Αναλύσεις
Νίκος Μελέτης στο Liberal: Η προσέγγιση Ερντογάν – Σίσι και η πρόκληση για την Ελλάδα
Και οι δυο πλευρές με δηλώσεις του Ερντογάν αλλά και του εκπροσώπου της Αιγυπτιακής Προεδρίας εκφράζουν την ελπίδα ότι αυτή η χειραψία θα ανοίξει τον δρόμο για συνομιλίες για τη βελτίωση των σχέσεων
«Υπάρχει ένα αυταρχικό σύστημα, ολοκληρωτικό. Τώρα, απαντώ σε όσους αναρωτιούνται γιατί ο Ταγίπ Ερντογάν δεν μιλάει στον Σίσι, επειδή υπάρχουν μεσολαβητές που έρχονται εδώ μερικές φορές, αλλά δεν θα μιλήσω ποτέ σε κάποιον σαν αυτόν» δήλωνε το 2019 ο Ερντογάν ενώ την ίδια χρονιά αποχωρούσε από το επίσημο γεύμα που παρέθετε ο τότε Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στον ΟΗΕ επειδή στο τραπέζι του Αμερικανού προέδρου καθόταν ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αλ Σίσι.
Χρειάσθηκαν εννέα χρόνια από τότε που ανέλαβε τις τύχες της χώρας του ο Αλ Σίσι ανατρέποντας τον πρόεδρο Μόρσι, στενό φίλο του Ερντογάν, και αρχηγό των Αδελφών Μουσουλμάνων, στη διάρκεια των οποίων έχουν ανταλλαγεί βαρύτατοι χαρακτηρισμοί μεταξύ των δυο ηγετών, ώστε να δώσουν τα χέρια στην τελετή έναρξης του Μουντιάλ στο Κατάρ. Και φυσικά κάθε άλλο τυχαίο δεν ήταν ότι στη φωτογραφία που κυκλοφόρησε είναι ο εμίρης του Κατάρ που με απλωμένα χέρια έκανε το «προξενιό».
Εξάλλου το Κατάρ έχει πειθώ και στις δυο χώρες καθώς ο κ.Ερντογάν βλέπει στον Εμίρη την ελπίδα του να διασώζει την τουρκική οικονομία όταν παρίσταται ανάγκη με ένεση μετρητών, ενώ ο Αλ Σισι ακολουθώντας το παράδειγμα των άλλων Αράβων που εξομάλυναν τις σχέσεις με την Ντόχα προσπαθεί και αυτός να επωφεληθεί έχοντας αποσπάσει το τελευταίο τρίμηνο σχεδόν 3,5 δις δολάρια καταριανών επενδύσεων.
Και οι δυο πλευρές με δηλώσεις του Ερντογάν αλλά και του εκπροσώπου της Αιγυπτιακής Προεδρίας εκφράζουν την ελπίδα ότι αυτή η χειραψία θα ανοίξει τον δρόμο για συνομιλίες για τη βελτίωση των σχέσεων
Ήταν μόλις πριν δυο εβδομάδες που ο Αιγύπτιος ΥΠΕΞ Σ. Σούκρι είχε ανακοινώσει τη διακοπή των επαφών μεταξύ των δυο χωρών (είχαν πραγματοποιηθεί δυο κύκλοι συνομιλιών την προηγούμενη χρονιά) με αφορμή την πολιτική της Τουρκίας στη Λιβύη.
Όμως πλέον φαίνεται ότι ανοίγει παράθυρο με απόφαση Κορυφής, για την επανάληψη αυτών των συνομιλιών που έχουν να αντιμετωπίσουν βεβαίως πολλά εμπόδια.
Διότι στα χρόνια αυτά αναπτύχθηκε μια πολιτική εχθρότητα μεταξύ των δυο χωρών, με τοξικές κατηγορίες που εκτοξεύθηκαν εκατέρωθεν αλλά και με την ανάπτυξη ανταγωνισμού σε περιφερειακές συγκρούσεις κυρίως στη Λιβύη, αλλά και στη Συρία, ενώ η Αίγυπτος βλέπει με μεγάλη καχυποψία την προσπάθεια της Άγκυρας να διευρύνει την επιρροή της στον Αραβικό Κόσμο, στη Βόρεια και Κεντρική Αφρική.
Όσο για τους Αδελφούς Μουσουλμάνους είναι σαφές ότι η Άγκυρα παίρνει μέτρα περιορισμού τους στην Τουρκία προκειμένου να εξευμενίσει τον πρόεδρο Σίσι, δεν τους έχει όμως εγκαταλείψει.
Ο κ.Ερντογάν έχει δείξει το τελευταίο διάστημα έτοιμος για μεγάλες κωλοτούμπες όπως έκανε με τα ΗΑΕ, τη Σ.Αραβία και το Ισραήλ και απέμενε ο πιο σκληρός αντίπαλος, Αιγύπτιος πρόεδρος.
Η ομαλοποίηση των σχέσεων του Ισραήλ με αραβικές χώρες με τις συμφωνίες του Αβραάμ, η αποκατάσταση των σχέσεων της Σ.Αραβίας, των ΗΑΕ με το Κατάρ δημιούργησαν ένα νέο κλίμα «συμφιλίωσης» και κατευνασμού των αντιπαραθέσεων που απειλούσαν να αποσταθεροποιήσουν την πιο εύφλεκτη περιοχή του πλανήτη και στην οποία βρίσκεται συγκεντρωμένο σημαντικό μέρος των πλουτοπαραγωγικών πόρων για την παγκόσμια οικονομία. Η διαδικασία αυτή γίνεται υπό τις ευλογίες των Αμερικανών και θυμίζει το παλιότερο Αμερικανικό σχέδιο για μια διευρυμένη συνεργασία στην περιοχή με άξονες την Τουρκία, το Ισραήλ, την Αίγυπτο και τις χώρες του Κόλπου.
Οι τουρκοαιγυπτιακές σχέσεις δεν πρόκειται βεβαίως να εξομαλυνθούν εν μια νυκτί, καθώς απομένει πολύς δρόμος να διανυθεί, όμως δημιουργείται όπως όλα δείχνουν η βάση για επαναπροσέγγιση.
Το νέο αυτό περιβάλλον δημιουργεί νέες προκλήσεις και για την Αθήνα.
Όλο το προηγούμενο διάστημα η Αθήνα έχει επιδοθεί σε αγώνα δρόμου ώστε να διασφαλίσει ότι η αυτή η διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεων της Τουρκίας με ΗΑΕ, Σ.Αραβία, Ισραήλ και Αίγυπτο δεν θα γίνει εις βάρος των στρατηγικών σχέσεων που έχουν αναπτύξει οι σχέσεις αυτές με την Ελλάδα.
Όμως υπάρχει μια ιδιόμορφη κατάσταση καθώς οι σχέσεις της Ελλάδας με τις χώρες αυτές θεμελιώθηκαν και ενισχύθηκαν ακριβώς στη βάση της εχθρότητας και αντιπαλότητας τους με την Τουρκία. Χωρίς να αποτελούν συμμαχία εναντίον της Τουρκίας είχαν σαφή προσανατολισμό για τη δημιουργία ισχυρού αντίβαρου στην προσπάθεια ενίσχυσης της επιρροής της Άγκυρας στον Αραβικό Κόσμο στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Β.Αφρική.
Χωρίς να έχουν εκλείψει όλοι οι λόγοι που έφεραν τις χώρες αυτές απέναντι στην Τουρκία είναι προφανές ότι δημιουργείται ένα διαφορετικό κλίμα, μέσα στο οποίο πλέον θα πρέπει να κινηθεί και η ελληνική εξωτερική πολιτική. Μια αποστολή όχι και τόσο εύκολη, αλλά η Ελλάδα έχει «διπλωματικά εργαλεία» στα χέρια της.
Με την Αίγυπτο υπάρχει μια ιδιαίτερή κατάσταση καθώς είναι χώρα με την οποία η Ελλάδα έχει σύνορα και μάλιστα σε περιοχή που η Τουρκία αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα
Το ελληνοαιγυπτιακό αν και έγινε με μεγάλο κόστος αποτελεί μια σημαντική σφήνα στις επιδιώξεις της Τουρκίας καθώς επικαλύπτει το τουρκολυβικό. Βεβαίως, παραμένει μια μεγάλη περιοχή που έχει μείνει εκτός οριοθέτησης Ανατολικά του 28ου Μεσημβρινού καθώς οι Αιγύπτιοι επιθυμούν να την κρατούν σε εκκρεμότητα προκειμένου να μην έρθουν σε ευθεία σύγκρουση με την Τουρκία αλλά και γιατί με την τουρκική λογική θα αποσπούσαν ένα μεγάλο κομμάτι ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Το Κάιρο το οποίο δύσκολα θα έρθει σε συνεννόηση με την Τουρκία για το θέμα της Λιβύης, αντιθέτως έχει βρει συνεννόηση με την Ελλάδα (τουλάχιστον με τον υπουργό εξωτερικών Ν. Δένδια) στην απόρριψη των εκτός αρμοδιοτήτων της κινήσεων και επιλογών της προσωρινής κυβέρνησης Ντμπεϊμπά αλλά και στήριξης της Ανατολικής Λιβύης.
Οι στρατιωτικές σχέσεις Ελλάδας Αιγύπτου έχουν αποκτήσει βάθος και δύσκολα θα διαταραχθούν από την προσέγγιση με την Τουρκία, όπως και η ενεργειακή συνεργασία, καθώς η ηλεκτρική διασύνδεση Ευρώπης με την Αφρική ,μέσω του καλωδίου που θα συνδέει Ελλάδα με Αίγυπτο είναι ένα project του μέλλοντος. Επίσης, η Αίγυπτος δεν πρόκειται να αποδεχθεί να διατηρήσει η Τουρκία τη Λιβύη στη σφαίρα επιρροή της, καθώς αυτό θα αφήνει διαρκώς ανοικτή πληγή στο μαλακό υπογάστριο της…
Στο περιβάλλον αυτό είναι ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι σήμερα στο Κάϊρο ο ΥΕΘΑ Ν.Παναγιωτόπουλος αναμένεται να υπογράψει με τον Αιγύπτιο ομόλογο του «Μνημόνιο Κατανόησης σχετικά με τη Συνεργασία στους Τομείς Αεροναυτικής και Ναυτικής Έρευνάς και Διάσωσης» το οποίο συνιστά ουσιαστικά Συμφωνία για τις περιοχές ευθύνης Έρευνας και Διάσωσης (Search and Rescue Region-SRR).
Ο ΙΜΟ απαιτεί διμερείς συμφωνίες για τον καθορισμό της περιοχής Έρευνας και Διάσωσης και η πρακτική που ακολουθείται είναι οι περιοχές ευθύνης στη θάλασσα να συμπίπτουν με το FIR της κάθε χώρας. Η Τουρκία συστηματικά αμφισβητεί τις ελληνικές ζώνες ευθύνης SAR και πρόσφατα επέκτεινε παράνομα και αυθαίρετα τη δική της περιοχή ευθύνης ώστε να καταλαμβάνει σημαντικό τμήμα και στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο του ελληνικού FIR, ώστε η περιοχή αυτή να ταυτίζεται με τις πάγιες διεκδικήσεις της Τουρκίας επί των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας και να εγκλωβίζουν τα ελληνικά νησιά σε ζώνες επιχειρησιακής αρμοδιότητας της Τουρκίας. Η Τουρκία μάλιστα είχε αμφισβητήσει επίσημα τη Συμφωνία που είχαν συνάψει για τις περιοχές ευθύνης SAR η Ελλάδα με την Κύπρο. Η Συμφωνία με την Αίγυπτο ενισχύει την ελληνική θέση αλλα δεν εμποδίζει την Τουρκία να προβάλει τις διεκδικήσεις της.
Η Αθήνα θα προσφέρει ακόμη στην Αιγυπτιακή πλευρά μια «Συμφωνία για την Απασχόληση Εποχικών Εργαζομένων στον Γεωργικό Τομέα» η οποία είναι ιδιαίτερης σημασίας για το Κάιρο.
Το παιγνίδι πλέον στην Ανατολική Μεσόγειο γίνεται πιο περίπλοκο και πιο δύσκολο και αποτελεί μεγάλη πρόκληση για την Ελλάδα το να μείνει «ζωντανή» στο παιγνίδι αυτό με ισχυρές θέσεις και συμμάχους.
ΠΗΓΗ: Liberal.gr
Αναλύσεις
Από Αυτοκρατορία… επαίτης των Ταλιμπάν: Το οικονομικό ναυάγιο του Ιράν
Πώς έφτασε το Ιράν στο σημείο όπου η προοπτική επενδύσεων από το Αφγανιστάν των Ταλιμπάν θεωρείται επιτυχία;
Η δημόσια κατακραυγή για την ανακοίνωση μιας συμφωνίας παραχώρησης ιρανικής γης στο Αφγανιστάν ανάγκασε τους Ιρανούς αξιωματούχους να προβούν σε κινήσεις περιορισμού της ζημιάς, αποκαλύπτοντας όχι μόνο τη شدت της λαϊκής οργής, αλλά και την έκταση της οικονομικής παρακμής του Ιράν μετά από 47 χρόνια θεοκρατικής διακυβέρνησης.
Στις 8 Οκτωβρίου 2026, ο Μοχσέν Ζανγκανέ, βουλευτής που εκπροσωπεί περιφέρεια στα βορειοανατολικά της χώρας, κοντά στο Αφγανιστάν, ανακοίνωσε στο Sahar TV (τμήμα της κρατικής ραδιοτηλεόρασης του Ιράν, IRIB) ότι:
«…Καταλήξαμε σε συμφωνία βάσει της οποίας το Αφγανιστάν θα μπορούσε να έχει μια δική του περιοχή εντός της Ελεύθερης Ζώνης στο Λιμάνι Τσαμπαχάρ».
Η δήλωση, η οποία έγινε κατά τη διάρκεια συζήτησης για τα επιτεύγματά του σε πρόσφατη επίσκεψη στο Αφγανιστάν, προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση των Ιρανών.
Ελάχιστα ζητήματα προκαλούν τόσο βαθιά συναισθήματα στο Ιράν όσο η απώλεια εδαφών. Οι Ιρανοί εξακολουθούν να θρηνούν την απώλεια εδαφών που παραδόθηκαν υπό τη δυναστεία των Κατζάρ στην Τσαρική Ρωσία τις αρχές του 19ου αιώνα. Η υπόνοια ότι το Ιράν θα παρέδιδε ακόμη ένα κομμάτι γης, και μάλιστα στο Αφγανιστάν —με τη μεσαιωνική νοοτροπία των Ταλιμπάν— άναψε τη φωτιά της οργής και πρόσθεσε ταπείνωση. Τα ιρανικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατακλύστηκαν από τίτλους περί «εκχώρησης ιρανικού εδάφους στο Αφγανιστάν».
Η αντίδραση ήταν τόσο ισχυρή που παρέμβησαν ανώτεροι αξιωματούχοι. Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαήλ Μπαγαΐ, παραχώρησε συνέντευξη Τύπου στην οποία απέρριψε τις αναφορές ως «παρεξήγηση».
«Επρόκειτο, στην πραγματικότητα, για μια σαφή παρεξήγηση που προέκυψε από τις δηλώσεις ενός από τους αξιοσέβαστους βουλευτές», δήλωσε.
Προσωπικό του αφγανικού στρατού ποζάρει σε στρατιωτικό όχημα. (Φωτογραφία: Shutterstock)
Στη συνέχεια έδωσε μια εξήγηση. Αυτό που συζήτησαν οι Ιρανοί και οι Ταλιμπάν, είπε ο Μπαγαΐ, δεν ήταν μεταβίβαση κυριαρχίας, αλλά μια ρυθμιστική μίσθωση (leasing) του τύπου που χρησιμοποιείται διεθνώς για να δίνεται σε περίκλειστα κράτη πρόσβαση σε λιμάνια και ανοιχτές θάλασσες. Τέτοιες ρυθμίσεις, υποστήριξε, θα μπορούσαν να διευκολύνουν το εμπόριο και να ενισχύσουν τις καλές σχέσεις.
Μετά την άρνηση, προέβη σε μια διευκρίνιση: Καμία επίσημη πρόταση σχετικά με το Αφγανιστάν δεν είχε υποβληθεί, δήλωσε ο Μπαγαΐ. Το θέμα απλώς εγέρθηκε στο περιθώριο μιας επίσημης συνάντησης κατά τη διάρκεια υπουργικής επίσκεψης στο Αφγανιστάν, και το Ιράν συμφώνησε να το εξετάσει.
Ο Ζανγκανέ διευκρίνισε επίσης τις δηλώσεις του. Αυτό που εννοούσε, είπε, ήταν ότι το Ιράν θα διέθετε περίπου δέκα εκτάρια γης沿τη παραλία του Λιμανιού Τσαμπαχάρ και περίπου 100 εκτάρια στην Ελεύθερη Ζώνη του λιμανιού για αφγανικές επενδύσεις. Το Αφγανιστάν θα μπορούσε να αναπτύξει υποδομές, όπως ένα εσωτερικό ξηρό λιμάνι (dry port) για τη βελτίωση της πρόσβασής του στα διεθνή ύδατα.
«Η έννοια αυτής της συμφωνίας είναι ότι το Αφγανιστάν θα επενδύσει σε αυτή την περιοχή», εξήγησε ο Ζανγκανέ, τονίζοντας ότι το Ιράν δεν θα μεταβιβάσει ούτε έδαφος ούτε κυριαρχία.
Para τις προσπάθειες των αξιωματούχων να διορθώσουν τις δηλώσεις του βουλευτή, η ιστορία αυτή έριξε αλάτι στις πληγές ενός έθνους που ακόμα μετανοεί για την επανάσταση του 1979 που έφερε τους κληρικούς στην εξουσία. Πώς έφτασε μια χώρα προικισμένη με τεράστιους φυσικούς πόρους, στρατηγική γεωγραφική θέση, μακρά ιστορία περιφερειακού εμπορίου και έναν ταλαντούχο, μορφωμένο και φιλοδυτικό πληθυσμό, στο σημείο όπου η προοπτική επενδύσεων από το Αφγανιστάν των Ταλιμπάν θεωρείται επίτευγμα;
Για δεκαετίες, οι πολιτικές της Ισλαμικής Δημοκρατίας απέτρεπαν τους ξένους επενδυτές από τους οποίους το Ιράν θα μπορούσε να εξασφαλίσει προηγμένη τεχνολογία, τεχνογνωσία και σημαντικά κεφάλαια. Η πολιτική απομόνωση, οι κυρώσεις, η ιδεολογική εχθρότητα προς τη Δύση και ένα οικονομικό σύστημα που κυριαρχείται από ισχυρά κατεστημένα συμφέροντα περιόρισαν την πρόσβαση του Ιράν στις διεθνείς αγορές και τις σύγχρονες επενδύσεις. Αντί να ενταχθεί στην παγκόσμια οικονομία, η χώρα υπέστη απομόνωση.
Ο λαός του Ιράν κρατιέται πίσω από ένα σύστημα που θέτει τις ιδεολογικές προτεραιότητες πάνω από την οικονομική ανάπτυξη και τη νομιμοφροσύνη στο καθεστώς πάνω από την ικανότητα.
Η ειρωνεία είναι ότι το Ιράν διαθέτει πολλά από τα πλεονεκτήματα που χρησιμοποιούν άλλες χώρες για να μετασχηματίσουν τις οικονομίες τους. Η γεωγραφική του θέση θα μπορούσε να το καταστήσει μείζονα διαμετακομιστικό κόμβο που συνδέει την Κεντρική Ασία, τον Καύκασο, την ινδική υποήπειρο και τη Μέση Ανατολή. Οι ενεργειακοί του πόροι, η βιομηχανική του βάση και το εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό του θα μπορούσαν να φέρουν ευημερία. Ωστόσο, το καθεστώς σπατάλησε αυτά τα πλεονεκτήματα μέσα από δεκαετίες κακοδιαχείρισης, ιδεολογικής αντιπαράθεσης και θεσμικής παρακμής.
Η αντίθεση με χώρες που βρίσκονταν στο ίδιο επίπεδο με το Ιράν το 1979, ή που ξεκίνησαν από λιγότερο πλεονεκτική θέση, είναι αμείλικτη. Η Νότια Κορέα έχει εξελιχθεί σε μεγάλη τεχνολογική και βιομηχανική δύναμη. Οι αραβικές χώρες του Περσικού Κόλπου —τις οποίες οι Ιρανοί θεωρούσαν κάποτε κατώτερες— έχουν εξελιχθεί σε κέντρα διεθνών επενδύσεων, εμπορίου και υπηρεσιών. Το βιοτικό επίπεδο των πληθυσμών τους υπερβαίνει πλέον αυτό των Ιρανών. Εν τω μεταξύ, ο λαός του Ιράν παραμένει εγκλωβισμένος από ένα σύστημα που θέτει τις ιδεολογικές προτεραιότητες πάνω από την οικονομική ανάπτυξη και τη νομιμοφροσύνη στο καθεστώς πάνω από την ικανότητα.
Το οικονομικό δυναμικό του Ιράν δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά οι ιδεολογικοί θεσμοί και οι πολιτικές της Ισλαμικής Δημοκρατίας το έχουν παρεμποδίσει, καθώς το καθεστώς έχει μετατραπεί σε μια κακιστοκρατία: διακυβέρνηση από τους λιγότερο ικανούς και τους πλέον ακατάλληλους.
meforum.org
Αναλύσεις
Le Figaro: Στο χείλος του γκρεμού η Γαλλία ετοιμάζεται για τον ερχομό της τρόικας
Η Γαλλία δεν ανήκει πλέον στον πυρήνα της ευρωζώνης, αλλά έχει μετατραπεί σε περιφερειακή χώρα που απειλεί τη σταθερότητά της. Ο κίνδυνος για το ενιαίο νόμισμα δεν προέρχεται πλέον από τις χώρες PIGS, οι οποίες έχουν ανακάμψει από τις αρχές της δεκαετίας του 2010, αλλά από τις FROGS: French Oversized Government and Social Security («Υπερδιογκωμένο γαλλικό κράτος και σύστημα κοινωνικής ασφάλισης»). Παράλληλα, ο κίνδυνος που συνδέεται με το δημόσιο χρέος μεταδίδεται στις τράπεζες, οι οποίες είναι εκτεθειμένες σε αυτό κατά 100 δισεκατομμύρια ευρώ, καθώς και στις ασφαλιστικές εταιρείες και στις επιχειρήσεις. Οι επενδυτές μειώνουν τη συμμετοχή των γαλλικών περιουσιακών στοιχείων στα χαρτοφυλάκιά τους και απαιτούν ολοένα υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου.
Αναλύσεις
Οι κινητές ομάδες πυρός αεράμυνας και η απειλή των drones
Μία από τις απαντήσεις σε αυτή την απειλή ήταν η δημιουργία Κινητών Ομάδων Πυρός Αεράμυνας (Mobile Air Defense Fire Groups). Οι μονάδες αυτές προσδίδουν μεγαλύτερη ευελιξία στην αεράμυνα και επιτρέπουν αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση ελαφρών εναέριων στόχων. Η μαχητική τους αποτελεσματικότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον εξοπλισμό και τον οπλισμό που διαθέτουν.
Τα τελευταία χρόνια, τα μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) έχουν μεταβάλει τον τρόπο λειτουργίας της στρατιωτικής αεράμυνας περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη κατηγορία εναέριου στόχου. Μία από τις απαντήσεις σε αυτή την απειλή ήταν η δημιουργία Κινητών Ομάδων Πυρός Αεράμυνας (Mobile Air Defense Fire Groups). Οι μονάδες αυτές προσδίδουν μεγαλύτερη ευελιξία στην αεράμυνα και επιτρέπουν αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση ελαφρών εναέριων στόχων. Η μαχητική τους αποτελεσματικότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον εξοπλισμό και τον οπλισμό που διαθέτουν.
Οι σύγχρονες απειλές
Στις εμπόλεμες ζώνες, ο αντίπαλος χρησιμοποιεί εκτεταμένα μικρά UAV. Τα ελαφρά τετρακόπτερα αξιοποιούνται για αναγνώριση, ως φορείς βομβών ή ως αναλώσιμα drones καμικάζι. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, αποτελούν απειλή τόσο για τις στρατιωτικές δυνάμεις όσο και για αμάχους και κρίσιμες εγκαταστάσεις.

Για τα παραδοσιακά συστήματα αεράμυνας, ένα μικρό UAV αποτελεί δύσκολο στόχο. Συχνά είναι δύσκολο να εντοπιστεί από τα ραντάρ, ενώ η χρήση αντιαεροπορικού πυροβολικού ή κατευθυνόμενων πυραύλων δεν είναι πάντοτε πρακτική, είτε λόγω τεχνικών χαρακτηριστικών είτε λόγω κόστους. Για τον λόγο αυτό, τα τελευταία χρόνια αναζητήθηκαν εναλλακτικές λύσεις με βέλτιστη ισορροπία επιδόσεων και οικονομίας.
Παράλληλα, η ουκρανική πλευρά, σε συνεργασία με ξένους εταίρους, ανέπτυξε την παραγωγή βαρέων επιθετικών UAV και προχώρησε σε μαζικές επιδρομές βαθιά εντός της ρωσικής επικράτειας. Αν και η αντιμετώπιση τέτοιων UAV είναι θεωρητικά εφικτή για την αεράμυνα, η δυσκολία βρίσκεται στην κλίμακα και στον συντονισμό των επιθέσεων. Οι μαζικές επιδρομές δεσμεύουν τα παραδοσιακά μέσα αεράμυνας, με αποτέλεσμα οι κινητές ομάδες πυρός να αναλαμβάνουν σημαντικό μέρος της άμυνας σε μικρές αποστάσεις.
Οι Ουκρανοί λαμβάνουν επίσης υπόψη του τις δυνατότητες της ρωσικής αεράμυνας. Κατά τον σχεδιασμό αεροπορικών επιθέσεων επιδιώκεται ο εντοπισμός θέσεων ραντάρ και αντιαεροπορικών μονάδων, λαμβάνοντας υπόψη και τα χαρακτηριστικά του εδάφους. Με βάση αυτά τα δεδομένα, χαράσσονται ασφαλέστερες διαδρομές ώστε τα UAV να φθάνουν στους στόχους τους με ελάχιστες απώλειες.
Η φιλοσοφία της κινητικότητας
Η απάντηση στις μαζικές επιθέσεις ελαφρών drones ήταν η δημιουργία των κινητών ομάδων πυρός αεράμυνας. Η κύρια αποστολή τους είναι η αντιμετώπιση μικρών και πολυάριθμων UAV. Η εμπλοκή μεγαλύτερων εναέριων στόχων είναι δυνατή, αλλά δεν αποτελεί πρωταρχικό τους ρόλο.
Οι πρώτες ρωσικές μονάδες αυτού του τύπου εμφανίστηκαν το 2023, ενώ ορισμένες συγκροτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος BARS (Combat Army Reserve of the Country). Παρόμοια προσέγγιση ακολουθήθηκε και από την ουκρανική πλευρά ήδη από το 2022, σύμφωνα με ανοικτές πηγές. Σήμερα, οι κινητές ομάδες πυρός έχουν αποκτήσει ευρεία διάδοση στις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις και κατέχουν σημαντική θέση στη συνολική αμυντική διάταξη.

Οι ομάδες αυτές λειτουργούν σε διάφορους φορείς ασφαλείας, κυρίως στον Στρατό Ξηράς, όπου ενισχύουν την οργανική αεράμυνα των σχηματισμών, αλλά και σε άλλους κλάδους των ενόπλων δυνάμεων και στη Ρωσική Εθνοφρουρά. Ένα μεγάλο μέρος τους επιχειρεί στη ζώνη των πολεμικών επιχειρήσεων, ενώ άλλες αναπτύσσονται στα μετόπισθεν για την προστασία πόλεων, στρατιωτικών εγκαταστάσεων, βιομηχανικών μονάδων και κρίσιμων υποδομών.
Η βασική ιδέα είναι απλή: πρόκειται για μικρές μονάδες που διαθέτουν δικά τους οχήματα, μέσα επικοινωνίας, αισθητήρες και οπλισμό. Μπορούν να παραμένουν σε επιφυλακή σε προκαθορισμένες θέσεις ή να μετακινούνται ταχύτατα σε περιοχές όπου απαιτείται ενίσχυση της αεράμυνας.
Το κύριο πλεονέκτημά τους έναντι άλλων στοιχείων αεράμυνας είναι η υψηλή κινητικότητα και η ταχύτητα αντίδρασης. Έχουν τη δυνατότητα να αλλάζουν γρήγορα θέση, να καλύπτουν κενά στην αμυντική διάταξη και να παρεμβαίνουν σε νέες διαδρομές διείσδυσης UAV.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα από το πεδίο της μάχης, οι κινητές ομάδες πυρός έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικό μέσο αντιμετώπισης UAV, ιδιαίτερα όταν είναι ενταγμένες στο συνολικό δίκτυο διοίκησης και ελέγχου της αεράμυνας.
Εξοπλισμός και οπλισμός
Οι κινητές ομάδες πυρός πρέπει να διαθέτουν υψηλή κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας κίνησης εκτός δρόμου, καθώς και τη δυνατότητα αυτόνομης ανίχνευσης και προσβολής στόχων. Για τον σκοπό αυτό εξοπλίζονται με διάφορα μέσα, από οχήματα έως εξειδικευμένα ηλεκτρονικά συστήματα.

Καθώς οι μονάδες αυτές δημιουργήθηκαν υπό την πίεση των επιχειρησιακών αναγκών, δεν υπάρχει απόλυτη τυποποίηση στον εξοπλισμό τους. Κάθε ομάδα μπορεί να διαθέτει διαφορετικά μέσα, χωρίς αυτό να επηρεάζει ουσιαστικά την αποστολή της.
Η κινητικότητα εξασφαλίζεται κυρίως από ημιφορτηγά (pick-up), οχήματα τύπου buggy και ελαφρά φορτηγά ρωσικής παραγωγής. Χρησιμοποιούνται επίσης τροποποιημένα οχήματα UAZ-452/3741 («Bukhanka»). Στο πίσω μέρος των οχημάτων εγκαθίστανται τα οπλικά συστήματα, αποθηκεύονται πυρομαχικά και τοποθετείται ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός.
Ορισμένες ομάδες διαθέτουν δικά τους μέσα επιτήρησης του εναέριου χώρου, όπως μικρά ραντάρ και σταθμούς ηλεκτρονικής αναγνώρισης. Επιπλέον, χρησιμοποιούν ασυρμάτους για την ανταλλαγή δεδομένων με γειτονικές μονάδες και τα κέντρα διοίκησης. Η επικοινωνία και ο συντονισμός αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την αποτελεσματικότητά τους.
Τα μέσα εμπλοκής
Οι κινητές ομάδες πυρός χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα για διαφορετικές αποστάσεις και κατηγορίες στόχων:
- Τα πυροβόλα όπλα αντιμετωπίζουν UAV σε μικρές αποστάσεις.
- Τα αναχαιτιστικά drones αναλαμβάνουν πιο απομακρυσμένους ή ταχύτερους στόχους.
- Τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου παρεμβάλλουν τα κανάλια επικοινωνίας των εχθρικών UAV.
Ο κύριος οπλισμός αποτελείται από πολυβόλα διαφόρων τύπων, όπως τα PKM/PKT, DShK, NSV και Kord. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και πιο σπάνια όπλα, όπως το αεροπορικό πολυβόλο GShG-7.62. Τα πολυβόλα είναι συνήθως εγκατεστημένα σε βάσεις επί των οχημάτων, συχνά σε διπλές ή πολλαπλές διατάξεις για αυξημένη ισχύ πυρός.

Τα πολυβόλα διαμετρήματος 7,62 χιλιοστών χρησιμοποιούνται σε αποστάσεις έως περίπου 1 χλμ., ενώ τα βαρέα πολυβόλα μπορούν να ανοίγουν πυρ έως 1,5 χλμ. Ωστόσο, οι αποστάσεις αυτές αφορούν την έναρξη εμπλοκής και όχι την εγγυημένη κατάρριψη στόχου.
Παράλληλα χρησιμοποιούνται τυφέκια εφόδου και ημιαυτόματα λειόκανα όπλα. Τα φυσίγγια με σκάγια, συμπεριλαμβανομένων ειδικών αντιαεροπορικών διαμορφώσεων, έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά, αν και η εμβέλειά τους παραμένει περιορισμένη.
Αναχαιτιστικά drones
Μια ξεχωριστή κατηγορία μέσων αποτελούν τα UAV αναχαίτισης. Το ρωσικό Yolka αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Σύμφωνα με τον κατασκευαστή του, το βάρος απογείωσής του κυμαίνεται από 1,3 έως 2 κιλά, ενώ η ακτίνα εμπλοκής φθάνει τα 3 χιλιόμετρα. Η καθοδήγηση πραγματοποιείται είτε από χειριστή είτε αυτόνομα μέσω ηλεκτροοπτικών αισθητήρων και ενσωματωμένου υπολογιστή. Το drone μπορεί να καταστρέψει τον στόχο είτε μέσω πρόσκρουσης είτε με χρήση μικρής πολεμικής κεφαλής.

Παρόμοια συστήματα βρίσκονται επίσης σε υπηρεσία, με διαφορετικά μεγέθη, βάρη και επιδόσεις πτήσης.
Ηλεκτρονικός πόλεμος
Οι κινητές ομάδες πυρός δεν περιορίζονται μόνο στην κατάρριψη των UAV. Διαθέτουν επίσης συστήματα παρεμβολών τοποθετημένα επί των οχημάτων τους. Σύμφωνα με ανοικτές πηγές, τα συστήματα αυτά μπορούν να διαταράσσουν τη λειτουργία εχθρικών drones σε ακτίνα αρκετών εκατοντάδων μέτρων.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Η ομίχλη, η βροχή και η νυχτερινή δράση δυσχεραίνουν τόσο την οπτική ανίχνευση όσο και την ηλεκτροοπτική καθοδήγηση των αναχαιτιστικών drones. Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος για πολιτικά αεροσκάφη κατά τις βολές εναντίον στόχων χαμηλής πτήσης.
Επιπλέον, οι Ουκρανοί αυξάνουν συνεχώς τον αριθμό των αεροπορικών επιθέσεων και βελτιώνουν τις δυνατότητές του στον ηλεκτρονικό πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων μέσων αντιμετώπισης των ίδιων των αναχαιτιστικών UAV.
Έγκαιρη προσαρμογή
Πριν από λίγα χρόνια, οι ρωσικέςένοπλες δυνάμεις και οι κρίσιμες υποδομές βρέθηκαν αντιμέτωπες με μια νέα απειλή. Η απάντηση ήταν η ταχεία συγκρότηση κινητών ομάδων πυρός, παράλληλα με την ανάπτυξη των παραδοσιακών συστημάτων αεράμυνας.
Η πραγματική αξία των μονάδων αυτών αναδεικνύεται μόνο όταν ενσωματώνονται στο συνολικό δίκτυο διοίκησης, ελέγχου και αεράμυνας. Πρόκειται για ένα συμπληρωματικό εργαλείο που καλύπτει κυρίως τις πολύ μικρές αποστάσεις και τις απειλές χαμηλού κόστους.
Καθώς ο εναέριος χώρος γίνεται ολοένα πιο κορεσμένος από drones και τα μέσα ηλεκτρονικού πολέμου εξελίσσονται, η περαιτέρω ανάπτυξη των κινητών ομάδων πυρός δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για τη διατήρηση της βιωσιμότητας και της αποτελεσματικότητας της σύγχρονης αεράμυνας.
Οι Τούρκοι έχουν αναπτύξει σημαντικές δυνατότητες στον τομέα των “one way combat drones” και έχουν παρουσιάσει ανάλογα συστήματα του ιρανικού Shahed όπως τα STM Kuzgun, τα Baykar K2 και τα YIHA-III (Sivrisinek).
Η απειλή που θέτουν τέτοια συστήματα για τον ελληνικό μηχανισμό άμυνας φρονούμε πως είναι υποτιμημένη και τα όποια μέτρα ενεργητικής προστασίας που λαμβάνονται απλά ανεπαρκή.
Επείγει, εκτός των άλλων μέτρων, η δημιουργία εφεδρικών “κινητών μονάδων πυρός αεράμυνας”, επανδρωμένες με εφέδρους, ενώ και η Εθνοφυλακή θα μπρορούσε να συγκροτήσει αντίστοιχα στοιχεία, τμήματα και υπομονάδες. Οχήματα μπορούν να διατεθούν τα MS-240/290 του 1/4 και 1 1/4 τόνου, ημι-φορτηγά αγροτικού τύπου και οχήματα buggies σαν τα “ΘΟΥΡΙΟΣ-3/7” καθώς και βαρύτερα Steyr Marathon.
Σαν οπλισμός θα μπορούσαν να χορηγηθούν αρχικά οπλοπολυβόλα HK-11 και πολυβόλα MG-3 των 7.62 χλστ, οπλοπολυβόλα M1918 BAR και πολυβόλα Browning M1919 των 0.30′ (αν υπάρχουν ακόμα στις αποθήκες) και βαρέα πολυβόλα Browning M2 των 12.7 χλστ. Επίσης τυφέκια μάχης και λειόκαννα με ειδικά φυσίγγια αντιμετώπισης δρόνων είναι απαραίτητος οπλισμός τόσο για το έργο της αναχαίτησης δρόνων όσο και για αυτοάμυνα των ανδρών. Τα βαρέα όπλα θα μπορούσαν να τοποθετηθούν σε ειδικές διατάξεις (δίδυμες-τρίδυμες-τετράδυμες) που θα αύξαναν την ισχύ πυρός των συγκεκριμένων ομάδων. Επίσης σε δεύτερο χρόνο με αναχαιτιστικά drones, συστήματα radar όπως το “ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ” και συστήματα “soft-kill” όπως το “ΥΠΕΡΙΩΝ” της ΕΑΒ θα μπορούσαν να εφοδιάσουν τις συγκεκριμένες ομάδες, κάτι που, εκτός των άλλων, θα έδινε έργο στην εγχώρια πολεμική βιομηχανία.
hellenicdefence.info
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας