Στην Αρμενία έφτασαν αζερικά καύσιμα για πρώτη φορά μετά από περίπου τρεις δεκαετίες, όπως μετέδωσε η Δημόσια Ραδιοφωνία της Αρμενίας, με τον πρωθυπουργό Νικολ Πασινιάν να επιβεβαιώνει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία ανταλλαγής και εξέτασης καταλόγων πιθανών κατηγοριών εμπορευμάτων μεταξύ Γερεβάν και Μπακού.
Ο Πασινιάν, σε συνέντευξη Τύπου, ανέφερε ότι έχει ήδη πραγματοποιηθεί ανταλλαγή σχετικών καταλόγων μεταξύ των δύο κυβερνήσεων και ότι η αξιολόγηση των προτάσεων συνεχίζεται. Αναφερόμενος ειδικά στην εισαγωγή πετρελαϊκών προϊόντων από το Αζερμπαϊτζάν, είπε ότι κατά την παράδοση της πρώτης παρτίδας οι αρμενικές αρχές ενημέρωσαν εκ των προτέρων εγχώριες εταιρείες, εκτιμώντας ότι δεν θα μετατρέψουν το θέμα σε πολιτική εκστρατεία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώθηκε, ωστόσο σημείωσε ότι «πολλές εταιρείες αρνήθηκαν να πουλήσουν το αζερικό καύσιμο». Ο πρωθυπουργός δήλωσε πεπεισμένος ότι στο μέλλον θα καταστεί προφανές πως η αγορά είναι ανοικτή για όλους τους ενδιαφερόμενους και ότι όποιος επιθυμεί μπορεί να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που προσφέρονται.
Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, η πρώτη παρτίδα πετρελαϊκών προϊόντων από το Αζερμπαϊτζάν έφτασε στην Αρμενία στα τέλη του 2025. Στις 19 Δεκεμβρίου, στον σιδηροδρομικό σταθμό «Αϊρούμ» κατέφθασε αμαξοστοιχία 22 βαγονιών, μεταφέροντας 1.218 τόνους βενζίνης τύπου Α-95. Το φορτίο είχε αποσταλεί από το Αζερμπαϊτζάν μέσω Γεωργίας.
Με βάση στοιχεία του Υπουργείου Οικονομίας της Αρμενίας, δεύτερη παρτίδα βενζίνης από το Αζερμπαϊτζάν βρίσκεται ήδη καθ’ οδόν προς τη χώρα. Τα αζερικά ΜΜΕ, σύμφωνα με το ίδιο κείμενο, αναφέρουν ότι προγραμματίζεται η παράδοση 100 τόνων βενζίνης Α-92, αντίστοιχης ποσότητας ντίζελ και 1.800 τόνων βενζίνης Α-95.
Ανάλυση – Caucasus Watch: Αζερικά καύσιμα στην Αρμενία: οικονομική δοκιμή ή γεωπολιτικό εργαλείο;
Η άφιξη αζερικών πετρελαϊκών προϊόντων στην Αρμενία στα τέλη του 2025, για πρώτη φορά μετά την ανεξαρτησία των δύο χωρών, συνιστά γεγονός με σαφές πολιτικό και γεωοικονομικό βάρος. Όπως επισημαίνει το Caucasus Watch, πρόκειται για την πρώτη απτή εμπορική πράξη μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν μετά την εύθραυστη ειρηνευτική διαδικασία που διαμορφώθηκε με αμερικανική διαμεσολάβηση.
Η συμφωνία ανακοινώθηκε επισήμως στη Ντόχα στις 6 Δεκεμβρίου από τον σύμβουλο του Αζέρου προέδρου, Χικμέτ Χατζίεφ, και πλαισιώθηκε ως μέρος της «ειρηνευτικής ατζέντας». Στις 19 Δεκεμβρίου, 22 βαγόνια με περίπου 1.300 τόνους βενζίνης AI-95 της SOCAR έφτασαν στην Αρμενία μέσω της σιδηροδρομικής γραμμής Αζερμπαϊτζάν–Γεωργία–Αρμενία, με την Τιφλίδα να παραιτείται των τελών διέλευσης για την πρώτη αποστολή.
Οικονομικό σκέλος: περιορισμένο όφελος, μεγάλα ερωτήματα
Παρά τις προσδοκίες, οι ειδικοί που μιλούν στο Caucasus Watch συγκλίνουν ότι το άμεσο οικονομικό όφελος για την Αρμενία είναι περιορισμένο. Η χώρα εισάγει ετησίως περίπου 300.000 τόνους καυσίμων, εκ των οποίων σχεδόν το 90% προέρχεται από τη Ρωσία, με ευνοϊκούς όρους λόγω της συμμετοχής της Αρμενίας στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση.
Ο οικονομολόγος Σουρέν Παρσιάν υπογραμμίζει ότι, αν και το αζερικό καύσιμο είναι φθηνότερο στην πηγή, το κρίσιμο ερώτημα είναι σε ποια τιμή θα διατεθεί στην αρμενική αγορά και αν μπορεί να είναι ανταγωνιστικό σε βάθος χρόνου. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το Αζερμπαϊτζάν διαθέτει μία μόνο βασική μονάδα διύλισης, περιορισμένης δυναμικότητας, και δεν μπορεί να καλύψει όλες τις ποιοτικές κατηγορίες καυσίμων που απαιτεί η αρμενική αγορά.
Από την πλευρά του, ο πολιτικός επιστήμονας Βαχέ Νταβτιάν χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη κίνηση περισσότερο πολιτική επίδειξη παρά βιώσιμη οικονομική συνεργασία, σημειώνοντας ότι μεγάλο μέρος των καυσίμων που εξάγει το Αζερμπαϊτζάν επανεισάγεται στην πραγματικότητα από τρίτες χώρες.
Πολιτικό μήνυμα και εσωτερικές αντιδράσεις
Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων είναι ότι το κύριο βάρος της συμφωνίας είναι πολιτικό. Για το Γερεβάν, λειτουργεί ως μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα και το εσωτερικό ακροατήριο ότι η κυβέρνηση Πασινιάν προωθεί την ειρήνη ενόψει και των πολιτικών εξελίξεων του 2026. Για το Μπακού, αποτελεί ένδειξη «εποικοδομητικής στάσης» προς τη Δύση και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι δεν υποτιμώνται. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ενέργεια στον Νότιο Καύκασο δεν υπήρξε ποτέ ουδέτερος οικονομικός τομέας, αλλά γεωοικονομικό εργαλείο πίεσης. Η πιθανότητα να εξελιχθεί το εγχείρημα από καύσιμα σε φυσικό αέριο ή ηλεκτρική ενέργεια εγείρει ανησυχίες για μελλοντική εξάρτηση σε ένα περιβάλλον όπου η πολιτική εμπιστοσύνη παραμένει χαμηλή.
Η ευρύτερη γεωπολιτική εικόνα
Σε μακροεπίπεδο, το Caucasus Watch εντάσσει την εξέλιξη αυτή στις προσπάθειες περιορισμού της ρωσικής επιρροής στον Νότιο Καύκασο. Η κίνηση συνδέεται με τον λεγόμενο Middle Corridor και με ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες όπως το Global Gateway, που επιδιώκουν νέες διαδρομές μεταφορών και ενέργειας παρακάμπτοντας τη Ρωσία.
Η Γεωργία, τέλος, εμφανίζεται να κινείται με καθαρά πραγματιστικά κριτήρια: στηρίζει συμβολικά την ειρηνευτική διαδικασία, αλλά ταυτόχρονα επιχειρεί να διατηρήσει τον ρόλο της ως βασικός κόμβος διέλευσης σε μια περιοχή όπου ενδέχεται να ανοίξουν εναλλακτικές διαδρομές.
Συμπέρασμα:
Η εισαγωγή αζερικών καυσίμων στην Αρμενία αποτελεί περισσότερο δοκιμή προθέσεων και ισορροπιών παρά οικονομική τομή. Το αν θα εξελιχθεί σε σταθερό μηχανισμό συνεργασίας ή θα παραμείνει συμβολικό επεισόδιο θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές σχέσεις, τα κόστη, και κυρίως από το αν η ενέργεια θα χρησιμοποιηθεί ως γέφυρα ή ως μοχλός πίεσης στον Νότιο Καύκασο.
