Σε καθεστώς παρατεταμένης οικονομικής ασφυξίας τελεί η τουρκική οικονομία, και γι’ αυτό τον λόγο ο πρόεδρος Recep Tayyip Erdoğan αναζήτησε σωσίβιο στις πρόωρες εκλογές, καθώς μάλιστα οι προοπτικές «σκοτεινιάζουν», σύμφωνα με όσα αναφέρει με πρόσφατο ενημερωτικό σημείωμά της η Scope Ratings.
Ειδικότερα, όπως υποστηρίζει ο γερμανικός οίκος, «ο Τούρκος Πρόεδρος δεν έχει δημοσιονομικό και νομισματικό χώρο για να υποστηρίξει την κυβέρνησή του, καθώς η οικονομία διανύει δύσκολες ημέρες, εξ ου και η απόφασή του να διεξαγάγει εκλογές νωρίτερα από το αναμενόμενο».
Και παρότι ο ορισμός των προεδρικών και βουλευτικών εκλογών τον Μάιο, και όχι τον Ιούνιο, έχει εν μέρει πολιτικά κίνητρα (για να περιορίσει την ικανότητα των κομμάτων της αντιπολίτευσης να αξιοποιήσουν το προβάδισμά τους στις δημοσκοπήσεις), οι ολοένα και πιο παρεμβατικές οικονομικές πολιτικές αποδυνάμωσαν έναν από τους πυλώνες της Τουρκίας (Β- /αρνητικό outlook), τα σχετικά εύρωστα δημόσια οικονομικά.
Η μετεκλογική οικονομική κατεύθυνση της χώρας είναι αβέβαιη, αλλά οι τρέχουσες πολιτικές αυξάνουν το κόστος των μελλοντικών προσαρμογών, όπως το πρόσφατα ανακοινωθέν νομοσχέδιο περί πρόωρης συνταξιοδότησης, το οποίο θα έχει μακροπρόθεσμο αρνητικό αντίκτυπο στο δημόσιο χρέος, δεδομένης της πληθυσμιακής γήρανσης.
Οι αυξανόμενες ανισορροπίες περιπλέκουν το έργο σταθεροποίησης της οικονομίας μετά τις εκλογές… Σε αυτό το πλαίσιο, η επόμενη κυβέρνηση θα αντιμετωπίσει δύσκολες οικονομικές και πολιτικές επιλογές: είτε θα πρέπει να στοχεύσει σε μια ομαλή αλλά οικονομικά επώδυνη προσαρμογή μέσω της επιστροφής σε πιο ορθόδοξες πολιτικές για να τιθασεύσει τον πληθωρισμό και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών είτε θα παραμείνει στην τρέχουσα πορεία, με αποτέλεσμα να κινδυνεύσει με μια ξαφνική και άτακτη κρίση στο ισοζύγιο πληρωμών.
Ο τραπεζικός τομέας είναι ο τόπος όπου οι επενδυτές πρέπει να τελούν εν εγρηγόρσει για τυχόν σημάδια αυξανόμενης οικονομικής πίεσης – πριν από τις εκλογές και μετά.
Η εξάρτηση της Άγκυρας από τις εγχώριες τράπεζες για την παροχή σκληρού νομίσματος στην κεντρική τράπεζα και την απορρόφηση του κρατικού χρέους έχει αυξηθεί, καθώς οι ξένοι έχουν μειώσει την έκθεση στις τουρκικές αγορές χρέους.
Οι τουρκικές τράπεζες κατάφεραν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση από το εξωτερικό στο παρελθόν αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα του εξωτερικού χρέους τους ακόμη και κατά τη διάρκεια της κρίσης της λίρας του 2018.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι αναχρηματοδότησης των τραπεζών έχουν αυξηθεί, λόγω των μακροοικονομικών ανισορροπιών ως αποτέλεσμα των ανορθόδοξων πολιτικών της κυβέρνησης.
Η εξάρτηση των τραπεζών από την κεντρική τράπεζα για ρευστότητα σε συνάλλαγμα αυξάνει τους κινδύνους αναχρηματοδότησης
Περίπου το 50% της διαθέσιμης ρευστότητας σε ξένο νόμισμα των 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων των τραπεζών είναι σταθμευμένη στην κεντρική τράπεζα, κυρίως μέσω swap σε ξένο νόμισμα.
Έτσι, σε περίπτωση που οι τράπεζες χρειαστεί να αποπληρώσουν σημαντικά ποσά χρέους ή καταθέσεων σε ξένο νόμισμα, σε ένα σενάριο ακραίων καταστάσεων, θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε αυτή τη ρευστότητα.
Η ικανότητα των τραπεζών να το πράξουν είναι αβέβαιη, καθώς θα πίεζε τα αποθεματικά της κεντρικής τράπεζας.
Επιπλέον, οι επεκτατικές οικονομικές πολιτικές τροφοδοτούν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Τουρκίας, το οποίο η Scope Ratings υπολογίζεται σε περίπου 40 δισ. δολάρια το 2023.
Αυτό καθιστά ευπαθή την Τουρκία σε αλλαγές στο επενδυτικό κλίμα, ιδίως δεδομένων των αυστηρότερων παγκόσμιων συνθηκών χρηματοδότησης.
Η κεντρική τράπεζα έχει εφαρμόσει νέους κανονισμούς, βάσει των οποίων οι τράπεζες θα πρέπει να αγοράζουν περισσότερο δημόσιο χρέος για να μειώσουν το κόστος δαπανών για την κυβέρνηση κατά την προεκλογική περίοδο, με τις αποδόσεις των 10ετών τώρα να είναι περίπου 10%, όχι πολύ μακριά από αυτές των μελών της ΕΕ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη – με τη διαφορά πως ο πληθωρισμός στην Τουρκία είναι πολύ μικρότερος από το 64% το οποίο κατέγραψε η τουρκική οικονομία τον Δεκέμβριο.
Ο τραπεζικός τομέας κατέχει επί του παρόντος το 77% του εγχώριου χρέους, ύψους 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Σημειώνεται πως οποιαδήποτε νομισματική ομαλοποίηση μετά τις εκλογές θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές απώλειες στα χαρτοφυλάκια ασφαλείας των τραπεζών.
Το Σχήμα 3 δείχνει τον βαθμό στον οποίο το πραγματικό επιτόκιο πολιτικής της Τουρκίας βρίσκεται σε αρνητικό έδαφος σε σύγκριση με αυτό άλλων αναδυόμενων αγορών.
Εάν οι οικονομικές πολιτικές αλλάξουν μετά τις επερχόμενες εκλογές για να επικεντρωθούν περισσότερο στη σταθερότητα των τιμών, αυτό θα ήταν θετικό για τις μακροπρόθεσμες αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας της Τουρκίας, παρά την αρχική πιθανή επιβράδυνση.
«Ωστόσο, η αντιμετώπιση σημαντικών μακροοικονομικών ανισορροπιών θα απαιτούσε χρόνο ακόμη και αν υποτεθεί ότι βελτιωθεί η χάραξη οικονομικής πολιτικής υπό οποιαδήποτε νέα ηγεσία» καταλήγει η Scope.
Και παρότι ο ορισμός των προεδρικών και βουλευτικών εκλογών τον Μάιο, και όχι τον Ιούνιο, έχει εν μέρει πολιτικά κίνητρα (για να περιορίσει την ικανότητα των κομμάτων της αντιπολίτευσης να αξιοποιήσουν το προβάδισμά τους στις δημοσκοπήσεις), οι ολοένα και πιο παρεμβατικές οικονομικές πολιτικές αποδυνάμωσαν έναν από τους πυλώνες της Τουρκίας (Β- /αρνητικό outlook), τα σχετικά εύρωστα δημόσια οικονομικά.
Η μετεκλογική οικονομική κατεύθυνση της χώρας είναι αβέβαιη, αλλά οι τρέχουσες πολιτικές αυξάνουν το κόστος των μελλοντικών προσαρμογών, όπως το πρόσφατα ανακοινωθέν νομοσχέδιο περί πρόωρης συνταξιοδότησης, το οποίο θα έχει μακροπρόθεσμο αρνητικό αντίκτυπο στο δημόσιο χρέος, δεδομένης της πληθυσμιακής γήρανσης.
Οι αυξανόμενες ανισορροπίες περιπλέκουν το έργο σταθεροποίησης της οικονομίας μετά τις εκλογές… Σε αυτό το πλαίσιο, η επόμενη κυβέρνηση θα αντιμετωπίσει δύσκολες οικονομικές και πολιτικές επιλογές: είτε θα πρέπει να στοχεύσει σε μια ομαλή αλλά οικονομικά επώδυνη προσαρμογή μέσω της επιστροφής σε πιο ορθόδοξες πολιτικές για να τιθασεύσει τον πληθωρισμό και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών είτε θα παραμείνει στην τρέχουσα πορεία, με αποτέλεσμα να κινδυνεύσει με μια ξαφνική και άτακτη κρίση στο ισοζύγιο πληρωμών.
Ο τραπεζικός τομέας είναι ο τόπος όπου οι επενδυτές πρέπει να τελούν εν εγρηγόρσει για τυχόν σημάδια αυξανόμενης οικονομικής πίεσης – πριν από τις εκλογές και μετά.
Η εξάρτηση της Άγκυρας από τις εγχώριες τράπεζες για την παροχή σκληρού νομίσματος στην κεντρική τράπεζα και την απορρόφηση του κρατικού χρέους έχει αυξηθεί, καθώς οι ξένοι έχουν μειώσει την έκθεση στις τουρκικές αγορές χρέους.
Οι τουρκικές τράπεζες κατάφεραν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση από το εξωτερικό στο παρελθόν αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα του εξωτερικού χρέους τους ακόμη και κατά τη διάρκεια της κρίσης της λίρας του 2018.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι αναχρηματοδότησης των τραπεζών έχουν αυξηθεί, λόγω των μακροοικονομικών ανισορροπιών ως αποτέλεσμα των ανορθόδοξων πολιτικών της κυβέρνησης.
Η εξάρτηση των τραπεζών από την κεντρική τράπεζα για ρευστότητα σε συνάλλαγμα αυξάνει τους κινδύνους αναχρηματοδότησης
Περίπου το 50% της διαθέσιμης ρευστότητας σε ξένο νόμισμα των 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων των τραπεζών είναι σταθμευμένη στην κεντρική τράπεζα, κυρίως μέσω swap σε ξένο νόμισμα.
Έτσι, σε περίπτωση που οι τράπεζες χρειαστεί να αποπληρώσουν σημαντικά ποσά χρέους ή καταθέσεων σε ξένο νόμισμα, σε ένα σενάριο ακραίων καταστάσεων, θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε αυτή τη ρευστότητα.
Η ικανότητα των τραπεζών να το πράξουν είναι αβέβαιη, καθώς θα πίεζε τα αποθεματικά της κεντρικής τράπεζας.
Επιπλέον, οι επεκτατικές οικονομικές πολιτικές τροφοδοτούν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Τουρκίας, το οποίο η Scope Ratings υπολογίζεται σε περίπου 40 δισ. δολάρια το 2023.
Αυτό καθιστά ευπαθή την Τουρκία σε αλλαγές στο επενδυτικό κλίμα, ιδίως δεδομένων των αυστηρότερων παγκόσμιων συνθηκών χρηματοδότησης.
Η κεντρική τράπεζα έχει εφαρμόσει νέους κανονισμούς, βάσει των οποίων οι τράπεζες θα πρέπει να αγοράζουν περισσότερο δημόσιο χρέος για να μειώσουν το κόστος δαπανών για την κυβέρνηση κατά την προεκλογική περίοδο, με τις αποδόσεις των 10ετών τώρα να είναι περίπου 10%, όχι πολύ μακριά από αυτές των μελών της ΕΕ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη – με τη διαφορά πως ο πληθωρισμός στην Τουρκία είναι πολύ μικρότερος από το 64% το οποίο κατέγραψε η τουρκική οικονομία τον Δεκέμβριο.
Ο τραπεζικός τομέας κατέχει επί του παρόντος το 77% του εγχώριου χρέους, ύψους 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Σημειώνεται πως οποιαδήποτε νομισματική ομαλοποίηση μετά τις εκλογές θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές απώλειες στα χαρτοφυλάκια ασφαλείας των τραπεζών.
Το Σχήμα 3 δείχνει τον βαθμό στον οποίο το πραγματικό επιτόκιο πολιτικής της Τουρκίας βρίσκεται σε αρνητικό έδαφος σε σύγκριση με αυτό άλλων αναδυόμενων αγορών.
Εάν οι οικονομικές πολιτικές αλλάξουν μετά τις επερχόμενες εκλογές για να επικεντρωθούν περισσότερο στη σταθερότητα των τιμών, αυτό θα ήταν θετικό για τις μακροπρόθεσμες αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας της Τουρκίας, παρά την αρχική πιθανή επιβράδυνση.
«Ωστόσο, η αντιμετώπιση σημαντικών μακροοικονομικών ανισορροπιών θα απαιτούσε χρόνο ακόμη και αν υποτεθεί ότι βελτιωθεί η χάραξη οικονομικής πολιτικής υπό οποιαδήποτε νέα ηγεσία» καταλήγει η Scope.
www.bankingnews.gr
