosini.gr/arthrografia/ρωμανοσ-δ΄-διογενησ-μαντζικέρτ-μία-πρ/ | Ἰωάννης Μιχαλόπουλος, φιλόλογος, Μ.Α. Βυζαντινής Ἱστορίας Α.Π.Θ. | Ρωμανὸς Δ΄ Διογένης Μαντζικέρτ: Μιὰ προσπάθεια διάσωσης τής Αὐτοκρατορίας.

5. Φωτίου Χρ. Σταυρίδη, Βυζάντιο, τα χίλια χρόνια που θέλουν να ξεχάσουμε, Εκδόσεις Πελασγός, Αθήνα 2016.

6. Μάνου Ν. Χατζηδάκη, Αυτοκρατορικός Ελληνισμός, 324 – 1081 π. Χ., πρώιμη & μέση βυζαντινή περίοδος: από τον Μέγα Κωνσταντίνο έως την άνοδο των Κομνηνών, Εκδόσεις Πελασγός, Αθήνα 2022.

7. Μιχαήλ Ατταλειάτη, Ιστορία, Σειρά: Κείμενα Βυζαντινής Ιστοριογραφίας, αρ. 8, Εκδόσεις Κανάκη, Αθήνα 1997.

_______________________

1. Ο Κωνσταντίνος Διογένης το 1028 εκείνος είχε νικήσει τους Πετσενέγους οι οποίοι είχαν διαβεί τα Παρίστρια Θέματα, λεηλατώντας τα βόρεια εδάφη της Αυτοκρατορίας και είχε διακριθεί σε μάχες κατά των Βουλγάρων και ο ίδιος ο Αυτοκράτορας Βασίλειος Β΄ είχε συγχαρεί για τις ανδραγαθείες του. Όμως το 1031 ο ευνούχος Ορέστης, αρχιθαλαμηπόλος και κόλακας του αυτοκράτορα Ρωμανού Γ’ του Αργυρού, κατηγόρησε τον Κωνσταντίνο Διογένη και άλλοι τέσσερις συμπολεμιστές του Βασίλειου Β’ σχεδίαζαν κίνημα εναντίον του θρόνου. Οι συνωμότες συνελήφθησαν, μαστιγώθηκαν, διαπομπεύθηκαν στη Μέση λεωφόρο της Κωνσταντινούπολης και έπειτα φυλακίσθηκαν. Ο Κωνσταντίνος Διογένης υποχρεώθηκε να γίνει μοναχός στην Μονή Στουδίου αλλά δεν γλίτωσε από τη κακία των ανακτόρων και κατηγορήθηκε πάλι σαν συνωμότης. Μόλις το έμαθε, συνειδητοποιώντας ότι δεν υπήρχε λυτρωμός, αυτοκτόνησε πηδώντας από τα βράχια του μοναστηριού.

2. Ο Αυτοκράτορας Ρωμανός Γ’ ο Αργυρός προερχόταν από τον επιφανή οίκο των Αργυρών, που καταγόταν από την Ιεράπολη της Φρυγίας. Είχε νυμφευτεί τη κόρη του Αυτοκράτορος Κωνσταντίνου του Η’, Ζωή. (Πηγή: Μάνου Ν. Χατζηδάκη, Αυτοκρατορικός Ελληνισμός, 324 – 1081 π. Χ., πρώιμη & μέση βυζαντινή περίοδος: από τον Μέγα Κωνσταντίνο έως την άνοδο των Κομνηνών, Εκδόσεις Πελασγός, Αθήνα 2022.)

3. Η Σόφια ιδρύθηκε τον 8ο αιώνα π. Χ. από το Ελληνικό φύλο των Σερδών με το όνομα Σερδική ή Σαρδική. Είναι η σημερινή πρωτεύουσα της Βουλγαρίας. (Πηγή: https://el.wikipedia.org/w/Σόφια | Σόφια)

4. Οι Πετσενέγοι ή Πετσενέγκοι ή Πατζινάκοι ή Πατζινακίτες ή –πολύ συχνά, αλλά λανθασμένα– Σκύθες ήταν νομαδικός λαός τουρκικής καταγωγής της κεντρικής Ασίας που από τον 9ο αιώνα είχαν μεταναστεύσει δυτικότερα και εγκαταστάθηκαν βόρεια από τον Δούναβη απ’ όπου έκαναν επιθέσεις εναντίον άλλων λαών, κυρίως κατά των Ρως. Πιστεύεται ότι ήταν μια από τις 24 φυλές που αποτελούσαν τη συνομοσπονδία των Ογούζων Τούρκων (ή Ούζων), η κοιτίδα των οποίων ήταν οι στέπες γύρω από τη λίμνη Αράλη. Άλλες γνωστές φυλές αυτής της ομάδας ήταν οι Σελτζούκοι και οι Κουμάνοι. Οι Πετσενέγκοι ήταν δηλαδή Τουρκομάνοι. (Παρεμπιπτόντως το όνομά τους έχει την ίδια ρίζα με τον «μπατζανάκη».) (Πηγή: https://byzantium.gr/battlegr.php?byzbat=c11_11c).

5. Το αξίωμα δεν είχε σχέση με βεστιάριον ή γκαρνταρόμπα. Αναφέρεται για πρώτη φορά στο Τακτικόν του Εσκοριάλ. Πρέπει να δημιουργήθηκε περί τα μέσα του 10ου αιώνα. Ετυμολογικά ίσως προέρχεται από τον Πρωτοβεστιάριο (αυτός είχε σχέση με ιματισμό), μια θέση που κατά καιρούς είχε μεγάλη ισχύ.

Στην αρχή Βεστάρχες μπορούσαν να γίνουν μόνο ευνούχοι, αλλά τον 11ο αιώνα ο τίτλος διευρύνεται και απονέμεται σε ανώτατους αυλικούς, δικαστές, στρατηγούς και διοικητές επαρχιών. Καταργήθηκε στα τέλη του 12ου αιώνα. (Πηγή: https://byzantium.gr/axiombyz11.php)

6. Λέγεται ότι μαζί της απέκτησε δύο γιούς, τον Λέοντα και Νικηφόρο, τους οποίους έκανε συμβασιλείς όπως ήταν και οι γιοί της Ευδοκίας, Μιχαήλ και Κωνστάντιος (ο τρίτος, ο Ανδρόνικος, έγινε συμβασιλέας με εντολή του Ρωμανού) (Πηγή: Μάνου Ν. Χατζηδάκη, Αυτοκρατορικός Ελληνισμός, 324 – 1081 π. Χ., πρώιμη & μέση βυζαντινή περίοδος: από τον Μέγα Κωνσταντίνο έως την άνοδο των Κομνηνών, Εκδόσεις Πελασγός, Αθήνα 2022.)

7. Αδελφός του αποθανόντος αυτοκράτορος Κωνσταντίνου Δούκα. Ο Ιωάννης Δούκας άσκησε την εξουσία πίσω από τον θρόνο του ανεψιού του, και γιού της Ευδοκίας, Μιχαήλ Ζ΄. Κάποια στιγμή όμως, ελλείψει άλλων στρατηγών, στάλθηκε να πολεμήσει τους Τούρκους. Ηττήθηκε στη μάχη, αιχμαλωτίστηκε και απελευθερώθηκε. Μόλις επέστρεψε εκάρη μοναχός και διατήρησε την παρασκηνιακή εξουσία ακόμη και με την νέα του ιδιότητα, μέχρι το τέλος της βασιλείας του ανεψιού του. (Πηγή: https://vizantinaistorika.blogspot.com/2016/08/1071.html | Άγγελος Ν. Δαλασσηνός | ΜΑΤΖΙΚΕΡΤ 1071: ΕΠΟΣ ΕΝΟΣ ΠΡΟΔΟΜΕΝΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ.)

Ο Μιχαήλ Ψελλός γεννήθηκε ως Κωνσταντίνος το έτος 1018, κοντά στην Βασιλεύουσα από οικογένεια, μεσαίας κοινωνικής τάξεως, με καταγωγή από τη Νικομήδεια. Στα 16 του χρόνια εστάλη στην Κωνσταντινούπολη για να μαθητεύσει κοντά σε έναν θεματικό κριτή (δικαστή) που περιόδευε τις ευρωπαϊκές επαρχίες. Διδάχθηκε ρητορική και φιλοσοφία από τον Ιωάννη Μαυρόποδα, ενώ ήρθε σε επαφή με τον μετέπειτα πατριάρχη και διαπρεπή νομοδιδάσκαλο Ιωάννη Ξιφλίνο. Η επαγγελματική του σταδιοδρομία παραμένει προσανατολισμένη στα δικαστικά, αφού μεταξύ 1038 και 1041 θα δράσει ως θεματικός κριτής στην Μικρά Ασία. Στην προσωπική του ζωή, μαθαίνουμε πως παντρεύτηκε και απέκτησε μία κόρη, η οποία όμως πέθανε σε ηλικία μόλις 8 ετών. Θα γίνει βασιλικός υπογραμματεύς του Μιχαήλ Δ’ του Παφλαγόνος (1034-1041), δευτέρου συζύγου της αυγούστας Ζωής της Πορφυρογέννητης, καθώς και του διαδόχου και ανεψιού του Μιχαήλ Ε’ Καλαφάτη (1041-1042). Όταν αμέσως μετά η Ζωή νυμφεύθηκε και ανέβασε στον θρόνο τον Κωνσταντίνο Θ’ Μονομάχο (1042-1055), ο Ψελλός έγινε έμπιστος του. Ο αυτοκράτορας θα του χαρίσει γαίες στη Βιθυνία και θα του απονείμει διαδοχικά μεγάλα αξιώματα τόσο στην αυλή όσο και στην σύγκλητο. Θέλοντας να εκτονώσει την αντιπαλότητα στην οποία είχαν εν τω μεταξύ έλθει ο Ξιφλίνος και ο Ψελλός, διόρισε τον πρώτο «νομοφύλακα», επικεφαλής της νομικής σχολής, ενώ τον δεύτερο «ύπατο των φιλοσόφων» . Προς τα τέλη της βασιλείας του Μονομάχου ο κύκλος του θα εκτοπιστεί από τα ανάκτορα και θα αποσυρθεί από το πολιτικό προσκήνιο. Ο Κωνσταντίνος Ψελλός, με αφορμή το θάνατο της μητέρας του θα γίνει μοναχός με το όνομα Μιχαήλ. Με τον θάνατο του Μονομάχου το 1055 η αδελφή της Ζωής (που είχε εκδημήσει ήδη από το 1050), Θεοδώρα Πορφυρογέννητη, άφησε το μοναστήρι όπου ως τότε διαβιούσε, ανήλθε στο θρόνο για ένα σύντομο διάστημα μονοκρατορίας και ανακάλεσε τον Μιχαήλ Ψελλό από την μονή του στον βιθυνικό Όλυμπο για να στελεχώσει την αυλή της. Ένα χρόνο μετά η Θεοδώρα ανατράπηκε από τον Μιχαήλ ΣΤ’ Στρατιωτικό, ενώ τον μεθεπόμενο ο Ισαάκιος Α’ Κομνηνός κατέλαβε το θρόνο, με στρατιωτικό κίνημα, όπου συμμετείχε και ο Ψελλός, ο οποίος ισχυρίζεται ότι χάρη σ’ αυτόν αποφεύχθηκε η αιματοχυσία. Κατά την βασιλεία του ο Ισαάκιος Κομνηνός ήρθε σε σύγκρουση με τον πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριο και θέλησε να τον εκτοπίσει από τη θέση του. Ο Ψελλός ανέλαβε να γράψει το πλαστό κατηγορητήριο του πατριάρχου, στο οποίο του απέδιδε συνωμοσία για τον φόνο του αυτοκράτορος και ανήθικη συμπεριφορά. Σε ανταμοιβή για την συνέργεια του, ο Ισαάκιος θα χρίσει τον Ψελλό ως πρόεδρο της συγκλήτου, παρά τις διαμαρτυρίες του σώματος για το πως είναι δυνατόν ένας μοναχός να φέρει αξιώματα. Το 1059 όταν ο αυτοκράτορας ασθένησε σοβαρά, ο Ψελλός, όντας ραδιούργος, έπεισε τον Ισαάκιο να παραιτηθεί και να καρεί μοναχός, με αποτέλεσμα την πορφύρα να ενδυθεί ο Κωνσταντίνος Ι’ Δούκας. Το 1067 ο Κωνσταντίνος Δούκας απεβίωσε, αφήνοντας στο θρόνο την χήρα του Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα και τον ανήλικο υιό τους Μιχαήλ. Ο Ψελλός έγινε ως σύμβουλος της αυγούστας, από όπου έτρεφε μίσος εναντίον του νέου συζύγου της Ρωμανού Δ’ Διογένη και εξαιτίας αυτού έγινε αίτιος της ήττας στο Μαντζικέρτ, η οποία καθόρισε και τη τύχη ολόκληρης της Ρωμανίας. Ο Ψελλός στη συνέχει θα διατελέσει σύμβουλος του Μιχαήλ Ζ’ Δούκα, του γνωστού ως Παραπινάκη (άδειο πιάτο) για την καταστροφική οικονομική του πολιτική. Ο τελευταίος τον έστειλε πίσω στο μοναστήρι, όπου και πέθανε ξεχασμένος και άσημος. (Πηγή: https://cognoscoteam.gr/μιχαήλ-ψελλός-η-ζωή-και-το-έργο-ενός-αμ/ | Μιχαήλ Ψελλός: Η ζωή και το έργο ενός αμφιλεγομένου Βυζαντινού πολιτικού και λογίου)

9. Κάτι τέτοιο μόνο κάποιοι εθνικοί ολετήρες θα μπορούσαν να εκτοξεύσουν προς μια τέτοια μεγάλη προσωπικότητα. Βεβαίως δεν τόλμησαν να τον πουν έτσι έμπροσθέν του.

0. Σελτζούκοι Τούρκοι ή Σελτζουκίδες ή Τούρκοι του Ικονίου: Το πρώτο τουρκικό φύλο που ξεκινώντας από τις πεδιάδες του Τουρκεστάν διέσχισε την Περσία και έφτασε μέχρι τα παράλια του Αιγαίου και του Ελλησπόντου, όπου ίδρυσε ένα ισχυρό κράτος με κέντρο το Ικόνιο (11ος αιώνας). Μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 13ου αιώνα το κράτος γνώρισε αξιοσημείωτη ευημερία. Μετά την ήττα από τους Μογγόλους το 1243 το κράτος των Σελτζουκιδών βρισκόταν σε αναταραχή ως τις αρχές του 14ου αιώνα, όταν διαλύθηκε κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες. (Πηγή: http://www.ime.gr/chronos/10/gr/glosari/12gl.html | Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)

1. Ο Αλπ Αρσλάν ήταν αρχηγός των Σελτζούκων Τούρκων. Πέθανε το 1072, λίγους μήνες μετά τον Ρωμανό, από τραύμα που του προκάλεσε ένας αιχμάλωτός του. Διάδοχος του έγινε ο υιός του Μαλήκ Σαχ (1072-1092) που υιοθέτησε την πολιτική του πατέρα του. (Πηγές: https://vizantinaistorika.blogspot.com/2016/08/1071.html | Άγγελος Ν. Δαλασσηνός | ΜΑΤΖΙΚΕΡΤ 1071: ΕΠΟΣ ΕΝΟΣ ΠΡΟΔΟΜΕΝΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ.)

2. Ο Ιωσήφ Ταρχανειώτης ή Τραχωνειάτη ήταν αξιωματούχος της Ρωμανίας, στρατηγός, πρόεδρος, και Δούξ Αντιόχειας το 1072-1073 ή 74. (Πηγή: Jean–Claude Cheyne, Studies in Byzantine Sigillography, Τόμος 10)

3. Μεγαλύτερος γιός του Ιωάννη Δούκα. Η κόρη του η Ειρήνη παντρεύτηκε αργότερα τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α’ Κομνηνό. (Πηγές: https://vizantinaistorika.blogspot.com/2016/08/1071.html | Άγγελος Ν. Δαλασσηνός | ΜΑΤΖΙΚΕΡΤ 1071: ΕΠΟΣ ΕΝΟΣ ΠΡΟΔΟΜΕΝΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ και Μιχαήλ Ατταλειάτη, Ιστορία, Σειρά: Κείμενα Βυζαντινής Ιστοριογραφίας, αρ. 8, Εκδόσεις Κανάκη, Αθήνα 1997)

14. Χαρακτηριστικό των προδοτών η ανανδρία. Αυτή η άκρως εθνοκτόνα «συνταγή» θα εφαρμοστεί και πολύ αργότερα και από σύγχρονους «διακεκριμένους» – «διάσημους» πολιτικούς.

5. Να καταδιώξουν έναν εθνάρχη με τέτοιο τρόπο τους ήταν εύκολο αλλά να προστατεύσουν τη Μικρά Ασία από τις επιδρομές των Τούρκων, αδιάφορο. Γιατί να μη τους μιμηθούν σ’ αυτό άραγε οι σύγχρονοι ολετήρες και εφιάλτες;

6. Ο Θεόδωρος Αλυάτης καταγόταν από φημισμένη πολιτική γενιά, ήταν διοικητής της Καππαδοκίας και ικανός στρατιωτικός σε πολλές εκστρατείες. (Πηγή: Μιχαήλ Ατταλειάτη, Ιστορία, Σειρά: Κείμενα Βυζαντινής Ιστοριογραφίας, αρ. 8, Εκδόσεις Κανάκη, Αθήνα 1997)

17. Αρμένιος Στρατηγός, που είχε διοριστεί δούκας της Αντιοχείας από το Ρωμανό το Διογένη (Πηγή: Μιχαήλ Ατταλειάτη, Ιστορία, Σειρά: Κείμενα Βυζαντινής Ιστοριογραφίας, αρ. 8, Εκδόσεις Κανάκη, Αθήνα 1997)

18. Μάλιστα τον Θεόδωρο Αλυάτη τον τύφλωσαν, χρησιμοποιώντας σίδερα που στήριζαν τις σκηνές. (Πηγή: Μιχαήλ Ατταλειάτη, Ιστορία, Σειρά: Κείμενα Βυζαντινής Ιστοριογραφίας, αρ. 8, Εκδόσεις Κανάκη, Αθήνα 1997).

19. Πόλη της Φρυγίας, που άνηκε στο θέμα του Οψικίου. Υπήρχε εκεί ένα φρούριο, μέσα στο οποίο τυφλώθηκε ο Διογένης. (Πηγή: Μιχαήλ Ατταλειάτη, Ιστορία, Σειρά: Κείμενα Βυζαντινής Ιστοριογραφίας, αρ. 8, Εκδόσεις Κανάκη, Αθήνα 1997)

20. Κι όμως ο αληθινός λόγος ήταν ότι ήθελε να εκδικηθεί τον… «σφετεριστή», που αν έφτανε στη Κωνσταντινούπολη, θα τον είχε πετάξει κακήν κακώς έξω από τα ανάκτορα. Απλώς δεν ήθελε να το παραδεχτεί γιατί αλλιώς θα έχανε… την ύποληψή του! Θα τον μιμηθούν σ’ αυτό αργότερα και άλλοι εθνικοί εφιάλτες της σύγχρονης εποχής…

21. Για να τους μιμηθούν και άλλοι ολετήρες και εφιάλτες αιώνες μετά…

22. πχ. Μιχαήλ Ψελλό, Ιωάννη Δούκα κλπ.

23. Σήμερα αυτή η περιοχή ανήκει στην Αρμενία, δίπλα στη λίμνη Βαν.

24. π.χ. Ιωσήφ Ταρχανειώτης, Ανδρόνικος Δούκας κλπ.

Σχετικά θέματα

ΧΑΚ

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ιστορία - Πολιτισμός

17 Οκτωβρίου 1941: Η σφαγή στα Άνω και Κάτω Κερδύλλια

Στις 17/10/1941 οι Γερμανοί κατακτητές παίρνουν σκληρά μέτρα για να χτυπήσουν στη γέννησή τους τις πρώτες ένοπλες αντιστασιακές ομάδες. Κύκλωσαν τα χωριά Ανω και Κάτω Κερδύλλια της Επαρχίας Νιγρίτας του Νομού Σερρών, συγκέντρωσαν όλους τους κατοίκους, ξεχώρισαν τους άρρενες από 15 έως 60 χρόνων, συνολικά 222 άτομα, τους έβαλαν να σκάψουν ομαδικό τάφο και τους εκτέλεσαν μπροστά στους δικούς τους. Στη συνέχεια, έκαψαν όλα τα σπίτια των δύο χωριών.

Δημοσιεύτηκε

8 ώρες πριν

στις

17 Οκτωβρίου 2026

από τον

Geopolitico team

Στις 17/10/1941 οι Γερμανοί κατακτητές παίρνουν σκληρά μέτρα για να χτυπήσουν στη γέννησή τους τις πρώτες ένοπλες αντιστασιακές ομάδες. Κύκλωσαν τα χωριά Ανω και Κάτω Κερδύλλια της Επαρχίας Νιγρίτας του Νομού Σερρών, συγκέντρωσαν όλους τους κατοίκους, ξεχώρισαν τους άρρενες από 15 έως 60 χρόνων, συνολικά 222 άτομα, τους έβαλαν να σκάψουν ομαδικό τάφο και τους εκτέλεσαν μπροστά στους δικούς τους. Στη συνέχεια, έκαψαν όλα τα σπίτια των δύο χωριών.

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ

Τα χωριά Άνω και Κάτω Κερδύλια βρίσκονται χτισμένα σε ορεινή περιοχή του νομού Σερρών, κοντά στις ακτές του Στρυμονικού Κόλπου και την Αμφίπολη.

Λίγους μήνες μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τα γερμανικά στρατεύματα ιδρύθηκε στην Κεντρική Μακεδονία, κυρίως με πρωτοβουλία του Γραφείου του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας για την περιοχή της Μακεδονίας και της Θράκης, η οργάνωση Ελευθερία. Ακολούθησε στα μέσα του καλοκαιριού του 1941 η δημιουργία της αντάρτικης ομάδας Οδυσσέας Ανδρούτσος στην περιοχή της Νιγρίτας και της αντάρτικης ομάδας Αθανάσιος Διάκος στα ορεινά του νομού Κιλκίς. Στις αρχές Σεπτεμβρίου αντάρτες της ομάδας Οδυσσέας Ανδρούτσος με αρχηγό τον δάσκαλο Κερδυλιώτη Θανάση Γκένιο (Λασάνη) και υπαρχηγό τον Περικλή Σταματόπουλο προχώρησαν στον αφοπλισμό των σταθμών της γερμανικής χωροφυλακής στα χωριά Ευκαρπία και Μαυροθάλασσα και στις 27 Σεπτεμβρίου 1941 στον αφοπλισμό του σταθμού της χωροφυλακής στη Δάφνη, στην περιοχή της Νιγρίτας.

Τα γεγονότα που οδήγησαν στη σφαγή

Μετά τις επιθέσεις των ανταρτών στους σταθμούς της χωροφυλακής των παραπάνω χωριών η γερμανική πλευρά εστίασε την προσοχή της στην ευρύτερη περιοχή. Έγιναν έρευνες στην περιοχή και ανακρίθηκαν κάτοικοι, στους οποίους επισημάνθηκε ότι η συνέχιση της παροχής βοήθειας στους αντάρτες θα είχε πολύ αρνητικές συνέπειες για τους ίδιους και για τα χωριά τους. Παρόλα αυτά οι πληροφορίες που συνέλεξαν οι κατοχικές δυνάμεις δεν ήταν σημαντικές ώστε να μπορέσουν να εντοπίσουν τους αντάρτες και αυτούς που τους βοηθούσαν.

Έτσι σε μια σύσκεψη που έγινε στην υπηρεσία αντικατασκοπίας στη Θεσσαλονίκη στα τέλη Σεπτεμβρίου αποφασίστηκε η οργάνωση ενός δικτύου πληροφοριοδοτών (γερμανικά: Vertrauensleute ή V-Mann ελληνικά: Άνθρωποι εμπιστοσύνης) στην περιοχή μέσω του οποίου θα έπαιρναν οι Γερμανοί πληροφορίες για τις κινήσεις των ανταρτών, για το που έκρυβαν τον οπλισμό τους και για το πως γινόταν η τροφοδοσία τους.

Στις αρχές Οκτωβρίου ο Δημήτριος Κίκηρας, ένας κάτοικος του Κάτω Κερδυλίου, έλαβε από τους αντάρτες χρήματα και ένα ζώο προκειμένου να αγοράσει και να μεταφέρει σ’ αυτούς τρόφιμα. Ο Κίκηρας όμως καταχράστηκε τα χρήματα και τότε ένας από τους αρχηγούς των ανταρτών, ο Μιχάλης Μπογατσόπουλος, τον απείλησε προκειμένου να τους δώσει τα τρόφιμα που έπρεπε να είχε αγοράσει ή να επιστρέψει τα χρήματα. Για να βρει τα χρήματα ο Κίκηρας προσπάθησε να ληστέψει, στις 10 Οκτωβρίου του 1941, τον καλόγερο Γρηγόριο Καρακαλινό, από το μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου λίγο έξω από το Άνω Κερδύλιο αλλά τελικά σκότωσε το βοηθό του καλόγερου, τραυματίστηκε ο ίδιος και διέφυγε. Την επομένη και αφού ο καλόγερος κατήγγειλε το γεγονός, ο Κίκηρας συνελήφθη στο σπίτι ενός γιατρού στην Ευκαρπία. Κατά την ανάκριση έδωσε ονόματα των ανταρτών που καταγόταν από το Ανω και Κάτω Κερδύλιο καθώς και τα ονόματα όσων τους τροφοδοτούσαν.

Στις 12 Οκτωβρίου 1941 το 382ο Σύνταγμα Πεζικού της Βέρμαχτ ερεύνησε τα δυο χωριά, συγκέντρωσε και ανέκρινε τους κατοίκους και αναζήτησε όσους είχε κατονομάσει ο Κίκηρας χωρίς όμως να τους βρει. Κατά τη διάρκεια των ερευνών εκτέλεσε ένα άτομο στο Κάτω Κερδύλιο, πυρπόλησε ορισμένα σπίτια ανταρτών και συνέλαβε μερικά άτομα. Στους συγκεντρωμένους κατοίκους δηλώθηκε ότι θα πρέπει να απέχουν από οποιαδήποτε βοήθεια προς τους αντάρτες γιατί αλλιώς θα έκαιγαν όλα ανεξαιρέτως τα σπίτια των χωριών και θα εκτελέσουν όλους τους άνδρες κατοίκους.

Οι κάτοικοι φοβήθηκαν και δημιούργησαν μια επιτροπή που αποτελούταν από τον πρόεδρο του Άνω Κερδυλίου, το γραμματέα και τον κοινοτικό σύμβουλο και η οποία στις 16 Οκτωβρίου 1941 πήγε στη Θεσσαλονίκη και υπέβαλε αίτηση στη Γενική Διοικηση για να διαβιβαστεί στη συνέχεια στις γερμανικές αρχές. Στην αίτηση αυτή η επιτροπή επικροτούσε τις τελευταίες γερμανικές επιχειρήσεις και ζητούσε την αποστολή στην περιοχή δύναμης της ελληνικής χωροφυλακής ή και γερμανικής μονάδας “ίνα ούτω εξοντώσωμεν τους ληστοσυμμορίτας και ησυχάση η επαρχία μας”.

Στις 16 Οκτωβρίου 1941 το 382ο Σύνταγμα Πεζικού της Βέρμαχτ έκανε επιδρομή στα χωριά Ζερβοχώρι, Δάφνη και Σιτοχώρι και κατέστρεψε 20 σπίτια και 2 αχυρώνες. Στο συνοικισμό Ορέσκεια Δάφνης προχώρησε στην εκτέλεση δύο ανθρώπων για κατοχή όπλων. Στο Σιτοχώρι εκτέλεσε άλλους δύο “διότι καθ΄ομολογία των συμμετέσχον εις το γνωστόν κίνημα της Νιγρίτης αλλά μετανοήσαντες επέστρεψαν εις το χωρίον των”.

Χρονικό της τραγωδίας

Ξημερώματα της 17 Οκτωβρίου 1941, δύο λόχοι του 220ου Τάγματος Σκαπανέων της Βέρμαχτ με δύναμη 250 ανδρών υπο τις διαταγές των λοχαγών Βέντλερ (Wendler) και Σράινερ Σράινερ ξεκίνησαν από τον Σταυρό Θεσσαλονίκης για τα Κερδύλια έχοντας μαζί τους κρατούμενους Κερδυλιώτες. Φτάνοντας κοντά στα χωριά άφησαν τα αυτοκίνητα, άρχισαν να ανεβαίνουν από τρία σημεία και περικύκλωσαν τα Άνω Κερδύλια από την θέση Στρόβολο και τα Κάτω Κερδύλια από την θέση Λειβάδια. Η χρονική στιγμή εκδήλωσης της επιχείρησης και το γεγονός ότι άφησαν τα αυτοκίνητα μακριά από τα χωριά δείχνει οι Γερμανοί στρατιώτες ήθελαν να αιφνιδιάσουν τους κατοίκους. Και πραγματικά σχεδόν το σύνολο των κατοίκων των δύο χωριών συνελήφθη. Κανείς δεν προσπάθησε να αποδράσει επειδή οι κάτοικοι, καθώς δεν υπήρχε ανάλογο προηγούμενο, δεν πήραν στα σοβαρά τις γερμανικές απειλές.

Οι στρατιώτες της Βέρμαχτ συγκέντρωσαν τους αρρένες κατοίκους μεταξύ 16 και 60 χρόνων στις θέσεις Αλώνια και Κούτρες. Οι γυναίκες και τα παιδιά αρχικά συγκεντρώθηκαν στα σχολεία και στη συνέχεια, αφού είχαν απομακρυνθεί οι άντρες, τους επετράπηκε να πάρουν μαζί τους όσα πράγματα μπορούσαν και να φύγουν προς το Καστρί και την Ευκαρπία ενώ κλείδωσαν σε κοινοτικό κατάστημα 23 υπερήλικες, οι οποίοι αργότερα κινδύνεψαν από την πυρπόληση του χωριού .

Στις 09.00 το πρωί δόθηκε το σήμα με μια φωτοβολίδα, και οι Γερμανοί στρατιώτες άρχισαν να εκτελούν άρρενες κατοίκους ηλικίας από 16 μέχρι 60 ετών. Από την εκτέλεση εξαιρέθηκαν στο Άνω Κερδύλιο δεκαεπτά άτομα άνω των εξήντα ετών, μεταξύ των οποίων ο ιερέας, ο δάσκαλος και ο δασοφύλακας και στο Κάτω Κερδύλιο δέκα γέροντες. Οι άνθρωποι αυτοί χρησιμοποιήθηκαν μετά το τέλος των εκτελέσεων για την ταφή των νεκρών.

Τα κτίρια των χωριών κάηκαν εκτός από τις εκκλησίες και μετά την καταστροφή, οι κάτοικοι κατέφυγαν στα χωριά Καστρί και Ευκαρπία.

Ο αριθμός των θυμάτων

Σύμφωνα με τις μεταπολεμικές λίστες εκτελεσθέντων ο αριθμός των νεκρών ανήλθε σε 214 άτομα. Οι εκθέσεις των τότε αστυνομικών αρχών και της Γενικής Διοίκησης Μακεδονίας έκαναν λόγω για 211-212 εκτελεσθέντες ενώ οι γερμανικές αρχές κατοχής για 207. Στην έκθεση που συνέταξε μεταπολεμικά το Ελληνικό Εθνικό Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου αναφέρεται ότι οι νεκροί ήταν 222. Τέλος ο Γιάννης Παπασυμεών στο βιβλίο του για την καταστροφή των Κερδυλίων δημοσιεύει κατάσταση 230 ατόμων, μεταξύ των οποίων και ετεροδημότες, που συντάχθηκε μεταπολεμικά από την κοινότητα των Νέων Κερδυλίων.

Μετά την καταστροφή

Η επίσημη ανακοίνωση από την γερμανική διοίκηση της Θεσσαλονίκης που εκδόθηκε στις 2 Νοεμβρίου 1941, αναφέρει:

«Εις τα βουνά δυτικώς του Στρυμόνος δρα από εβδομάδων μία κομμουνιστική συμμορία απαρτιζόμενη από κατοίκους των πέριξ χωρίων και επιδιδόμενη εις την ληστείαν των πλουσίων χωρικών της περιοχής όπως προσποριστεί χρηματικά μέσα, τη σύλληψιν Ελλήνων αστυνομικών προς αφαίρεση των όπλων των και δι’ αυτών τον φόνον Γερμανών στρατιωτών… Περί τα τέλη Σεπτεμβρίου εδολοφονήθησαν εις θέσιν Λαχανά 2 Γερμανοί στρατιώται και προ ημερών εγένετο απόπειρα εναντίον του γερμανικού στρατού, με αποτέλεσμα το φόνο δύο Γερμανών ναυτών και τον βαρύ τραυματισμόν ενός άλλου εις Καλόκαστρον. Εν συνεχεία διά των παρά του γερμανικού στρατού ληφθέντων μέτρων κατεστράφησαν παρ’ αυτού τα χωριά Ανω και Κάτω Κερδύλλια, οι κάτοικοι των οποίων αποδεδειγμένως ανήκον εις την εν λόγω συμμορία τροφοδοτούντες και υποστηρίζοντες ταύτην παντοιοτρόπως»..

Τα χωριά δεν ξανακατοικήθηκαν και οι εναπομείναντες κάτοικοι έκτισαν αργότερα το 1955 τον σύγχρονο οικισμό των Νέων Κερδυλίων. Η σφαγή των Κερδυλίων αναγνωρίστηκε από το Ελληνικό Κράτος το 1998 με το Προεδρικό Διάταγμα 393/7-12-1998 και η κοινότητα Νέων Κερδυλίων ως μαρτυρική. Το ολοκαύτωμα των Κερδυλίων θεωρείται η πρώτη ομαδική εκτέλεση αμάχων από τα στρατεύματα κατοχής στην Βόρεια Ελλάδα κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ιστορία - Πολιτισμός

Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού

Δημοσιεύτηκε

1 ημέρα πριν

στις

16 Οκτωβρίου 2026

από τον

Χρήστος Μουρτζούκος

Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων.

Περισσότερα από 30 εκατομμύρια έγγραφα, κατάλογοι κρατουμένων και στοιχεία καταναγκαστικής εργασίας βοηθούν στην ανασύνθεση προσωπικών ιστοριών που κινδύνεψαν να χαθούν οριστικά. Με την ψηφιοποίηση και τη χρήση νέων τεχνολογιών, το αρχείο επιχειρεί να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη και να δώσει απαντήσεις σε οικογένειες που εξακολουθούν να αναζητούν την τύχη των συγγενών τους. Πίσω από κάθε όνομα σε έναν κατάλογο κρατουμένων, πίσω από κάθε φθαρμένο έγγραφο και κάθε χειρόγραφη καταχώριση μπορεί να κρύβεται μια ανθρώπινη ιστορία που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Για χιλιάδες οικογένειες, η αναζήτηση πληροφοριών για συγγενείς που διώχθηκαν, φυλακίστηκαν ή εξαφανίστηκαν κατά τη ναζιστική περίοδο παραμένει μια ανοιχτή υπόθεση, ακόμη και οκτώ δεκαετίες μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Στη Γερμανία, τα Arolsen Archives, το Διεθνές Κέντρο για τις Ναζιστικές Διώξεις, αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς για τη διερεύνηση αυτών των υποθέσεων. Η συλλογή τους περιλαμβάνει περισσότερα από 30 εκατομμύρια ιστορικά έγγραφα, με πληροφορίες για περίπου 17,5 εκατομμύρια ανθρώπους που υπήρξαν θύματα ή επιζώντες του ναζιστικού καθεστώτος.

Το έργο του αρχείου δεν περιορίζεται στη φύλαξη ιστορικών τεκμηρίων. Στόχος είναι να διατηρηθούν τα πρωτότυπα, να οργανωθούν οι πληροφορίες που περιέχουν και να γίνουν προσβάσιμες σε συγγενείς θυμάτων, ερευνητές και πολίτες από όλο τον κόσμο. Έτσι, τα έγγραφα της ναζιστικής περιόδου μετατρέπονται σε ένα εργαλείο αναζήτησης της ιστορικής αλήθειας και αποκατάστασης της μνήμης.

Από τα αρχεία των διώξεων στην αναζήτηση της ανθρώπινης μοίρας

Τα Arolsen Archives ιδρύθηκαν το 1948, με την ονομασία International Tracing Service, σε μια εποχή κατά την οποία εκατομμύρια άνθρωποι προσπαθούσαν να εντοπίσουν συγγενείς τους που είχαν χαθεί στη διάρκεια του πολέμου. Η αρχική αποστολή ήταν να βοηθήσουν στον εντοπισμό αγνοουμένων και στη διευκρίνιση της τύχης ανθρώπων που είχαν υποστεί ναζιστικές διώξεις. Με την πάροδο των δεκαετιών, η συλλογή εξελίχθηκε σε ένα διεθνές αρχείο ιστορικής τεκμηρίωσης. Τα έγγραφα αφορούν κρατουμένους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, γκέτο και φυλακές της Γκεστάπο, ανθρώπους που οδηγήθηκαν σε καταναγκαστική εργασία, αλλά και επιζώντες που βρέθηκαν υπό τη φροντίδα συμμαχικών οργανώσεων μετά το 1945. Περιλαμβάνονται επίσης στοιχεία για τους εκτοπισμένους πληθυσμούς και τη μετανάστευση κατά τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια.

Οι κατάλογοι, τα δελτία κρατουμένων, οι καταγραφές μεταγωγών και τα διοικητικά έγγραφα μπορούν να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την πορεία ενός ανθρώπου μέσα στο σύστημα διώξεων. Ένα όνομα, μια ημερομηνία ή ένας αριθμός μητρώου ενδέχεται να αποτελέσει το στοιχείο που θα συνδέσει διαφορετικά έγγραφα και θα επιτρέψει την ανασύνθεση ενός μέρους της ζωής του. Ωστόσο, το αρχείο δεν είναι πλήρες. Πολλά έγγραφα καταστράφηκαν από τους ίδιους τους Ναζί ή χάθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Επιπλέον, εκατομμύρια άνθρωποι δολοφονήθηκαν χωρίς να καταγραφούν ποτέ τα ονόματά τους. Για τον λόγο αυτό, η απουσία ενός προσώπου από τις διαθέσιμες συλλογές δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξε ή ότι δεν υπέστη διώξεις.

Η ψηφιοποίηση αλλάζει τον τρόπο αναζήτησης

Για πολλά χρόνια, η αξιοποίηση του αρχείου απαιτούσε εκτεταμένη χειρωνακτική εργασία. Οι ερευνητές έπρεπε να εξετάζουν φακέλους, να διαβάζουν χειρόγραφες σημειώσεις και να αντιπαραβάλλουν πληροφορίες που βρίσκονταν σε διαφορετικά έγγραφα. Η ψηφιοποίηση αλλάζει σταδιακά αυτή τη διαδικασία. Τα Arolsen Archives αναπτύσσουν ένα ηλεκτρονικό αρχείο μέσω του οποίου οι χρήστες μπορούν να αναζητούν ονόματα και ιστορικά θέματα, να εντοπίζουν ψηφιοποιημένα τεκμήρια και να εξετάζουν το περιεχόμενό τους από απόσταση. Η διαδικασία, ωστόσο, δεν τελειώνει με τη σάρωση ενός εγγράφου. Για να μπορεί να αναζητηθεί αποτελεσματικά, πρέπει να καταχωριστούν τα στοιχεία του, να συνδεθούν τα ονόματα με τις αντίστοιχες εγγραφές και να οργανωθούν οι πληροφορίες που περιέχει.

Σε αυτό το στάδιο αξιοποιούνται τεχνολογίες οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων (OCR), καθώς και εργαλεία που βοηθούν στην ομαδοποίηση και τη διασύνδεση δεδομένων. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διευκολύνει την ανάγνωση καταλόγων και την αντιπαραβολή πληροφοριών από διαφορετικά έγγραφα, ώστε να εντοπίζονται πιθανές συνδέσεις ανάμεσα σε πρόσωπα, τόπους και γεγονότα. Η τεχνολογία, όμως, δεν υποκαθιστά την ιστορική έρευνα. Τα παλιά έγγραφα περιέχουν δυσανάγνωστα χειρόγραφα, διαφορετικές γραφές ονομάτων, συντομογραφίες και λάθη καταγραφής. Για τον λόγο αυτό, η αυτοματοποιημένη αναγνώριση χρειάζεται έλεγχο και αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν αφορά στοιχεία που μπορούν να επηρεάσουν την ανασύνθεση της μοίρας ενός θύματος.

Όταν ένα όνομα οδηγεί σε μια οικογενειακή ιστορία

Η σημασία των Arolsen Archives γίνεται ιδιαίτερα εμφανής μέσα από τις αναζητήσεις συγγενών. Για ανθρώπους που προσπαθούν να μάθουν τι συνέβη σε έναν παππού, μια γιαγιά ή έναν άλλο συγγενή που εξαφανίστηκε κατά τη ναζιστική περίοδο, ακόμη και ένα μικρό εύρημα μπορεί να έχει μεγάλη συναισθηματική και ιστορική αξία. Η αναζήτηση μπορεί να οδηγήσει σε πληροφορίες για την κράτηση ενός προσώπου, τη μεταφορά του σε στρατόπεδο, την καταναγκαστική εργασία ή την παρουσία του σε μεταπολεμικό καταυλισμό εκτοπισμένων. Σε άλλες περιπτώσεις, τα έγγραφα προσφέρουν μόνο αποσπασματικές ενδείξεις, οι οποίες χρειάζεται να διασταυρωθούν με άλλες πηγές.

Το ηλεκτρονικό αρχείο είναι ελεύθερα προσβάσιμο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για προσωπικές αναζητήσεις όσο και για επιστημονικούς, εκπαιδευτικούς και δημοσιογραφικούς σκοπούς. Όταν η διαδικτυακή έρευνα δεν αποδίδει αποτελέσματα, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθυνθούν στην υπηρεσία αναζήτησης του οργανισμού. Η προσπάθεια αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή κατά την οποία οι επιζώντες του ναζισμού λιγοστεύουν. Καθώς οι προσωπικές μαρτυρίες χάνονται σταδιακά, τα τεκμήρια αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα για την ιστορική έρευνα και τη διατήρηση της μνήμης.

#everynamecounts: Η μνήμη ως συλλογική προσπάθεια

Η ψηφιοποίηση δεν στηρίζεται αποκλειστικά στους εργαζομένους του αρχείου. Σημαντικό ρόλο έχουν και οι εθελοντές που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία #everynamecounts. Μέσω της δράσης αυτής, πολίτες βοηθούν στην καταχώριση πληροφοριών από ιστορικά έγγραφα, ώστε τα ονόματα και τα σχετικά στοιχεία να γίνουν ευκολότερα αναζητήσιμα. Η συμμετοχή τους συμβάλλει στην προσπάθεια να συνδεθούν οι ψηφιοποιημένες σελίδες με συγκεκριμένα πρόσωπα και να διευκολυνθούν οι μελλοντικές αναζητήσεις.

Πρόκειται για μια μορφή συμμετοχικής ιστορικής μνήμης, στην οποία η τεχνολογία συνδυάζεται με την ανθρώπινη εργασία. Η καταχώριση ενός ονόματος δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διαδικασία: είναι ένας τρόπος να αναγνωριστεί η ύπαρξη ενός ανθρώπου και να διατηρηθεί η ιστορία του μέσα σε ένα ευρύτερο αρχείο συλλογικής εμπειρίας. Παράλληλα, η πρωτοβουλία #StolenMemory επικεντρώνεται στην αναζήτηση συγγενών πρώην κρατουμένων στους οποίους είχαν αφαιρεθεί προσωπικά αντικείμενα κατά τη σύλληψή τους. Τα αντικείμενα αυτά, όταν είναι δυνατόν να επιστραφούν στις οικογένειες, λειτουργούν ως απτοί σύνδεσμοι με ανθρώπους των οποίων η ιστορία συχνά έχει διασωθεί μόνο μέσα από έγγραφα.

Παρά την πρόοδο της ψηφιοποίησης, η προστασία των πρωτότυπων εγγράφων παραμένει βασική προτεραιότητα. Πολλά από αυτά χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες για τη διεκπεραίωση αιτημάτων εντοπισμού αγνοουμένων. Το συχνό ξεφύλλισμα, η αντιγραφή και η μεταφορά τους έχουν αφήσει σημάδια φθοράς. Οι εργασίες συντήρησης περιλαμβάνουν την κατάλληλη συσκευασία, την αντιμετώπιση της όξινης φθοράς του χαρτιού και την καταγραφή της κατάστασης κάθε τεκμηρίου. Η ψηφιακή πρόσβαση περιορίζει την ανάγκη συνεχούς χειρισμού των πρωτοτύπων, χωρίς όμως να καταργεί την ανάγκη διατήρησής τους.

Η σημασία της συλλογής έχει αναγνωριστεί και διεθνώς: από το 2013, τα Arolsen Archives περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα «Μνήμη του Κόσμου» της UNESCO, το οποίο αποσκοπεί στην προστασία και ανάδειξη σημαντικών τεκμηρίων της παγκόσμιας ιστορίας.

Ένα αρχείο για το παρελθόν και τις επόμενες γενιές

Η δουλειά των Arolsen Archives δείχνει ότι η ιστορική μνήμη δεν διατηρείται μόνο μέσα από μνημεία, επετείους και δημόσιες τελετές. Διατηρείται και μέσα από την επίμονη εργασία της καταγραφής, της διασταύρωσης και της προστασίας των τεκμηρίων. Κάθε έγγραφο μπορεί να αποτελέσει μια μαρτυρία για το πώς οργανώθηκαν οι διώξεις, πώς λειτούργησε ο μηχανισμός καταναγκαστικής εργασίας και ποιες συνέπειες είχε ο ναζισμός για εκατομμύρια ανθρώπους. Ταυτόχρονα, μπορεί να προσφέρει σε μια οικογένεια μια πληροφορία που αναζητούσε επί δεκαετίες.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η παραπληροφόρηση και η διαστρέβλωση ιστορικών γεγονότων εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση, η πρόσβαση στις πρωτογενείς πηγές αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Τα αρχεία δεν απαντούν σε κάθε ερώτημα, ούτε μπορούν να αναπληρώσουν τα τεκμήρια που χάθηκαν. Μπορούν, όμως, να διασώσουν όσα εξακολουθούν να υπάρχουν και να επιτρέψουν στις επόμενες γενιές να τα μελετήσουν. Στο Μπαντ Άρολσεν, η αναζήτηση δεν αφορά μόνο το τι συνέβη στο παρελθόν. Αφορά και τη δυνατότητα να μη χαθούν ξανά τα ίχνη ανθρώπων που βρέθηκαν στο επίκεντρο ενός από τα μεγαλύτερα εγκλήματα της ευρωπαϊκής ιστορίας.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Η ιστορία του Καπετανίδη στον Ισραηλινό Τύπο

Η ζωή, η δημοσιογραφική δράση και η θυσία του Νίκου Καπετανίδη αναδεικνύονται στην Israel Hayom, μέσα από άρθρο του Χρήστου Κωνσταντινίδη, που θέτει στο επίκεντρο τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και την άρνηση της Τουρκίας να αναμετρηθεί με το ιστορικό της παρελθόν.

Δημοσιεύτηκε

2 ημέρες πριν

στις

15 Οκτωβρίου 2026

από τον

ΧΑΚ

Στον ισραηλινό Τύπο φτάνει η ιστορία του Νίκου Καπετανίδη, του Πόντιου δημοσιογράφου που οδηγήθηκε στην αγχόνη στην Αμάσεια, στις 21 Σεπτεμβρίου 1921, επειδή υπερασπίστηκε με την πένα και τη δημόσια στάση του τον Ελληνισμό του Πόντου.

Με άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2026 στην Israel Hayom, ο δημοσιογράφος και διευθυντής σύνταξης του Geopolitico.gr, Χρήστος Κωνσταντινίδης, παρουσιάζει στο διεθνές αναγνωστικό κοινό τη διαδρομή του εκδότη της «Εποχής». Παράλληλα, συνδέει την ιστορική του μαρτυρία με το σημερινό ζήτημα της λογοδοσίας και την επιλεκτική στάση της Άγκυρας απέναντι στα εγκλήματα του παρελθόντος.

Το δημοσίευμα φέρει τον τίτλο «Turkey demands accountability from Israel – but not from itself», δηλαδή «Η Τουρκία απαιτεί λογοδοσία από το Ισραήλ – αλλά όχι από τον εαυτό της».

Η αφετηρία του άρθρου είναι η εκτέλεση του 32χρονου Καπετανίδη. Γεννημένος στη Ριζούντα το 1889 και απόφοιτος του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας, ο δημοσιογράφος εξέδωσε το 1918 την εφημερίδα «Εποχή», καταγράφοντας τις διώξεις και τη βία που υφίσταντο οι ελληνικοί πληθυσμοί στην Τραπεζούντα και στα χωριά του Πόντου.

Μέσα από αναφορές στη μαρτυρία του Δημήτρη Ψαθά στη «Γη του Πόντου», ο Κωνσταντινίδης σκιαγραφεί έναν άνθρωπο με ορμή, πατριωτικό φρόνημα και βαθιά πίστη στην ελευθερία. Έναν εκδότη που αντιλαμβανόταν τη δημοσιογραφία ως ευθύνη απέναντι στον λαό του και κατονόμαζε τους υπευθύνους των διωγμών, γνωρίζοντας ότι κάθε φύλλο της εφημερίδας του μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον του.

Ιδιαίτερη θέση στο άρθρο έχει η αντιπαράθεσή του με τον Τοπάλ Οσμάν, τον παραστρατιωτικό αρχηγό που συνδέθηκε με σφαγές, λεηλασίες και εκτοπισμούς Ελλήνων και Αρμενίων. Όπως υπογραμμίζεται, ο Καπετανίδης δεν υποχώρησε μπροστά στις απειλές του, ούτε άλλαξε τη γραμμή της εφημερίδας για να εξασφαλίσει την προσωπική του σωτηρία.

Το δημοσίευμα περιγράφει τα λεγόμενα «Δικαστήρια Ανεξαρτησίας» της Αμάσειας ως μηχανισμό εξόντωσης της ηγεσίας του ποντιακού Ελληνισμού. Κληρικοί, εκπαιδευτικοί, επιχειρηματίες και δημοσιογράφοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με διαδικασίες στις οποίες, σύμφωνα με την ανάλυση του αρθρογράφου, η καταδίκη είχε ουσιαστικά προαποφασιστεί.

Απέναντι στους κατηγόρους του, ο Καπετανίδης υπερασπίστηκε ανοιχτά την εθνική του θέση. Όταν κατηγορήθηκε ότι αγωνιζόταν για την ανεξαρτησία του Πόντου, δήλωσε ότι επιδίωκε και την ένωσή του με την Ελλάδα. Το άρθρο αναφέρεται και στην τελευταία του κραυγή πριν από τον απαγχονισμό: «Ζήτω η Ελλάς!»

Κεντρικό σημείο της παρέμβασης αποτελεί η διάσωση του αρχείου της «Εποχής» από τον αδελφό του, Κώστα Καπετανίδη, ο οποίος το μετέφερε στην Ελλάδα. Η ψηφιοποίησή του, επισημαίνει ο Κωνσταντινίδης, δημιουργεί δυνατότητες ευρύτερης μελέτης και διεθνούς αξιοποίησης.

Πρόκειται για τεκμήρια γραμμένα την ώρα που εξελίσσονταν οι διωγμοί. Ο αρθρογράφος προτείνει τη μετάφραση, την επιστημονική επεξεργασία και την παρουσίασή τους σε κοινοβούλια, πανεπιστήμια και διεθνείς οργανισμούς, ως μέρος μιας οργανωμένης προσπάθειας για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας.

Η σύνδεση με το σήμερα γίνεται μέσα από την κριτική στην Τουρκία, η οποία κατηγορεί το Ισραήλ για γενοκτονία στη Γάζα, ενώ εξακολουθεί να αρνείται τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Το άρθρο διευκρινίζει ότι οι καταγγελίες κατά του Ισραήλ πρέπει να κρίνονται με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία και το δίκαιο. Θέτει, όμως, ταυτόχρονα το ζήτημα της συνέπειας: ένα κράτος που απαιτεί έλεγχο της συμπεριφοράς άλλων κρατών οφείλει να δέχεται τον έλεγχο και της δικής του ιστορικής διαδρομής.

Μέσα από την ιστορία του Καπετανίδη, η παρέμβαση στην Israel Hayom αναδεικνύει έτσι ένα συγκεκριμένο αίτημα: η διασωθείσα μαρτυρία της «Εποχής» να αποκτήσει τη διεθνή παρουσία που της αναλογεί, μεταφέροντας την ιστορική τεκμηρίωση του ποντιακού Ελληνισμού πέρα από τα ελληνικά σύνορα.

Διαβάστε το άρθρο στην Israel Hayom.