Ακολουθήστε μας

Διεθνή

Η αποχώρηση των Τούρκων από την Αθήνα το 1833

Δημοσιεύτηκε στις

Η εγκατάλειψη της Ακρόπολης από τους Τούρκους και η παράδοση της στους Βαυαρούς (31 Μαρτίου 1833) – Ποιος ύψωσε πρώτος την ελληνική σημαία στην Ακρόπολη – Οι καμπάνες ποιας εκκλησίας ήχησαν πρώτες μετά από 374 χρόνια;

Ένα από τα ιστορικά ζητήματα που δεν έχει φωτιστεί αρκετά είναι το πότε αποχώρησαν οι τελευταίοι Τούρκοι από την Αθήνα. Πριν το τέλος της Επανάστασης του 1821, στα χρόνια του Καποδίστρια ή αργότερα; Και πότε συγκεκριμένα; Στο ερώτημα αυτό θα δώσουμε απάντηση με το σημερινό μας άρθρο.

Η Αθήνα και η Ακρόπολη στην Επανάσταση του 1821

Το 1456 η Αθήνα, φραγκοκρατούμενη ως τότε, καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς ενώ η κατάκτηση της ολοκληρώθηκε το 1458 με την άλωση της Ακρόπολης. Μετά από μια βραχύβια κατάληψη της πόλης από τους Βενετούς (1687) η οθωμανική κυριαρχία επανήλθε. Βέβαια η Αθήνα πλήρωσε πολύ ακριβά και το σύντομο «πέρασμα» των Βενετών από αυτή. Στις 26 Σεπτεμβρίου 1687 κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Ακρόπολης, μια οβίδα των Βενετών ανατίναξε τη στέγη και ένα μέρος της πλευράς του Παρθενώνα που είχε μετατραπεί από τους Τούρκους σε πυριτιδαποθήκη. Αποχωρώντας ο Μοροζίνι, αρχιστράτηγος των Βενετών έκλεψε τους λέοντες της Ακρόπολης, του Θησείου και του Πειραιά που τους μετέφερε στη Βενετία. Φοβούμενοι τουρκικά αντίποινα 5.000 Αθηναίοι εγκατέλειψαν την πόλη και εγκαταστάθηκαν στην πλειοψηφία τους, στις βενετικές κτήσεις.

Athina-Akropoli-1833

Πριν την Επανάσταση του 1821 η Φιλική Εταιρεία είχε διεισδύσει και στην Αττική. Στις 25 Απριλίου 1821 επαναστατημένοι Έλληνες με επικεφαλής τον Δήμο Αντωνίου κατέλαβαν την Αθήνα και οι Τούρκοι κλείστηκαν στο φρούριο της Ακρόπολης. Στην εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονος κοντά στο Δημοπρατήριο έγινε κατανυκτική λειτουργία από τον Μητροπολίτη Αθηνών Διονύσιο και ευλογήθηκαν τα όπλα των επαναστατών. Μετά τη δοξολογία εκλέχθηκε πενταμελής προσωρινή διοικητική επιτροπή με πρόεδρο τον Μητροπολίτη Διονύσιο. Από τότε άρχισε η συστηματική πολιορκία της Ακρόπολης με εκατέρωθεν απώλειες.

Σε μία σύγκρουση στις 8 Ιουνίου 1821 σκοτώθηκε ο Δήμος Αντωνίου. Ο Δημήτριος Υψηλάντης έστειλε ως αντικαταστάτη του τον Λιβέριο Λιβερόπουλο. Η κάθοδος όμως του Ομέρ Βρυώνη στην Αθήνα ανάγκασε τους Έλληνες να εγκαταλείψουν την πολιορκία και να καταφύγουν στα γειτονικά νησιά.

Τον Νοέμβριο του 1821 όμως η πολιορκία της Ακρόπολης επαναλήφθηκε υπό την ηγεσία του Παναγιώτη Κτενά και αργότερα του Ηλία Μαυρομιχάλη. Στις 10 Ιουνίου 1822 η Ακρόπολη παραδόθηκε στους επαναστάτες και στον Ιερό Βράχο υψώθηκε η ελληνική σημαία. Την αρχηγία των ελληνικών ενόπλων σωμάτων της Αττικής ανέλαβαν στη συνέχεια ο Οδυσσέας Ανδρούτσος και ο Ιωάννης Γκούρας.

Στις αρχές του 1826 ήρθε στην Αθήνα ο Γάλλος Συνταγματάρχης Φαβιέρος και συγκρότησε τον πρώτο τακτικό ελληνικό στρατό. Το καλοκαίρι του 1826 ο Κιουταχής εκστράτευσε στην Αττική μετά την πτώση του Μεσολογγίου.

Στις 3 Αυγούστου κατέλαβε την Αθήνα και οι κάτοικοι κλείστηκαν στην Ακρόπολη. Ο Καραϊσκάκης και ο Φαβιέρος έσπευσαν να βοηθήσουν τους πολιορκημένους και συγκρούστηκαν με τους Τούρκους στο Χαϊδάρι (6-8 Αυγούστου 1826).

Οι απώλειες ήταν μεγάλες και από τις δύο πλευρές όμως οι Έλληνες αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν στην Ελευσίνα.

akropoli-othomanaki-aytokratoria
Μετά τη μάχη οι Τούρκοι έσφιξαν περισσότερο τον πολιορκητικό κριό γύρω από την Ακρόπολη. Όμως οι Έλληνες με επικεφαλής τον Γκούρα αντιστέκονταν σθεναρά. Στις 30 Σεπτεμβρίου όμως σκοτώθηκε ο Γκούρας και την αρχηγία των Ελλήνων ως τα μέσα Οκτωβρίου 1826 ανέλαβε ο Νικόλαος Κριεζώτης. Μετά τον θάνατο του Καραϊσκάκη στις 22 Απριλίου 1827 και την καταστροφική για τους Έλληνες μάχη του Ανάλατου (24/4/1827) ο Γάλλος ναύαρχος Δεριγνί, ένας από τους επικεφαλής των συμμαχικών στόλων στη ναυμαχία του Ναβαρίνου τον Οκτώβριο του 1827, μεσολάβησε και οι έγκλειστοι στην Ακρόπολη Έλληνες αναγκάστηκαν να παραδώσουν το φρούριο στις 24 Μαΐου και να αποσυρθούν στη Σαλαμίνα, την Αίγινα και άλλα νησιά.

Εκεί έμειναν ως την υπογραφή του Πρωτόκολλου του Λονδίνου (22 Ιανουαρίου/3 Φεβρουαρίου 1830) ,όμως η Ακρόπολη παρέμενε στα χέρια των Τούρκων που επίσημα τουλάχιστον, δεν είχαν παραδώσει ούτε την Αθήνα.

Η κωλυσιεργία των Τούρκων στην παράδοση της Ακρόπολης

Η 22α Ιανουαρίου 1831 είχε ορισθεί από τους αντιπρέσβεις των Μεγάλων Δυνάμεων στο Ναύπλιο ως ημέρα παράδοσης στους Έλληνες της Ακρόπολης και ολόκληρης της Αθήνας. Οι αντιπρέσβεις ζήτησαν από τον Ιωάννη Καποδίστρια να μεταβεί μαζί τους στην Αθήνα όπου θα συζητούσαν με τον απεσταλμένο του σουλτάνου Χατζή Ισμαήλ το θέμα της εκκένωσης από τα τουρκικά στρατεύματα της Αθήνας, της Εύβοιας και της Ακαρνανίας. Ο κυβερνήτης δέχθηκε την πρόσκληση και ανέβηκε μάλιστα στην Ακρόπολη, όμως η παράδοση της Αθήνας και της Ακρόπολης δεν έγινε καθώς δεν είχε διευθετηθεί από την ελληνική κυβέρνηση το ζήτημα των εθνικών κτημάτων. Μάλιστα ο Καποδίστριας ένιωσε μεγαλύτερη στενοχώρια γιατί παρά την απαγόρευση του ο Βρετανός Ναύαρχος Μάλκολμ και η Δούκισσα της Πλακεντίας είχαν αγοράσει από τους Τούρκους κτήματα στην πόλη της Αθήνας και στα περίχωρά της όπως στην Πεντέλη.

Εκτός από την Αθήνα και την Αττική, πρόβλημα με την αποχώρηση των Τούρκων υπήρχε και στην υπόλοιπη Στερεά Ελλάδα που περιλαμβανόταν στα όρια του νέου ελληνικού κράτους, στην Εύβοια και στην Ακαρνανία. Οι αγάδες της Στερεάς Ελλάδας και της Εύβοιας ισχυρίζονταν ότι για να αποχωρήσουν τα τουρκικά στρατεύματα έπρεπε πρώτα να καταβληθούν οι καθυστερούμενοι μισθοί τους. Τα απαιτούμενα χρήματα θα εξασφαλίζονταν από την πώληση των τουρκικών κτημάτων στην ελληνική κυβέρνηση αντί διακοσίων-τριακοσίων χιλιάδων ταλίρων. Παρά τις προσπάθειες του Καποδίστρια που είχε να αντιμετωπίσει και αντιδράσεις στο εσωτερικό, το ποσό αυτό ήταν αδύνατο να βρεθεί.

Antoine-Schilcher-2

Ο Όθωνας βασιλιάς της Ελλάδας – Η οριστικοποίηση των ελληνικών συνόρων

Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια και την αναταραχή που επικράτησε, στις 29 Απριλίου 1832 υπογράφηκε Συνθήκη από τους πληρεξούσιους των Μεγάλων Δυνάμεων και της Βαυαρίας με την οποία οριστικοποιήθηκε η αναγόρευση του Όθωνα ως «βασιλέως της Ελλάδος» και το νέο ελληνικό κράτος ονομάστηκε «Βασίλειον της Ελλάδος». Με τον «Διακανονισμό της Κωνσταντινούπολης» (Συνθήκη του Καλεντέρ Κιόσκ) της 9/21 Ιουλίου 1832 και το Πρωτόκολλο του Λονδίνου της 18/30 Αυγούστου επιδικάστηκε η περιοχή της Λαμίας στην Ελλάδα και αποφασίστηκε ότι η γραμμή Αμβρακικού-Παγασητικού θα είναι η οριογραμμή της Ελλάδας στον βορρά. Στις 20 Ιανουαρίου/1 Φεβρουαρίου αγκυροβόλησαν στο Ναύπλιο τα συμμαχικά πλοία που έφεραν στην Ελλάδα τον βασιλιά Όθωνα, τα μέλη της αντιβασιλείας και τα βαυαρικά στρατεύματα.

Η Αθήνα πρωτεύουσα του νέου ελληνικού κράτους

Μετά την ανακήρυξη του νέου ελληνικού κράτους, το 1830 είχαν αρχίσει συζητήσεις για το ποια πρέπει να είναι η πρωτεύουσά του. Η Κόρινθος, το Ναύπλιο, η Τρίπολη, το Άργος, η Σύρος και τα Μέγαρα είχαν προταθεί επίσης, όμως επικράτησε τελικά η Αθήνα κυρίως λόγω της αρχαίας αίγλης της και τα οφέλη που θα καρπωνόταν το νέο ελληνικό κράτος αν αναγεννιόταν η περίφημη πόλη ως πρωτεύουσά του. Το πρόβλημα με την Αθήνα όμως ήταν ότι η Ακρόπολη παρέμενε ακόμα στα χέρια των Τούρκων. Στις 16 Φεβρουαρίου 1833 η Αντιβασιλεία τύπωσε διάταγμα στην επίσημη Εφημερίδα της Κυβερνήσεως με το οποίο διέτασσε «την κατάληψιν πασών των εντός των ορίων του Βασιλείου θέσεων».

Οι Βαυαροί έστειλαν στην Αθήνα τον πολιτικό, διπλωμάτη και συγγραφέα Ιάκωβο Ρίζο-Νερουλό που είχε γράψει την κωμωδία «Καρακιστικά» το 1812 με την οποία χλεύαζε όσους ακολουθούσαν τις γλωσσικές απόψεις του Κοραή. Να σημειώσουμε εδώ κάτι μάλλον άγνωστο, ότι το 1828 ο Ρίζος Νερουλός έγραψε στη Γενεύη το βιβλίο «Histoire Moderne de la Grece depuis la chute de l’ Empire d’ Orient» («Νεότερη Ιστορία της Ελλάδος από την πτώση της Ανατολικής Αυτοκρατορίας»), το οποίο θεωρείται η πρώτη απόπειρα συγγραφής της ιστορίας της νεότερης Ελλάδας από Έλληνα ιστορικό και έχει ως κύρια ιδέα τη διατήρηση της ύπαρξης και της εθνικής ενότητας των Ελλήνων κατά την τουρκοκρατία. Μουσελίμης (διοικητής) της Αθήνας ως το 1831 ήταν ο άπληστος και αδίστακτος Γιουσούφ μπέης που προκάλεσε την οργή των κατοίκων της πόλης καθώς ξυλοκόπησε μέχρι θανάτου τον επικεφαλής της συντεχνίας των μπακάληδων της Αθήνας Αναγνώστη Σχοινά και αναγκάστηκε να καταφύγει στον Ομέρ πασά της Καρύστου. Τον διαδέχθηκε ο ντελήμπασης (αρχηγός των ντελήδων, των ανδρών της ελαφριάς καβαλαρίας) Εγιούπ αγάς, «Κούρδος από τα βάθη της Ανατολής, άνθρωπος αγαθός», κατά τον Δημήτρη Φωτιάδη.

800px-Jakovakis_Rizos_Neroulos-_1_

Σύμφωνα με τον William Miller ήταν «ένθερμος θαυμαστής του συνταγματικού πολιτεύματος και της ελευθερίας του Τύπου, ην εμελέτησεν εις τας μεταφράσεις του εν Ύδρα δημοσιευομένου τω 1831 «Απόλλωνος», οργάνου ονομαστού της αντιπολιτεύσεως του Καποδιστρίου» («Τα πρώτα έτη των νεοτέρων Αθηνών»). Ο Εγιούπ αγάς ήταν ήπιος προς τους Χριστιανούς και δεν εμπλεκόταν πολύ στη διοίκηση της Αθήνας την οποία ασκούσαν οι δημογέροντες. Ο Ρίζος Νερουλός έφτασε στην Αθήνα την 1η Μαρτίου 1833. Ο Εγιούπ αγάς μαζί με τους 100 οπλισμένους Τουρκαρβανίτες που είχαν μείνει στην πόλη την εγκατέλειψαν ήρεμα κι έφυγαν για τη Χαλκίδα.

Οι Τούρκοι εγκαταλείπουν την Ακρόπολη!

Ο επικεφαλής των Τούρκων στην Ακρόπολη, ο φρούραρχος του Ιερού Βράχου Οσμάν αγάς κλείστηκε με 250 άνδρες εκεί και δεν παρέδιδε ξεκαθαρίζοντας στον Ρίζο Νερουλό ότι δεν θα φύγει αν δε λάβει εντολή από την κυβέρνησή του. Έτσι στις 28 Φεβρουαρίου 1833 ένα τάγμα Βαυαρών με επικεφαλής τον Αντισυνταγματάρχη Χερμπστ ξεκίνησε από το Ναύπλιο για την Αθήνα. Πολύτιμες πληροφορίες για την αποστολή αυτή μας δίνει ο Βαυαρός Υπολοχαγός τότε, Χριστόφορος Νέζερ (1805-1883) που έγραψε απομνημονεύματα με τίτλο «Τα πρώτα έτη της ιδρύσεως του Ελληνικού Βασιλείου». Ο Νέζερ παντρεύτηκε δύο Ελληνίδες, την Αγαθή Τρικκαλιώτη με την οποία απέκτησαν δέκα παιδιά και όταν αυτή πέθανε, τη Μαρία Γιαννακού με την οποία απέκτησαν δεκαέξι παιδιά.

Εγγόνια του ήταν οι σπουδαίοι ηθοποιοί Μαρίκα Νέζερ (1906-1989), ο αδελφός της Χριστόφορος Νέζερ (1902-1995) και ο ξάδελφός τους Χριστόφορος Νέζερ (1887-1970). Ο ηθοποιός Γιώργος Πυρπασόπουλος είναι εγγονός της εξ αγχιστείας αδελφής της Μαρίκας Νέζερ (Πηγή: Βικιπαίδεια)

marika-nezer

Οι Βαυαροί το πρώτο βράδυ διανυκτέρευσαν στη Νεμέα. Την επόμενη έφτασαν στην Κόρινθο όπου βρήκαν ένα σωρό χαλάσματα. Οι αξιωματικοί έμειναν σ’ ένα χάνι «με μικρά σκοτεινά δωμάτια και ακάθαρτους μελανωτούς τοίχους… οι δε στρατηγοί εις το ύπαιθρον μεταξύ των ερειπίων», γράφει ο Νέζερ. Τα χαράματα συνέχισαν τη διαδρομή τους περνώντας από τον Ισθμό της Κορίνθου (δεν υπήρχε τότε διώρυγα) και διανυκτέρευσαν κοντά στην Κακιά Σκάλα. Στις 4 Μαρτίου έφτασαν στα ερειπωμένα από τις συγκρούσεις Μέγαρα. Ωστόσο το ίδιο βράδυ έφτασε καβαλάρης ταχυδρόμος από το Ναύπλιο φέρνοντάς τους διαταγή να παραμείνουν εκεί αναμένοντας νέες διαταγές.

Τα μέλη της Αντιβασιλείας φοβήθηκαν σύγκρουση μεταξύ Βαυαρών και Τούρκων. «Αυτό δεν μας ήρεσε καθόλου διότι ήτο φανερόν ότι εις τα Μέγαρα δεν είχομεν να κερδίσωμεν τίποτε. Έτσι η πόλις αυτή μας εχρησίμευσεν ως σχολείον υπομονής επί δεκατέσσερας ημέρας» γράφει ο Νέζερ. Όταν η Αντιβασιλεία έλαβε καθησυχαστικές ειδήσεις από τον Ρίζο Νερουλό έδωσε εντολή στο βαυαρικό τάγμα να συνεχίσει την πορεία του προς την Αθήνα. Οι Βαυαροί ξεκίνησαν στις 18 Μαρτίου και το βράδυ έφτασαν στην Ελευσίνα, στην οποία επίσης διανυκτέρευσαν στη Μονή Δαφνίου απ’ όπου: «… εφάνησαν αι Αθήναι και η Ακρόπολις με τα μαρμάρινα ερείπια. Ο ήλιος εχρύσωσε την κορυφήν του Παρθενώνος και του Ερεχθείου. Αι στήλαι ήσαν ακόμη βαθέως εσκιασμέναι, τούτο δε εξήρε την ωραιότητα του επάνω μέρους» κατά τον Νέζερ.

19thCenturyAthens05

Στις 20 Μαρτίου οι Βαυαροί ξεκίνησαν για την Αθήνα και το μεσημέρι της ίδιας μέρας έφτασαν στην πόλη. Γεμάτοι ενθουσιασμό, τους περίμεναν οι λιγοστοί κάτοικοι της πόλης με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Άνθιμο Ζ’ (ο τίτλος του αρχιεπισκόπου άρχισε να δίνεται από το 1923 και τον έλαβε πρώτος ο Χρυσόστομος Α’) με κλαδιά ελιάς και τους έραιναν με άνθη και κλαδιά δάφνης: «Τα ερυθρά φέσια, αι μακραί και κυαναί φούσται, τα λαμπρά ενδύματα των γυναικών και των ανδρών και κυρίως αι ζωηραί κινήσεις παρουσίαζον προ των οφθαλμών έξοχον εικόνα. Όλοι εκράτουν κλάδους ελαιών και διάφορα άνθη που έσειον και τα ύψωναν εις τον αέρα φωνάζοντας: «Ζήτω ο Βασιλεύς! Ζήτω οι Βαυαροί!» αναφέρει ο Νέζερ.

Ο Οσμάν αγάς ωστόσο δεν παρέδιδε την Ακρόπολη καθώς δεν είχε λάβει σχετική διαταγή. «Έτσι», γράφει ο Νέζερ, «από καιρού εις καιρόν εβλέπομεν μόνον σαρικοφόρον τινά και πωγωνοφόρον (γενειοφόρο) επάνω εις τα τείχη της Ακροπόλεως, πράγμα που ηρέθιζεν ακόμη περισσότερον την φαντασίαν και την περιέργειάν μας».

Στις 31 Μαρτίου έφτασε το σουλτανικό διάταγμα στον Οσμάν αγά με το οποίο διατασσόταν να παραδώσει την Ακρόπολη στους Βαυαρούς επικεφαλής των οποίων ήταν ο Ταγματάρχης Πάλιγκεν (ή Πάλιγκαν). Ένα άγημα έφτασε στην Ακρόπολη και οι Βαυαροί είδαν τους άνδρες της φρουράς της: «… τα ενδύματά των ήταν άθλια και τετριμμένα, οι ίδιοι έφεραν μακρά ισπανικά τυφέκια και πλατείας μάχαιρας» γράφει ο Πάλιγκεν.

Ο Νέζερ διορίστηκε φρούραρχος της Ακρόπολης και διέταξε το απόσπασμα να παρουσιάσει όπλα, τιμώντας τη φρουρά που παραδίδει τον Ιερό Βράχο. Οι Τούρκοι έμειναν αδιάφοροι και δεν απάντησαν στον χαιρετισμό. Ο Πάλιγκεν πήγε στο Ερέχθειο όπου βρισκόταν ο Οσμάν αγάς και του έδωσε το έγγραφο που είχε για να παραλάβει το κάστρο.

Το βράδυ οι Βαυαροί κατασκήνωσαν στην Ακρόπολη. Γράφει σχετικά ο Χριστόφορος Νέζερ ο οποίος κοιμήθηκε στον Παρθενώνα έχοντας για προσκεφάλι ένα κομμάτι από σπασμένη κολόνα και στρώμα μια ψάθα, ότι ονειρευόταν με ανοιχτά μάτια κι έβλεπε «έκπληκτος επάνω εις την Ακρόπολιν των Αθηνών τον άρχοντα Περικλήν τον Σωκράτην με τους μαθητάς του, τον Ευριπίδην, τον Δημοσθένην και τόσους άλλους μεγάλους άνδρας της ενδόξου Ελλάδος, περιφερομένους κάτω από τας στήλας και εισερχομένους εις τον αθάνατον ναόν της Παλλάδας».

αρχειο-ληψης-_2_

Η ελληνική σημαία στην Ακρόπολη – Οι καμπάνες ποιου ναού ήχησαν πρώτες;

Έτσι στις 31 Μαρτίου 1833 αποχώρησαν και οι τελευταίοι Τούρκοι από την Αθήνα. Για τελευταία φορά, η επέτειος της μέρας αυτής εορτάστηκε το 1933… Στην Ακρόπολη ήταν υψωμένη ως τότε η πράσινη σημαία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που κατέβηκε. Την επόμενη μέρα, ένας Χιώτης ναυτικός που συνοδευόταν από τον γιο του έφτασε στην Ακρόπολη με μια «ελληνική παντιέρα» από το πλοίο του που ναυλοχούσε στον Πειραιά και ζήτησε από τους Βαυαρούς να υψωθεί εκεί η σημαία αυτή. Ο Νέζερ, ως επικεφαλής, δέχτηκε το αίτημα του «καπετάν – Δημήτρη», όπως τον αναφέρει. Φτιάχτηκε ένας πρόχειρος ιστός και η ελληνική σημαία υψώθηκε σε αυτόν. Ο γιος του καπετάν – Δημήτρη φώναξε: «Ζήτω η Ελλάς».

Η Αθήνα σύμφωνα με απογραφή που διενήργησε το 1824 ο επικεφαλής της Αστυνομίας Μόσχος Αθανασιάδης, είχε 1.605 σπίτια και 9.040 κατοίκους, ενώ το 1835 οι κάτοικοί της έφτασαν τους 12.000. Στα χρόνια της τουρκοκρατίας, δεν επιτρεπόταν να υπάρχουν καμπάνες σε ναούς. Μετά την απελευθέρωση της Αθήνας από τους Οθωμανούς, η πρώτη καμπάνα που ήχησε, χαρμόσυνα βέβαια, ήταν αυτή του Αγίου Νικολάου Ραγκαβά, που βρίσκεται στη «σκιά» της Ακρόπολης», στην οδό Πρυτανείου. Η καμπάνα, ιταλικής κατασκευής βρισκόταν σε κρύπτη για πολλούς αιώνες!

1024px-Administrative_Divisions_Greece_1833_de_svg

Ο «Κουλάς» ή «Γουλάς» της Ακρόπολης

Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων, σχεδόν αιώνων, τουρκοκρατίας στην Αθήνα, στην Ακρόπολη είχαν αλλάξει πολλά, με κυριότερο βέβαια τη μετατροπή του Παρθενώνα σε τζαμί. Παράλληλα είχαν κατασκευαστεί πολλά οχυρωματικά έργα, με σημαντικότερο ένα ψηλό τετράπλευρο πύργο κοντά στα Προπύλαια, γνωστό ως «Κουλά» ή «Γουλά». Υπολογίζεται ότι είχε ύψος 26 – 28 μέτρα και πλάτος περίπου 8. Ήταν φτιαγμένος από πέτρες που είχαν μεταφερθεί από τον Πειραιά και από ογκόλιθους πεντελικού μαρμάρου προερχόμενους εν μέρει από τα Προπύλαια. Χρησίμευε κυρίως ως παρατηρητήριο των τειχών της Ακρόπολης και γενικότερα του λεκανοπεδίου. Επί τουρκοκρατίας χρησίμευε και ως αποθήκη αλατιού όσων ζούσαν στην Ακρόπολη. Είναι άγνωστο πότε κατασκευάστηκε ο πύργος. Κατά τους Τραυλό και Herzberg κατασκευάστηκε επί των De la Roche. Κατά τον Καμπούρογλου, ανεγέρθηκε στα βυζαντινά χρόνια και αναδιαμορφώθηκε κατά τη λατινοκρατία και την τουρκοκρατία. Οι Hopf, Rubio y Lluch και Dinsmoor, θεωρούν ότι κατασκευάστηκε από τους Καταλανούς. Ο Burnouf θεωρεί ότι ανεγέρθηκε επί των Acciajuoli, λόγω της φαινομενικής ομοιότητας του με αντίστοιχους πύργους της Τοσκάνης, άποψη με την οποία διαφωνεί ο Καιροφύλας. Ο πύργος κατεδαφίστηκε το 1874. (Πηγή: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ, «Η ΑΤΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΓΑΙΟΥ ΣΤΟΝ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ», ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΑΝΤ. ΣΤΑΜΟΥΛΗ, 2004)

Πηγές: «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ», τ. ΙΒ, ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ
ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΩΤΙΑΔΗ, «ΟΘΩΝΑΣ Η ΜΟΝΑΡΧΙΑ», Εκδόσεις Σ. Ι. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, 10η έκδοση, 1998
ΚΩΣΤΑ Η. ΜΠΙΡΗ, «ΑΙ ΑΘΗΝΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥ 19ου ΕΙΣ ΤΟΝ 20ου ΑΙΩΝΑ» ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ «ΜΕΛΙΣΣΑ»

ΠΗΓΗ: Protothema.gr

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες

Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.

Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.

Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.

Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.

Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.

Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία

Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.

Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.

Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».

Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.

Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.

Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC

Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.

Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.

Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.

Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.

Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.

Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.

Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία

Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.

Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.

Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.

Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.

Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.

Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.

Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ

Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.

Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.

Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.

Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.

Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.

Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας

Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.

Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.

Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.

Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.

Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.

Το μήνυμα προς το Πακιστάν

Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.

Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.

Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.

Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.

Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

Διεθνή

Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.

Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο

Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.

Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.

Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές

Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς

Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.

Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.

Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών

Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.

Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.

Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες

Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.

Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.

Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή

Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.

Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.

Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.

Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.

Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.

Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.

Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.

Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.

Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις

Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.

Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.

Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.

Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.

Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.

Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.

Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.

Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.

Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.

Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.

Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.

Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.

Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία

Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.

Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.

Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.

Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.

Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.

Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.

Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.

Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.

Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.

Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία

Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;

Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.

Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.

Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.

Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.

Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.

Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Αθλητικά7 ώρες πριν

Εθνικιστική πρόκληση στα Σκόπια με φόντο τον Ηρακλή! Αλυτρωτικός χάρτης και επίσημη διαμαρτυρία της Ελλάδας

Διπλωματικές διαστάσεις προσλαμβάνει η υπόθεση του πανό που ανάρτησαν οπαδοί της ΜΖΤ Σκοπίων κατά τη διάρκεια της αναμέτρησης με τον...

Αναλύσεις10 ώρες πριν

Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες

Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα,...

Ιστορία - Πολιτισμός11 ώρες πριν

Σήμερα γιορτάζουν τα Σέρβια της Μακεδονίας!

Μετά τη νίκη στο Σαραντάπορο και στα Στενά Πόρτας, η απελευθέρωσή των Σερβίων στις 10 Οκτωβρίου άνοιξε τον δρόμο για...

Αναλύσεις11 ώρες πριν

Συρία: Μυστικές υπηρεσίες και διπλωματία στο προσκήνιο – Η Τουρκία επιχειρεί να εδραιώσει τον ρόλο της απέναντι στο Ισραήλ

Σημαντική διπλωματική κινητικότητα καταγράφεται στον άξονα Άγκυρας–Δαμασκού, με τον υπουργό Εξωτερικών της Συρίας Ασάαντ αλ Σαϊμπάνι να πραγματοποιεί διαδοχικές επαφές...

Διεθνή12 ώρες πριν

Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς

Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον...

Δημοφιλή